دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(37- қисм)

 Хазил ва шўх сўзлар орқали вужудга келган шодлик:

Абдуллох ибни Хорис ибни жазъ розиаллоху анху айтади: росулуллох саллаллоху алайхи васалламчалик кўп  хазиллашган одамни кўрмадим, аммо у кишининг  хазилларини хаммаси хақ бўлар эди. Шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан кўра кўпроқ табассум қиладиган одамни хам кўрмадим. Жарир ибни Абдуллох ибни Бижиллий розиаллоху анху хам айтадики: иймон келтирганимдан сўнг хар доим росулуллох саллаллоху алайхи васалламни кўрган пайтимда, у киши менга қараб кулиб табассум билан қарардилар. Анас ибни Молик розиаллоху анху хам айтадики: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хаммадан кўра шўхтаб бўлган эдилар. Шунингдек у кишини айтишича, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилган эдиларки:   [1]

«رَوِّحُوا القُلوبَ سَاعَهً بَعْدَ سَاعَهٍ»؛

Қалбларни соатма- соат шодоб қилиб тирилтириб туринглар. [2]

Шу сабабли хам Суфён Саврий рохимахуллохдан сўраган эдилар: шўхтаб бўлиб хазиллашиш айбми? У киши жавоб бердилар: йўқ, балки бу суннатдур; чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилган эдилар:

 «إنی لأَمْزَحُ ولا أقولُ إلاّ الحقّ»؛

Албатта мен хизиллашаман, аммо хақдан бошқа сўзни гапирмайман.  [3]

Бу ерда аллохни шариатидаги қонунга қарши бўлган хар қандай хазил нохақ хисобланади, масалан:

– Аллох таоло  ёки у зотни оятлари ё қонунлари ёки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан хазиллашиш. 

وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَیَقُولُنَّ إِنَّمَا کُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللّهِ وَآیَاتِهِ وَرَسُولِهِ کُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ (توبه/65)

Қасамки, агар улардан (нега сизнинг устингиздан кулганлари хақида) сўрасангиз, албатта улар:” биз фақат бахслашиб, хазиллашиб келяпмиз, холос”, дейдилар. Айтинг: ” Аллохдан, унинг оятларидан, унинг пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?”. 

  لاَ تَعْتَذِرُواْ قَدْ کَفَرْتُم بَعْدَ إِیمَانِکُمْ إِن نَّعْفُ عَن طَآئِفَةٍ مِّنکُمْ نُعَذِّبْ طَآئِفَةً بِأَنَّهُمْ کَانُواْ مُجْرِمِینَ (توبه/70)

Узр айтманглар! Сизлар иймон келтирганингиздан сўнг яна куфрга қайтдингиз. Агар сизлардан бир тоифани (чин ихлос билан тавба қилганлари учун) авф қилсак, бошқа бир тоифани жиноятчи бўлганликлари боис азоблаймиз.

– Ўринсиз хазилларга бошқа бир мисол: одамларни кулдириш учун ёлғон гапириш:

  وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ بِالحَدِيثِ لِيُضْحِكَ بِهِ القَوْمَ فَيَكْذِب، وَيْلٌ  لَهُ، وَيْلٌ لَهُ.[4]

Бошқаларни кулдириш учун ёлғон гапираётган кимсага вой бўлсин; бундай шахсни холига вой бўлсин.

– Шодлик ва хурсандчиликни вужудга келтириш йўлидаги ўринсиз хазилга мисол, бошқаларни қўрқувга, вахшатга солишдур: росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг сахобалари тарифлаб беришларича; улар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан бирга сафарда бўлишган эди. Бу кишиларни бири ухлаб қолади; бошқалар таноб олиб келиб бу кишини боғлаб қўймоқчи бўлишади; шу пайтда бу киши қўрқиб кетади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

«لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُرَوِّعَ مُسْلِمًا»

Мусулмон киши ўзини мусулмон биродарини қўрқитиши жоиз эмас. [5]

– Баъзилар шодликни вужудга келтириш учун фойдаланадиган ўринсиз хазиллардан бири, бошқаларни масхара қилиш, уларни айбини топиш ва уларга хуник лақабларни қўйиш, ғийбат қилишдан иборат, бу мунофиқларни ва секулярзадаларни сифатларидан бўлиб мўъмин шахсни фосиқ мусулмонларни доирасига тортиб кетади, агар бу шахс тавба қилмаса золимлар жумласидан бўлиб қолади. 

بِئْسَ الِاسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِيمَانِ ۚ وَمَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (حجرات/11)

Мана бу ўринсиз хазиллар мусулмонларни азият бўлишларига ва ўртада кина ижод бўлишига сабаб бўлади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат  қиладилар:

الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يَخْذُلُهُ وَلَا يَحْقِرُهُ التَّقْوَى هَاهُنَا”   وَيُشِيرُ إِلَى صَدْرِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، “بِحَسْبِ امْرِئٍ مِن الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ دَمُهُ وَمَالُهُ وَعِرْضُهُ”.[6]

“Мусулмонлар бир-бирларига биродардурлар, улардан бири бошқасига зулм қилмаслиги ё тахқирламаслиги керак, улар бир-бирларини ёлғиз ташлаб қўйишмайди, тақво мана бу ердадир –  у киши кўкракларига уч марта ишора қилдилар – бир киши  мусулмон биродарини тахқирлайдиган бўлса, уни ёмонлигига шуни ўзи кифоя қилади. Бир мусулмон кишини қони, моли, обрўси бошқа бир мусулмонга харомдур.”

Бошқаларни обрўсини сақлаш учун муқобил тарафнинг ёшини, жинсини ва хазилни андозасини хам  хисобга олиниши  лозим. Хар қандай одам билан бир хилда хазиллашиб бўлмайди. Чунки  бир хазил болаларни ё вояга етиб келаётган ёшларни ё вояга етган ёшларни дардига етиши мумкин, аммо ана бу хазил ёши катта кишиларга қилинадиган бўлса, уларни азият қилинишига ё масхара қилинишига ё обрўларини кетишига сабаб бўлиши мумкин.  Ёки бўлмасам баъзи хазиллар эркакларни дардига ейиши , аммо аёлларга тўғри келмаслиги мумкин. Шунингдек ўзимизни обрўйимизни сақлаш учун нодон ва ахмоқ кишилар ё ўзимиз танимаган кишилар билан хазиллашмаганимиз маъқул. Бир шахс Суфён ибни Уяйна рохимахуллохга айтадики: хазиллашиш ёмон ва нохуш бир ишдур. Суфён унга айтди: балки хазил суннатдур, фақат уни шахсга керакли вақтда ва керакли маконда қилиниши керак.

Ибни Умар розиаллоху анхумадан сўралди: росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сахобалари кулишармиди? У киши жавоб бердилар: ха; уларни қалбларида иймонлари мустахкам бўлар эди.

Сахобалар кулишарди, аммо исроф қилишмасди, чунки хазилда ва кулишда,вақтни хуш ўтказишда, кўнгил очар нарсаларда исроф қилиш ва  хаддидан ошириб юборишлик хам, ўзига зарар ва зарбаларга сабаб бўлади. Агар таомланиш ва ичишда исроф қилинадиган бўлса, бу жисмга зарар келтиради, кулишда исроф қилишлик хам қалбга зарар-зиён келтиради: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:   

  وَلاَ تُكْثِرِ الضَّحِكَ، فَإِنَّ كَثْرَةَالضَّحِكِ تُمِيتُ الْقَلْبَ[7]

Кўп кулманглар, зеро кўп кулиш қалбни ўлишига боис бўлади.

Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху хам айтадики: ” кимки кўп куладиган бўлса, уни хайбати камаяди, кимки кўп хазиллашадиган бўлса енгил инсонга айланиб қолади, кимки нимани кўпайтириб юборса, ўша нарса билан машхур бўлади. ” яъни ўша нарсани ахли бўлиб қолади, масалан унга лахв ахли дейилади.

(давоми бор…….)

---

[1] طبرانی

[2] ابوداوود در مراسیل، ترمذی در شمایل

[3] طبرانی

[4] سنن ابی داود و ترمذی  

[5] سنن ابی داود و صححه  آلبانی 

[6] أخرجه أحمد (2/277 ، رقم 7713) ، ومسلم (4/1986، رقم 2564) . وأخرجه أيضًا: البيهقي (6/92، رقم 11276)

[7] أخرجه أحمد (2/310 ، رقم 8081) ، والترمذي (4/551 ، رقم 2305) ، وقال : غريب ، والبيهقى في شعب الإيمان (7/78 ، رقم 9543) .قال الألباني في \”السلسلة الصحيحة\” 2 / 637 :أخرجه الترمذي ( 2 / 50 ) و أحمد ( 2 / 310 ) و الخرائطي في \” مكارم الأخلاق \” قال الشيخ الألباني : ( حسن ) انظر حديث رقم : 100 في صحيح الجامع.

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(36- қисм)

          Хар қандай суратда хам хеч қайси бир ахли суннатдаги олим рақсга тушишни харом қилган эмас, энди у мубох бўладими ё макрух бўладими, рақсга тушишликни ўзи харом эмас, уни харом эканлигига далил хам мавжуд эмас, балки бу ерда уни мубох ё макрух даражасида ушлаб туришлик ё харом қилиб олишлик, шахсларнинг қилаётган амалига боғлиқ нарса.

Масалан жисмоний машқ қилишликни ўзи мубох нарса, энди бир киши буни фахрланиш учун қилади ёки кучли бўлиш учун килади ё ўғирлик қилиш ё одамларни номусини азият қилиш учун қилади,  мана бу ерга келиб аслий хукми мубох бўлган жисмоний машқларнинг хукми ўзгаради ва шахснинг   қилган амалига қараб мана бу жисмоний машқ сабабли шахс  гунохга дучор  бўлади,  аммо агар бир киши худди шу  жисмоний машқни одамларга янада кўпроқ  яхшилик қилишга ёрдам бериши учун эъдод қилса ё баданини қувватлантирса, ёки аллохни йўлида жиход қилишга ўзини тайёрласа, уни иши мубох хисобланади ва мукофот ва ажр олишига  сабаб бўлади  

« لاَ يَتِمُّ الْوَاجِبُ إِلاَّ بِهِ؛ فَهُوَ وَاجِبٌ»

Қоидаси бу ерда ўзини кўрсатади ва ана бу жисмоний машқ вожиб бир нарсага хизмат қилгани сабабли вожибга айланади.

Хозиргача фақирликдан ва очликдан нажот топиб фаровонликка етишгунга қадар ва қўрқувдан,нотинчликдан нажот топиб амниятни қўлга киритгунга қадар, шахс ва жамиятни шод қилса бўладиган юзлаб ўринлар мавжуд эканини жуда яхши тушуниб етдик, таълим оладиган ва иш ўрганадиган ўринларни мухайё қилишлик ва ………. мана булар хаётдаги ижобий қирралар  бўлиб, қалбни шод ва хурсанд қилиш, уни қувватлантириш қобилиятига эга, у  ички саломатлик абзорларидан бири сифатида хам ўзини вазифасини бажара олади ва хам қалбни қувватлантириш, кучга тўлдириш орқали шахсларнинг фаолиятини, ихтиро қилиш қобилиятини кўпайтиришга ва одамларнинг ижтимоъий алоқаларини соғломроқ қилишга ва уларни хаётга ва келажакка нисбатан яхши назар билан қарашларига ва инсонларнинг ички саломатлигига ёрдам беради, бу яъни дунёвий ва ухровий мақсадларни қўлга киритиш йўлидаги қудратманд харакатлар учун шодлик ва хурсандчиликни вужудга келтириш демакдир; лекин нима учун бутун жахон кофирлари, мунофиқлар, муртадлар, махаллий булғанган секулярзадалар жамиятдаги умум шахсларни орасидаги кўп сонли ва асосий шодлик келтирувчи мана бу қирраларга эътибор қаратишни ўрнига, ғайри шаръий қирраларга махсусан жинсий ношаръий масалаларга, рақсга, таронага диққатларини қаратишган, бўлиб хам булар ғайри шаръий, ўткинчи, бардавом бўлмаган нарсалар хисобланади, хатто бу ишлар бир қандайдир  тушкинликка  ва қалбни янада кўпроқ ифлосланишига ва нигилизмни ижод бўлишига ва…………боис бўлади, ва нихоят шайтонпарастликни ва секуляризмни мактабларига олиб бормайдими?       

Агарчи тарона ё гуроний, рақс, пойкуби шодликни ижод қилиш учун бир абзор хисобланса хам, лекин шодлик фақат гуронийдан, рақсдан , пойкубидан иборат дегани эмас. Аммо нима учун умумий ахборот воситаларида махсусан кофирлар, махаллий муртадлар, мунофиқлар ва секулярзадаларга тегишли спутник каналларида таронага,рақсга нихоятда кўп ахамият берилади? Чунки мана бу иккови мусулмонлар томонидан ихмол қилинган, кўрмасликка олинган, шайтон эса ўзини ёронларини канали орқали инсонларнинг эхтиёжи деб саналган бўшлиқни тўлдирмоқчи ва ўзини қўл остидаги муридларини ёрдами билан мана бу бурчакка энг кўп кучини марказлаштирган ва……..

Шундай бўлгач шайтонни макрини ботил қилинглар, у жуда хам заиф, шайтон мана бу канал орқали ўзининг фосид ақидасини,ишончини жамиятга сингдиришига йўл қўйманглар, мана бу икки ўринни устида бир неча ўн йилликдан буён кам ишланди, ўртада бўшлиқ вужудга келган, шунинг учун тезроқ харакат қилинглар ва миллатимизнинг исломий тарихидан фойдаланган холда, ўзингизнинг миллатингизни орасида мана бу шодлик абзорини  қандай қилиб маданиятлаштиришни қайтадан ўрганинглар,  шу равиш билан душманга ўзингизни халок қилувчи зарбангизни беринглар, чунки бу душман ана бу икки канал орқали ўзининг маданий,ақидавий, бузғунчи хамласини бошлаган ва улар миллиярдлаб доллор сарфлаш орқали американинг, исроилнинг, россиянинг ва бутун жахондаги бошқа кофирларнинг ана ўшанча спутник каналларини йўлга қўйишган, улар тарона ва гуроний,рақс ва халпаркийни воситасида булғанган ақидалар, рафторлар, намуналарни тўғридан- тўғри аралаштириб ташлаш орқали аллохни шариатидаги қонунни ва мусулмонларнинг иймонини нишонга олишган.

Сен хушёр бўл, агар сен хушёр бўладиган бўлсанг уларни қилаётган макр ва сехрлари хеч нарса эмас, бундан хотиржам бўлсанг хам бўлади, чунки аллох таоло уларнинг раислари хақида мархамат қиладики:   

إِنَّ کَیْدَ الشَّیْطَانِ کَانَ ضَعِیفاً ‏(نساء/76)

Шубхасиз шайтонни найранги хамиша заиф бўлган.

(давоми бор…….)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(35- қисм)

Рақс ва ўйин :

  Уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо айтадики: ийд кунида хабашийлар масжидда рақс ва ўйин  билан машғул эдилар                

« جاء حَبَشٌ يزْفِنُونَ في يوْمِ عِيدٍ في الْمَسْجِدِ»

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мени уларни томошо қилишга чақирдилар, мени уларни кўриш учун даъват қилдилар,

«فَدَعَانِي النبي صلى الله عليه وسلم»

Ва бошимни у кишининг елкаларига қўйдим ва уларни ўйинларини томошо қилиш билан то томошо қилишни хохламай қолгунимча машғул бўлдим. [1]

Имоми Ахмад ибни Ханбал хам уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан ривоят қилиб мархамат қилади:

وَضَعَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَقْنِي عَلَى مَنْكِبَيْهِ لِأَنْظُرَ إِلَى زَفْنِ الْحَبَشَةِ[2]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мен хабашиларни рақсини томошо қилишлигим учун  мени жағимни елкаларига қўйдилар. Имоми Захабий айтади: бу ердаги “зафн”дан мақсад рақсдур ва ибни Усайр хам айтади: “зафн” ибораси аслида рақс ва ўйин  маъносида. Шунингдек уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан қилинган ривоятларда келтирилишича: [3]

 قَدِمَ وَفْدُ الْحَبَشَةِ، فَجَعَلُوا يَزْفِنُونَ، وَيَلْعَبُونَ، وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يَنْظُرُ، فَقُمْتُ وَأَنَا مُسْتَتِرَةٌ خَلْفَهُ، فَنَظَرْتُ حَتَّى أَعْيَيْتُ، ثُمَّ قَعَدْتُ، فَنَظَرْتُ حَتَّى أَعْيَيْتُ، ثُمَّ قَعَدْتُ، وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يَنْظُرُ، فَاقْدُرُوا قَدْرَ الْجَارِيَةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ الْمُشْتَهِيَةِ لِلنَّظَرِ. 

Хабашийлардан ташқил топган хайъат бизларни олдимизга етиб келишди ва  улар рақс, ўйин билан машғул бўлишди…… Бошқа бир жойда уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо мархамат қиладилар:  [4]

« وَالْحَبَشَةُ يَلْعَبُونَ بِحِرَابِهِمْ فِي مَسْجِدِ»

Хабашийлар масжидда қуроллари билан ўйин кўрсатишган эди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мени ўзларини ридолари билан тўсдилар ва мен уларни ўйинларини томошо қилдим. Хабашийлар шодлик қилиб ўйнаётган ва найзалари билан рақсга тушаётган пайтларида Умар масжидга кириб келади ва бир мушт майда тошни олиб уларга ота бошлайди, пайғамбаримиз салаллоху алайхи васаллам унга қараб мархамат қилдиларки: [5]

دعهم یا عمر[6]

“эй Умар уларни ўз холларига қўй.”

Уммул мўъминин айтадиларки: мен шу холатда масжиддаги хабашийларнинг ўйинларини то пайғамбар чарчагунларича томошо қилдим. Шунинг учун хам кичик ёшдаги қизларни хиссиётларини ва уларнинг  ўйинга, кўнгил очар нарсаларга нисбатан эхтиёжларини  эътиборга олиниши керак.

«فَاقْدِرُوا قَدْرَ الْجَارِيةِ الْحَدِيثَةِ السِّنِّ حَرِيصَةً على اللَّهْوِ .[7]

Албатта шу хабашийлар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Мадинага кириб келган пайтларида қадами мубораклари учун шодликларини изхор қилган холда, қуроллари билан ўйин ва рақс намойишини кўрсатган эдилар: Анас ибни Молик розиаллоху анху айтади:  росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Мадинага келган пайтларида,

لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ،

хабашийлар у кишининг қадами мубораклари учун ўзларининг шодликларини изхор қилиб қуроллари билан ўйин кўрсатган эдилар,  

لَعِبَتْ الْحَبَشَةُ لَقُدُومِهِ فَرَحًا بِذَلِكَ، لَعِبُوا بِحِرَابِهِمْ.[8]

Шавконийни айтишича, уларнинг ўйини қуролларини қўллари билан айлантириш ва бадан харакатларидан иборат эди. [9]

Бундан ташқари уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ривоят қиладиларки: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ўтирган эдилар, шунда ёш болаларнинг бақир- чақир шовқинини эшитдим, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ўрниларидан турдилар ва бир хабаший чўрининг рақсга тушаётганини ва болалар уни атрофини ўраб олишганини кўрдилар,

«حَبَشِيَّةٌ تَزْفِنُ وَالصِّبْيَانُ حَوْلَهَا»،

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

 يَا عَائِشَةُ تَعَالَيْ فَانْظُرِي» …[10]

“Эй Оиша кел, буни кўргин……..”

Бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турганидек, бир хабаший чўри рақсга тушган, агар рақсга тушишлик харом бўлганида росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бу чўрини рақсга тушишдан манъ қилган  ва уни хукмини содир қилган бўлардилар,  бундан ташқари уммул мўъминин Оишани мана бу чўрини рақсини томошо қилишга чақирмаган ва ўзлари хам  қарамаган бўлардилар.

Имоми Шофеъий рохимахуллох мана бу хадисни истинод қилган холда айтадики: рақс харом хам эмас, макрух хам эмас, балки мубохдур, фақат шу шарт биланки эркак киши муханнасин (хунаса)ни қилиғини қилмаслиги керак, яъни ўзини аёлларга ўхшатадиган, суст, ғайратсиз, эркаклик сифатлари бўлмаган эркакларни қилиғини қилмаслиги керак, агар бу ишни қиладиган бўлса харом хисобланади. Энди сизлар шариатдан хабари бўлган ё ўтган мусулмон аждодларини суннатларига эга бўлган хўромийларнинг пойкубисида (хур прай) нима учун  хатто елкани  қимирлатишни ё ўринсиз кулишни ё ортиқча қилиқларни кўрмаслигингизни тушуниб олгандирсиз? Уларни кўпчилиги жиддий, оғир,босиқ холда бу пойкубини қилишади. Гўёки улар жанг қилаётгандек буни амалга оширишади. Шайхлар ва уламоларни хам пойкубиси (хур прай) ва хатто ўзларига хос гуронийлари,тароналари бўлган. Ха, уларнинг шодлиги қалбларида ва уларнинг зохирий харакатлари хам уларнинг эркакликларига,шахоматларига зарба урмайди. Суронийларни,шаккокларни ва бошқа курд лахжаларининг  халпаркий ва пойкубилари, балучларнинг қилич билан рақсга тушишлари, туркманларнинг ханжар билан зикрга тушишлари, эронни жанубидаги хамалийларни азбоси, арабларнинг қилич рақслари хам мана буларга мисол бўла олади. Албатта чеченлар ва бошқа мусулмон қавмлар хам аллохни шариатидаги қонунга муносиб холда пойкубийларни, рақсларни вужудга келтиришган, уларни зикр қилиб ўтиришга хожат йўқ.

Шофеъий мазхабида рақсни хукми мубох, аммо ханафий ва моликий ва ханбалий мазхабларида макрух. Буни далили хам бу рақс инсонни шахсиятини,убухатини пастга тушуриб юборади, деб  саналган. Албатта баъзиларни иддао қилишларича, ханафий ва моликий мазхаблари рақсни умуман харом деб билишади, аммо мана бу азизлар шубхага тушиб қолишган, улар матлабни хато тушунишган, чунки ханафий ва моликий мазхабида ана бу рақс билан ибодат қилаётган кимсаларнинг дастасини рақси харом қилинган, улар бу рақсни аллохга яқин бўлишни бир нави деб хисоблашади. Бу худди баъзи дарвешлар ва сўфийларни ишига ўхшайди, фиқх илмини ахли мана бундай рақсларни тахрим қилиш бўйича хеч қандай ихтилофга эга эмас.

(давоми бор……..)

---

[1] رواه مسلم

[2]مسند امام احمد (٢٣٧٠٩٩)

[3] ذهبی . الفائق(۲/۱۱۲)

[4]ابن اثیر. النهاية(٢/٣٠٥)

[5]صحیح مسلم، أبو الحسن مسلم بن الحجاج النيسابوري، دار إحياء التراث العربي، ج 2، ص 609

[6] متفق علیه

[7]متفق علیه . مسلم بن حجاج نيشابوري، صحيح مسلم، ج 2، ص 609، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، کتاب صلاة العيدين، بَاب الرُّخْصَةِ في اللَّعِبِ الذي لَا مَعْصِيةَ فيه في أَيامِ الْعِيدِ/ محمد بن اسماعيل البخاري، صحيح البخاري، ج 1، ص 173، تحقيق : د. مصطفى ديب البغا، کتاب الصلاة، ابواب المساجد، بَاب أَصْحَابِ الْحِرَابِ في الْمَسْجِدِ . / بخاری کتاب المناقب ج۲ص۱۷۹ و کتاب العیدین ج۱ص۱۲۳ – صحیح مسلم کتاب صلوه العیدین ج۲ص۶۰۸

[8] سنن أبي داود كتاب الأدب باب في النهي عن الغناء.

[9] فإن اللعب هو الحركات الصادرة منهم من تقليب حرابهم بأيديهم وحركة أبدانهم

[10]البانی در ” صحیح الترمذی” (3691). و ابن حجر   در فتح الباري

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(34- қисм)

Хозирги пайтда мусибатлар ва мушкилотлар жуда кўп, улар албатта даражаларга тақсимланиши керак ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишларига кўра шундай олдинга харакат қилишимиз керакки, охирида жамиятимизни асосий мушкилоти мусиқа билан овоз айтадиган чўрилар бўлиб қолсин, ана бу пайтга келиб ибни Масъудга ўхшаганлар

«وَ مِنَ النَّاس مَن يَشتِري لَهوَ الحَديثِ ….»

дан мақсад овоз эканига қасам ичишсин, яъни  баъзилар чўриларни қиммат нархга сотиб олишган ва бу чўрилар  хохлаган вақтларида уларга овоз айтиб беришган, улар бу ишга  жуда кўп вақтларини сарфлашган, чунки ибни Масъудни эътиқоди бўйича, сув гиёхларни ўсишига сабаб бўлганидек, оханглар хам инсонларни дилига нифоқни экади; ёки ибни Аббос каби кишилар хам келиб айтишганки: “лахвал хадис”дан манзур чўриларни мусиқа билан овоз айтиши ёки бехуда сўзларидур. Хақиқатда улар қандай хам яхши жамият бўлишган, чунки мана бу нарса уларнинг асосий ва биринчи даражали мушкилотлари бўлган, хатто агар бу мушкилот мавжуд бўлган тақдирда қилиниши керак бўлган иш қуйидагича бўлади:  

      « و إذا مَرُّوا بِاللَّغوِ مَرَّوا کِراماً» (فرقان/72)

Улар (яъни рахмоннинг суюкли бандалари ) ёлғон гувохлик бермаслар ва лағв (бехуда сўз ё амал) олдидан ўтган вақтларида олижаноблик билан ( яъни ундан юз ўгирган холларида) ўтурлар.

Нубувват манхажига асосланган исломий хукумат бор бўлган даврда жамият шундай соғлом бўлган эди, лекин шохигарлик вужудга келиб исломий изтирорий бадал хукумат ижод бўлгандан сўнг, ислом дастаглари бирин- кетин пора бўлишни бошлади ва булғаниш хам мусулмонларни жамиятини ўртасида аста- секинлик билан кенгайиб борди, жамиятда кенг- кўламда тарқалган мушкилотлардан бири чўрилар томонидан ижро қилинадиган мусиқа бўлган эди, шу сабабли хам Умар ибни Абдулазиз рохимахуллохдек киши хам фарзандини муаллимига ёзган мактубида айтадики: сиздан биринчи бўлиб таълим оладиган нарсаси мусиқадан нафратланиш бўлиши керак, чунки у шайтонни булоғидан келиб чиққан бўлиб, оқибати эса парвардигорни ғазабига олиб боради. Умар ибни Абдулазиз рохимахуллох хулафойи рошидиндан кейинги энг одил шохлардан бўлганига қарамасдан, мусиқага қараб тортилиб кетган кимсаларга таъзир хам  таъйин қилган эмас ва бу борада ижро қилса бўладиган худуд хам мавжуд эмасди, балки буни танхо чораси “манфий мубораза” бўлган холос.

“Манфий мубораза” масалан: фалон эътирозда ё сайловда ё мажлисда иштирок этмаслик ё фалон маконга бормаслик ё фалон ахборот каналига кирмаслик ё фалон махсулотни сотиб олмаслик: масалан имоми Молик рохимахуллох чўрилар томонидан мусиқа билан оханг айтилиши ва турли-хил мусиқали йиғилишлар ўтказилишига қарши манфий мубораза бўлиши учун қуйидагича фатво берган эди: кимки чўри сотиб олган бўлса ва сотиб олгандан сўнг бу чўри оханг айтишидан хабар топса, бу нарсани айб хисоблаб эгасига қайтариб берса бўлади.

Сулаймон Тамимий етимларга меърос бўлиб қолган оханг айтадиган чўрини сотишни хохлашган пайтида уларга қарата айтадики: уни оханг айтиш сифатини айтмасдан туриб сотилиши керак, агар оханг айтиш сифатини айтилса 20000 дирхам ва айтилмаган суратда 2000 дирхам бахоланган тақдирда хам, уни сифатини зикр қилиш дуруст бўлмайди. Агар овозни манфаъати мубох бўлганда, бундай молни етимларга манъ қилинмасди.

Имоми Шофеъий рохимахуллох айтадики: агар чўрини эгаси одамларни чўрисини овозини эшитишга чақирса, у сафих, ахмоқ саналади ва уни гувохлиги қабул қилинмайди, бу одамни даюс хам дейилади. Қози Абу Тоййиб айтадики: бу чўрини эгаси одамларни ботилга даъват қилгани сабабли сафих, ахмоқ саналади, одамларни ботилга чақирган,даъват қилган хар қандай кимса сафих,фосиқ хисобланади.

Буларни хаммасини хулоса қилган холда Қатода айтадики, аллохга қасамки балким “лахвал хадис”ни йўлида мол-давлат сарфланмаслиги мумкин, бу ердаги сотиб олишдан бўлган манзур, шахснинг гумрох бўлиши назарда тутилган,чунки у бу холатда ботил сўзни хақ сўздан ва зиённи манфаъатдан кўра афзал кўради, шахсдаги гумрохликни энг катта аломати хақ сўзни ўрнига ботилни танлашидур.

Бугунги кунда “лахвал хадис” ни бизларнинг жамиятимиздаги ўрни қандай? Гумрох  ва саргардон қиладиган абзорларни жамланмаси қуйидагилардан иборат, спутник аппарати, телефонлар,компютер, бутун жахон кофирларининг ё муртадлар, мунофиқлар ва секулярзадаларга тегишли турли- туман каналларни очиб кўриш ва фасодни таълим берадиган марказлар. Мана булар пичоқ,қурол, граната, мина каби икки хил усул билан фойдаланса бўладиган абзор хисобланади, буларни хеч ким харом қила олмайди, балки бу ерда ана бу абзорлардан фойдаланиш усули ва равиши шахсни фасодга ботириб ташлайди.

Ха, хозирги даврда мусиқадан ташқари бизлар кўриб турган жуда кўп нарсалар фасодни булоғига айланган, уларни  жумласига турли- туман спутник каналлари, уларда қуйилаётган филмлар, бутун жахон секуляр кофирларини ва махаллий муртадларни,мунофиқларни, секулярзадаларни ўзаро тўпланишлари, ана ўшанча интернетдаги ижтимоъий каналлар киради, бу нарсалар назр ибни хорисга ўхшаганлар ёки сахобаларни ва тобеъинларни асридаги мусиқа тарафдорларидан кўра баттарроқ ва замонавийроқ усул ва равиш билан мўъминларга, аллохни шариатидаги қонунга ва хатто мўъминларни борлиғига хамла қилишган.

Бугунги кунда тарихий достонлар ва ёлғон,қадимий,поясиз, асоссиз афсоналар шаклида назр ибни хорисга ўхшаган минглаб кишиларнинг тарихий ўтмишлари тўқиб чиқарилган, мана бу хаёлий достонлар ва афсоналарни янги насл  олий ўқув юртларида замонавий услуб ва систематик равишда секуляризм динининг куфр мактабларини химояси остида таълим олишади ва тоғутларнинг таълим олиш марказлари ва фосид ахборот воситалари одамларни миясига қуйишади,бундан ташқари қадимий ва  афсонавий тарихни панохи остида секуляристларнинг,хамда башарият тарихидаги бошқа кофирларнинг  ширкка тўла нотўғри ишончларини ва куфрларини демократия, секуляризм ва янги секуляристик жамият истелохи кўринишида мусулмонларга сингдириб боришяпти,бўлиб хам мана бу бечора мусулмон хулафойи рошидинни асри каби ягона хокимиятга хам эга эмас, уларни на қудрати  ва на убухати бор, панохсиз мусулмонларга қарши олиб борилаётган мана бундай совуқ ва юмшоқ жангни бизлар бутун башарият тарихи давомида  кўрган эмасмиз.

Шунга қарамасдан мусулмон шахс мана бу абзорлардан тўғри фойдаланишни дарк қилмаган холда, ана бу фасод ва гумрох қилувчи абзорларни сотиб олади ва хом холатда  манзилига, оиласига олиб киради ва ўзини, атрофидагиларни гумрох бўлиши учун шароитни  жуда хам осонлик билан мухайё қилади. Агар бугунги кунда ибни Аббос ва ибни Масъудга ўхшаганлар тирик бўлганда ва мусулмонларнинг ўртасидаги “лахвал хадис” ни одамларга кўрсатиб бермоқчи бўлишганда албатта ана бунга ўхшаган ўринларга ишора қилишган бўларди, улар махсусан ота- оналарни  ва хонадонларнинг, хамда жамиятнинг  бошлиқларини бу ишлардан огохлантирган бўлишарди: улар аллохнинг шариат қонунларига душман бўлган кимсаларни йўлидаги гумрохликни сотиб олишяпти, шахсни ўзини ва бошқаларни гумрох бўлишига сабаб бўладиган нарсалар аллохни шариат қонунларида харом эканини ва “лахвал хадис” хисобланишини  улар  тушуниб етишмаяпти, аллох таоло бу нарсаларни кўришдан ва эшитишдан нахий қилган, улар ўзлари сотиб олган нарсалари учун жавоб беришади, чунки улар сотиб олган нарсалари билан хам ўзларининг ва хам бошқаларнинг гумрохлигига , аллохни шариатидаги қонунларини назарга олинмаслигига , аллохнинг шариат қонунларидан узоқлашиб кетилишига сабаб бўлишган.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(33- қисм)    

Масалан росулуллох саллаллоху алайхи васалламни даврларида назр ибни хорисга ўхшаган кофирлар Хийрадан эронни қадимий достонларини ва афсоналарини сотиб олиш орқали

« وَ مِنَ النّاس مَن يَشتَري لَهوَ الحديث»

ни белгиси, нишонаси  (намод)  бўлишган, росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан сўнг хам, мусулмонларнинг орасидаги мунофиқлар ва секулярзадалар

  « وَ مِنَ النّاس مَن يَشتَري لَهوَ الحديث»

Ни зохирий белгиси бўлишган, улар қулларни ва мусиқа асбобларини сотиб олиш билан хам назр ибни хорисга ўхшаганларни ишини давом эттирмоқчи бўлишган, ўша даврни “лахвал хадис”и мусиқа бўлган, масалан:

Ибни Масъуд розиаллоху анху мана бу оятдаги “лахвал хадис” калимасини маъносини баён қилиб айтадики: аллохга қасамки оятни манзури овоздур. Фақат овозни ёлғиз ўзи эмас, балки мусиқа билан бирга  бўлгани.  [1]

Мана бу тафсир ибни Аббос, Жобир, Икрима, Саъид ибни Жубайр, Мужохид, Макхул, Амр ибни Шуъайб, Али ибни Бадимадан хам нақл қилинган.

Сувайр ибни Фохита отасидан у эса ибни Аббосдан

«وَ مِنَ النَّاس مَن يَشتَري لَهوَ الحَديث»

Ояти хақида ривоят қилиб айтади: бу ўзига кечаю кундуз овоз айтадиган чўри сотиб олган киши хақида нозил бўлган. Ибни Аби Нажих Мужохиддан ривоят қилишича, бу оятни манзури катта қийматга овоз айтадиган қул ё чўрини сотиб олиш ва уни бехуда овозига,сўзларига қулоқ солишдур. Макхул хам шундай назарга эга бўлган ва Абу Исхоқ хам шу тафсирни танлаб олган.

Омир ибни Саъад тўйга борган пайтида тасодифан росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхобларини кўриб қолади ва улардан савол сўрайди: эй росулуллохни ёронлари, эй бадр иштирокчилари, чўриларни овозига қулоқ солиб ўтирибсизларми? Улар жавоб беришадики: ўтир. Агар хохласанг биз билан бирга ўтир ва қулоқ сол, агар хохламасанг кетавер; чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бизларга тўйдаги лахвга рухсат берганлар.

    قَدْ رُخِّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ.[2]

Бу шу нарсани кўрсатяптики, мана бунга ўхшаган овоз айтилган маросимларда иштирок этишлик мамнуъ ва харом қилинган эмас, чунки Омир ибни Саъадни ўзи хам тўйга келган ва тасодифан сахобаларни кўрган, балки Омирни бу ерда ажабланган жойи шунда бўлганки, бундай маконларда хозир бўлишлик росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхобларига тўғри келмайди деб фикрлаган. Умумий қилиб айтганда сабиқунал аввалун ва бошқа хар қандай   жамиятдаги баланд мартабали кишиларни шаънидаги иш эмас, аммо истисно суратида баъзилар иштирок этишлари мумкин. Бу бизларга қуйидаги хикматли сўзни эслатади:  

حَسَنَاتُ الْأَبْرَارِ سَیئَاتُ الْمُقَرَّبِین،

Солих кишиларнинг яхши ишлари гохида уларга яқин бўлганларнинг гунохлари деб хисобланади.  

Бу ерда алжазоирда бўлгани каби, мувозанатсиз ва меъзонсиз инсонларни фатвоси асосида содир бўлган жиноятлар такрорланмаслиги учун, қайта- қайта  ишора қилиниши керак бўлган мухим  нуқта шуки: мана бу маросимларни қилиниши мамнуъ ва харом қилинган эмас эди, чунки агар булар мамнуъ ва харом бўлганида эди, халифайи рошидин  буларни албатта мамнуъ қилган бўлишарди ва закотни манъ қилувчиларга ўхшаб уларга нисбатан тегишли чораларни кўрган бўлишарди.

Ана ўшанча хукумат қудратига эга бўлган хулафойи рошидин ва сахобаларга нисбатан бир киши келиб ошкора ва очиқ-ойдин суратда аллохни халолини харом дейиши ёки аллохни харомини халол дейиши хазиллашиб бўлмайдиган мавзудир. Демак хулафойи рошидинга нисбатан хақорат саналиб қоладиган тушунчага хам бормаслик лозим.  Бу ерда масалани шундай изохлаб бериш керакки, масалан Абдуллох ибни Жаъфар ибни Аби Толиб каби кишилар хам  чўриларни  ошкор суратдаги  олди-сотди муомаласида иштирок этади ва озод холда уни сотиб олади ва уни овозига хам қулоқ солади ва бу киши хулафойи рошидинни кўзи ўнгида озод ва ошкор тахрим ва тахлил  қилади-ю, ана бу хулафойи рошидин бу кишини томошо қилиб турган бўладими? Қуддома хақидаги воқеадан хабардор бўлган хар қандай киши, мана бу хақоратлар сахобаларни хам ва махсусан хулафойи рошидинни хам шаънига тўғри келмаслигини жуда хам яхши билади.

Балки ўша даврдаги мусулмонлар шунчалик соғлом ва мушкилотсиз жамиятга эга бўлишгандирки,иймон ва қуръондан узоқлашиш учун хатарли  деб хисобланган овоз айтадиган чўрилардан иборат ягона мушкилотга эга бўлишгандир. 

Бу уларни асосий ва биринчи даражали мушкилоти бўлган эди, аммо хозирги даврдаги мусулмонларнинг асосий ва биринчи даражали мушкилоти нима? Хозирда аксар мусулмонларнинг  минтақаларида исломий хукумат мавжуд эмас ва бу нарса турли- туман мусибатларни вужудга келиши учун уммул фасодга айланиб қолган, мусулмонларни устига тафарруқ ширки хоким бўлиб олган, вохид уммат ва вохид жамоат хам йўқ, буни ўрнига кўп сонли умматлар ва жамоатлар вужудга келган ва мусулмонлар аллохнинг химоясини қўлдан бой беришган, чунки аллохни химояти жамоат билан биргадур, жамиятларда фақирлик ва очлик ривожланиб кетган, мусулмонларни устида кофир ва муртадлар хукмрон бўлиб олишган, мана бу фасодлардан келиб чиққан нотинчликлар мусулмонларни залил ва беарзиш қилиб қўйган,мунофиқ ва секулярзадалар хам мусулмонларнинг хаётий майдонларида турли- хил мансабларни қўлга киритишган, улар ташқи тоғутларни ва босқинчи кофирларни химояси остида мусулмонларнинг иймонини нобуд қилиш билан шуғулланишяпти, мусулмонларнинг хар бир минтақасида қози мухаммад, қосимлу ва борзоний ва ужалон ва бошқалар каби ўнлаб мусайламайи каззоблар вужудга келган ва бундан бошқа ўнлаб мусибат ва мушкилотлар……..мавжуд.

Бу ерда мусиқа хам мушкилот, аммо асосий ва аслий мушкилот мусулмонларнинг қалби ва иймонини булғаниши ва мусулмонларнинг қуръондан ва аллохни шариатидаги қонунлардан узоқлашиши эмас, бизлар садрил исломдаги мусулмонлар каби биринчи даражали, мухимроқ мушкилотларга эгамиз,сахобаларни асридаги даражага етишимиз учун биринчи бўлиб уларни хал қилишимиз керак, ана ўшанда бизларнинг биринчи даражали мушкилотимиз хам чўриларни овоз айтишига нисбатан  манфий мубораза бўлиб қолади.

Мусиқа асбоблари билан чўриларни овоз айтишидан иборат мушкилот ва унга одатланиб қолишлик, охир-оқибат фосиқ бир мусулмонни вужудга келтиради, аммо бугунги кунда мусулмонлар учун шундай асосий мушкилотлар вужудга келганки, улар шахсни бутунлай ислом динидан чиқариб ташлайди ва  уларни секуляризм динини қонунига таслим қилдиради ва яъни бу холат шу даражага етиб борганки, мусулмонлар ўз  ихтиёри билан секуляризм динини ва кофирлар  хокимияти остига етиб боришлари учун ўзларини ўту- чўғга уришади ва европа, америка ва бошқа куфр давлатларига етиб боришади, гохида эса улар ўзларини  жонларини хам хатарга қўйишади, оилаларини ва ватанларини хам тарк қилишади, ёки бўлмасам мусулмонлар яшайдиган минтақаларни ўзида  хам ташқи кофирларни химояси остидаги махаллий муртадларни қўли билан ана ўша куфр тузумини ташкил қилишни орзу қилишади ва ………

(давоми бор…….)

---

[1]ابن جرير از يونس بن عبدالأعلي از ابن وهب از يزيد بن يونس از ابو صخر از ابو معاويه البجلي از سعيد بن جبير از ابو الصهباء البکري روايت مي‌کند/نیز عمروبن علي از صفوان بن عيسي از حميد الخراط از عمار از سعيدبن جبير از ابو الصهباء روايت مي‌کند

[2] المستدرك على الصحيحين/ سنن النسائي/ المصنف

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(32- қисм)

Ўзларига бу ишларни касб қилиб олган гурухга нисбатан ақлли инсонларнинг сифати қуйидагича бўлади:

  وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا.( فرقان/72)

Улар (яъни рахмоннинг суюкли бандалари ) ёлғон гувохлик бермаслар ва лағв (бехуда сўз ё амал) олдидан ўтган вақтларида олижаноблик билан ( яъни ундан юз ўгирган холларида) ўтурлар.

Улар бехуда ишларни ва бехуда,пуч сўзларни кўриб эшитган пайтларида ёки лағвларни,бекорчи ишларни олдидан ўтган вақтларида, олижаноблик билан ўтадилар.  Бунга ўхшаш ўринлардаги  олижаноблик ва каромат бу росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва ибни Умар қилган ишни қилишликдан иборат,хаддан ошиб кетиш ва зўравонликка таяниш, ё ошдан кўра хам доғроқ қозонга айланиш, шариатга хилоф иш ва зулм хисобланади, бу лағв ахлини ишидан кўра хам баттарроқ иш деб саналади.

Албатта мусиқа асбобларини орасида фақат даф яъни доирани хадисларда истисно қилинган. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар:

     فَصْلُ مَا بَيْنَ الْحَرَامِ وَالْحَلَالِ الدُّفُّ وَالصَّوْتُ

“халол ва харомни ўртасидаги ажратувчи чегара: дафни яъни доирани чалишлик ва овоздур………овоз яъни оханг ё гуроний айтишлик ва ривоятга кўра даф чалишлик:

 أَعْلِنُوا هَذَا النِّكَاحَ، وَاجْعَلُوهُ فِي الْمَسَاجِدِ، وَاضْرِبُوا عَلَيْهِ بِالدُّفُوفِ »

Бу никохни эълон қилинглар, ва уни масжидларда қилинглар, ва унда даф,доира чалинглар.”  Буни эркак ё аёлга хослаб хам эълон қилинган эмас.

“Моликдан қуйидаги  саволни сўрашади, агар бир киши тўйдаги таомга даъват қилинса ва у ерда ўйин ва лағв хам мавжуд бўлса, бу кишини у ерга боришлиги жоиз бўладими? Молик бунга жавобан айтадики: агар андак бўлса, масалан аёллар чаладиган даф,доира, дўмбира бўладиган бўлса, мени назаримда мушкили йўқ.”  [1]

Шунга қарамасдан, бугунги кунда кўриб турганимиздек, мусиқа асбоблари билан аралашган овозлар ё оханглар ё гуронийлар ёки ана бу мусиқани якка ўзи хам баъзи бир мусулмонлар учун шубхали нарсаларни жумласидан бўлиб қолган, мени фикрим бўйича, агар бир шахс учун бир хукм равшан,очиқ ва ойдин бўлмайдиган бўлса ва унда шубха қилса, эхтиёт юзасидан ундан узоқлашгани яхшироқ. Чунки шубхали бўлган ўринлардан узоқлашган маъқул, чунки бу ерда шахсни харомга тушиб қолиш эхтимоли бор:

 «إنَّ الحلال بیِّنٌ، وإنَّ الحرَامَ بیِّنٌ،

албатта халол хам ошкордур ва харом  хам мушаххас,ошкордур,

وبینَهُما مُشْتَبِهاتٌ لا یعلمهُنَّ کثیرٌ من النّاس،

мана бу икковини (халол ва харомни)  ўртасида шубхали бўлган жуда кўп ишлар мавжуд бўлиб, одамлар уларни хукми нима эканини билишмайди,

 فَمن اتّقی الشُّبُهات فقد استبرأَ لدینهِ ‏وعرْضِهِ،

кимки, шу ерда шубхалардан пархез қилса; дини ва обрўсини сақлаб қолибди,

ومنْ وقعَ فی الشُّبهاتِ وقعَ فی الحرَام کالرَّاعی یرْعَی حوْلَ الحِمَی یوشِکُ ‏أنْ یقعَ فیه،

ва кимки шубхали ўринларга тушиб қолса, албатта у харомга тушиб қолибди, бу иш чорвасини экинзорни атрофида боқиб юрган ва қўйлари экинзорга кириб кетиши мумкин бўлиб қолган чўпонга ўхшайди,

أَلَا وَ إِنَّ لِکُلِّ مَلِکٍ حِمًی أَلَا وَإِنَّ حِمَی اللَّهِ مَحَارِمُهُ،

огох бўлингизким, хар бир подшохни хадди ва черагаси бор! Худовандни ердаги хадди ва чегараси  харом қилинган нарсаларидур,

  ألا وإنَّ فی الجسدِ مُضْغَةٌ ‏إذا صَلَحتْ صلحَ الجسدُ کُلُّهُ،

ва агар у фасод бўлса жасадни хаммаси фасод бўлади, огох бўлингизким у қалбдур.” Ва билингларким, баданда бир парча гўшт борки, агар у ислох бўлса баданни хаммаси ислох бўлади ва агар у фосид бўлса, баданни хаммаси фасод бўлади; огох бўлингизким! У қалбдур.”  [2]

Агар хозирги кунда мусиқа асбобларидан фойдаланиш бўйича – бошқа ихтилофлар каби – ихтилофлар кенгайиб кетган бўлса ва уни хал қилиш учун мурожаъат қилинадиган ўрин хам мавжуд бўлмаса, бу холатда мана бу ихтилофлар мусулмонларнинг улил амр шўроси ўзини вохид ижмоъси билан вохид раъйни ироя бергунича сақланиб қолиши мумкин, албатта  икки абзор яъни исломий изтирорий бадал хукумат ё мужохидларнинг шўросини вохид мажлиси томонидан идора қилинадиган минтақаларда тугатилиши хам мумкин, лекин фақат нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни замонидагина мусулмонлар яшайдиган минтақаларни хаммасида, улил амр шўросини вохид ижмоъси ўзини вохид ижмоъси орқали мана бу ихтилофларга хотима ясай олади.

Мана бу ўринда хам бошқа ўринлар каби “мавжуд вазият”ни ва мусулмонларнинг “кундалик эхтиёжларини” ва “зарурат ва изтирорий” холатни назарга олган холда, аслий мақсадни йўқотиб қўймаслигимиз керак, аслий ва вожиб мақсадларни ёнидан олижаноблик билан ўтиб кетса бўладиган лағв ё лахвларни йўлида қурбон қилиб ташламайлик.

 Чунки гохида мусиқани халол деб санаган жамоатлар ё гурухлар билан муттахид бўлишимиз мумкин, албатта биз вахдатни сақлаб қолишлик мана бу масалалардан кўра юқорироқда туришини яхши биламиз. Ёки бўлмасам мусиқа мавжуд бўлган бир йиғилишда бизларнинг хозир бўлишимиз фосиқ кишиларнинг маст бўлмасликларига ё эркак ва аёлларнинг аралашиб кетмаслигига ё бу йиғилишнинг мунофиқ ва секулярзадалар,махаллий секуляр муртадлар  томонидан бошқарилмаслигига сабаб бўлиши мумкин, шахс мана бу йиғилишларда хозир бўлиши билан ана бу фосиқ кимсаларнинг кўзига кирган тикандек бўлади ва натижада  фосиқроқ  бўлган нарсани фосид билан ёки зарари ва шарри каттароқ бўлган нарсани зарари кичикроқ бўлган нарса билан олиб ташланади.

Бўлиб хам хозирда бизлар аиммаларни асрида мавжуд бўлган исломий изтирорий бадал хукуматга ё мужохидларнинг вохид шўросини мажлиси хоким  бўлмаган ва мусулмонлар мунофиқ ва секулярзадаларни чангалида гирифтор бўлиб қолган  жамиятда  яшаяпмиз, агар шахс ўзини хозир бўлиши орқали мусулмонлардан фасодроқни ё каттароқ шарни олиб ташланишига боис бўлишини билса ва шу иш билан уларга манфаъати етиши мумкинлигини билса, хозир бўлишликдан тортиб  эхтиёт бўлишга чақирилган мана бундай йиғилишларда иштирок этиш, бу шахсга мубох бўлиб қолади. Мусулмонлар яшайдиган минтақалардаги хозирги кундаги вазият умумий сурат бўйича мусулмонларнинг тарихидаги хеч қайси даврга ўхшамайди, демак фалон асрдаги фалончи олим ўзини асри учун фалон сўзни сўзлабди ё фалон ижтиходни қилибди ва хозирги даврда  хам ўша нарсани қилса бўлади,деб бўлмайди. Йўқ, бу тўғри эмас. Хар қандай замон  ва макондаги мавжуд вазият ўзига хос хукмни талаб қилади……..

(давоми бор……..)

---

[1]«و سئل مالک عن الرجل یدعى إلى الصنیع فیجد فیه اللعب أیدخل؟ قال: إن کان الشیء الخفیف مثل الدف و الکبر الذی یلعب به النساء فما أرى بأسا.» (أبو الولید محمد بن أحمد بن رشد القرطبی (المتوفى: ۵۲۰هـ)، البیان و التحصیل و الشرح و التوجیه و التعلیل لمسائل المستخرجه، حققه: محمد حجی و آخرون، ج ۴، ص ۴۳۱)

[2] مُتّفقٌ علیه.‏

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(31- қисм)

Шунингдек имоми Шофеъий хам “адабул қазоъ” китобида айтган эдиларки: ” мусиқа макрух бўлган нарса ва шибхи ботилдур, кимки унга мубтало бўлган бўлса, сафих бўлибди ва уни гувохлиги қабул қилинмайди. Яъни фосиқ кишини хукмида бўлади. Қуртубий тафсирида Абул Фарождан нақл қилиб келтирадики: бизларнинг (шофеъий) мазхабимиздаги ёронлардан бири Қаффолни айтишича, овоз айтадиган ва раққоса бўлган кишиларни гувохлиги қабул қилинмайди, лекин имоми Шофеъийга эргашган кишиларни баъзиси мусиқани озод қўйиб беришган, улар кўпроқ зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусийни ва сўфийларнинг кўз- қарашини  таъсирига тушишган.

– Имоми Ахмад рохимахуллохни мазхаби тутган ўрин хақида у кишини ўғли Абдуллох ибни Ахмад айтадики:  мусиқа хақида отамдан савол сўраган пайтимда, у киши буни жавобига айтдилар: мусиқа қалбда нифоқни ундиради ва мен уни яхши кўрмайман.” Сўнгра Моликни сўзини келтирдилар: ” бу ишларни бизларни наздимизда фосиқ кишилар қилишади.” ( яъни у киши хам бундай ишларни мунофиқларга ва секулярзадаларга хос деб хисоблаганлар).   [1]

Мана бу суратда тўрт аиммани хаммалари маъазиф асбобларидан ( ёки бугунги кунни тили билан айтганда мусиқа асбобларидан)  фойдаланишни яхши эмас деган назарга иттифоқ қилишган ва агар хар қандай киши мана бу имомлар мусиқадан фойдаланишни мубох дейишган,дейдиган бўлса, шубхасиз бу одам тўрт имомга нисбатан ёлғонни нисбатлабди.

Ибни Таймияни айтишича: ” хар тўрт мазхаб мусиқа асбобларини хаммасини харом деб санашган…….ва мана бу тўрт мазхабга тобеъ бўлганларни орасида бу борада ихтилоф мавжуд эмас.”  Ва ” мусиқа ботиний  шароб бўлиб инсонни ботинига, рухига,равонига таъсир ўтказади, уни таъсири шаробни таъсиридан кўра каттароқ. Инсон мусиқа билан маст бўлган пайтида уни вужудида ширк хал бўлади ва фахш ишларга,зулмга мойиллик пайдо бўлади, 1- ширк келтиришади, 2- аллох харом қилган нафсни ўлдиришади ва 3- зино қилишади; мана бу учта ўрин мусиқани кўп эшитадиган кишиларда жуда кўп топилади.     [2].[3]

Ибни Таймия бу борада яна айтадики: ” шу сабабли хам мусиқа эшитишга одатланиб қолган кишилар қуръонни эшитишга муштоқ бўлишмайди ва уни эшитиш сабабли хурсанд бўлишмайди, улар мусиқа эшитишни кетидан топаётган таъсирни  қуръонга қулоқ солишда топа олишмайди, балки агар хам қуръонга қулоқ соладиган бўлишса хам қалблари бошқа нарса билан машғул бўлган холда ёки тиллари бошқа нарсалар билан машғул холда эшитишади ва қалблари хозир бўлмайди, аммо навбат мусиқага келадиган бўлса овозларини пастлатишади ва харакатланишмайди ва қалблари хам хозир бўлади!”  [4]

Абу Умар ва ибни Салох ва ибни Қоййим соз ва овозни (биргаликда) мамнуъ қилингани борасидаги исломий уламоларнинг иттифоқини баён қилишган. Бу даражада қаттиққўллик қилинишини иллати хам, мусулмонларни иймонини сақлаб қолиш, мухофизат қилиш ва қалбни булғаниб бемор бўлиб қолишини олдини олиш ва қалбда аста- секинлик билан берахмликни ўсиб боришига йўл қўймаслик ва қуръон тушунчаларини дарк қилишдан узоқлашиб кетилишига ва мусиқага одатланиб қолишга  йўл қўймасликдан  иборат.

Энди мусиқага ўрганиб  шу ишни ахли бўлиб қолган мусиқа   гиёхвандларига қуйидагиларни айта оламиз: улар шундай кишиларки, вақтларини бекорга талаф қилишади ва лағвга кўнгил қўйиб олишган, улар шу ишни ахли бўлиб қолишган, улар кофирларнинг касалликларидан бирига мубтало бўлишган,  улар бемор бўлиб қолишган, агар мана бу кишилар мўъмин бўлсалар, улар дармон қилиниши керак, лекин агар улар мунофиқ ва секулярзадаларни сафида бўлишса, уларга мунофиқ ва секулярзадаларга ўхшаб муомала қилиниши лозим, энг камида уларни баробарида ўзимизни эхтиёт қилиб хушёр бўлишимиз керак бўлади.

Агар жамиятда мунофиқ ва секулярзадалар каби охангларида мусиқа асбобларидан фойдаланаётган ва уларга қулоқ солаётган кишиларни кўрсак, нима қилиниши керак? Биз хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг ибни Умарга ўхшаш  асхоблари қилган ишни қиламиз:

 Нофиъ розиаллоху анху айтадики: ибни Умар бир овозни эшитди ва бармоқларини қулоғига киргизди ва йўлини бошқа томонга бурди ва менга айтдики: эй Нофиъ мана бу овозни эшитяпсанми? Йўқ!,- дедим. Шундан сўнг у бармоқларини қулоғидан чиқариб менга айтди: мен росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан бирга эдим, биз хозирги овозга ўхшаш бир овозни эшитдик, у киши шу ишни қилган эдилар, ёки

 « ﺭَﺍَﯾْﺖُ ﺭﺳﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺯَﻣﺎﺭَﺓَ ﺭﺍﻉٍ ﻓَﺼَﻨَﻊَ ﻣِﺜْﻞَ ﻫﺬﺍ»[5]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам чўпонни найини овозини эшитган пайтларида, шундай амал қилганликларини кўрдим.

Мана бу ривоятдан кўриниб турганидек, бу асбоблардан фойдаланиш тахрим даражасига етган эмас, чунки агар бу нарса харом бўлганда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бармоқларини қулоқларига киргизишни ўрнига бу ишни тўхтатиш бўйича  хукм содир қилган бўлар эдилар ва бу найни чалишга ё бошқалар уни овозини эшитишга рухсат бермаган бўлардилар ва мана бу мункарни ўзгартириш учун керакли дастурларни содир қилган бўлардилар, харом қилинган ишларга нисбатан қаттиқ муносабат билдирадиган  ибни Умар розиаллоху анху хам, агар буни харом қилинганидан хабардор бўлганларида эди, Нофиъ  бу овозни эшитишига йўл қўймас эдилар. Ибни Умарни билдирган муносабати шуни  кўрсатяптики, мана бу абзорлар тахрим даражасига етган эмас. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам жуда кўп лахвлардан ва лағвлардан ўзларини узоқ тутганлар, лекин буларни бошқаларга тахрим қилган эмаслар, у киши хатто жуда кўп мубох ишлардан хам ўзларини тортганлар. Мана бу иккита нуқтага жуда хам диққат билан эътибор берилиши керак, агар диққат қилинадиган бўлса, шахс суннат ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратлари борасида хатога дучор бўлмайди. Шундай қилиб бу ердаги мухим нарса шуки: бир хукм тахрим холатидан чиқадиган бўлса , бу хукм тахримдан бошқа хукмларни даражасидан жой олади.

 Агар сиз хам мусиқа асбобларини дуруст эмаслигига эътиқод қилсангиз, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ва ибни Умарни қилган манфий муборазасини қилинглар. Ха, бу манфий мубораза бўлади, бундан ортиғи ғулув ва ошириб юборишлик хисобланади.

(давоми бор……..)

---

[1] إغاثة اللهفان

[2] مجموع الفتاوا . ج 11 ص 567 / ناصر الدین آلبانی هم می گوید: “مذاهب اربعه بر تحریم تمام آلات موسیقی اتفاق نظر دارند” (السلسلة الصحیحة:145/1)

[3]مجموع الفتاوى ” (10 /417)

[4] مجموع فتاوی

[5] امام احمد،صحیح أبی داوود 4116  و ابن ماجه

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(30-қисм)

Аммо шу дунёда илм тахсил олиш ё ишлаш ё турмуш қуриш……  каби эхтиёжларингни амалга  ошириш учун қандай қилиб савобни қўлга киритса бўлади?  Агар сен мана буларни хаммасини аслий мақсад бўлмиш аллохни розилиги ва жаннатни  қўлга киритиш  йўлида хизмат қилдирсанг, ана унда савобга эга бўласан. Ана бу ишлар хам аслий мақсадни қўлга киритиш учун монеъ,тўсиқ хам бўлмайди.

Бу ерда очиқ ва ойдин кўриниб турганидек, ана бу лахвлардан  бошқа ишлар каби вожибни тарк қилишга боис бўлган пайтдагина манъ қилинади:

   ﻭ ﺇﺫَﺍ ﺭَﺍَﻭْ ﺗَﺠَﺎﺭَﺓً ﺃﻭْ ﻟَﻬْﻮٍ ﺍﻧْﻔَﻀُّﻮﺍ ﺇﻟـَﯿْﻬَﺎ ﻭَ ﺗَﺮَﮐُﻮﮎَ ﻗﺎﺋِﻤًﺎ ﻗُﻞْ ﻣﺎ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠﻪ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻠَّﻬْﻮِ ﻭ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺘِّﺠَﺎﺭَﺓ ﻭَ ﺍﻟﻠﻪُ ﺧَﯿْﺮُ ﺍﻟﺮَّﺍﺯِﻗﯿﻦَ (جمعه/11)

(Эй Мухаммад), қачон улар бирон тижоратни ёки ўйин- кулгуни кўриб қолсалар, ўшанга қараб сочилиб -тарқалиб кетурлар ва сизни (минбарда) тик турган холингизда тарк қилурлар. ** Айтинг: ” аллох хузуридаги нарса ( иймон ва яхши амаллар учун бериладиган ажр- мукофот) ўйин- кулгудан хам, тижоратдан  хам яхшироқдир! Аллох ризқ бергувчиларнинг яхшироғидир!”

Мана бу кўнгил очар нарсалар ва ўйинлар шахсни жойгохига,шахсиятига, даъватига зарба ва зарар етказган пайтида макрух бўлиб қолади. Саъид ибни Ос розиаллоху анху айтади: хазиллашган вақтингда ўртача бўл, чунки у кўпайиб кетса сени беарзиш бўлиб қолишингга ва ахмоқ кимсаларнинг сенга нисбатан журъати кучайиб кетишига боис бўлади, лекин агар хазилни камайтириб юборадиган бўлсанг ,яъни хазил қилмай қўйсанг хам, сенга ўрганиб қолган кишиларни дилида кина пайдо бўлади, буни натижасида атрофингдагилар ва сухбатдошларинг сендан қочиб ўзларини бир четга тортишади.  [1]

Хар қандай холатда хам хозирги пайтгача овоз ва тарона ё гуроний айтиш бўйича ахли қибланинг аиммаларини ўртасида ихтилоф бўлган эмас, лекин мана бу овоз айтишлик мусиқа асбоблари билан бирга қўшилган вақтида, ана ўша аиммаларга тобеъ бўлганларни ўртасида ихтилоф вужудга келади.

Шу ерга келиб бизларни хўромонга ўхшаш минтақалардаги холат  вужудга келади, яъни бу минтақада ислом зохир бўлган вақтдан бошлаб то хозирги кунгача мусулмонлар мусиқа билан бирга овоз айтган эмаслар, хозирги пайтда хам мусиқа асбоблари ёки маъазифлар хўромондаги мўъминларни овозларига, охангларига кира олгани йўқ. Чунки мана бу мусиқа асбоблари хўромонлик мўъминларни рухиясини озиқлантиришга қодир эмас, бу мўъминлар асрлардан буён шаръий тароналар ва гуронийларга ўрганиб қолишган, улар хозирги пайтдаги бизларнинг овозларимизга, охангларимизга ўргана олишмайди, буни қарама- қаршисида эса кўриб турганимиздек, мусулмонлар яшайдиган минтақадаги кишилар ўзларини овозларини, охангларини  турли- туман мусиқа асбобларига аралаштириб юборишган. Мана бу хўромонликларнинг бошқа мусулмон миллатларидан ажратиб турадиган зохирий  белги хисобланади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусиқа асбобларини тахрим қилиш бўйича мархамат қилганларки:

   «لَیَکُونَنَّ مِنْ أُمَّتِی أَقْوَامٌ یَسْتَحِلُّونَ الْحِرَ وَالْحَرِیرَ وَالْخَمْرَ وَالْمَعَازِفَ»[2]

Мени умматимни орасида шундай кишилар пайдо бўладики, улар зинони, ипакни, шаробни ва мусиқа асбобларини халол қилиб олишади.

Имоми Нававий рохимахуллох алмажмуъ номли китобида маъазифни таърифи борасида айтадики:

«هی الآلة التی یعزف بها». [3]

“маъазиф шундай бир абзор бўлиб, уни воситасида овоз ва тарона айтилади.” Ибни Қоййим рохимахуллох айтади:  луғат ахли ва араб адабиёти маъазифни маъноси бўйича мусиқа асбобларига иттифоқли назар билдиришган.

Зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусий рохимахуллохдан ва  хозирги асрдаги баъзи уламолардан ташқари бошқа хамма аиммалар мусиқа асбобларини жоиз эмаслигига иттифоқли назар билдиришган, албатта шофеъий мазхабидан зохирий мазхабига ўтган ибни Хазм рохимахуллох қиёсни рад қилиш, истихсон ва масолихул мурсилах ва аллох таолони сифатларига ўхшаш ўринларда ахли суннатни аиммаларига мухолиф бўлган, у киши хатто ашоъирани жуда кўп маломат қилган ва ашъарийлар сифат бўйича суннат ва хадис мазхабидан чиқиб кетишган деб иддао хам қилган эди, аслида эса ибни Таймия рохимахуллохни назари бўйича, ашъарийлар сифат масаласи бўйича ибни Хазмга ва у кишига ўхшаганларга нисбатан ахли суннат ва хадис мазхабига анча  яқинроқ бўлишган.  У кишини назари бўйича ибни Хазм рохимахуллох ўзини  ақидасини фалсафа ва мўътазиладан олган. Албатта ибни Касир рохимахуллохни хам айтишича, агарчи ибни Хазм рохимахуллох ўзини зохирий эканини иддао қилган бўлса хам, аммо усуллар бобида ва сифат оятлари ва сифат хадислари бўйича хеч ким унга ўхшаб таъвил қилган эмас, у киши ибни Хазмдаги мана бу бурилиш  мантиқ илми сабабли вужудга келган деб хисоблайди, ибни Хазм бу илмни устози Мухаммад ибни Хасанул мазхижий каноний қуртубийдан олган, ибни Касир  ибни Хазм рохимахуллохдаги фосид таъвилотларни омилини  шу ерда деб билади.      [4].[5].[6].[7]

Умумий қилиб айтганда мана бу мутлақ мужтахид ва буюк донишманд ва илм дарёси ва ислом жахонида кўзга кўринган олим бўлмиш ибни Хазм рохимахуллох ўзига хос мазхабга эга бўлган, у киши охангларда мусиқадан фойдаланиш каби ўринларда хам ўзига хос ижтиход қилган. Мана бу буюк олимни баробарида:

– Имом Хасан Басрий рохимахуллох айтадики: ” агар бир тўйдаги таомга мусиқа асбоби хам қўшилган бўлса, мана бу тўйга даъват қилинганларга даъватни кераги йўқ.” ( яъни улар даъватни ижобат қилишлари керак эмас.)

– Имоми Авзоъий рохимахуллох айтадики: “дўмбира  ва мусиқа асбоблари бор бўлган тўйга кирмаслик керак.”

– Имоми Абу Ханифа рохимахуллохни асхоблари хам най каби барча мусиқа асбобларига қулоқ солишни яхши эмас,деб очиқ баён қилишган, уларни айтишларича, мана бу мусиқа асбобларига қулоқ солишлик фисққа сабаб бўладиган маъсиятдур, у яна шахсни гувохлиги ва шаходати қабул бўлмаслигига хам сабаб бўлади……. [8]

– Имоми Молик рохимахуллохдан мусиқа асбоблари билан бирга овоз айтиш борасида савол сўрашган пайтида, у киши буни жавобига айтдиларки: ” ғино ва мусиқани хақ деб биладиган ақлли киши топиладими? Бизни наздимизда бу ишни фосиқ кишилар қилишади.”  [9]

– Имоми Шофеъий рохимахуллохдан мусиқа хақида савол сўралганда у киши жавоб бердиларки: бу умматда биринчи бўлиб бу ишни йўлга қўйган кимсалар занодиқа ахли бўлган, улар бу иш орқали одамларни намоздан ва аллохни эслашдан буриб (лахв ва ўйинга томон) машғул қилишни исташган.” (занодиқа мунофиқ ва секуларзадаларни бошқа бир номи хисобланади).  [10]

(давоми бор……..)

---

[1]المراح في المزاح” للبدر الغزي  .ص/10

[2] بخاری5590. ابن حبان و اسماعیلی و ابن صلاح و ابن حجر عسقلانی (شارح بخاری) و ابن تیمیه و طحاوی و ابن قیم و صنعانی و بسیاری دیگر از علمای متخصص در علم حدیث به صحت این حدیث اقرار نموده اند. آلبانی آن را در سلسلة الصحیحة به شماره 91 صحیح دانسته است

[3] نووی.المجموع (11/577) 

[4] ابن قیم  و ابن صلاح و….  بر این قضاوت ابن حجر نقدی نوشته اند (غذاء الألباب فی شرح منظومة الآداب امام سفارینی)

[5]درء تعارض العقل والنقل” (3 /24)

[6]“منهاج السنة النبوية” (2 /353)

[7]“البداية والنهاية” (12 /113) . وينظر : “طبقات علماء الحديث” لابن عبد الهادي (3/349).

[8] إغاثة اللهفان

[9] تفسیر قرطبی /

[10] الزواجر عن اقتراف الکبائر

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(29- қисм)

Бундан ташқари озод аёлларга умумий суратда хитоб хам қилинган:

  فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً (احزاب/32)

Бас,сизлар (парда ортидан бирон номахрам эркакка жавоб қилган пайтларингизда) майин- назокатли сўз қилмангларки, у холда кўнглида мараз- нифоқ бўлган кимса тамаъ қилур. Яхши – тўғри сўзни сўзланглар!

Аммо эркак киши жория ва чўри аёлга қараса бўлади, уларни хавасни келтирувчи ноз ва карашмага тўла овозларини эшита олишади, агар бир чўри оханг айтса ва бир шахс унга таъма қилса, бу холатда у мана бу чўрини ё сотиб олса бўлади ё хадя олиб арбоби хам бўла олади, лекин озод мусулмон  қизлар ва аёлларга нисбатанчи?

Афсуски ахли қиблани баъзилари мана бу фарқларни тушуниб етишмаган ва улар чўриларни озод аёллар билан бир хил деб ўйлашади, улар чўрилар ва жориялар борасида оятларда, хадисларда,сахоба ва тобеинларни  сийратида келган нарсаларни мусулмонларнинг барча озод аёлларига нисбатан умумийлаштириб юборишади. Ахир озод мусулмон аёлларга шариат хатто агар хамма одамлар ухлаб қолиб намозлари  ўтиб кетган тақдирда хам азон айтишга рухсат берган эмас, шариат мусулмон аёлга масжиддаги имом намозида хато қилган пайтда хам овоз орқали эслатишга рухсат бермаган, у аёл фақат қўлини бир-бирига уриб огохлантира олади холос…….хўп, энди мана бу озод мусулмон аёл ана ўшанча соғлом ва бемор эркакларни олдида қандай қилиб оханг айта олади? Сизлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  сийратини қаерида ва хулафойи рошидинни тарихини қаерида ё хатто ислом тарихини қаерида бир озод мусулмон аёлнинг номахрам эркаклар учун оханг айтганини эшитгансиз? Бундай нарса хеч қаерда бўлган эмас, фақат ўтган бир неча ўн йилликлар мобайнида бутун жахон секуляр кофирлари,муртадлар ва мунофиқлар, секулярзадалар келиб озод мусулмон аёлларини ёлғон фариб берувчи шахсий озодлик унвони остидаги  шиорлар билан чўриларни,қулларни қаторига қўшиб қўйишди ва озод мусулмон аёлларни чўри ва қулларни хаддидаги матога айлантириб олишди. Мана бу холатни устига баъзи бир муллолар келиб,чўрилар борасидаги ривоятларни хужжат келтирган холда,ташқи ва ички душманларнинг мана бу ишларига шаръий либос хам  кийдириб қўйишди.

Шу ерда турли-хил лахвларни текшириб чиққач манфий ва ўринсиз бўлган лахвларни нави хам борлигини кўрамиз, улар шариат рухсат берган лахвлардан очиқ ва ошкор фарқларга эга. Лахвни манфий шакллари қуйидагилардан иборат:  инсонни мухим ва қадр-қийматли нарсалардан ғофил қиладиган,чалғитадиган  ва мана бу мухим ва қадр-қийматли ишларни қилишдан тўсиб қўядиган ва шахсни ўзи билан банд ва машғул қилиб қўядиган лаззат келтирувчи,ёқимли ва кўнгилочар нарсалар.

Мол-давлат ва аёл,болалар каби. Агар  ана булардан сахих йўлларда фойдаланилса ва тарбия қилинса, неъмат ва мукофотни сабабларидан бўлади – хатто ўлимдан сўнг хам –  аммо агар тўсиб қолувчи бир омилга айланадиган бўлса : унда душман бўлиб қолади.

    یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِکُمْ وَأَوْلَادِکُمْ عَدُوّاً لَّکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَإِن تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ‏(تغابن/14) 

Эй мўъминлар, албатта жуфтларингиз ва болаларингиздан сизлар учун душман бўлганлари хам бордир. Бас, улардан эхтиёт бўлинглар! Агар сизлар уларни авф этсангизлар, кечириб юборсанглар ва мағфират қилсанглар, у холда албатта аллох мағфиратли,мехрибондир.

Мана бундай ўринда бошқа ишлар каби мол ва давлат хам имтихон қилинадиган восита бўлиб қолади:

 إِنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلَادُکُمْ فِتْنَةٌ وَاللَّهُ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ ‏(تغابن/15)‏

Сизларнинг мол-мулкларингиз ва бола- чақаларингиз фақат бир фитна – имтихондир,холос. Улуғ ажр- мукофот эса ёлғиз аллохнинг хузуридадир.

‏ وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلاَدُکُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ‏(انفال/28)

Билингизки, албатта мол- дунёларингиз ва бола- чақангиз фақат бир фитна- алдовдир,холос. Ёлғиз аллохнинг хузуридагина ( яъни унинг амру фармонига итоат этишдагина) улуғ ажр- савоб бордир.

Мана бу холатда, шуни айтса бўладики, бу дунёдаги хамма нарса лахв ва лаъаб ( кўнгилочар нарсалар ва ўйинлар) хисобланади, аммо бу бизларнинг бу дунёдаги барча фаолиятларимиз харом деган маънода эмас:

• وَمَا هَٰذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ ۚ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ  (عنکبوت/64)   

Бу хаёти дунё фақат ( бир нафаслик) ўйин- кулгудир. Агар улар билсалар охират диёригина ( мангу) хаёт ( диёридир).

• اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ (حدید/20)

Билингларки, бу хаёти дунё фақат (бир нафаслик) ўйин- кулги, зеб- зийнат, ўрталарингиздаги мақтаниш ва мол- дунё хамда фарзандларни кўпайтиришдир, холос.

• وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ ۖ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (انعام/32)

Бу хаёти дунё фақат (бир нафаслик) ўйин- кулгудир, холос. Албатта аллохдан қўрқадиган кишилар учун охират диёри яхшироқдир. Ақл юргизмайсизларми?!

Бу ерда дунё ва ундаги хамма нарсалар қиёматга нисбатан лахв бўлади, чунки у арзимас, қийматсиз мартабадур, аммо у арзимас бўлишига қарамасдан ана ўша қадр-қийматли нарсани қўлга киритиш учун бир сабаб хисобланади. У ана ўша воситани хукмида бўлар экан, фойдали саналади, лекин ана ўша воситага қаттиқ  кўнгил қўйилса ва миқдоридан кўпроқ унга эътибор бериладиган бўлса ва шахс унга ўрганиб қолса, бу пайтда у зарарли саналади.

Дунёни ўзида хам шундай ишлар борки, улар мухим вожибни  ва афзал,буюк  мақсадни хизматини қилади ва уларга лахв хукми берилади, агар мана бу асбобларга ва нарсаларга алохида ахамият бериб унга одатланиб қолинса, мақсад йўқолиб қолади, мана бу холатда ана бу нарсалар хам зарарли бўлиб қолади, бу кичик жамоатдан вужудга келган  кичик умматни ташкил топиши сабабли қилинадиган   шодликка рози бўлишга ва унга боғланиб қолишга ва уни кетидан каттароқ жамоатлар шўросини ташкил бўлишига, хамда каттароқ шодликка тўсқинлик қилинишига  ўхшайди.  Ёки жамоатлар шўросига рози бўлиш ва у сабабли хурсанд бўлиш ва унга ўрганиб боғланиб қолиш ва исломий хукуматни ташкил бўлишига ва жамоатларни хал бўлиб кетишига  тўсқинлик қилишга ўхшайди. Энди аслида  мана булар хар бир мархалада абзор ва неъмат хисобланади, лекин буларни нихояси мусибатга ва тафарруқ келтирувчи шодлик ширкига етиб борган пайтида,

     «مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ»

шахс унга ўрганиб, одатланиб қолади ва унга кўнгил қўяди, ана ўша вақтда мақсадни йўқотиб қўяди ва бу абзор манфий лахвга айланади, аммо агар бу нарсалар аллохни шариатидаги қонун билан бошқарилса  ва мудирият қилиб хидоят қилинса, ана бу ишлар  улардан фойдаланса бўладиган  тоййиб, покиза ишларга айланади.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(28- қисм)

Албатта мана бу ривоят бошқача шева билан уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан ривоят қилинган: бир куни пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам мени хонамга кириб келдилар, бу вақтда иккита чўри мени олдимда буос жангини эслатувчи охангни айтаётган эди. У киши бизларга орқа ўгириб дам олиш учун ётдилар. Худди шу пайтда отам (Абу Бакр розиаллоху анху) хонага кирдилар ва нима учун росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларида шайтонни найини чаляпсизлар,деб маломат қилдилар? Пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам у кишига қараб мархамат қилдилар: уларни ўз холига қўй, мен эса кўзим билан ишора қилиб чўриларни ташқарига чиқариб юбордим. Бошқа бир ривоятда у киши мархамат қилган эдилар: Абу Бакр уларни ўз холига қўй, хозир ийд ва  байрам вақти, бошқа бир ривоятда келтирилишича: булар даф чалаётган чўрилар холос.

Мана бу ошкор ривоят, агарчи номахрам бўлган тақдирда хам чўриларга овоз айтишни жоизлигига рухсат беради, диққат билан эътибор беринглар озод  аёллар эмас ,балки чўрилар. Бу ердаги сабаб хам ийд бўлган эди.

Шу ерда чўриларни овоз айтишлари бўйича, иккита асосий нуқтани зикр қилиб ўтиш лозим бўлади:

   – Биринчидан: бизлар уммул мўъминин Оиша онамизга оханг, тарона айтган чўриларни ёшини билмаймиз. Яъни буни хеч ким билмайди ва бирор бир жойда зикр қилинмаган.

– Иккинчидан: барча ривоятлар озод аёлларни эмас,балки чўриларни овоз айтиши хақида келтирилган. Аёл киши мусулмонларнинг энг юқори шиори бўлмиш азонни айтишга ёки масжидда намоз пайтида имомни хатосини овоз билан тўғрилашга рухсати бўлмагандан сўнг,у қандай қилиб малаъйи омда оханг айта олади, бўлиб хам уларга овозларининг  даражаси  хақида хам огохлантириш берилган:

  فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً ‏(احزاب/32)

Бас, сизлар ( парда ортидан бирон номахрам эркакка жавоб қилган пайтларингизда) майин- назокатли сўз қилмангларки, у холда кўнглида мараз- нифоқ бўлган кимса тамаъ қилиб қолур. Яхши – тўғри сўзни сўзланглар! 

Аммо бу ерда чўриларга истисноъ қоил бўлинган нуқталар мавжуд; улар хам  жиноят қилган пайтларида ижро қилинадиган хадлар бўйича хам озод аёллардан фарқ қилишади, ва улар хижобларида хам ва овозда хам  ва бошқа нарсаларда хам  фарқ қилишади, мана булар чўриларга хос бўлган ахкомларлардур. Овоз айтишлик хам озод аёлларники эмас, балки чўриларга хос нарса. Мана бу хам майда нуқталардан бири бўлиб, жуда кўп биродарларимиз унга эътибор беришмайди ва жуда осон хато қилиб қўйишади.

Чўри  ё жория ё қул қуръонда “мулку ямин” номи билан келган бўлиб, улар эгаларини қўл остида бўлишади, мана бу қулчилик тузумини ислом вужудга келтирган эмас, балки бу тузум олдиндан мавжуд бўлган бир система эди, ислом уни даражама- даража қуритиш учун ахкомларни содир қилган,чунки асл бани одамни озод бўлишига бино қилинган ва қулчилик аслий эмас балки жонибий нарса, дорул исломда сокин бўлган озод шахсни хатто ўзини ихтиёри билан хам қул қилиб бўлмайди, чунки ислом мана бу инсонларни устида қулчиликни бошланишини қабул қилмайди. Хатто ташландиқ гўдакни агар ота-онаси мушаххас бўлмаса хам ва уни қул бўлиш эхтимоли бўлса хам, бу бола барибир озод инсонларни жумласидан хисобланади.

  Бугунги кунга келиб ўша суннатий шаклдаги қулчилик тузуми тугатилган, лекин бошқа турли-хил шаклларда мавжуд, аммо бу аллохни шариат қонунида  мана булар борасидаги  ахкомлар бекор қилинган деган маънода эмас, балки агар яна қайтадан ана бу тузумни асбоблари мухайё бўладиган бўлса, ўша ахкомлар қайтадан ижро қилинади. Бу ерда уни асбоблари жанг, хадя қилиш ва сотиб олиш ва бошқалар бўлиб, жамиятни рахбарияти қул ва чўри  қилиб олинишини маслахат деб билган бўлади.

Аллох таоло  чўрилар ва жориялар хақида мархамат қилади:

   إِلَّا عَلَی أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیْرُ مَلُومِینَ(مومنون/6 و المعرج/30)

Магар ўз жуфту халолларидан ва қўлларидаги чўрилардангина (сақланмайдилар). Бас, улар маломат қилинмаслар.

Мана бу чўриларни ўзларига хос ахкомлари бўлиб, бу хукмлар бошқа мусулмон ва озод аёлларни хукмидан асосий фарқларга эга бўлган,масалан:

1 – Ана бу чўрилар никохсиз,гувохларсиз ва махрсиз эгасини ихтиёрига ўтади, у никохдаги аёлни хукмида бўлмайди.

2 – Канизларни,чўриларни  хадя берса бўлади, шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам румни кофир шохи муқовқисдан иккита  чўрини хадя қилиб олган эдилар, у киши улардан бирини Хассон ибни Собитга хадя қилиб берадилар.

3 – Чўри жанг ғаниматлари каби молик шахсни мулки хисобланади.

4 – Мана бу чўри ва жорияларни сони,нечта бўлиши  мухим эмас, бу тўртта аёлга уйланишни  хукми каби  бўлмайди.

5 – Икки, уч ё тўртта хотинни ўртасида риоят қилиниши керак бўлган адолатни чўрилар билан шахсни аслий хотинини ўртасида риоят қилинишига эхтиёж хам бўлмайди:  

   وَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُواْ فِی الْیَتَامَى فَانکِحُواْ مَا طَابَ لَکُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ ذَلِکَ أَدْنَى أَلاَّ تَعُولُواْ (نساء/3)

Агар етим қизларга адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, сизлар учун никохи халол бўлган аёлларга иккита, учта,тўрттадан уйланаверинглар. Энди  агар (улар орасида) адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, бир аёлга ( уйланинг) ёки қўл остингиздаги чўри билан (кифояланинг). Мана шу жабру зулмга ўтиб кетмаслигингизга яқинроқ ишдир.

Энди ана бу чўриларга хос бўлган сифатлардан яна бири шуки, улар овоз айта олишган ва мусулмонлар хам уларга қараб уларни овозларига қулоқ сола олишган. Бўлиб хам номахрам аёл ва эркакларни қарашлари хақида қуйидагича амр қилинган:

  قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْۚ(نور/30)

(Эй Мухаммад),мўъминларга айтинг, кўзларини (номахрам аёлларга тикишдан) тўссинлар ва авратларини (харомдан) сақласинлар!

وَ قُلْ لَلْمؤْمِناتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أبْصَارِهِنَّوَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ(نور/31)

Мўъминаларга хам айтинг, кўзларини (номахрам эркакларга тикишдан) тўссинлар ва авратларини (харомдан) сақласинлар!

(давоми бор……..)