دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(17- қисм)

Чунки араб жохилиятида самъ ва тоах қилинадиган  вохид рахбарга эга бўлишган эмас, кимки одил  ё ситамкор имомга байъат бермаган холда ўлса, итоат қилмаслик ва буйруқ вахдати асосида харакат қилишда ва дастур вахдатида жохил арабларга ўхшаб қолган хисобланади.

Бу ердаги қизиқарли бир нуқта шуки, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам баён қиладиларки, агар сизлар мусулмон султондан сизларни наздингизда ёмон бўлган нарсани кўрсангиз, бу унга берилган байъатдан узоқлашишингизга ва ундан жудо бўлишингизга  боис бўлмаслиги керак:  

مَنْ كَرِهَ مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا فَلْيَصْبِرْ عَلَيْهِ ، فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ خَرَجَ مِنَ السُّلْطَانِ شِبْرًا ، فَمَاتَ عَلَيْهِ إِلَّا مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً

Худди шу ерда нима учун Хасан ва Хусайн розиаллоху анхумога ўхшаган буюк кишилар муовиядек шохга байъат берганликларини тушуниб етамиз, аслида эса муовияни ўзи на Алига байъат берган эди ва на Хасан ибни Алига, бўлиб хам уларни хар иккови мусулмонларни хақ халифаси хисобланган ва у боғий бўлган. Бу ерда Хасан ва Хусайн розиаллоху анхумо муовияни ва уни атрофидаги минглаб кишиларни жиноятлари билан ишлари бўлган эмас, балки улар учун уларнинг  ўзлари тўғри йўлда харакат қилишлари мухим бўлган эди.

Мана бу ривоятларни хаммаси жамоат мавжуд бўлган ва бу жамоат вохид амирга эга бўлган  замонга тегишлидур, энди агар шундай жамоат ва шундай амир мавжуд бўлмайдиган бўлса ва тафарруқ хоким бўлиб олган тақдирда, Хузайфани ривояти бўйича:

   تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلَا إِمَامٌ قَالَ فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ بِأَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ. 

бундай вазиятда энг яхши танлов барча тарқоқ фирқалардан четланиш бўлиши мумкин, одатда фирқайи ножия мавжудлиги сабабли,

«لَا تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُقَاتِلُونَ عَلَى الْحَقِّ ظَاهِرِينَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ”.»

و « “لَنْ يَبْرَحَ هَذَا الدِّينُ قَائِمًا يُقَاتِلُ عَلَيْهِ عِصَابَةٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ»

ва секуляристларнинг мусулмонлар устига юклаб қўйган доимий жангларини баробарида:

وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَکُمْ حَتَّي يَرُدُّوکُمْ عَنْ دينِکُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا(بقره/217)

Мана бундай ўрин ер юзида шахс фирқайи ножия томонга хижрат қилишга қодир бўлмайдиган ва турли-хил фирқаларни орасида қолиб кетган  баъзи маконларгагина тегишли бўлиши мумкин. Чунки секуляристлар қиёмат кунигача бизлар билан бирга жанг қилишади, лекин мусулмонларнинг тоифаси хам қиёмат кунигача ошкора уларга қарши жанг қилишади ва уларни хамма танийди ва улар хақни устида бўлишади.

Нубувват манхажига асосланган хилофатни қўлдан бой берилгани сабабли вужудга келган исломий изтирорий бадал хукуматларга нисбатан қандай муносабатда бўлиш борасида  ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига биноан олиб бориладиган мана бу хукумат қайтадан қўлга киритилгунича,

 «ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ»

исломий изтирорий бадал хукуматни мавжудлигидан четланиб бўлмайдиган нарса, шунинг учун хам хаммага таниш бўлган тарихий намуналарни маълум миқдорда кўриб чиқишимиз лозим бўлади; бизларнинг баъзи бир мувозанатсиз, меъзонсиз, жохил биродарларимиз ўзлари ва хамрохлари учун ўйлаб топишган ва мусулмонларнинг душманлари хам уни янада ёйиб тарқатаётган чекловлардан ва муваффақиятсизликка боис бўладиган тангликдан ва ноумид бўлишдан, тафарруқдан аллох бизларни олиб чиқиб кетишини умид қиламиз. Иншааалох.

Бизларнинг баъзи биродарларимиз ўзларининг шариатни мақсадларидан ва хадафларидан огох бўлмаганликлари  ва мусулмонларни тарихидан огох эмасликлари сабабли, ўзлари учун ўйлаб топишган чекловлар боис, ўзларини фикрлаш доираларини нихоятда чегаралаб,тор қилиб олишган, бошқа бир томондан эса улар тафарруқни янада кўпайишига ва ахли қиблани яна кўпроқ сустлашишига ва мусулмонларни ўртасида ноумидликни тарқалишига  сабаб бўлишган.

Шунингдек айтиб ўтилганидек, мана бу мувозанатсиз биродарларнинг очиқ хатоларидан яна бири, нубувват манхажига асосланган хилофатни қулашидан сўнг изтирорий холатда вужудга келган  исломий изтирорий бадал хукуматлар билан қандай муносабатда бўлишдур. Бизларнинг мана бу меъзонсиз биродарларимиз, ислом тарихидаги солих буюк кишиларга қарама-қарши равишда, нубувват манхажига асосланган хилофатни қўлга киритгунларича исломий изтирорий бадал хукуматлардан бир фурсат сифатида фойдаланишни ўрнига, кина ва нафрат, хамда адолатни бир четга суриб қўйиш сабабли, бу хукуматларга нисбатан бир тахдид,хатар деб қарашади ва мусулмонларнинг душманлари хам динфурушларни ва уламойи суъ варрувайбизани турли- хил каналлари орқали бу кинани янада кенгайтиришади ва натижада эса мана бу мувозанатсиз биродарларимизни хохлаган жойларига тортиб олиб  кетишади.

 Исломий изтирорий бадал хукуматларга қандай муносабатда бўлиш борасидаги бахсимизни янада тушунарлироқ бўлиши учун барча мусулмон тарихчилари ва хатто кофирлар бу воқеаларни сихати борасида  шубха қилмайдиган ва барча тарихчилар иттифоқли назарга эга бўлган  мисолларни зикр қилиб ўтишни лозим топдим. Салохиддин ва Мисрдаги исмоилийларни хукумати ва оли бувайб ва аббосийлар хақида сўз бошлаймиз ва аста-секинлик билан усмонийларга хам  етиб борамиз.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(16-қисм)

Бизлар ўтган тарих давомида исломий изтирорий бадал хукуматларнинг  баттарроғини жуда кўп учратганмиз ва хозирда хам улар мавжуд.  Сизларга бир намунани таърифлаб берсам қизиқарли бўлса керак: нақл қилинишича, махдий аббосийни даврида сахроий бир киши пайғамбарликни иддао қилиб чиқади. Уни ушлаб халифани олдига олиб келишади. Махдий айтадики: сен пайғамбармисан? Ха,-дейди сахроий киши. Махдий сўрайдики: кимларга жўнатилдинг?!  Шунда у киши жавоб берадики: сизлар мени бирор кимса томонга жўнатилишимга қўйдингларми? Эрталаб жўнатилдим асрда эса ушлаб олиб келишди!

Исломий изтирорий бадал хукуматлар бундай равишлар билан жуда кўп мункар ишларни олдини олишга қодир. Аммо секуляризм динига ва махаллий муртадларга ўхшаган кофир хукуматларчи? Агар сиз худоликни иддао қилсангиз хам уларни иши йўқ, балки баён ва ақида  озодлиги, шахсий озодликлар ва бошқалар номи остида сизларга йўл очиб беришади. Бир мусулмон киши учун  қуйидаги нарсалар нихоятда зарур, у қайси система уни олдинга олиб боришини ва нубувват манхажига асосланган хилофатга, вохид умматга , вохид жамоатга яқинлаштиришини ва қайсиниси  эса ундан узоқлаштиришини яхши билиши ва ташхис бера олиши  керак.

Мана бу изтирорий холатга тегишли бўлган ва мусулмонларнинг бирдамлигини мухофизат  қиладиган  нуқталардан яна  бири, баъзи бир холатларда заиф аммо солих амир ва рахбар билан кучли, лекин фожир амир ва рахбарни ўртасида мусулмонлар қайсинисини химоя қилиш борасида ўйланиб қолишади? Имоми Ахмад ибни Ханбал рохимахуллохга ўхшаган кишилар кучли, аммо фожир амирга тарафдорлик қилишга буюради ва айтадиларки: “аммо фожир кишини қуввати мусулмонлар учун ва фожирлиги ўзини нафси учундур, солих кишини заифлиги мусулмонлар учун солихлиги эса ўзини нафси учундир, демак фожир аммо кучли амир билан жанг қилинади, пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:   

«وَإِنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِر»

“ Аллох таоло мана бу динга фожир киши воситасида хам нусрат беради.” Шу ерда Абдуллох ибни Зубайр билан бани умайянинг кучли фожир хокимини ўртасидаги жангда  у ерда мавжуд бўлган ана ўшанча буюк сахобалар, мусулмон жамиятининг умумий манфаъати сабабли, нима учун заиф солих Абдулло ибни Зубайрни тарафини олишмаган эди,дейишимиз мумкин? Чунки бу ерда бани умайянинг кучли фожир хокимини манфаъати худди шу изтирорий холатда умум мусулмонлар фойдасига, аммо фожирлиги уни ўзига етади.   

Изтирорий холатларда уламолар ишора қилган яна бир масала шуки, агар икки амир ё икки исломий изтирорий бадал хукуматни хар иккови бир хил сатхда бўлса ва уларни ўртасида жанг содир бўлса ва уларни бири иккинчисини устидан куч билан  ғолиб бўлса, куч ва аслаха  билан ғолиб бўлгани мусулмонларни хокими ва амири бўлишга хақли ва унга қарши жанг қилиш тўғри деб хисобланмайди.

Ха, агар хар икковини кайфияти бир хил бўлса,биз  қудрат ва аслаха билан хокимиятни қўлга киритгани хоким бўлади,деймиз, бошқа шахс қиём қилган тақдирда хам ундан кўра яхшироқ бўла олмайди, чунки уларни хар иккови хам бир хил сатхда жойлашган, шунинг учун хам унга қарши бошқасини қиём қилиши нотўғри саналади, агар бир хил бўлган бир қанча гурухларни ўртасида жанг вужудга келадиган бўлса – ўртада мусулмонларни қони бекорга тўкилишини, тафарруқ мусибатини ва ички жангларни  олдини олиш учун- хаммани устидан куч  ва аслаха ёрдамида қудратни қўлга киритгани ва тартибни барқарор қилгани хокимиятга эга бўлади ва у бошқалардан яхшироқ хисобланади, чунки бошқаларни кайфияти хам у билан бир хил сатхда, бўлиб хам қолганлари ундан мағлуб бўлишди; шу сабабли хам мана бу хокимга қарши жангни ва уни ўрнига бошқасини келтиришни химоя  қила олмаймиз.

Ибни Хажар Асқалоний рохимахуллох фатхул борийда айтадики: “ фуқахо мутағаллиб султонга эргашиш ( ғалаба ва қилич билан султон бўлган киши) ва у билан бирга жиход қилиш ва унга итоат қилиш, унга қарши чиқишдан кўра яхшироқдур; зеро бундан бошқа ишни қилинса қон тўкилишига ва фитнага сабаб бўлади.”  

Имом Ахмад ибни Ханбал рохматуллохи алайх айтадики: “ агар бир киши қилич билан (куч ва қудрат билан) ғалаба қилган ва халифа бўлса ва амирал мўъминин деб номланса, аллохга иймон келтирган хар қандай киши ана ўша амирал мўъмининни (агарчи қилич билан амирал мўъминин бўлган бўлса хам) – одил ё ситамкор бўлишидан қатъий назар- тан олмасдан бу дунёдан ўтиб кетиши халол эмас.

Имоми Ханбални сўзи орқали росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хадисларини янада яхшироқ тушуниб етишимиз мумкин, у киши мархамат қилганларки:

«مَنْ مَاتَ لا بَيْعَةَ عَلَيْهِ مَاتَ مَوْتَةَ جَاهِلِيَّةٍ » یا «مَنْ خَلَعَ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لا حُجَّةَ لَهُ “. قَالَ:” وَمَنْ مَاتَ وَلَيْسَ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ مَاتَ مَيْتَةً جَاهِلِيَّةً» .

Бўйсинишдан қўлини тортган кимса ( яъни ўзини байъатини бузган) қиёмат куни худовандга рўбарў бўлган пайтида; амалига далил келтира олмайди ва шунингдек байъат қилмаган холида ўлган кимса; жохилият ўлими билан ўлибди.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(15-қисм)

Бу шахс ўзини нафсига зарар етказади ва уни фожирлиги хам ўзига ё гурухига ва хизбига ё мазхабига етади, бошқа мусулмонларни устига юкланмайди, мана бу ишларни зарари бир фожирроқ амир ёки ташқи ошкор кофир ва муртадлар мусулмонларга етказиши мумкин бўлган зарардан кўра жуда хам камроқ хисобланади, мана бу зарурат  холатида бу шахсни ё бу қавмни ўрнига қўйса бўладиган солих ўринбосар хам мавжуд бўлмаслиги мумкин. Мана бу фожир шахсга ё гурухга  ва хизбга ва қавмга ва фожир мазхабга сабр-тоқат қилинишини далили шуки, уни фасоди уни ўзидан кўра фожирроқ кимсадан ё ошкор кофирдан,муртадлардан кўра мусулмонлар учун камроқдур, унга сабр-тоқат қилишни натижасида каттароқ фасодни дафъ қилинади.

Энди мана бу фожир  шахс ё қавм ё хизб ё давлат уларнинг хамзабони бўладими ё мазхабдошими ё йўқми, буни фарқи йўқ, бу ердаги энг мухим нарса, у фожир бўлса хам  мусулмон, уни нажодини ё уни мазхабини бизларга фарқи йўқ. Чунки баъзилар изтирорий холатда ўзини мазхабидаги фожир кишига сабр-тоқат қилишади, аммо бошқа мазхабникига тоқат қилишмайди.

 Хатто баъзи биродарларимиз мана бундай изтирорий холатда, ана ўшанча мусулмонларнинг диёрлари насронийлар ва ташқи секуляр кофирлар, яхудлар, махаллий муртадлар  томонидан ишғол қилинганига қарамасдан,ўзлари вужудга келтирган бахоналар билан, масалан сафларни гунохкорлардан,фожирлардан, фикри ва рафтори  булғанган кимсалардан  холи бўлишлиги , сафни пок бўлиши ва бошқалар сабабли мусулмонларни  химоя қилишмайди ва муттахид душманга қарши мусулмонларнинг муттахид жибхасида иштирок этишмайди, мана буни ўзи хам бошқа бир қолибдаги, шаклдаги фикрий булғанишдур.   

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хадисларига кўра равшан бўлган нарса шуки, мана бу изтирорий бадал хукуматлар хам катта суратда икки дастага “мулкан аззан” ва “мулкан жабарийян”га тақсим бўлишади.  Мана бу икки навни хар бири хам аллохни шариатидаги мақсадларга ва хадафларга яқинроқ ё узоқроқ  бўлишига қараб ўзини ичида турли-хил дасталарга ва хилма-хил кайфиятларга тақсим бўлади. Бирини зулми кўпроқ ва бошқасиники  камроқ, бири исрофкор ва бошқаси  эса ундай эмас, бирини кайфияти яхшироқ ва бошқасиники ундан баттарроқ, бирини холислиги кўпроқ ва бошқасиники эса камроқ, хулоса қилиб айтганда уларни хар бирини нуқсони бор ва улар яна қайтадан нубувват манхажига асосланган хилофатга айланмагунларича улардаги нуқсонлар, айблар бартараф бўлмайди.

Шу сабабли хам дуч келган мана бундай изтирорий холатда бу султонларнинг,шохларнинг мункар ишларига сабр қилиш керак бўлади:

 مَنْ كَرِهَ مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا (و فی روایه : من رَأَي من أَمِيرِهِ شيئا يَكْرَهُهُ) فَلْيَصْبِرْ عَلَيْهِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ خَرَجَ مِنَ السُّلْطَانِ شِبْرًا، فَمَاتَ عَلَيْهِ إِلَّا مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً

Бир киши агар хокимини ёмон кўрса ё унда ўзи ёмон кўрган нарсани кўрса, унга сабр-тоқат қилиши керак. Хар қандай киши ўзини султонидан бир қарич узоқлашса, жохилият ўлимида дунёдан кетибди. Шу нарса аниқки, мана бу хоким билан бир дастурхонда бўлганлиги ё уни хуник сифатларига рози бўлганлиги учун унга сабр-тоқат қилинмайди, балки бу бизларнинг изтирорий холатга тушиб қолганлигимиз ва бундан кўра яхшироқ бадалга эга эмаслигимиз сабабли, мана бу бадалдан яхшироғини қўлга киритмагунимизча сабр-тоқат қиламиз ва вазиятни бунданда баттарроқ ва фосидроқ қилмаймиз.

Ана ўша даврга етгунимизга қадар бизлар шуни айта оламизки, Умар ибни Абдулазизни хукумати мана бу тарафлар бўйича маъмун аббосийни хукуматидан яхшироқ ва Умар ибни Абдулазизни хукумати мана бу замина бўйича юқорироқ даражада туради ва маъмунни хукумати эса бу заминада баттарроқ даражада жойлашган. 

Бир мусулмон кишининг аслий мақсади мана бу изтирорий бадал хукуматлар равишидан ўтиб яна қайтадан нубувват манхажига асосланган хилофатга айланиш ва бу изтирорий холатдан чиқиб кетишдур, аммо агар иккита изтирорий бадал хукуматдан бирини танлашга ва улардан бирини химоя қилишга  мажбур бўлиб қолсак, хақга ва аллохни шариатидаги қонунларга ва нубувват манхажига асосланган хилофатга яқинроғини химоя қиламиз. Биз кайфияти яхшироғини ва бизларни олдинга олиб борадиганини ва нубувват манхажига асосланган хилофатга яқинроғини химоя қиламиз, кайфияти баттарроғини ва бизларни орқага тортадиганини ва бизларни  нубувват манхажига асосланган хилофатдан узоқлаштирадиганидан четланамиз.

Мана бундай холатда агар иккита исломий изтирорий бадал хукуматни ўртасида “хукуматни кайфияти” бўйича жанг содир бўлса, бизларни орқага тортадигани ва нубувват манхажига асосланган хилофатга томон харакатимизга монеъ бўладигани ахли бағий хисобланади.

 وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِن فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ(حجرات/9)

(эй мўъминлар), агар мўъминлардан бўлган икки тоифа (бир-бирлари билан) урушиб қолсалар дархол уларнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Энди агар улардан бирови иккинчисининг устига тажовуз қилса, бас то (тажовузкор тоифа) аллохнинг амрига қайтгунича сизлар тажовуз қилган (тоифа) билан урушинглар! энди агар у (тоифа тажовузкорликдан) қайтса, сизлар дархол уларнинг ўртасини адолат билан ўнглаб қўйинглар. (Мудом) адолат қилинглар! Зеро аллох адолат қилгувчиларни  суюр.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(14-қисм)

Хозирги пайтда аллохни шариатидаги қонунларни комил ва шаръий шаклда ижро қиладиган ва ўзини вазифаларини комил шаклда бажара оладиган  нубувват манхажига асосланган хилофат қўлдан бой берилган ва уни ўрнига мана бу  изтирорий холатда мусулмонлар ўзининг бутун айб ва нуқсонлари билан бу вазифаларни бажарадиган ва аллохни шариатидаги қонунларни хар меъзонга кўра ижро қиладиган ва уни таътил қилиб ташлаб қўймайдиган  бемор бир баданга ва исломий бадал хукуматга эга холос.

Демак мусулмонлар мана шу бемор ва нуқсонли ва гохида булғанган бадан билан тўлиқ саломатлигини қўлга киритгунича, фақат мана шу бемор баданни канали орқали бажара оладиган ибодатларни таътил қилиб ташлаб қўймасликлари керак. Чунки худди Умар ибни Хаттоб ва Усмон ибни Афвон розиаллоху анхумо айтганларидек бўлишига уларнинг ишончлари комилдур:

   « إنَّ اللهَ یَزَعُ بالسُّلطان ما لا یَزَعُ بالقرآن»

Худованд хукумат қудрати орқали қуръон билан хам амалга ошириб бўлмайдиган ишни амалга оширади.

 Қурнъондаги далиллар ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни минглаб хадислари ва минглаб фиқхий китоблар хам,секуляристларнинг зотида мавжуд бўлган мусулмонларни устига юкланган жангни олдини ола олмайди,аллох таоло мархамат қиладики: 

وَلَا يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىٰ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُوا (بقره/217)

Мана бу шаръий манбаъларни хаммаси танхо суратда кофирларни,муртадларни дафъ қилишга ва мунофиқларни,секулярзадаларни назорат қилишга қодир бўлмайди ва хатто мана бу шаръий манбаъларни хаммаси танхо холда насихат ва панд билан жамиятда

 «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»

ни пиёда қилишга қодир эмас, бу иш амалга ошмагач эса

«فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَذَا الْبَيْتِ»

учун керакли шароит хам аллохни бандаларига мухайё бўлмайди, мана бу шаръий манбаъларни хаммаси хатто баъзи ўринларда тафарруқни йўқотишга қодир эмас, ё хатто уни камранг хам қила олмайди, ёки иймони заиф бўлган бир ўғрини ё қотилни ё зинокорни ё шаробхўрни ё қароқчини олдини олишга қодир бўлмайди, чунки улар аллохни шариатидаги қатъий  қонунлардан ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг равшан ва кучли суннатларидан ва ислом уламоларининг минглаб жилдни ташкил қиладиган  ана ўшанча фиқх китобларидан, хамда кучли ва махкам тафсирларидан эмас, фақат махлуқотларни қудратидан,кучидан қўрқишади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам энг хаким ва энг ақлли ва энг одил ва энг муносиб шахс бўлганлар, у киши хақида аллох таоло мархамат қилганки:

  وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ (قلم /4)

у кишининг ахли оилалари уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан росулуллохнинг ахлоқлари ва рафторлари хақида сўрашган пайтида жавоб берадиларки:

  “كَانَ خُلُقُهُ الْقُرْآنَ ”

Аммо шундай буюк шахсият эгаси хам қурайшни секуляр кофирларини ва мадинадаги яхудий кофирларини ва Нижрондаги насронийларни ва ички мунофиқларни  қаршисида шариат хадафлари ва мақсадларини таъминлаш бўйича қуръон, насихат,маъруза орқали ишларини илгари силжита олмадилар ва хижрат қилишга,жанг қилишга,эъдодга ва худудларни хам хукумат қудратини канали орқали ижро қилишга   мажбур бўлдилар.

Шу ерда яна Умар ва Усмон розиаллоху анхумони сўзларига қайтамиз:

  «إنَّ اللهَ یَزَعُ بالسُّلطان ما لا یَزَعُ بالقرآن»

Худованд хукумат қудрати орқали қуръон билан хам амалга ошириб бўлмайдиган ишни амалга оширади. Нубувват манхажига асосланган хилофатни бемор бўлганлиги учун фақатгина шу бемор баданни канали орқали бажарса бўладиган ана ўшанча вожиботлардан қўлимизни тортиб, бу вожиботларни хаммасини тарк қилиб қўя оламизми? Албатта йўқ.

Мана бу бемор баданни ўзига хос бўлган фарзларни ва ибодатларни бажаришига алоқадор бўлган изтирорий холатларда амал қилиш учун  мусулмонлар қоидаларни вужудга келтиришган. Бунга  

«دفع أعظم المفسدتین باحتمال أدناهما»

қоидаси мисол бўла олади, бу қоида бўйича фожир рахбар ва амирни қўл  остида жанг қилиш жоиз хисобланади.  Махсусан ишғолгар кофир душманни дафъ қилиш учун, чунки бу аллохга иймон келтиришдан сўнг бошқа фарзлардан муқаддамроқ туради, хатто бошқа фарзларни ўзининг  таъсирига олишга қодир.

Мана бундай  холатда ё нубувват манхажига асосланган хилофатни ўрнидаги  мана бу исломий бемор хукуматдан узоқлашамиз ва ундан фойдаланмаймиз, натижада ана ўшанча фасодларга дучор бўламиз ва хатто кофирлар ва фожир шахсларни хукмронлиги учун шароитни мухайё қиламиз, албатта буни мусулмонларни динига ва дунёсига зарари каттароқдур. Ёки бўлмасам мана бу исломий бемор хукуматдан ва фожир амирдан аллохни шариатидаги қонунларни аксарини татбиқ қилиш ва исломий фожирроқ бўлган амирни дафъ қилиш ва ташқи кофирларни,мунофиқларни, ички ғуллотларни дафъ қилиш ва кофирларнинг қўл остидаги диёрларни озод қилиш учун фойдаланамиз,  Хасан ибни Алини замонидан бошлаб усмонийларни давригача давом этган фатхларни хаммаси мана шу асосга кўра амалга оширилган.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилган пайтларида: 

وَإِنَّ اللَّهَ لَيُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِر. و یا می فرماید: إنَّ الله يؤَيِّدُ الدِّينَ بِأَقْوَامٍ لا خَلاقَ لَهُمْ

Яъни аллох таоло мана бу динга фожир шахслар ё хеч қандай ухравий ажрга ва яхшиликка эга бўлмайдиган қавмлар ва гурухлар воситасида ёрдам беради ва уни  ғолиб қилади. Мана бу холатда мусулмон фожир рахбарни ўзи  зарар қилади, уни фожирлиги ўзига қайтади ва яхшилиги мусулмонларга етади.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(13-қисм)

Мана бу холатда кўриниб турганидек, мусулмонлар ўзларидаги ўзгариш сабабли нубувват манхажига асосланган хилофатни қўлдан бой беришга шароитни мухайё қилишган ва нубувват манхажига асосланган хилофат шохигарлик ва мулукият хукуматига айланиб қолди, хозирги кунгача бизлар бу хукуматларни катта ва кичик шаклларига гувох бўлиб келяпмиз. Аллох таоло мархамат қиладики:  

 وَاتَّقُواْ فِتْنَةً لاَّ تُصِیبَنَّ الَّذِینَ ظَلَمُواْ مِنکُمْ خَآصَّةً وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ شَدِیدُ الْعِقَابِ (انفال/25)

Хамда сизлардан фақат золим кимсаларнинг ўзигагина етмай (балки барчага етадиган) балодан сақланингиз! Ва билингизки, албатта аллохнинг азоби қаттиқдир.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

« لتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ ،عُرْوَةً عُرْوَةً , فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ، تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا ، وَأَوَّلُهُنّ نَقْضًا الْحُكْمُ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ»

Ислом дасталари бирма-бир синдирилади, бу дасталардан бири нобуд бўлган пайтида одамлар унга  яқинроқ бўлганига чанг солишади, уларнинг аввали хукм ва охиргиси намоздур. Яъни нубувват манхажига асосланган хилофатни канали орқали хукмни синдирилгандан сўнг одамлар унга яқинроқ бўлган нарсага чанг солишди. У замонда мусулмонлар бани умайя шохигарлигига асосланган хукуматга чанг солишди ва аста-секинлик билан бошқа  дасталар синдирилди, тоинки бизларни замонимизга етиб келди, албатта ўша замонда бошлаб берилган фитналар хали-хануз бизларгача етиб келган, бўлиб хам шиддатлироқ суратда давом этяпган.

Хар қандай холатда хам, бани умайянинг мулукият ва шохигарлик хукумати изтирорий холатда қабул қилинди, мана бу изтирорий бадал хукуматда “аззарурот тубихул махзурот” хукми бўйича жуда кўп асхоблар мавжуд бўлишган, улар баттардан пархез қилиш ва шаръий вожибни  бажариш учун хам бу хукуматга байъат беришган. Нима учун вожиб? Чунки бошқа вожибларни мана шу хукумат орқали бажариларди ва агар бу хукумат бўлмайдиган бўлса бошқа вожибларни бажариб бўлмас эди.    

  مَا لاَ يَتِمُّ الْوَاجِبُ إِلاَّ بِهِ؛ فَهُوَ وَاجِبٌ.

Биз зарурат холатида халол ва покиза озуқани қўлдан бой берган ва бошқа озуқага эга бўлмаган  пайтимизда, жонимизни сақлаб қолиш учун ўлган хайвонларни гўшти ёки бошқа нахий қилинган нарсалардан фойдаланамиз, бу ерда ўлган хайвонларни гўштини истиъмол қилиш яна қайтадан покиза ва халол таомни қўлга киритгунимизча ва зарурат холатидан чиққинимизгача  бизларга вожиб бўлади. Чунки жонни сақлаб қолиш вожибдур, фақатгина мана шу ўлик хайвонни гўштини истеъмол қилиш билан бизлар жонимизни нажот берамиз, демак ўлаксани гўштини истеъмол қилиш хам бизларга вожиб бўлади. Нубувват манхажига асосланган хилофатни қўлдан бой берган ва бошқа нарсага эга бўлмаган вақтимизда, динимизни ва исломимизни сақлаб қолиш учун исломий бадал хукуматдан панох топамиз, тоинки мана бу заруратларимиз ўртадан кўтарилгунча ва яна қайтадан нубувват манхажига асосланган хилофатни қўлга киритмагунимизча.

Бизлар шуни хам яхши биламизки, ана ўша зарурат холатига тушиб қолганимизда жонимизни сақлаб қолиш учун ўлик хайвонни гўштини истеъмол қилишга мажбур бўлишимиз, бу масалан ўлаксани гўштини хидини ёмон кўрганлигимиз ёки уни мазасини ёқтирмаганимиз ёки ўлаксани гўштини рангини ёмон кўришимиз учун эмас, балки  фақат жонимизни сақлаб қолиш учундур; бизлар мана бу ўлаксани гўштини жуда хам ёмон кўрамиз. Бизларнинг мана бу гўштдан фойдаланишимизни далили, иллати ва бизларни мақсадимиз танхо жонимизни сақлаб қолиш холос, яъни ана ўша мақсадимизга етиб олиш, энди ўзимизни мақсадимизга етиб олгач эса ўлаксани гўштини ташлаб юборамиз.   

إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَیْکُمُ الْمَیْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنزِیرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَیْرِ اللّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَیْرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ فَلا إِثْمَ عَلَیْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ ‏(بقره/173)

У сизларга фақатгина ўлакса,қонни, тўнғиз гўштини ва аллохдан ўзгага аталиб сўйилган нарсаларнигина харом қилди. энди кимки золим ва хаддан ошмаган холида ночор вазиятда қолса гунохкор бўлмайди. Албатта аллох мағфират қилгувчи, рахмлидур.

Шубхасиз динни сақлаб қолишлик жонни сақлаб қолишдан кўра муқаддамроқдур, молу-дунё буни  барчаси  дунёвий истакларимиздур, агар изтирорий холатга тушиб қолсак,  динимизни сақлаб қолиш учун ночор холда шаръий асбобларга қўл уришимиз табиий нарса, динимизни  сақлаб қолиш жонимизни ва бошқа дунёвий  нарсаларни  сақлаб қолишдан кўра юқорироқда туради.

Энди ана ўшанча сахобалар исломий изтирорий бадал хукуматга рози бўлиб тан берган бўлсалар, бу динларини сақлаб қолиш ва мақсадларига етиш учун бўлган, улар бу хукуматни тасдиқлашни ёки нубувват манхажига асосланган хилофатни нобуд қилишни ёки муовиянинг Али ибни Аби Толибни замонидан тортиб Хасан ибни Алини замонигача бу мақомга етиш учун  қилган амалларини тасдиқлашни қасд қилишган эмас, йўқ, балким мусулмонларнинг  ўзлари ўзларида  вужудга келтиришган манфий асбоблар, ўзгаришлар мана бу буюк кишиларни шундай изтирорий холатга солиб қўяди, улар натижада шундай қарор қабул қилишадики, тафарруқдан қочиш,мусулмонларни ўртасидаги қирғинга хотима бериш ва Усмонни ўлимидан сўнг тўхтаб қолган исломий фатхларни қайтадан бошлаш, хамда мусулмонларни орасига амният ва фаровонлик қайтиб келиши ва бундан бошқа бизлар бехабар бўлган бошқа яхшиликлар   учун бу ишга қўл уришади, бу ерда исломий изтирорий бадал хукуматдан кўра бошқа йўл йўқ, ночор холда мавжуд  изтирорий вазиятда мана бу пастроқдаги исломий бадалдан фойдаланиш керак. 

Инсон изтирорий холатга тушиб қолганида оддий ишга рўбарў бўлмаслиги аниқ нарса, агар намозингни туриб ўқишга қодир бўлмайдиган бўлсанг, уни ўтириб бўлса хам ўқийсан, яъни баданингда бир айб вужудга келган, лекин намозингни тарк қилмайсан ва айбингга қарамасдан намозингни ўтирган холда давом эттирасан, энди агар ётган холда намозингни ўқийдиган бўлсанг,демак жисмингда янада каттароқ айб мавжуд, шу сабабли фарз бўлган  намозларингни ўзини оддий кўринишида бажара олмайсан, аммо барибир уни тарк қилмайсан ва ётган холда бўлса хам  бажарасан. Мана бу айб ва нуқсонларни хаммаси намозингни ўқишингга монеъ бўла олмайди, хатто агар поклик ва  нопоклик ё тахорат олиш ва олмаслик ё таяммум олишга қодир бўлиш ва таяммум қилмаслик борасида мушкилотларга дучор бўлсанг хам ва бундан кўра изтирорий,баттарроқ холатларга тушиб қолсанг хам барибир бу холатлар сабабли фарзи аъйн бўлган намозингни тарк қила олмайсан.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(12-қисм)

Ха, мана бу қудратни кўчиши эди, аста-секинлик билан бу кўчиш жараёни комилдан ноқисга, сўнгра эса ноқисдан ноқисроққа айланди, ноқисроқ деган кўринишни фақатгина Хасан ибни Али розиаллоху анхумодан  ва муовиядан қидирманглар,балки  буларни одамларда вужудга келган камчиликлардан, айблардан, ўзгаришлардан қидиринглар, худди шу нарсалар мана шундай халифани айтиб ўтилган ишларга мажбур қилади ва охирида хам шу ўзгаришлар,айблар одамларни шохлар ва золимларни хокимияти томонга тортиб кетади:

  وَکَذَلِکَ نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضاً بِمَا کَانُواْ یَکْسِبُونَ ‏(انعام/129)

Шунингдек, қилиб юрган гунохлари сабабли золим кимсаларни бир-бирларига дўст қилиб қўюрмиз.

Аллох таоло вохид жамоат билан бирга эканини ва тафарруқ хам мушрикларни сифатларидан эканини яхши биламиз, нубувват давридан сўнг ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан кейин комил суратда мусулмонларни жамоатини химоя қиладиган нарса нубувват манхажига асосланган хилофатдур, бу нарса бўлмаган пайтида изтирорий холатда исломий бадал хукумат энг яхши танлов бўла олади, мана бу изтирорий бадал  хам мавжуд бўлмаган тақдирда эса мусулмонлар жуда хам нозик шароитга тушиб қолишади ва фақат ва фақат уларнинг мужохидлар шўросини мажлисини ўзигина заифроқ суратда мана бу вохид жамоатни сақлаб тура олади. Хозир эса саййидимиз Хасан атрофидагиларни бевафолиги, тафарруқ, тартибсизликлар, қахатчилик, очлик, ички мунофиқларни хатари, ички ва ташқи ошкор кофирларни хатари, умумий қилиб айтганда мусулмонларни парчаланиб кетиш хатари, тафарруқ ширки ва   ўзини хукуматини сақлаб қолиш билан шундай исломий бадал хукуматни ўртасига туриб  қолади.

 Тафарруқ ширки ва саййидимиз Хасан розиаллоху анху курашаётган бошқа офатларнинг  хаммаси мусулмонларни нобуд бўлишларига боис бўлади, биз буни мисолини  781 йил давр давомида андалусдаги мусулмонларнинг исломий хукуматини тарихида кўрдик, энди бир умматни ё жамоатни нобуд бўлиши хақида гапирмаса хам бўлади, аммо исломий бадал хукумат энг камида исломни мавжудиятини ёки бир заиф жамоатни сақлаб тура олади, тарихий воқеалар хам у кишини хақ эканликларин собит қилди. Албатта у ердаги шароит хам шундай бир холатда бўлган эдики, у кишини қўлидан бундан бошқа иш келмасди ва қуйидаги оятга кўра:

 فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ  (تغابن /16)

Ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг мархамат қилишларига асосан:

 مَا نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ فَاجْتَنِبُوهُ وَمَا أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَافْعَلُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ

У киши нобуд қилиниши учун қудрат ва абзорга эга бўлмаган тафарруқдан пархез қилади ва хукмронлик иши бўйича эса қўлидан келганича олдинга харакат қиладилар, яъни икки зарарни ўртасидан зарари енгилроғини танлайдилар.

У киши жамоатни хаммасини сақлаб қолиш учун асбобга эга эмасликларини тушуниб етган пайтларида, ўзларини ижтиходлари бўйича 70% фоизини сақлаб қолишга қарор қиладилар, у кишини ташхислари бўйича бу иш тафарруқ азоби ва бошқа офатлар сабабли уни хаммасини қўлдан бой беришдан кўра яхшироқ эди, шу сабабли хам у киши андак миқдорга хам кифояланадилар:

   ما لا يُدرَكُ كُلُّه ، لا يُترَكُ جُلُّه  .

У киши қўлларида ушлаб қолган андак нарса, қўлдан бой берилган нарсани баробарида андак хисобланган; ( албатта бизларни асримизда аксар мусулмон диёрларида мана шу андакни қўлга киритиш хам бир орзу холича  қолмоқда); бунга мисол: жангларни тамом бўлиши ва мусулмонларни ўртасидаги қирғинлар, бу Усмон ибни Афвон розиаллоху анхуни қатлидан сўнг бошланган эди, мусулмонларнинг бир байроқ остида муттахид бўлишлари, мусулмонлар томонидан фатхларни бошланиши ва исломий диёрларнинг кенгайиши, хавориж ва ғуллотларни харакатсиз бўлиб тангликка тушиб қолишлари ва бундан бошқа қисқа давр ичида  бизлар гувох бўлган нарсалар.

Бу ерда такроран ишора қилиб ўтилиши лозим бўлган нарса шуки: очиқ-ойдин кўриниб турганидек нубувват манхажи асосидаги хилофатнинг шохигарликка ўзгариши учун одамлар томонидан шароит  мухайё қилинди ва ички пинхон ва ташқи ошкор кофирлар улардан фойдаланишди, унга яна қайтадан қайтиб бориш хам фақат ва фақат одамларнинг ўзидаги ўзгаришлар билангина қўлга киритилади, чунки: 

  إِنَّ اللّهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ(رعد/11)

Аниқки, то бирон қавм ўзларини ўзгартирмагунларича аллох уларнинг ахволини ўзгартирмас.

Бизлар хам хозирда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганларидек, иккита нубувват манхажи асосидаги хилофатни орасидамиз; улардан биринчиси бўлмиш нубувват манхажи асосидаги ва  у кишининг вафотидан сўнг вужудга келган хилофатни, қўлдан бой бериш асбобларини мухайё қилдик ва 30 йилдан сўнг қўлдан бой бердик, энди мана бу зўравон,диктатор хукуматлардан сўнг келадиган нубувват манхажи асосидаги хилофатни қўлга киритиш учун эса яна  шароитни мухайё қилишимиз лозим.

Мана бу икки нубувват манхажи асосидаги хилофатни орасида одамлар назоратини бир четга  суриб қўйиш орқали ё  аллохни шариатидаги қонунлар асосидаги вохид улил амр шўросини нобуд қилиш билан исломий тафсирлар ва мазхабларни бирига кўра хукм қилинадиган хукмронликлар, нубувват манхажи асосидаги хилофатдан кўра пастроқ мартабадаги нарсадур, лекин у  мусулмонларни дорул исломидан химоят қилади, мусулмонлар яна қайтадан нубувват манхажи асосидаги хилофат қўлга киритилгунга қадар, зарурат хукми бўйича ундан фойдаланишади, чунки фақат мана шу исломий изтирорий бадал хукуматларни канали орқали жуда кўп шаръий вожиботларни бажара олишади ва мушрикларнинг ё секуляристларнинг хамиша олиб борадиган жангларини қаршисида ўзларини химоя қилишга қодир бўлишади, мусулмонларни муртад қилишлик мушрикларнинг зотий сифатларига айланган,

 «وَ لا يَزالُونَ يُقاتِلُونَکُمْ حَتَّي يَرُدُّوکُمْ عَنْ دينِکُمْ إِنِ اسْتَطاعُوا» (بقره/217)

шу билан бирга ошкор ва пинхон ички  кофирлардан  ва ғуллатлардан химоя қилишади, исломий хукуматнинг мана бу нозил мартабасини ва изтирорий бадал хукуматларни сақлаб туриш яна қайтадан нубувват манхажи асосидаги хилофатга етиб боргунча лозим деб билишади, хатто мусулмонларнинг муртад бўлишларига тўсқинлик қилиш учун ва ислом динини тўртталик мафхумини, мағзини сақлаб қолиш учун вожиб деб хисоблашади,  

 مَا لاَ يَتِمُّ الْوَاجِبُ إِلاَّ بِهِ؛ فَهُوَ وَاجِبٌ .

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(11-қисм)

Мана бу ерда хамма нарса бўйича муовиядан устун бўлган халифа, фақат хукмронлик масаласида мушаххас далилга кўра ночорлик ва изтирор сабабли ўзини жойини мана бу шохга беради. Мана бу сахобаларнинг хаммаси жумладан Хасан ва Хусайн ва бошқалар бундай хукуматга байъат беришларига сабаб бўлган эди.

Бу ерда инқилоб содир қилинган ва  хукумат илдизигача ўзгарган деб тасаввур қилинмаслиги керак, йўқ бундай бўлган эмас, чунки агар шундай бўлганида на Хасан ва на Хусайн ва на бошқа сахобалар агарчи жонлари қурбон бўлган тақдирда хам бу ишларга рухсат беришмасди, қарама- қарши томондагилар хам шундай буюк кишилар мавжудлиги сабабли бу даражада ўзгаришларни содир қилишга журъат қилишмасди. Бунга Хусайн розиаллоху анхунинг язидни хокимиятига қарши чиқиши далил бўлади, чунки язидни замонидан сўнг бизлар хукуматга ва халққа оид ташкилотлардаги ўзгаришларга, хамда ана ўшанча тафарруққа,тартибсизликка, турғунликка  гувох бўламиз.

Ха, замон ўтгач ва шундай буюк кишиларнинг вафоти ё қурбон бўлишидан сўнг, бизлар ўзгаришларга ва асосий нуқсонларга гувох бўламиз, Абдулмалик ибни Марвонни даврига келиб аксар тобеъинлар хам дунёдан ўтиб кетгач, бундай нуқсон ясашлар янада кенг – кўламли миқёсда вужудга келди, албатта бу ишлар бир шохда бошқачароқ бўлса, бошқасида унисидан фарқ қиларди. Умар ибни Абдулазиз бошқа бир нарса бўлган бўлса, Марвон ибни Мухаммад  хам бошқа бир нарса бўлган эди.

Жамиятга ва тарихга нисбатан илмий кўз- қараш бўйича  Абу Бакр Тартуший андалусийга ўхшаган кишиларни йўлини давом эттирувчиларидан бўлмиш ибни Холдун- бу кишини жамиятшуносликни отаси деб хам номланади- у киши мана бу қудратни хилофатдан подшохликка кўчиб ўтиши борасида айтадики: агарчи хилофат тузуми подшохлик тузумига ўзгарган бўлса хам, аммо мана бу ўзгариш нихоятда чегараланган эди, исломий хилофатдаги жуда кўп меъёрлар, инфратузилмалар подшохлик тузумида хам ижро қилинган. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу борада мархамат қилган эдиларки:

 «ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ، وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنَ المُسْلِمِينَ».

“Мана бу фарзандим, сарвардур, балки худованд уни воситасида мусулмонларнинг икки катта гурухини ўртасини ислох қилади.” Хасан ибни Али розиаллоху анху юзага чиққан мушкилотни шу тарзда ислох қилади, аммо у киши мархамат қиладики: “ албатта мен хар қандай бошқа кишидан кўра хилофатга савозорроқ бўлсам хам, ( ундан ўзимни четга олдим) ва муовияга байъат бердим ва билмадим бу байъатни оқибати сизларни ўртангизда фитнани вужудга келишига сабаб бўлармикин ё маълум муддатгача сизларга манфаъатли бўлармикин.” 

Хасан ибни Али розиаллоху анхума отасига ўхшаб мусулмонларнинг қонуний хукмдори эди ва  отасидан сўнг Хижозни,Ироқни, Яманни хукмронлиги уни ихтиёрида бўлган, у киши  отасидек  қудратли ўринга   эга бўлган. Лекин мусулмонларнинг  икки гурухини ўртасини ислох қилиш учун ёмон билан ёмонроқни ўртасидан ёмонни танлашга мажбур бўлади; аммо шу ёмон кейинчалик ёмонроққа айланди ва ёмонроқ хам ундан бадтарроқ нарсага айланиб кетди ва бу жараён хозирги давргача давом этиб келяпти.

Хасан ибни Али розиаллоху анхума хукуматни муовияга топширган пайтида айтадики: “ Эй муовия! Худованд Мухаммадни умматини тизгинини сенга топширди, билмасам, сенинг мана бу мақомни қўлга киритишинг сендаги яхши сифат сабаблимикин ёки буни тескариси бўйича сендаги ёмонлик сабаблимикин.” Шу пайтда қуйидаги оятни тиловат қилади:

  «وَإِنْ أَدْرِي لَعَلَّهُ فِتْنَةٌ لَكُمْ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ» (انبياء/111)

Билмайман,эхтимол бу (яъни азоб соатининг кечиктирилиши) сизлар учун бир алдов- синов ва бир оз вақтгача ( ажалларингиз етиб ўлгунингизгача) фойдаланишдир.

Дархақиқат муовияни хукумати хилофатни подшохликка ўзгариши учун бошланғич нуқта ва ўтиш мархаласи бўлган эди, хокимиятнинг хилофатдан шохигарликка ўзгариши ўзини замонидан бошланади ва хокимиятнинг меъросий бўлиши билан мустахкамланади, Абулаъла Мавдудийни кўз- қараши бўйича язидни сайланиши муовиянинг очиқ хатоси ва хилофатдан мулукиятга,шохигарликка қадам ташлаш бўлган эди. Бугунги кундаги ахли суннат деб маъруф бўлган фирқанинг кўз- қараши бўйича эса,  хулафойи рошидиннинг қонунийлигини асоси бўлган нарса, ахли хал ва ақд ижмоъси ва мусулмонларнинг вохид улил амр шўросидур. Худди шу шўро Абу Бакрдан тортиб Хасан ибни Али розиаллоху анхумагача бўлганларни сайлаган, буни Алу розиаллоху анху муовияга ёзган номаларида эслатади, бу ерда улил амр шўроси муовия томонидан заифлаштирилади ва сўнгра нобуд бўлади.

Аммо мана булар хилофатни мафхумидан,хадафларидан ва мақсадларидан узоқлашиб кетилди дегани эмасди, балки бу нарсалар  бани Умайя ва бани Аббос ва Усмонийларнинг шохигарлигида хам заифроқ шаклда кўринган, улар шариат қонунларини пиёда қилиш йўлида бор харакатларини қилишган, аммо хос тафсир ва мазхабни асосида амалга оширишган, яъни вохид ижмоъни ироя берадиган  вохид умматни ва вохид жамоатни раъйи асосида бўлган эмас, чунки вохид уммат ва вохид жамоатни ўзи бўлмаган, сахоба ва тобеъинлар вафот қилиб ўтиб кетгач уларни ўрнига бир қанча умматлар ва бир қанча жамоатлар  вужудга келди, ўртада уларни хаммасини бир жойга жамлайдиган улил амр шўроси хам мавжуд эмасди. Мана бу суратда умавийлар,аббосийлар, усмонийларга ўхшаган шохигарлик тузумларини хилофат  тузумини таркибидаги нарса деса бўларди, фақат улар ўзларини равишларига кўра турли-хил нисбатлар билан исломий хадафларни ва мақсадларни амалга оширишган.

Мана бу яхлит ва таркибий хукуматларни равишидан ташқари бизлар майда шохларга хам гувох бўламиз, хозирги пайтда уларни  шох, жумхурият раиси ва бошқалар қолибида кўрамиз, уларнинг танхо мақсади хам исломий хадафлар ва мақсадлар эмас, балки  шохигарлик ва ўзларини хукмронлиги бўлган холос, аксар холларда улар исломни хам шохигарликни ва хукмронликни ва ўзларининг дунёвий мақсадларини йўлида қурбон қилиб юборишган, исломдан бир абзор сифатида фойдаланишади ва хилофат тузумини қолдиқларини, мафхумларини ва шариатни хадафлари ва мақсадларини бутунлай  бир четга суриб қўйилган ва бу нарсаларни хаммаси хукмдорларнинг хокимиятга интилиши ва шухратпарастлигини қурбонига айланди.

Хасан ибни Али розиаллоху анхумонинг хилофати хам худди росулуллох саллаллоху алайхи васалламни исломий хукуматларига ўхшаб, аллох мусулмонларга берган энг катта неъматлардан бири бўлган эди, Хасан ибни Али розиаллоху анхуни ночорлик сабабли қудратни муовияга топширишига, бу неъматни ўзгаришига ва бу неъматни мусулмонлар қўлдан бой беришига  мажбур қилган нарсанинг  асосий иллати, мусулмонларнинг ўзларида вужудга келган  ўзгаришлар эди, чунки:   

 ذَلِکَ بِأَنَّ اللّهَ لَمْ یَکُ مُغَیِّراً نِّعْمَةً أَنْعَمَهَا عَلَى قَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمْ وَأَنَّ اللّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ ‏(انفال/53)

Бунга ( яъни, уларнинг азобга гирифтор бўлишларига) сабаб – аллох бир қавмга инъом қилган неъматини то улар ўзларини ўзгартирмагунларича ўзгартирувчи эмаслиги ва аллох эшитгувчи, билгувчи эканлигидир.

(давоми бор…….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(10-қисм)

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг хадисларини равшан қилиб беришича, мусулмонлар харакат қилаётган йўллари мобайнида , яъни росулуллох саллаллоху алайхи васалламни замонларидан бошлаб нубувват давридан то қиёмат кунигача уч хил хукуматни кўришади: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам  мархамат қиладиларки:

    تَكُونُ النُّبُوَّةُ فِيكُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا عَاضًّا، فَيَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ الله ُأَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً ، فَتَكُونُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَكُونَ ، ثُمَّ يَرْفَعُهَا إِذَا شَاءَ أَنْ يَرْفَعَهَا ، ثُمَّ تَكُونُ خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ ، ُثمَّ سَكَتَ.

1-Росулуллохни манхажларига ва равишларига мувофиқ бўлган хилофат.

 خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ.

2-Подшохлик даври хам икки катта дастага тақсим бўлади, уларни баъзиси фақат зўравонликка эга бўлсалар, баъзилари эса бунга қўшимча равишда зулм ва диктаторлик билан йўлларини давом эттиришади,

  ثُمَّ تَكُونُ مُلْكًا جَبْرِيّاً

3-Росулуллохни манхажига ва равишига мувофиқ бўлган хилофатни қайтиши,

خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّةِ

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан кейинги хулафоларни хукуматида бизлар икки мухим аслга гувох бўламиз: уларни бири хокимнинг ва хукуматнинг ва мусулмонларни давлатининг амниятга ва миллатлараро алоқаларга оид масалалардан ташқари бўлган  ички амалларига хамманинг назорати бўлиб, рахбарларнинг  ўзи бундай назоратга бошқаларни тарғиб қилишган:

Абу Бакр Сиддиқ розиаллоху анху мана бу борада айтадики: “ агар яхши ва тўғри амал қилсам, менга ёрдам беринглар ва агар ёмон ва нотўғри рафтор қилсам, мени ислох қилинглар.” 

Умар Форуқ розиаллоху анху хам айтадики: “ мени наздимдаги энг севимли киши, мени айбларимни менга эслатган кишидур.” У киши яна мархамат қиладиларки: “ мен шу нарсадан қўрқаманки, мен хато қилсам-у, лекин сизларни бирортангиз буни эслатишга журъат қилмасангиз.”      .

Усмон розиаллоху анху хам айтадики: “агар аллохни китобида шундай бир оятни топсангизларки, уни асосида мени боғлаб қамаб қўйиш керак бўлса, албатта бу ишни қилинглар.”  

Али розиаллоху анху хам айтадики: “ бу, сизларни хаққингиз ( яъни сизлар ишларингизни хохлаган кишига топшира оласизлар) ва бу ерда хеч кимни хаққи йўқ, фақатгина сизларни хаққингиз бор, уни ўзингизга бошлиқ қила оласизлар. Мен хам сизларни химоянгизсиз устингизда хеч қандай вилоятга эга бўла олмайман.”       

Нубувват манхажига асосланган хилофатдаги бошқа мухим асл улил амр шўросидур.  Мана бундай системада ижтиход қилинадиган ишлар вохид шўрони ва вохид ижмоъни канали орқали ироя берилади, шу сабабли хам бизлар мана бу даврда мазхаб номли нарсани кўрмаймиз, бу ердаги бор нарса фақат ислом, у даврда ана ўшанча олим ва донишманд сахобалар, тобеъинлар бўлишига қарамасдан бани умайя ва бани аббос ва бошқа подшохликлар асрида  мазхабларни кўрмаймиз.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг вафотларидан кейинги нубувват манхажига асосланган хилофатни умри хақида у киши мархамат қилганларки:

خِلافَةُ النُّبُوَّةِ ثَلاثُونَ سَنَةً ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ الْمُلْكَ أَوْ مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ

“нубувват хилофати 30 йил, ва ундан сўнг худованд подшохликни хохлаган кишига беради.” Ёки мархамат қилганлар:

الْخِلاَفَةُ فِي أُمّتِي ثَلاَثُونَ سَنَةً، ثُمّ مُلْكٌ بَعْدَ ذَلِكَ.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хижрий 11 йилни робиъул аввалида вафот этганларини биламиз ва Абу Бакр Сиддиқ халифа бўлади ва Хасан ибни Али розиаллоху анхума хам хижрий 41 йилни робиъул аввалида, яъни қахатчилик йили деб машхур бўлган йилда, мажбур холда хилофатдан бош тортади ва хукумат қудратини муовияга топширади ва хилофат аниқ 30 йил  давом этади; мана бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг нубувватини инкор қилиб бўлмайдиган нишонаси ва аллох таоло росулини забони орқали кўрсатган яшириб бўлмайдиган мўъжизасидур.

Хасан ибни Али розиаллоху анхума фақат хукумат қудратидан қўлларини тортади, хукуматнинг бошқа ташкилотлари муовия хоким бўлгандан сўнг хануз мустақил равишда ўзини хаётини давом эттирар эди, закот системаси ва фиқхий масалаларни хал қилиш системаси, қазоват системаси ва бошқалар Хасанни хилофати пайтида бўлганидек давом этарди. Хатто Хасан ибни Али розиаллоху анхуни муовияга қўйган шартларидан бири хам шу бўлган эдики, муовия ўзининг хукуматини  қуришда аллохни китобига ва пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни суннатларига мувофиқ, хамда хулафойи рошидинни равишига кўра амал қилиши керак эди. Айтилишича Хасан ибни Алининг муовия билан тузган сулхини шартларидан бири, муовиядан сўнг Хасан ибни Али рахбарликни қўлга олиши керак бўлган. Муовия хам мусулмонларга рахбарлик қилишга қодир бўлмаган пайтида рахбарликни Хасан розиаллоху анхуга топширишга сўз беради. Ёки ибни Хажар Хайтамийни айтишича: сулхни паймони бўйича муовиядан кейинги рахбар мусулмонларнинг шўроси тарафидан таъйин қилиниши керак эди. Шу сабабли хам бу вазиятга  ва айтилган шартларга кўра кўриб турганимиздек муовия айтадики: “ мен охирги халифа ва аввалги подшох бўламан!?”   ..

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(9-қисм)

Мана бу қулоқ солиш ва итоатда – буйруқ вахдатини ва амал вахдатини сақлаб қолиш  ва тафарруқдан пархез қилиш учун- узоқ ва яқин стеротегияга хизмат қиладиган зарурий тактикаларни назарга олиш ( худайбия сулхини  фойдаси, имтиёз беришлар, ортга чекинишлар ва бошқалар ) нихоятда мухим ва хаётий хисобланади. Мана бундай ўринларда фақат рахбарият ва харбий,амниятий, дипломатик  шўрогина булардан хабардор бўлиши мумкин ва мутахассислар, фуқахолардан иборат улил амр шўроси эса бундай рахбарлик  фаолиятларини назорат қилади, мусулмон кишининг хар қандай якка холда харакати уни ўзига ва мусулмонларни жамоатига нисбатан ошкор зулмдур.

4-Бизларни бу дарсимиздаги тўртинчи ўрин: умум мусулмонларни жон ва мол ва забон ва қалб билан химоя қилишликдур.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:  

مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ، وَتَرَاحُمِهِمْ، وَتَعَاطُفِهِمْ کمَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى.

Мўъминларнинг дўстликдаги,мехрибонликдаги,бир-бирларига эътибор бериш туйғуларидаги сифати худди баданни сифатига ўхшайди. Бадандаги бир аъзо нола қилиб оғриса бошқа андомларни хаммаси унга  хамдард бўлишади ва кечаси бедор туриш,харорат,қалтироқ билан унга хамрох бўлишади.

Бунга мусулмон синглисини хақорат қилганлиги сабабли бани қайнақоъ қабиласидаги яхудийни ўлдиргач, ўзи хам бозорда ўлдирилган мусулмон киши мисол бўла олади, албатта уни ўзи хам яхудийлар томонидан шахид қилинди ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мана бу жиноятчини хамоя қилган бани қайнақоъни хаммасига қарши жанг эълон қиладилар ва оқибатда хаммани чиқариб юборадилар. Нима учун? Чунки  мусулмонларнинг динини,жонини,номусини, обрўсини, молини ва бошқа хуқуқларини дифоъ қилиш хамманинг  зиммасидаги вазифа. Махсусан агар бу хуқуқ бир кофир кимса томонидан поймол қилинган бўлса.

 وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ (توبه/71)

Мўъмин ва мўъминалар бир-бирларига дўстдирлар.

Бу ерда мусулмонларни  химоя қилиш масаласидаги бир мустасно холат мавжуд бўлиб, бу дорул куфрдан дорул исломга хижрат қилмаган мусулмонларни химоя қилишга бориб тақалади. Мана бу холатда, агар бизлар ўша куфр хукумат ё хизб ё дорул куфр билан паймон тузмаган тақдиримиздагина мусулмонларни дини учун  химоя қила оламиз. Яъни хижрат қилмаган ва дорул куфрда сокин бўлиб яшаётган мусулмонларни агар бу химоя қилиш бизлар паймон тузган кофирларга қарши бўлмаган тақдирдагина, дин сабабли харбий ва моддий химоя қила оламиз, бизлар ўзини жуда кўп нарсалардан ва мусулмонларни химоятидан махрум қилган ва хижрат хам қилмаган бир мусулмон сабабли паймонимизни буза олмаймиз: 

 إِنَّ الَّذِینَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالَّذِینَ آوَواْ وَّنَصَرُواْ أُوْلَئِکَ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاء بَعْضٍ وَالَّذِینَ آمَنُواْ وَلَمْ یُهَاجِرُواْ مَا لَکُم مِّن وَلاَیَتِهِم مِّن شَیْءٍ حَتَّى یُهَاجِرُواْ وَإِنِ اسْتَنصَرُوکُمْ فِی الدِّینِ فَعَلَیْکُمُ النَّصْرُ إِلاَّ عَلَى قَوْمٍ بَیْنَکُمْ وَبَیْنَهُم مِّیثَاقٌ وَاللّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ (انفال/72)

Албатта, иймон келтирган, хижрат қилган ва молу-жонлари билан аллох йўлида курашган зотлар ва (маккадан хижрат қилиб  келган мухожирларга) уй- жой бериб , ёрдам қилган зотлар – ана ўшалар бир-бирларига дўстдирлар. (Яъни, тириклари бир-бирига хамкор, ўрталарида ўлим бўлса, бир-бирларига меъросхўрдирлар.) иймон келтирган, аммо хижрат қилмаган (яъни хали- хануз маккада яшаб турган) кишилар эса то хижрат қилмагунларича сизлар уларга дўстлик қила олмайсизлар (яъни бир-бирларингизга хамкор,меъросхўр бўла олмайсизлар). Агар улар дин йўлида сизлардан ёрдам сўрасалар, ёрдам қилиш зиммангиздадир. магар уларга ўрталарингизда (урушмаслик хақида) ахд- паймон бўлган қавмга зарар етказиш билан ёрдам қилмайсизлар. Аллох қилаётган амалларингизни кўргувчидир.

Мана бу мухтасар изохлар билан 

‏«بُنْيَانِ الْمَرْصُوصِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا»

қўрғошиндан қурилган бино ёки бизларни сўзимиз билан айтганда пўлатдан бўлган бино бўлиб, уни бир қисми бошқа қисматини махкам ушлаб туради, шу ерда дорул исломни турларига ва уни жойгохига ва бу бинони баробаридаги  мусулмонларнинг  вазифасига ишора қилиб ўтмоқчимиз.

Дорул исломлар икки турга тақсим бўлади, исломий шўро хукумати бўлиб, у нубувват манхажига асосланган хилофатдур, иккинчиси эса пастроқдаги мартабадаги нубувват манхажига асосланган бадал изтирорий хилофатдир.

Нубувват манхажига асосланган хилофат хақида сухбатлашишдан олдин бир нуқтани эслатиб ўтиш лозим деб биламан, бу ахли суннат имомларининг катта кишилар билан муомала қилиш равиши ва уларнинг хатоларидур, бу  араб бўлмаганларни ўртасида нотаниш нарса.

Гохида бизларнинг кундалик эхтиёжларимизга жавоб бўла оладиган  бир сўзни ёки бир тарихий воқеани  тафсири,тахлили, айбларини текширилиши- агарчи барча шаръий меъёрларга мувофиқ бўлса хам-  баъзи бир азизлар учун хақорат бўлиб хисобланади; бўлиб хам агар ўзимиз бу масалаларни керакли суратда шархлаб бермайдиган бўлсак, шарқшуносларга ва мунофиқларга ва секулярзадаларга, муртадларга ўхшаган  душманларимиз ўзлари хохлаган шева билан шархлаб ташлашади ва улар  шархлаб беришган хам, бизлар мавжуд нарсаларни ошкор қилиш ва равшанлаштириш орқали ошкор ва пинхон душманларга йўлни ёпишимиз керак. Мана бу ўринлардан бири росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусулмонларни жамияти учун  ироя берган уч томонлама ривожланиш йўлидир.

(давоми бор…….)

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(8-қисм)

Шу сабабли хам мусулмонларни имоми,амири, рахбари ё халифаси аввало шаръий манбаълар бўйича, сўнгра эса кундалик масалалар бўйича олим бўлиши керак. Ха, биринчи бўлиб керакли ва кифоя қилувчи илмга эга бўлиши керак бўлган нарса, шаръий ахкомлардур; чунки мусулмонларни рахбари улил амр шўросини назорати остида шаръий ахкомларни татбиқ қилишга мукаллафдур ва довлатни устида шаръий худудларга мувофиқ равишда рахбарлик қилиш лозим, демак агар мана бу бўлимда умумий илмга эга бўлмайдиган бўлса, мана бу вазифаларни хар қандай холатда адо қила олмайди ва рахбар бўлишга салохияти хам йўқ. Хатто баъзи фуқахоларни назари бўйича фақатгина шаръий ахкомлар бўйича тақлидий  илмга эга бўлишни ўзи халифа учун етарли эмас; чунки  тақлид ( уларни назари бўйича) хақиқатда нуқсон ва камчилик хисобланади. Шу сабабли хам имомни илми ижтиход қиладиган даражада бўлиши керак деб хисоблашади, улар бунга  қуйидагича далил келтиришади, чунки рахбариятни мансаби ва мақоми энг олий мансаб ва мақом бўлади, демак уни бўйнига олган шахс хам илм сифати бўйича энг комил инсон бўлиши керак. Албатта кам сонли ахли суннат фуқахолари етарли илмни шарт деб санашган ва имомни тақлид қилишини жоиз дейишган ва мужтахид бўлишни зарурий санашмаган.

Ахли суннатни барча уламолари аллохни шариатидаги қонунлар бўйича  олим ва фақих бўлган  рахбарни икки далилга кўра лозим ва зарурий деб билишади:

 -Чунки аллохни шариатидаги қонунлар то қиёмат кунигача мусулмон жамиятини асосий қонунларидур, мана бу қонунни танимасдан, фиқх қилмасдан туриб уни тўғри татбиқ қилишни имкони йўқ.

-Рахбарият энг катта ижро қилувчи кучдаги мақом бўлади,комил шаръий илмга ва фиқхга эга бўлмайдиган бўлса, “мавжуд вазиятга” муносиб равишда ва “кундалик эхтиёжга” кўра шаръий манбаълар бўйича керакли қарорни қабул қила олмайди.

Ўзгарувчи ва вақтинчалик қонунлар заруратга ва эхтиёжларга кўра девон қилинади ёки харбий ва амниятий ва иқтисодий ва бошқа ишлар борасида қабул қилинадиган  фармонлар, қарорларни хаммаси аллохни шариатидаги қонунларни чорчўпида бўлиши ва умумий усуллардан ва аллохни шариатидаги собит қонунлардан четга чиқмаслиги керак. Шариат бўйича  фақих ва олим бўлган рахбар мавжуд бўлмайдиган бўлса, бу вазифани бажаришни имкони йўқ, чунки жамиятни бошқарувидаги  мутахассис фақих, ислом шариатидаги умумий усулларга мувофиқ қарорларни аллохни шариатидаги қонунларига мухолиф бўлган қарорлардан ажратиб ташхис беришга қодир бўлиши лозим. 

Илохий ахкомларни ижро қилиш ва исломий қонунларни пиёда қилиш, шўро сайлаган фақихни назоратисиз, хидоятисиз мумкин эмас, махсусан жиходга ва дифоъга, худудларни ижро қилишга, жазоларга, исломий молиявий ишларни қўлга олиш ва тарқатишга, хорижий давлатлар билан сиёсий алоқаларни тартибга солишга, маъруфга амр қилиш ва мункардан нахий қилишни бир қисмига оид ахкомлар фақихни назоратисиз харгиз мумкин бўлмайди, чунки мана бу ўринларда ахкомларни татбиқ қилиш шунчалик нозик,заиф бўладики, исломий мутахассисни бошқарувисиз ва шаръий ишлар бўйича фақих,олим кишисиз амалга ошмайди.

6-Қурайшлик бўлиши: рахбарнинг қурайшдан ва саййид бўлиши борасида ихтилоф мавжуд, баъзилар бу шартни биринчи даражали,афзал деб билишса, баъзилар эса уни инъиқод шарти дейишади. Бу шартни лозим эканига далил сифатида росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан келтирилган ривоятни айтишади:  

  ” إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ فِي قُرَيْشٍ لَا يُعَادِيهِمْ أَحَدٌ إِلَّا كَبَّهُ اللَّهُ عَلَى وَجْهِهِ مَا أَقَامُوا الدِّينَ””

Мусулмонлардаги етакчилик тоинки улар динни барпо қилар эканлар, қурайш учун махсусдир, улар билан душманчилик қилган хар қандай кимсани аллох яксон қилади. Ибни Умар розиаллоху анхудан Бухорий келтирган ривоят қуйидагичадур:

 لَا يَزَالُ هَذَا الْأَمْرُ فِي قُرَيْشٍ مَا بَقِيَ مِنْهُمْ اثْنَانِ

Мана бу етакчилик қурайш учун махсус бўлиб давом этади, то улардан икки шахс қолгунича.”

Энди агар мана шундай олим, фақих рахбар мусулмонларнинг риёсатини бўйнига олгач, буни баробарида мусулмонларнинг уни устида хақлари хам бор, бу уларни молиявий жихатдан таъминлаш ва насихат қилишдир, имомнинг одамларни устидаги асосий хаққи эшитиш ва итоат қилишдан иборат, бўлиб хам бу аллохни шариатидаги қонунларни чорчўпида бўлиши керак.

Ха, хамма инсонларни ўртасида ижмоъ холда келишилган нарса шуки, давлат ва хукумат тушунчаси иккита аслий таркибий қисмдан иборат; улардан бири “хукм” ва бошқаси “итоат”дур. Барча мусулмон ва ғайри мусулмон  инсонлар узоқ ўтмишдан то хозирги кунгача хукумат хақида сухбат қилишган пайтида, уларнинг икки тушунча яъни хукм ва итоат борасидаги фикрлари муштаракдур.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам умумий суратда имом ва рахбариятга итоат қилиш чегарасини мушаххас қилиб мархамат қиладиларки:

  ” لاَ طَاعَةَ فِى مَعْصِيَةِ اللَّهِ إِنَّمَا الطَّاعَةُ فِى الْمَعْرُوفِ “”

“Амир, рахбар, халифага аллохга осий бўлиш бўйича итоат қилинмайди, балки итоат фақат яхши ишларда бўлиши лозим.”

Ибни Умар розиаллоху анхума росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан ривоят қилиб айтадики:

 عَلَى الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ فِيمَا أَحَبَّ وَكَرِهَ إِلاَّ أَنْ يُؤْمَرَ بِمَعْصِيَةٍ فَإِنْ أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلاَ سَمْعَ وَلاَ طَاعَةَ.

Абдуллох ибни Умардан ривоят қилинишича, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганларки:

“ Ўзларини устидаги  амирларини сўзига агар бу ишлар уларга ёқса ёки ёқмаса хам  қулоқ солишлари ва итоат қилишлари инсонларга вожибдур, тоинки у уларни гунохга буюрмас экан, агар у уларни гунохга хукм қиладиган бўлса, бу холатда уни сўзларига қулоқ хам солинмайди ва итоат хам қилинмайди.”

(давоми бор……..)