وَاعْتَصِمُوا

Хозирги янги асрдаги дорул исломни намуналари (5) ( усмонийларнинг исломий изтирорий бадал хукумати-1) (29 бўлим)

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(2-қисм)

Шунга асосланган холда мусулмонларни орасида секуляризмни ривожлантириш билан секуляризмни исломни ўрнига алтернатив бадал сифатида келтиришади, фикр озодлиги остида ёзувчиларга, жамоатларга, анжуманларга ва хатто секуляр ахзобларга майдон берилган, Али абдурраззоқга ўхшаган кишилар аллохни шариатидаги қонунларни жамиятнинг  ижроий масалаларидан  ва хокимиятидан  ажралиши хақида “ислом ва хукм усуллари” номли асарларни ёзишади.  

Ва нихоят 1908 йилда парижда тараққиёт ва сулх бирлашмасини кўмитаси “хизб” номи остида секуляр ва миллатпараст ёшларни тарбияси бўйича қудратни қўлга киритиш учун ва халифа Абдулхамиддан қудратни тортиб олиш учун бутун жахон секуляр кофирларини химояси остида иш бошлайди. “Хизб”дан бўлган асосий мақсад хам шу бўлган, худди шу нарсани росулуллох саллаллоху алайхи васаллам зирор масжидини нобуд қилиш орқали дорул исломда мунофиқлар тўдаси томонидан бош кўтариб чиқишига рухсат бермаган эдилар. Дорул исломда хизб ясашлар тафарруқни муқаддамоти ва вахдатни парчаланиши учун шароит ,хамда уни нобуд бўлишини бошланиши бўлади.

2-Баён, фикр, ақида озодлиги остида 16 асрни охирларида малтада насрониятни таблиғ қилиш маркази иш бошлайди ва 1212 йилда америкалик насроний таблиғчилар сурия ерларига кириб келишади ва 1217 йилда америкалик протестат таблиғчилар томонидан сурияда насрониятни таблиғ маркази ташкил қилинади ва 1235 йилда суриянинг илмий жамият олийгохи ва 1244 йилда хам сурияда американинг берот номли олийгохи ташкил қилинади.

 Волмоез волмер номли буюк насроний даъватчиси  1313 йилда  байтул муқаддасда ўтказилган конференцияда ўзларининг даъват  мақсадлари хақида айтадики: “ бизларнинг мақсадимиз мусулмонларни насроний қилишлик эмас, мана бу нарса улар учун харомдир, балки мақсад шуки, бизлар уларни исломдан узоқлаштиришимиз керак, улар аллох билан алоқаси узилган шахсларга айланишлари лозим, сизлар мана бу ишни воситасида ислом жахонида бир йўлни вужудга келтирасизлар,натижада эса  улар  сизлар тайёрлаган йўлдан харакат қилишади. “

“Усмонийларни андалусий қилиш режаси” ва мусулмонларни орасида хизб ташкил қилиш билан бирга; тавхид номи билан наждийлар усмонийларни суфийларни ақидасига эга бўлганликлари ва гумбадлар мавжудлиги сабабли  такфир қилишни бошлашади, усмонийларни муртад дейиш орқали уларнинг диёрларини хам дорул харбнинг дорул куфрлари деб таништира бошлашади ва мана шу шаклда  ислом номи билан ғайри шаръий жангни шўлалантиришади. Баъзи бир биродарлар шайх мухаммад ибни абдулваххобни ўзига хос тушунчалари борасида ханбалий мазхаби бўйича наждий,наждият ибораларидан фойдаланилгани учун норози бўлишади, аслида эса мана бу истелохлар наждийларни наздида комилан қабул қилинган оддий  нарса хисобланади, мана бу тафаккуротни энг катта фикрий манбаъларидан бири      

«الدُّرر السَّنِيَّة في الأجوبة النجدية»

хисобланади, ёки наждийлар томонидан

«علماء الدعوة النجدية» یا «أئمة الدَّعْوَة النجدية» یا «مفتي الديار النجدية»

номли китобларни ёзиш хам оддий бир иш саналади, наждийларнинг ўртасида даъват бўйича кўзга кўринган уламолардан бўлмиш шахй Абдуррохман ибни Хасаннинг “масаил ва фатаван наждиях” номли китобини ёзиши ёки шайх абдуллатиф оли шайхнинг “машахиру уламаи нажд ва ғойрихим” номли  китобини ёзиши ёки шайх абдуллатиф ибни Абдуррохман ибни Хасан оли шахйнинг “мажмуъатур росаил  ва масаилин наждиях” номли китобни ёзишлиги  ёки бўлмасам қуйидаги : [1]

علماء نجد خلال ثمانیه قرون[2]

البيان المفيد فيما اتفق عليه علماء مكة و نجد من عقائد التوحيد

 الدعوة الإصلاحية في بلاد نجد على يد الإمام محمد بن عبد الوهاب وأعلامها من بعده

Номли китобларни ёзилиши ё “мажду фи тарихи нажд” номли тарихий китобларни ёзилиши оддий бир иш хисобланган, мана бу тафаккурни вакилларидан хам ўзларини умумий суратда ахли суннатни вакили эмас, балки имоми Ахмад ибни Ханбални мазхабидаги тафсирни вакили сифатида таништиришларини кутамиз, чунки ахли суннат бир неча мазхаблар ва ўнлаб турли-хил тафаккурлардан ташкил топган бўлиб улардан бири мана шу наждият тафаккуридир; улар шуни яхши билишсинки ханбалий мазхабини ўртасида уларни тафсирларидан бошқа тафсирлар хам мавжуд, хар бир киши ўзига хос фалончи мазхабдан бўлган  тафсирини исломни айни ўзидан ахли суннатдан деб билади ва бошқаларни нобуд қилади ё хатто ўзини мазхабини ахли суннатни айни ўзидан деб санайди ва бошқа мазхабларни кўрмаганликка олади ва уларни нобуд қилишга харакат қилади; бу ердаги қози фақат барча исломий мазхабларни улил амр шўроси бўлиб у ўзини вохид ижмоъси билан охирги раъйни ва охирги хукмни содир қилади, шахслар ва тарқоқ мазхаблар бу хукмни содир қилмайди, бўлмасам бутун тарих давомида ханафийлар, шофеъийлар, ханбалийлар,мўътазилалар, зохирийлар, жаъфарийлар ва бошқа ўнлаб мазхаблар бир-бирларини бошига олиб келган мусибатлар такрорланади.

(давоми бор……..)

---

[1] مشاهیر علماء نجد و غیرهم، عبد الرحمن بن عبد اللطیف آل الشیخ، تحقیق باشراف دار الیمامه للبحث و الترجمه و النشر، (بی‌جا)، دوم، ۱۳۹۴ق.

[2] علماء نجد خلال ثمانیه قرون، عبدالله آل بسام، ریاض، دائر العاصمه المملکه العربیه السعودیه، دوم، ۱۴۱۹ق. 

حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (5) ( عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی-1) ( 29 بُولِیم)

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(2- قیسم)

شوُنگه اَساسالَنگن حالدَه مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه سِکوُلارِیزمنِی رِواجلَنتِیرِیش بِیلَن سِکوُلارِیزمنِی اِسلامنِی اوُرنِیگه اَلتِیرنَه تِیو بَدَل صِیفَتِیدَه کِیلتِیرِیشَدِی، فِکر آزادلِیگِی آستِیدَه یازوُچِیلَرگه، جَماعَتلَرگه، اَنجُومَنلَرگه وَ حَتَّی سِکوُلار اَحزابلَرگه مَیدان بِیرِیلگن،عَلِی عَبدُالرَّزّاقگه اوُحشَگن کِیشِیلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی جَمِیعیَتنِینگ اِجرائِی مَسَلَه لَرِیدَن وَ حاکِمِیَتِیدَن اَجرَلِیشِی حَقِیدَه “اِسلام وَ حُکم اُوصُوللَرِی” ناملِی اَثَرلَرنِی یازِیشَدِی.

وَ نِهایَت 1908 یِیلدَه  پَرِیجدَه تَرَقِّیات وَ صُلح بِیرلَشمَه سِینِی قوُمِیتَه سِی “حِزب” نامِی آستِیدَه سِکوُلار وَ مِللَت پَرَست یاشلَرنِی تَربِیَه سِی بُویِیچَه قُدرَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون وَ خَلِیفَه عَبدُالحَمِیددَن قُدرَتنِی تارتِیب آلِیش اوُچُون بُوتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی حِمایَه سِی آستِیدَه اِیش باشلَیدِی. “حِزب”دَن بُولگن اَساسِی مَقصَد هَم شُو بُولگن، حُوددِی شُو نَرسَه نِی رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم ضِرار مَسجِیدِینِی نابوُد قِیلِیش آرقَلِی دارُ الاِسلامدَه مُنافِقلَر توُدَه سِی تامانِیدَن باش کوُتَه رِیب چِیقِیشِیگه رُحصَت بِیرمَگن اِیدِیلَر. دارُ الاِسلامدَه حِزب یَسَشلَر تَفَرُّقنِی مُقَدَّماتِی وَ وَحدَتنِی پَرچَه لَه نِیشِی اوُچُون شَرائِط، هَمدَه اوُنِی نابوُد بوُلِیشِینِی باشلَه نِیشِی بوُلَدِی.

1. بَیان،فِکر، عَقِیدَه آزادلِیگِی آستِیدَه 16 عَصرنِی آخِیرلَرِیدَه مَلتَه دَه نَصرانِیَتنِی تَبلِیغ قِیلِیش مَرکَزِی اِیش باشلَیدِی وَ 1212یِیلدَه اَمِیرِکَه لِیک نَصرانِی تَبلِیغچِیلَر سُورِیَه یِیرلَرِیگه کِیرِیب کِیلِیشَدِی وَ 1217 یِیلدَه اَمِیرِکَه لِیک پراتِیستَت تَبلِیغچِیلَر تامانِیدَن سُورِیَه دَه نَصرانِیَتنِی تَبلِیغ مَرکَزِی تَشکِیل قِیلِینَدِی وَ 1235 یِیلدَه هَم سُورِیَه دَه اَمِیرِکَه نِینگ بِیرات ناملِی عالِیگاهِی تَشکِیل قِیلِینَدِی.

وِیلمایِیز والمِیر ناملِی بُویُوک نَصرانِی دَعوَتچِیسِی 1313 یِیلدَه بَیتُ المُقَدَّسدَه اوُتکَزِیلگن کانفِیرِینسِیَه دَه اوُزلَرِینِینگ دَعوَت مَقصَدلَرِی حَقِیدَه اَیتَدِیکِی: “بِیزلَرنِینگ مَقصَدِیمِیز مُسُلمانلَرنِی نَصرانِی قِیلِیشلِیک اِیمَس، مَنَه بُو نَرسَه اوُلَر اوُچُون حَرامدِیر، بَلکِی مَقصَد شوُکِی، بِیزلَر اوُلَرنِی اِسلامدَن اوُزاقلَشتِیرِیشِیمِیز کِیرَک،اوُلَر اَلله بِیلَن عَلاقَه سِی اوُزِیلگن شَخصلَرگه اَیلَه نِیشلَرِی لازِم، سِیزلَر مَنَه بُو اِیشنِی واسِیطَه سِیدَه اِسلام جَهانِیدَه بِیر یُولنِی وُجُودگه کِیلتِیرَه سِیزلَر، نَتِیجَه دَه اِیسَه اوُلَر سِیزلَر تَیّارلَه گن یوُلدَن حَرَکَت قِیلِیشَدِی.”  

“عُثمانِیلَرنِی اَندَلوُسِی قِیلِیش رِیجَه سِی” وَ مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه حِزب تَشکِیل قِیلِیش بِیلَن بِیرگه؛ تَوحِید نامِی بِیلَن نَجدِیلَر عُثمانِیلَرنِی صُوفِیلَرنِی عَقِیدَه سِیگه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِی وَ گوُمبَدلَر مَوجُودلِیگِی سَبَبلِی تَکفِیر قِیلِیشنِی باشلَه شَدِی، عُثمانِیلَرنِی مُرتَد دِییِیش آرقَلِی اوُلَرنِینگ دِیارلَرِینِی هَم دارُ الحَربنِینگ دارُ الکُفرلَرِی دِیب تَنِیشتِیرَه  باشلَه شَدِی وَ مَنَه شُو شَکلدَه اِسلام نامِی بِیلَن غَیرِی شَرعِی جَنگنِی شوُلَه لَنتِیرِیشَدِی. بَعضِی بِیر بِیرادَرلَر شَیخ مُحَمَّد اِبنِ عَبدُالوَهّابنِی اوُزِیگه خاص توُشوُنچَه لَرِی بارَه سِیدَه حَنبَلِی مَذهَبِی بُویِیچَه نَجدِی،نَجدِیَت عِبارَه لَرِیدَن فایدَلَه نِیلگنِی اوُچُون ناراضِی بُولِیشَدِی، اَصلِیدَه اِیسَه مَنَه بُو اِصطِلاحلَر نَجدِیلَرنِی نَزدِیدَه کامِلاً قَبُول قِیلِینگن عاددِی نَرسَه حِسابلَنَدِی، مَنَه بُو تَفَکُّراتنِی اِینگ کَتتَه فِکرِی مَنبَعلَرِیدَن بِیرِی  «الدُّرر السَّنِيَّة في الأجوبة النجدية» حِسابلَنَدِی، یاکِی نَجدِیلَر تامانِیدَن  «علماء الدعوة النجدية» یا «أئمة الدَّعْوَة النجدية» یا «مفتي الديار النجدية» ناملِی کِتابلَرنِی یازِیش عاددِی بِیر اِیش سَنَلَدِی، نَجدِیلَرنِینگ اوُرتَه سِیدَه دَعوَت بُویِیچَه کوُزگه کوُرِینگن اوُلامالَردَن بُولمِیش شَیخ عَبدُالرّحمَن اِبنِ حَسَننِینگ «مسائل وفتاوى نجدية» ناملِی کِتابِینِی یازِیشِی یاکِی شَیخ عَبدُالَّطِیف آلِ شَیخنِینگ « مشاهير علماء نجد وغيرهم »  ناملِی کِتابِینِی یازِیشِی یاکِی شَیخ عَبدُالَّطِیف اِبنِ عَبدُ الرَّحمَن اِبنِ حَسَن آلِ شَیخنِینگ  «مجموعة الرسائل والمسائل النجدية» ناملِی کِتابنِی یازِیشلِیگِی یاکِی بُولمَسَم قوُیِیدَگِی : [1]

علماء نجد خلال ثمانیه قرون[2]

البيان المفيد فيما اتفق عليه علماء مكة و نجد من عقائد التوحيد

الدعوة الإصلاحية في بلاد نجد على يد الإمام محمد بن عبد الوهاب وأعلامها من بعده  ناملِی کِتابلَرنِی یازِیلِیشِی یا «المجد في تاريخ نجد» ناملِی تَرِیخِی کِتابلَرنِی یازِیلِیشِی عاددِی بِیر اِیش حِسابلَنگن، مَنَه بُو تَفَکُّرنِی وَکِیللَرِیدَن هَم اوُزلَرِینِی عُمُومِی صُورَتدَه اَهلِی سُنَّت وَکِیلِی اِیمَس، بَلکِی اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَلنِی مَذهَبِیدَگِی تَفسِیرنِی وَکِیلِی صِیفَتِیدَه تَنِیشتِیرِیشلَرِینِی کوُتَه مِیز، چُونکِی اَهلِی سُنَّت بِیر نِیچَه مَذهَبلَر وَ اوُنلَب توُرلِی- هِیل  تَفَکُّرلَردَن تَشکِیل تاپگن بُولِیب اوُلَردَن بِیرِی شُو نَجدِیَت تَفَکُّرِیدِیر؛ اوُلَر شوُنِی یَحشِی بِیلِیشسِینکِی حَنبَلِی مَذهَبِینِی اوُرتَه سِیدَه اوُلَرنِی تَفسِیرلَرِیدَن باشقَه تَفسِیرلَر هَم مَوجُود، هَر بِیر کِیشِی اوُزیگه خاص فَلانچِی مَذهَبدَن بُولگن تَفسِیرِینِی اِسلامنِی عَینِی اوُزِیدَن اَهلِی سُنَّتدَن دِیب بِیلَدِی وَ باشقَه لَرنِی نابُود قِیلَدِی یا حَتَّی اوُزِینِی مَذهَبِینِی اَهلِی سُنَّتنِی عَینِی اوُزِیدَن دِیب سَنَیدِی وَ باشقَه مَذهَبلَرنِی کوُرمَگنلِیککَه آلَدِی وَ اوُلَرنِی نابوُد قِیلِیشگه حَرَکَت قِیلَدِی؛ بُو یِیردَگِی قاضِی فَقَط بَرچَه اِسلامِی مَذهَبلَرنِی اوُلِی الاَمر شُوراسِی بوُلِیب اوُ اوُزِینِی واحِد اِجماع سِی بِیلَن آخِیرگِی رَعینِی وَ آخِیرگِی حُکمِی صادِر قِیلَدِی، شَخصلَر وَ تَرقاق مَذهَبلَر بُو حُکمنِی صادِر قِیلمَیدِی، بُولمَسَم بُوتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه حَنَفِیلَر، شافِیعِیلَر، حَنبَلِیلَر، مُعتَزِیلَه لَر، ظاهِرِیلَر، جَعفَرِیلَر وَ باشقَه اوُنلَب مَذهَبلَر بِیر- بِیرلَرِینِی باشِیگه آلِیب کِیلگن مُصِیبَتلَر تَکرارلَنَدِی.

(دوامی بار……)

---

[1] مشاهیر علماء نجد و غیرهم، عبد الرحمن بن عبد اللطیف آل الشیخ، تحقیق باشراف دار الیمامه للبحث و الترجمه و النشر، (بی‌جا)، دوم، ۱۳۹۴ق.

[2] علماء نجد خلال ثمانیه قرون، عبدالله آل بسام، ریاض، دائر العاصمه المملکه العربیه السعودیه، دوم، ۱۴۱۹ق. 

 مصداقهای دارالاسلام در دنیای معاصر (5) (حکومت بدیل اضطراری اسلامی عثمانی-1) (قسمت 29)

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله[D1] 

---

 (2- قسمت)  

بر این اساس سعی کردند با رواج دادن به سکولاریسم در میان مسلمین  سکولاریسم را به عنوان آلترناتیو و بدیل و جایگزین قانون شریعت الله معرفی کنند و تحت آزادی فکر و بیان به نویسندگان و مجمعها و انجمنها و حتی احزاب سکولار میدان داده شد و کسانی چون علی عبدالرزاق آثاری در زمینه ی جدائی قانون شریعت الله از حاکمیت و مسائل اجرائی جامعه مثل «الاسلام و اصول الحکم» نوشتند.

که در نهایت به تربیت جوانانی سکولار و ملی گرا تحت نام «حزب» کمیته اتحادیه ترقی و صلح در پاریس که در سال 1908ن برای دریافت قدرت، و سلب قدرت از خلیفه عبدالحمید با حمایت کفار سکولار جهانی وارد عمل شد. کارکرد اصلی «حزب» هم همین است چیزی که رسول الله صلی الله علیه وسلم با انهدام مسجد ضرار اجازه ی سربرآوردن به آن توسط دارودسته ی منافقین در دارالاسلام را نداد. حزب سازی در دارالاسلام از مقدمات تفرق و زمینه ساز فروپاشی وحدت و آغاز نابودی بوده است.

1. تحت همین آزادی بیان و فکر و عقیده در اواخر قرن شانزدهم در مالتا مرکز تبلیغ نصرانیت دایر شد و در سال 1212ش مبلغین نصرانی آمریکائی هم به سرزمینهائی چون سوریه نفوذ کردند و در سال 1217ش مراکز تبلیغ نصرانیت توسط مبلغین پروتستان و آمریکایان در سوریه تأسیس شد و در سال 1235ش دانشگاه الجامعة العلمية السورية و در سال 1244ش هم دانشگاه آمریکائی بِرُت berot در سوریه تأسیس شد.

 یکی از مبغلین بزرگ نصرانی به نام والمویز ویمر در مورد اهداف تبلیغ شان در کنفرانس 1313ش در بیت المقدس می گوید: “هدف این نیست که ما مسلمانان را نصرانی سازیم، این برای ایشان حرام می باشد، بلکه هدف این است تا ما ایشان را از اسلام دور سازیم، و افرادی باشند بدون ارتباط با الله، و شما توسط این کار راهی را برای استعمار در جهان اسلام آماده خواهید ساخت، و در مسیری که شما برایشان آماده می کنید حرکت خواهند کرد.”

در کنار این «طرح اندلسی کردن عثمانی» و تشکیل حزب در میان مسلمین؛ با نام توحید، نجدی ها اقدام به تکفیر عثمانی ها به جرم داشتن عقاید صوفیانه و وجود گنبدها کردند و با مرتد دانستن عثمانی ها سرزمینهای آنها را دارالکفرهای دارالحرب معرفی کردند و به این شکل جنگی غیر شرعی به نام اسلام شعله ور گردید. عده یا از برادران از اینکه از عبارت نجدی و نجدیت در مورد برداشتهای خاص شیخ محمد بن عبدالوهاب از مذهب حنبلی استفاده می شود اظهار ناراحتی می کنند در حالی که این اصطلاح نزد خود نجدی ها کاملاً پذیرفته شده و عادی است به نحوی که یکی از بزرگترین منبع فکری این تفکر «الدُّرر السَّنِيَّة في الأجوبة النجدية» است، یا نوشتن کتابی چون «علماء الدعوة النجدية» یا «أئمة الدَّعْوَة النجدية» یا «مفتي الديار النجدية» توسط خود نجدی ها امری عادی به شمار می رود، و اینکه کسی چون الشيخ عبد الرحمن بن حسن از علمای سرشناس دعوت نجد کتابی چون «مسائل وفتاوى نجدية» بنویسد و یا  الشيخ عبد الرحمن بن عبد اللطيف آل الشيخ کتابی چون « مشاهير علماء نجد وغيرهم »[1] بنویسد و یا الشيخ عبد اللطيف بن عبد الرحمن بن حسن آل الشيخ کتابی چون «مجموعة الرسائل والمسائل النجدية» بنویسد و یا کتابهائی چون:

• علماء نجد خلال ثمانیه قرون[2]
• البيان المفيد فيما اتفق عليه علماء مكة و نجد من عقائد التوحيد
•  الدعوة الإصلاحية في بلاد نجد على يد الإمام محمد بن عبد الوهاب وأعلامها من بعده

و یا کتابی تاریخی چون «المجد في تاريخ نجد» نوشته شوند امری عادی به شمار می رفته و از پیروان این تفکر هم انتظار می رود خودشان را نماینده ی این تفکر که یکی از تفاسیر از مذهب امام احمد بن حنبل است بدانند نه نماینده ی اهل سنت به صورت عام، چون اهل سنت دارای چندین مذهب و دهها تفکر مختلف است که یکی از آنها تفکر نجدیت است؛ و بدانند که در میان حنبلی مذهبها نیز غیر از تفسیر آنها تفاسیر دیگری هم در مورد مذهب حنبلی وجود دارد و قرار نیست هر کسی تفسیر خاص خودش از فلان مذهب را عین اسلام و اهل سنت بداند و دیگران را نابود کند یا حتی مذهب خودش را عین اهل سنت بداند و سایر مذاهب را نادیده بگیرد و سعی در نابودی آنها داشته باشد؛ قاضی تنها شورای اولی الامر تمام مذاهب اسلامی است که با اجماع واحدش رای نهائی و حکم نهائی را صادر می کند نه افراد و مذاهب متفرقه و گرنه همان مصیبتهائی تکرار می شود که در طول تاریخ حنفی ها و مالکی ها و شافعی ها و حنبلی ها و معتزله و ظاهری ها و جعفری ها و دهها مذهب دیگر بر سر هم در آورده اند.

(ادامه دارد……)

---

[1] مشاهیر علماء نجد و غیرهم، عبد الرحمن بن عبد اللطیف آل الشیخ، تحقیق باشراف دار الیمامه للبحث و الترجمه و النشر، (بی‌جا)، دوم، ۱۳۹۴ق.

[2] علماء نجد خلال ثمانیه قرون، عبدالله آل بسام، ریاض، دائر العاصمه المملکه العربیه السعودیه، دوم، ۱۴۱۹ق. [D1]

Асли хокимияти қонуни шариат. ( бахши 14)

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(2- қисмат)

Баъад дар мовриди масорифи хумски еки аз самароти ин жиход аст мефармояд:

 :وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَىٰ وَالْيَتَامَىٰ وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُم بِاللَّهِ وَمَا أَنزَلْنَا عَلَىٰ عَبْدِنَا یَوْمَ الْفُرْقَانِ (أنفال /41)

( эй мусалмонон!) бидонидки хамма ғаноимироки фарочанг меоварид, ек панжуми он мутаъаллиқ ба худо ва пайғамбар ва хешовандон ва ятимон ва мискинхо ва дар рох мондагон аст. Агар ба худо ва бидончи бар банда худ дар рузи жудоий ( куфр аз иймон, яъни дар жанги бадр) нозил кардем иймон дорид.

Холо ин артеш ва умури низомий ва тахияйи  силох ва садхо хукми мутаъаллиқ ба жиход ва умури жангий ва асроъ ва ғейрихро чи каси бояд идора кунад ва умури онро бичархонад? Оё чанин кори бузурги аз ухдайи ашхос ва гуруххойи мутафарриқ бармеояд? Қатъан на? Ва танхо қудрати хукуматий астки метавонад ин маъмурияти стротежик ва систематикро анжом дихад.

Алова бар ин  аллох таоло худудиро таъйин карда ва фармуда:

 تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا (بقره/187)

Ин ( ахком) худуд ва марзхойи илохий аст ва бидонхо наздик нашавид ё

«تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا» (بقره/229)

Инхо худуд ва марзхойи ( ахкоми) илохий аст ва аз онхо тажовуз накунид, холо агар каси худ ва марзхоро риоят накард ва марзро шикаст аллох таоло дар мовридиш мефармояд золим аст:

 وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ (بقره/229).

Ва хар каси аз худуд ва марзхойи илохий тажовуз кунад бегумон ин чанин касони ситамгаранд.

Холо ин шахсики худуди аллох таоло ва марзхойики таъйин кардаро шикаста ва масалан дучори дуздий шуда, ё дучори рохзаний шуда, ё дучори бағий шуда, ё дучори зино шуда ё дучори қазф шуда ва ё дучори нушидани машруботи алкулий шуда ; дар тамоми ин маворид аллох таоло мезони хаддики бояд бар онхо ижро шавадро таъйин карда аст ва каси наметавонад ин худуди аллохро бибахшад ё чизи аз онхо кам кунад ё ин худудро бо чизи дигари аваз кунад. Масалан:

-Дар мовриди касики ба занони покдоман тухмат мезанад аллох таоло мефармояд:

 «وَ الَّذِینَ یَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ یَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِینَ جَلْدَةً وَ لَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا ۚ. وَ أُولَٰئِکَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» (نور/ ۴)

Касоники ба занони покдоман нисбати зино медиханд, сипас чохор гувох ( барои исботи иддаойи худ) намеоваранд, бадишон хаштод тозиёна бизанид, ва харгиз гувохи додани онхоро ( дар тули умр бар хеч кори) напазирид, ва чанин касони фосиқ хастанд.

(идома дорад……..)

Хозирги янги асрдаги дорул исломни намуналари (5) ( усмонийларнинг исломий изтирорий бадал хукумати-1) (29 бўлим)

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

 (1-қисм)

Аллох таоло ўтмишда ўтганларнинг тарихий масалаларини зикр қилгандан сўнг мархамат қиладики:

لَقَدْ کَان فِى قِصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لاِوُلِى الالْبَاب.(یوسف/7)

Дархақиқат, юсуф ва унинг оға-инилари (хақидаги қисса)да сўрагувчилар учун оят-ибратлар  бордир.

فَاعْتَبِروُا یَا اُولِى الاَبْصَارِ.(حشر/2)

Бас, эй ақл эгалари, (уларнинг ахволидан) ибрат олингиз!

Али ибни Аби Толиб розиаллоху анхудан ривоят қилиниб айтадики:

  رَحِمَ اللّهُ اُمْرَئً تَفَکَّر فَاعْتَبَرَ وَ اعْتَبَر فَأبْصَرَ… [1]

Андиша қиладиган сўнг панд ва ибрат оладиган ва насихат оладиган ва сўнг оқил бўладиган ……… кишиларни худо рахмат қилсин. Ўтган воқеаларни баён қилишлик ибрат учундир, тафаккур қилиш,тадаббур қилиш ибрат учун шароит яратади ва ибрат хам тушунча учун шароитни мухайё қилади ва хикмат келтиради ва мана шу шаклда ўтмишдан бир тажриба, абзор сифатида  бугунги кунни қуришда фойдаланилади:

 اِنّمَا البَصِیرُ مَنْ سَمِعَ فَتَفکَّرَ، وَ نَظَرَ فَأبْصَرَ، وَانْتَفَعَ بِالْعِبَرِ… .[2]

Ақлли киши шуки,(тўғри) эшитади ва сўнг (у хақида) фикрлайди,андиша қилади ва (тўғри) кўз-қараш билан қарайди ва оқил бўлади ва ибратлардан панд олади…..

Демак бугунги кунгача айтилган мана бу зикр қилинган намуналардан таълим олиш корхоналари сифатида фойдаланайлик, чунки бизларнинг ўтмишда ўтган аждодларимиз ўзларининг қонларини, мол-давлатларини, номусларини, мавжудиятларини фидо қилиш билан мана бу корхоналарда хозир бўлишган. Демак биринчи ўринда яхшилаб кўра билишимиз керак, сўнг яхши фикрлайлик ва тадаббур қилайлик ва ақл билан ибрат олайлик ,ақл ва хикмат  билан харакат қилайлик. Аллохни изни билан.

Аббосийларнинг хукумати қулагандан ва мусулмонларни ўртасидаги нисбий иттиход хам йўқолгандан сўнг тафарруқ кўпайди ва хар бир амир ўзига топширилган минтақа билан кифояланди ва бошқа нарса хақида фикрламасди, мана шу шаклда паралел равишда вужудга келган турли-хил исломий изтирорий бадал хукуматлар таназзулга юз тутади, аммо усмонийларнинг исломий изтирорий бадал хукумати мусулмонларнинг иттиходи йўлига чиқади ва яна қайтадан аббосийларнинг исломий изтироирий бадал хукуматини ўрнига келади.

Мана бу хукуматни сақланиб қолиши учун энг мухим сабаб,унинг исломий бўлганлиги эди, усмонийларнинг шохигарлигига асос солган Усмон ўзини васиятномасида фарзандига аслида эса ўзидан кейинги барча султонларга қарата хитоб қилиб  айтадики:

 “Эй ўғлим! Худованд қилишликка  дастур бермаган ишларни қилишликдан ўзингни тийгин ва  хукуматни ишларида мушкилотга учраган пайтингда албатта дин уламолари билан маслахат қил. Ўғлим! Сенга эргашган кишиларни азиз қилгин, хурмат қилгин ва лашкарингни хам хурмат қил, лашкар ва мол-давлат сени алдаб қўймасин, харгиз шариат ахлидан узоқлашма. Ўғлим! Ўзинг хам яхши биласан бизларнинг  мақсадимиз аллох таолони розилигидир, жиходни воситасида бизнинг динимизни нури дунёни чекка жойларига хам тарқалади,шу сабабли хам илохий розиликни кўзингга ойнак қилиб олгин. Ўғлим! Бизлар жанг қилишликдан бўлган мақсади одамларнинг устида хукумат қилиш, салтанат юргизиш бўлган кишилардан эмасмиз, балки бизлар ислом билан тирик турадиган ва ислом билан бирга ўладиган  кишилармиз.”

Усмонийлар хукумати мана бу дунё қараш ва мақсад билан 677 шамсий йилда абадий хилофат шиори билан оёққа турди ва қудрат билан олдинга харакат қилди, уни қудрати шу даражага етдики 1210 қамарий ва 1173 шамсий йилда жорж вашингтон рахбарлигидаги америка хукумати усмонийларнинг исломий изтирорий бадал хукуматига 642000 доллор баробарида тиллани жизъя сифатида тўларди. Мана бу ахдномани асли турк тилида усмонийлар хукуматини волийси Бакр Хасан билан американи президенти жорж вашингтонни ўртасида имзоланади. Мана бу америкаликларнинг чет давлатлар билан қилган ва инглиз тилидан бошқа тилда ёзилган  аввалги  қарордоди бўлган. Ўша даврдаги энг биринчи қудратли давлат усмонийларнинг исломий изтирорий бадал хукумати бўлган ва хақиқий иззат хам мусулмонларни қўлида эди.

Аммо хозирги даврдаги  австрияни пойтахти венани фатх қилингандан сўнг, европаликлар салибийлар жангини натижасини ва ўзларини андалусдаги жангларини совуқ,юмшоқ таблиғий жангларга алмаштириб қилинган стротегияларидаги тажрибаларини назарда тутган холда “усмонийларни андалусий қилиш режасини” олиб боришади. Шу сабабли хам:

 1-Миллатпарастликни, нацианализмни исломни ўрнига мохиятни ироя берадиган нарса сифатида келтиришди. Туркларни орасида хам нацианализмни тарқатишди ва хам арабларни хамда бошқа миллатларни ўртасида хам миллатпарастликни ёйишди, вазият шу даражага етиб бордики, шахслар ва қавмлар ўзларини фақат турк, араб ва …….деб миллатларини номи билан танишарди, бир мусулмон сифатида тарафни қабул қилиш ўртадан кўтарилган эди. Англияни, францияни секуляр кофирлари ошкора миллатпарастликни, нацианализмни химоя қилиб чиқишарди, жамол пошо томонидан хам турк нацианалистлари химоя қилинар эди.

(давоми бор……..)

---

[1] سید رضی، نهج البلاغه؛ خطبه 103.

[2] همان خطبه 153

حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (5) ( عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی-1) ( 29 بُولِیم)

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(1-قیسم)  

اَلله تَعالَی اوُتمِیشدَه اوُتگنلَرنِینگ تَرِیخِی مَسَلَه لَرِینِی ذِکر قِیلگندَن سُونگ مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:

 لَقَدْ کَان فِى قِصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لاِوُلِى الالْبَاب.(یوسف/7) دَرحَقِیقَت، یُوسُف وَ اوُنِینگ آغَه اِینِیلَرِی (حَقِیدَگِی قِیصَص)دَه سُورَگوُچِیلَر اوُچُون آیَت- عِبرَت باردِیر.  

فَاعْتَبِروُا یَا اُولِى الاَبْصَارِ.(حشر/2) بَس، اِی عَقل اِیگه لَرِی، (اوُلَرنِینگ اَحوالِیدَن) عِبرَت آلِینگِیز!

عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ دَن رِوایَت قِیلِینِیب اَیتَدِیکِی:   رَحِمَ اللّهُ اُمْرَئً تَفَکَّر فَاعْتَبَرَ وَ اعْتَبَر فَأبْصَرَ… [1] اَندِیشَه قِیلَه دِیگن سُونگ پَند وَ عِبرَت آلَه دِیگن وَ نَصِیحَت آلَه دِیگن وَ سُونگ عاقِل بُولَه دِیگن……کِیشِیلَرنِی خُدا رَحمَت قِیلسِین. اوُتگن واقِیعَه لَرنِی بَیان قِیلِیشلِیک عِبرَت اوُچُوندِیر، تَفَکُّر قِیلِیش، تَدَبُّر قِیلِیش عِبرَت اوُچُوندِیر، تَفَکُّر قِیلِیش،تَدَبُّر قِیلِیش عِبرَت اوُچُون شَرائِط یَرَتَه دِی وَ عِبرَت هَم توُشوُنچَه اوُچوُن شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلَه دِی وَ حِکمَت کِیلتِیرَدِی وَ مَنَه شوُ شَکلدَه اوُتمِیشدَن بِیر تَجرِیبَه، اَبزار صِیفَتِیدَه بوُگوُنگِی کوُننِی قوُرِیشدَه فایدَلَه نِیلَدِی:   اِنّمَا البَصِیرُ مَنْ سَمِعَ فَتَفکَّرَ، وَ نَظَرَ فَأبْصَرَ، وَانْتَفَعَ بِالْعِبَرِ… .[2] عَقللِی کِیشِی شوُکِی، (توُغرِی) اِیشِیتَدِی وَ سُونگ (اوُ حَقِیدَه) فِکرلَیدِی، اَندِیشَه قِیلَدِی وَ ( توُغرِی) کوُز- قَرَش بِیلَن قَرَیدِی وَعاقِل بُولَدِی وَ عِبرَتلَردَن پَند آلَه دِی…….

دِیمَک بوُگوُنگِی کوُنگچَه اَیتِیلگن مَنَه بُو ذِکر قِیلِینگن نَمُونَه لَردَن تَعلِیم آلِیش کارخانَه لَرِی صِیفَتِیدَه فایدَلَه نَیلِیک، چوُنکِی بِیزلَردَه اوُتمِیشدَه اوُتگن اَجدادلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ قانلَرِینِی، مال- دَولَتلَرِینِی، نامُوسلَرِینِی، مَوجُودِیَتلَرِینِی فِدا قِیلِیش بِیلَن مَنَه بُو کارخانَه لَردَه حاضِر بُولِیشگن. دِیمَک بِیرِینچِی اوُرِیندَه یَحشِیلَب کوُرَه بِیلِیشِیمِیز کِیرَک، سُونگ یَحشِی فِکرلَیلِیک وَ تَدَبُّر قِیلَیلِیک وَعَقل بِیلَن عِبرَت آلَیلِیک، عَقل وَ حِکمَت بِیلَن حَرَکَت قِیلَیلِیک. اَلله نِی عِذنِی بِیلَن.

عَبّاسِیلَرنِینگ حُکوُمَتِی قوُلَه گندَن وَ مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَگِی نِسبِی اِتِّحاد هَم یوُقالگندَن سُونگ تَفَرُّق کوُپَیَدِی وَ هَر بِیر اَمِیر اوُزِیگه تاپشِیرِیلگن مِنطَقَه بِیلَن کِفایَه لَنَدِی وَ باشقَه نَرسَه حَقِیدَه فِکرلَه مَسدِی، مَنَه شُو شَکلدَه پَرَه لِیل رَوِیشدَه وُجُودگه کِیلگن توُرلِی- هِیل اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر تَنَزُّلگه یوُز توُتَه دِی، اَمّا عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی مُسُلمانلَرنِینگ اِتِّحادِی یُولِیگه چِیقَدِی وَ یَنَه قَیتَه دَن عَبّاسِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِی اوُرنِیگه کِیلَدِی.

مَنَه بُو حُکوُمَتنِی سَقلَه نِیب قالِیشِی اوُچُون اِینگ مُهِم سَبَب، اوُنِینگ اِسلامِی بُولگنلِیگِی اِیدِی، عُثمانِیلَرنِینگ شاهِیگرلِیگِیگه اَساس سالگن عُثمان اوُزِینِی وَصِییَتنامَه سِیدَه فَرزَندِیگه اَصلِیدَه اِیسَه اوُزِیدَن کِییِینگِی بَرچَه سُلطانلَرگه خِطاب قِیلِیب اَیتَدِیکِی:

   “اِی اوُغلِیم! خُداوَند قِیلِیشلِیککَه دَستُور بِیرمَگن اِیشلَرنِی قِیلِیشلِیکدَن اوُزِینگنِی تِییگِین وَ حُکوُمَتنِی اِیشلَرِیدَه مُشکِلاتلَرگه اوُچرَگن پَیتِینگدَه اَلبَتَّه دِین اوُلامالَرِی بِیلَن مَصلَحَت قِیل. اوُغلِیم! سِینگه اِیرگشگن کِیشِیلَرنِی  عَزِیز قِیلگِین، حُرمَت قِیلگِین وَ لَشکَرِینگنِی هَم حُرمَت قِیل، لَشکَر وَ مال- دَولَت سِینِی اَلدَب قوُیمَه سِین،هَرگِیز شَرِیعَت اَهلِیدَن اوُزاقلَشمَه. اوُغلِیم! اوُزِینگ هَم یَحشِی بِیلَه سَن بِیزلَرنِینگ مَقصَدِیمِیز اَلله تَعالَی نِی راضِیلِیگِیدِیر،جِهادنِی واسِیطَه سِیدَه بِیزنِینگ دِینِیمِیز نوُرِی دُنیانِی چِیککَه جایلَرِیگه هَم تَرقَلَه دِی، شُو سَبَبلِی هَم اِلاهِی راضِیلِیکنِی کوُزِینگگه آینَک قِیلِیب آلگِین. اوُغلِیم! بِیزلَر جَنگ قِیلِیشلِیکدَن بُولگن مَقصَدِی آدَملَرنِینگ اوُستِیدَه حُکوُمَت قِیلِیش، سَلطَنَت یُورگِیزِیش بُولگن کِیشِیلَردَن اِیمَسمِیز، بَلکِی بِیزلَر اِسلام بِیلَن تِیرِیک توُرَه دِیگن وَ اِسلام بِیلَن بِیرگه اوُلَه دِیگن کِیشِیلَرمِیز.”

عُثمانِیلَر حُکوُمَتِی مَنَه بُو دُنیا قَرَش وَ مَقصَد بِیلَن 677 شَمسِی یِیلدَه اَبَدِی خِلافَت شِیعارِی بِیلَن آیاققَه توُرَدِی وَ قُدرَت بِیلَن آلدِینگه حَرَکَت قِیلَدِی، اوُنِی قُدرَتِی شوُ دَرَجَه گه یِیتَدِیکِی 1210 قَمَرِی وَ 1173 شَمسِی یِیلدَه جارج وَشِینگتان رَهبَرلِیگِیدَگِی اَمِیرِکَه حُکوُمَتِی عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِیگه 642000 داللار بَرابَرِیدَه طِللَه نِی جِزیَه صِیفَتِیدَه توُلَردِی. مَنَه بُو عَهدنامَه نِی اَصلِی توُرک تِیلِیدَه عُثمانِیلَر حُکوُمَتِینِی والِیسِی بَکر حَسَن بِیلَن اَمِیرِکَه نِی پرِیزِیدِینتِی جارج وَشِینگتاننِی اوُرتَه سِیدَه اِمضالَنَدِی. مَنَه بُو اَمِیرِکَه لِیکلَرنِینگ چِیت دَولَتلَر بِیلَن قِیلگن وَ اِینگلِیز تِیلِیدَن باشقَه تِیلدَه یازِیلگن بِیرِینچِی قُدرَتلِی دَولَت عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی بُولگن وَ حَقِیقِی عِززَت هَم مُسُلمانلَرنِی قوُلِیدَه اِیدِی.

اَمّا حاضِرگِی دَوردَگِی اَوِسترِیَه نِی پایتَختِی وِینَه نِی فَتح قِیلِینگندَن سُونگ، یِیوراپَه لِیکلَر صَلِیبِیلَر جَنگِینِی نَتِیجَه سِینِی وَ اوُزلَرِینِی اَندَلوُسدَگِی جَنگلَرِینِی ساوُوق، یُومشاق تَبلِیغِی جَنگلَرگه اَلمَشتِیرِیب قِیلِینگن ستراتِیگِیَه لَرِیدَگِی تَجرِیبَه لَرِینِی نَظَردَه توُتگن حالدَه “عُثمانِیلَرنِی اَندَلوُسِی قِیلِیش رِیجَه سِینِی” آلِیب بارِیشَدِی. شوُ سَبَبلِی هَم:

1. مِللَت پَرَستلِیکنِی،ناسِیانالِیزمنِی اِسلامنِی اوُرنِیگه ماهِیَتنِی اِرایَه بِیرَدِیگن نَرسَه صِیفَتِیدَه کِیلتِیرِیشَدِی. توُرکلَرنِی آرَسِیدَه هَم ناسِیانالِیزمنِی تَرقَه تِیشَدِی وَ هَم عَرَبلَرنِی هَمدَه باشقَه مِللَتلَرنِی اوُرتَه سِیدَه هَم مِللَت پَرَستلِیکنِی یایِیشَدِی، وَضِیعیَت شُو دَرَجَه گه یِیتِیب بارَدِیکِی، شَخصلَر وَ قَوملَر اوُزلَرِینِی فَقَط توُرک، عَرَب وَ …….دِیب مِللَتلَرِینِی نامِی بِیلَن تَنِیشَردِی، بِیر مُسُلمان صِیفَتِیدَه طَرَفنِی قَبوُل قِیلِیش اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلگن اِیدِی. اَینگلِیَه نِی، فرَنسِیَه نِی سِکوُلار کافِرلَرِی آشکارَه مِللَت پَرَستلِیکنِی، ناسِیانالِیزمنِی حِمایَه قِیلِیب چِیقِیشَردِی، جَمال پاشا تامانِیدَن هَم توُرک نَسِیانالِیستلَرِی حِمایَه قِیلِینَر اِیدِی.

(دوامی بار……)

---

[1] سید رضی، نهج البلاغه؛ خطبه 103.

[2] همان خطبه 153

مصداقهای دارالاسلام در دنیای معاصر (5) (حکومت بدیل اضطراری اسلامی عثمانی-1) (قسمت 29)

 پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله[D1] 

---

 (1-قسمت)

الله تعالی پس از ذکر مسائل تاریخی از گذشتگان می فرماید:

• لَقَدْ کَان فِى قِصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لاِوُلِى الالْبَاب.(یوسف/11) درسرگذشت آنان درس عبرتى براى صاحبان اندیشه بود.
• فَاعْتَبِروُا یَا اُولِى الاَبْصَارِ.(حشر/2) پس عبرت بگیرید اى صاحبان چشم.

از علی بن ابی طالب رضی الله عنه روایت است که گفته: رَحِمَ اللّهُ اُمْرَئً تَفَکَّر فَاعْتَبَرَ وَ اعْتَبَر فَأبْصَرَ… [1]خدا رحمت کند کسى را که بیندیشد و سپس پند و عبرت بگیرد، و اندرز گیرد و سپس بینا گردد… . بیان وقایع گذشته برای عبرت است و تفکر و تدبر زمینه ساز عبرت است و عبرت هم زمینه ی بصیرت و حکمت را فراهم می کند و به این شکل می توان از گذشته به عنوان یک تجربه و ابزار برای ساخت امروز استفاده کرد : اِنّمَا البَصِیرُ مَنْ سَمِعَ فَتَفکَّرَ، وَ نَظَرَ فَأبْصَرَ، وَانْتَفَعَ بِالْعِبَرِ… .[2]همانا بینا کسى است که (به درستى) بشنود و سپس (در آن) بیاندیشد، و (به درستى) نگاه کند و بینا گردد و از عبرتها پند گیرد… .

پس با آنچه تا کنون گفته شده از این نمونه هائی که ذکر می شوند به عنوان کارگاههای آموزشی استفاده کنیم که گذشتگان ما با فدا کردن خون و ناموس و مال و موجودیت خود در این کارگاهها حضور پیدا کرده اند. پس خوب ببینیم، خوب فکر و تدبر کنیم، و با بینائی عبرت بگیریم و با بصیرت و حکمت حرکت کنیم. باذن الله.

بعد از فروپاشی عباسیان و از بین رفتن اتحاد نسبی میان مسلمین تفرق بیشتر شد و هرامیری به همان منطقه‌ای که به او واگذار شده بود اکتفا می کرد و به چیز دیگری فکر نمی‌کرد و به این شکل حکومتهای بدیل اضطراری اسلامی مختلفی به موازات هم وجود آمده بودند اما حکومت بدیل اضطراری اسلامی عثمانی در مسیر اتحاد مسلمین قرار گرفت و بار دیگر توانست جایگزینی برای حکومت بدیل اضطراری اسلامی عباسیان شود.

مهم‌ترین سبب بقای این حکومت، اسلامی بودن آن بود که در وصیت نامه ی عثمان بنیانگذار شاهی گری عثمانی که در آن فرزندش و در واقع تمام سلاطین بعد از خود را مورد خطاب قرار داده است به آن اشاره شده است  چنانچه می گوید:

«ای پسرم! از مشغول شدن به اعمالی که خداوند به آنها دستور نداده جداً خودداری کن و هر وقت در امر حکومت با مشکلی مواجه شدی حتماً با علمای دین مشورت کن. پسرم! پیروانت را عزیز بدار و لشکریانت را اکرام کن، لشکر ومال تو را فریب ندهد و هرگز از اهل شریعت فاصله نگیر. پسرم! خودت می‌دانی که هدف ما رضایت الله تعالی است و بوسیله جهاد، نور دین ما در گوشه گوشه دنیا پخش خواهد شد لذا رضای الهی را نصب‌العین خود قرار بده. پسرم! ما از کسانی نیستیم که هدف از جنگیدن را حکومت‌داری و سلطه بر مردم می‌پندارند، بلکه ما کسانی هستیم که با اسلام زنده هستیم و با اسلام می‌میریم .»

 حکومت عثمانی با چنین دیدگاه و اهدافی در تاریخ677ش برابر با شعار: خلافة إلى الأبد پا گرفت و شروع شد و با قدرت به پیش رفت و قدرتش آن چنان بود که در سال1210ق برابر با 1173ش حکومت آمریکا به رهبری جرج واشنگتن به حکومت بدیل اضطراری اسلامی عثمانی سالانه معادل 642000 دلار طلا به جزیه پرداخت می کرد. اصل این معاهده به زبان ترکی و بین بکر حسن والی حکومت عثمانی در الجزائر و جرج واشنگتن رئیس جمهور آمریکا بسته شد. این اولین قرارداد آمریکائی ها با کشوری خارجی است که به زبانی غیر از زبان انگلیسی نوشته  شده است. قدرت برتر در آن زمان با حکومت بدیل اضطراری اسلامی عثمانی و عزت واقعی برای مسلمین بود.

اما پس از فتح وین پایتخت اتریش کنونی اروپائی ها با توجه به نتایج جنگهای صلیبی و تجربه ی خودشان در اندلس استراتژی خود را از جنگ گرم به جنگ سرد و نرم تبلیغ تغییردادند و «طرح اندلسی کردن عثمانی» را در پیش گرفتند. به همین دلیل :

1. سعی کردند ملی گرائی و ناسیونالیسم را به جای اسلام عامل هویت بخشی معرفی کنند. هم از میان ترکها ناسیونالیسم را گسترش دادند و هم در میان عربها و سایر قومیتهای دیگرو کار به جائی رسید که اشخاص و قومیتها خودشان به نام قومیتشان چون ترک و عرب و … می شناختند نه همچون یک مسلمان. کفار سکولار انگلیسی و فرانسوی آشکارا از ملی گرائی و ناسیونالیسم عربی حمایت کردند و توسط جمال پاشا نیز از ناسیونالیستهای ترک هم حمایت شد.

(ادامه دارد…….)

---

[1] سید رضی، نهج البلاغه؛ خطبه 103.

[2] همان خطبه 153[D1]

Асли хокимияти қонуни шариат. ( бахши 14)

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(1-қисмат)

Дар ислом арзиш ва зидди арзишхо, боядхо ва набоядхо, ахком ва мужозоти вужуд дорандки дар қуръон ва суннати сахих новъ ва мезон ва кайфияти он таъйин шуда аст, ва бояд абзори вужуд дошта бошадки ин ахком ва ин мужозотхо ва худудро дар жомеъа пиёда кунад. Ба унвони мисол:

-Аллох таоло ба унвони абзори жихати расидан ба “атъамахум мин жуъ” амр мекунад

« خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا» (توبه / 103).

-Аз амволи онон закот бигир то бадин васила ишонро пок ва покиза кунид. Ва закот дар тало ва нуқра, зироъат, меважот, хайвонот ва маъодин ва моли тижорат( ки жойи ихтилоф аст) таъйин шуда онхам бо хадди нисоб ва мезони мушаххас ва маълуми.

Холо чи каси бояд ин хукм ва амри аллох таолоро ижро кунад? Бахусус дар мовриди касоники намехоханд ин хаққи 8 гурух аз аъзойи дорул исломро аз амволишон жудо кунанд ва мехоханд ба истелох моли инхоро бухуранд:

   إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ ۖ فَرِيضَةً مِّنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (توبه/ 60)

” закоти махсус 1- Фуқаро 2. Масокин, 3. Коргузорони он 4. Касоники жалби мухаббатишон ( барои ислом) мешавад,5. (озод кардани) бандагон,6. ( пардохти бидихи) бидихкорон, 7. (сарфи) дар рохи худо ( мисли жиход, таблиғ ва ривожи дини худо ва ……) 8. Ба рохи дармондагон дар рох мебошад. Ин ек фаризайи мухимми илохий аст ва худо доно ва хаким аст”.

Ин амри вожиб ва фаризайи ек орган ва фароизи ислом ва хаққун нас астки каси наметавонад аз зери бори пардохти он фарор кунад: аз ибни Умар ривоят астки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуд:

 بُنِيَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسٍ: شَهَادَةِ أَنْ لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامِ الصَّلاةِ، وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ، وَالْحَجِّ، وَصَوْمِ رَمَضَانَ

” ислом аз панж рукн ташкил шуда аст, шаходатайн ( ла илаха иллаллох ва анна Мухаммадан росулуллох) ва барпо доштани намоз ва додани закот ва хаж ва руза рамазон” холо агар каси [1]

гуфт ман ин закоти вожибки хаққи ин 8 гурух астро намедихам ва ин рукн ва фариза мутаъаллиқ ба хаққун насро анжом намедихам чи абзори бояд ин хақро аз ин мужрим моли мардумхўр бигирад?

Қатъан ин кор афроди мутафарриқа ва гуруххойи мутафарриқ нест, балки танхо кори довлат ва қудрати хукуматий аст.

-Аллох таоло дар мовриди фаризайи жиход бо куффор ва амри вожиб тарсондани куффор бо қудрати низомий ба унвони абзори боздоранда амр фармудаки:

وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَيْلِ

Барои ( жиход бо) онон то онжоки метавонид нийру ва қувват ва ( аз жумла) асбхойи варзида омада созид,

تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِن دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ ۚ (انفال/60)

-То бидон ( омодагийи низомий ва соз ва барги жангий) душмани худо ва душмани хувишро битарсонид, ва касони дигари жуз ононро нез ба харрос андозидки ишонро намешносид ва худо ононро мешносад.

(идома дорад……..)

---

[1] متفق علیه : مسلم (16 – 20 – 45/1) و بخاری.

Хозирги янги асрдаги дорул исломни намуналари (4) (28 қисм)

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(29- қисм)

Мана бу ўринларни барчасида ким ва қандай хукумат қилганлиги хақида бахс қилинмаяпти ёки дорул исломни рахбарияти адолат қиляптими ёки йўқми деган масала бўйича бахс қилинаётгани йўқ, чунки росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг адолатлари хаммага ошкор; ха, бу ердаги бахс шу хақидаки:

-Бир динга ва харакатга эргашувчилар инсонларнинг турли-хил тоифаларидан ташкил топади, уларнинг хаммаси бир хил бўлишлари шарт эмас.

-Хокимият ва хукумат қудрати хам якка шахсдан эмас, балки бир мажмуъадан ташкил топган.

-Давлатларни ва хукуматларни ички ва ташқи сиёсатларини таъйин қилиш бўйича хато қилиниш эхтимоли мавжуд.

Мана бу

   « رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ» (انبیاء/107)

бўлган зотдек хоким томонидан қўйилган  оддий холатлардаги вазиятдир,энди зарурат ва изтирорий холатларда эса дорул исломга хоким бўлган фазо қандай бўлади?

 Демак эй мўъминлар: нима учун мана бу  зарурат ва изтирорий холатларда бутун жахон секуляр кофирлари ва махаллий муртадлар бизларни хамма тарафдан мухосара қилиб олишган? Жуда кўп исломий диёрларни ишғол қилишган ва минглаб мусулмонларни номусларига тажовуз қилишган ва ана ўшанча жиноятларни, бузғунчиликларни содир қилишган ва ошкора мусулмонларнинг шунча  мол-дунёсини  ва моддий манбаъларини талон-тарож қилишади? Сизлар худди Хасан ибни Али розиаллоху анхуга ёки салибийларни хамласи пайтидаги Салохиддин Айюбий рохимахуллохга ўхшаб ёки муғулларини хамласи пайтидаги ибни Таймия рохимахуллохга ўхшаб “дорул исломнинг” мавжуд хокимияти билан муносабатда бўла олмайсизлар, агарчи баъзи бир ўринларда уларни мазхабига  ва жуда хам чегараланган ўринларда эса уларни асосий қонунларига мухолиф бўлишларингиз ва  улардаги ижроъий ва идорий фасодларни шиддат билан танқид қилсангиз хам ана ўшалардек бўла олмайсизлар.

Ўлаксани гўштини хиди бўлади, қуртлайди, сасийди ва уни таъми ва ранги хам ўзгаради, демак изтирор ва зарурат холатига тушиб  қолган пайтингда харом бўлган ўлаксани гўштидан янги гўштни сифатларини,белгиларини кутмаслигинг керак. Бизлар мана бу ўлаксани гўштига рози эмасмиз, аммо хаётни давом эттириш ва жонни сақлаб қолиш учун ундан фойдаланамиз.

“Иттиход” одатда ғайри мусулмонлар билан тузилади, чунки улар жуда кўп ўринларда бизлар билан ақида ва манхажда ихтилофга эгадирлар, аммо афсуски зарурат ва изтирор бизларни шундай даражаларга олиб бориб қўйганки, бизлар мусулмонлар билан вахдат борасида эмас, балки “иттиход” хақида сухбатлашишга мажбурмиз.

Демак “исломий иттиход” вақтида аввало сизни муқобилингиздаги томоннинг мазхабий ва фикрий белгилар бўйича сиздан фарқ қилишини қабул қилишингиз керак, улардан “исломий вахдатга” ўхшаш рафторларни кутмаслигингиз лозим. Бизлар ўлаксани гўштига ва харом озуқага рози эмасмиз, шунингдек мусулмонлар билан тузиладиган “иттиходга” хам рози эмасмиз, иттиход юзлаб ўринларда бир-бирлари билан ихтилофга эга бўлган “кофир”лар билан бирга мусулмонларнинг муштарак нуқталар асосида муттахид бўлишлари учундир, бизлар мусулмонлар билан тузиладиган исломий “вахдатга” розимиз, чунки бу бошқа ўринлар эмас, балки  мўъминларни қалбларида хам ихтилофга ўрин қолдирмайди. Аммо “исломий вахдатга” хам эриша олмаган пайтимизда, хаётни давом эттириш ва динни,жонни ва номусни, ўзимизни дорул исломимизни мухофизат қилиш учун душманларга муқобила қилиш бўйича бир-биримизни қудратимизга эхтиёжимиз бор,шунинг учун хам ночорликдан бошқа мусулмонлар билан “иттиход” тузишга харакат қиламиз.

Хукумат хокимияти борасида хам соғлом  озуқа фақат нубувват манхажига асосланган исломий хукумат хисобланади, ахли суннат деб маъруф бўлган мазхаблар уни

     «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّة »

деган унвон билан номлашади, жаъфарий шиъалари хам “имоми маъсум” унвони остида келтиришади; аммо агар мана булар мавжуд бўлмасачи?  Агар умавийларга, аббосийларга ва айюбийларга, салжуқийларга, ғазнавийларга, сомонийларга, хиндни гурконийларига ўхшаган хукуматлар шофеъий, ханафий ё мўътазила ёки моликий ё ханбалий ё наждият ё…….га ўхшаган исломий мазхаблардан бирини асосида бўлса хам аллохни шариатидаги қонунларни жамиятда ўзларининг исломий кўз-қарашлари бўйича татбиқ қилишса ва уларнинг хокими хам ўзига хос айбларга эга бўлган  мусулмон бўлсачи?

(давоми бор………)

حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (4) (28 بوُلِیم)

شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.

(29- قیسم)

مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه کِیم وَ قَندَی حُکوُمَت قِیلگنلِیگِی حَقِیدَه بَحث قِیلِینمَیَپتِی یاکِی دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیَتِی عَدالَت قِیلیَپتِیمِی یا یُوقمِی دِیگن مَسَلَه بُویِیچَه بَحث قِیلِینَیاتگنِی یُوق،چوُنکِی رَسُول اَلله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی عَدالَتلَرِی هَمَّه گه آشکار؛ حَه، بُو یِیردَگِی بَحث  شوُ حَقِیدَه کِی:

• بِیر دِینگه وَ حَرَکَتگه اِیرگشُوچِیلَر اِنسانلَرنِینگ توُرلِی- هِیل طائِفَه لَرِیدَن تَشکِیل تاپَدِی، اوُلَرنِینگ هَمَّه سِی بِیر هِیل بُولِیشلَرِی شَرط اِیمَس.
• حاکِمِیَت وَ حُکوُمَت قُدرَتِی هَم یَککَه شَخصدَن اِیمَس، بَلکِی بِیر مَجمُوعَه دَن تَشکِیل تاپگن.
• دَولَتلَرنِی وَ حُکوُمَتلَرنِی اِیچکِی وَ تَشقِی سِیاسَتلَرِینِی تَعیِین قِیلِیش بُویِیچَه خَطا قِیلِینِیش اِیحتِمالِی مَوجُود.

مَنَه بُو    « رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ» (انبیاء/107) بوُلگن ذاتدِیک حاکِم تامانِیدَن قوُیِیلگن عاددِی حالَتلَردَگِی وَضِیعیَتدِیر، اِیندِی ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی حالَتلَردَه اِیسَه دارُ الاِسلامگه حاکِم بُولگن فَضا قَندَی بُولَدِی؟

دِیمَک اِی مُؤمِنلَر: نِیمَه اوُچُون مَنَه شُو ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی حالَتلَردَه بُوتُون جَهان سِکوُلار کافِرلَرِی وَ مَحَلِّی مُرتَدلَر بِیزلَرنِی هَمَّه طَرَفدَن مُخاصَرَه قِیلِیب آلِیشگن؟ جُودَه کوُپ اِسلامِی دِیارلَرنِی اِیشغال قِیلِیشگن وَ مِینگلَب مُسُلمانلَرنِی نامُوسلَرِیگه تَجاوُز قِیلِیشگن وَ آشکارَه مُسُلمانلَرنِینگ شوُنچَه مال- دُنیاسِینِی وَ ماددِی مَنبَعلَرِینِی تَلان- تَراج قِیلِیشَدِی؟ سِیزلَر حُوددِی حَسَن اِبنِ عَلِی رَضِیَ اَلله عَنهُ گه یاکِی صَلِیبِیلَرنِی حَملَه سِی پَیتِیدَگِی صَلاحِ الدِّین اَیُّوبِی رَحِمَهُ الله گه اوُحشَب یاکِی مُغُوللَرنِی حَملَه سِی پَیتِیدَگِی اِبنِ تَیمِیَّه رَحِمَهُ الله گه اوُحشَب “دارُ الاِسلامنِینگ” مَوجُود حاکِمِیَتِی بِیلَن مُناسَبَتدَه بُولَه آلمَیسِیزلَر، اَگرچِی بَعضِی اوُرِینلَردَه اوُلَرنِی مَذهَبِیگه وَ جُودَه هَم چِیگرَه لَنگن اوُرِینلَردَه اِیسَه اوُلَرنِی اَساسِی قانوُنلَرِیگه مُخالِف بوُلِیشلَرِینگِیز وَ اوُلَردَگِی اِجرائِی وَ اِدارِی فَسادلَرنِی شِددَت بِیلَن تَنقِید قِیلسَنگِیز هَم اَنَه اوُشَه لَردِیک بُولَه آلمَیسِیزلَر.

اوُلَکسَه نِی گوُشتِینِی حِیدِی بُولَدِی، قوُرتلَیدِی، سَه سِیدِی وَ اوُنِی طَعمِی وَ رَنگِی هَم اوُزگَرَه دِی، دِیمَک اِضطِرار حالَتِیگه توُشِیب قالگن پَیتِینگدَه حَرام بُولگن اوُلَکسَه نِی گوُشتِیدَن یَنگِی گوُشتنِی صِیفَتلَرِینِی، بِیلگِیلَرِینِی کوُتمَسلِیگِینگ کِیرَک. بِیزلَر مَنَه بُو اوُلَکسَه نِی گوُشتِیگه راضِی اِیمَسمِیز، اَمّا حَیاتنِی دَوام اِیتتِیرِیش وَ جاننِی سَقلَب قالِیش اوُچُون اوُندَن فایدَلَه نَمِیز.

 “اِتِّحاد” عادَتدَه غَیرِی مُسُلمانلَر بِیلَن توُزِیلَدِی، چوُنکِی اوُلَر جُودَه کوُپ اوُرِینلَردَه بِیزلَر بِیلَن عَقِیدَه وَ مَنهَجدَه اِیختِلافگه اِیگه دِیرلَر،اَمّا اَفسُوسکِی ضَرُورَت وَ اِضطِرار بِیزلَرنِی شوُندَی دَرَجَه لَرگه آلِیب بارِیب قوُیگنکِی، بِیزلَر مُسُلمانلَر بِیلَن وَحدَت بارَسِیدَه اِیمَس، بَلکِی “اِتِّحاد” حَقِیدَه صُحبَتلَه شِیشگه مَجبُورمِیز. 

دِیمَک “اِسلامِی اِتِّحاد” وَقتِیدَه اَوَّلا سِیزنِی مُقابِیلِینگِیزدَگِی تاماننِینگ مَذهَبِی وَ فِکرِی بِیلگِیلَرِی بُویِیچَه سِیزدَن فَرق قِیلِیشِینِی قَبوُل قِیلِیشِینگِیز کِیرَک، اوُلَردَن “اِسلامِی وَحدَتگه” اوُحشَش رَفتارلَرنِی کوُتمَسلِیگِینگِیز لازِم. بِیزلَر اوُلَکسَه نِی گوُشتِیگه وَ حَرام آذوُقَه گه راضِی اِیمَسمِیز، شوُنِینگدِیک مُسُلمانلَر بِیلَن توُزِیلَدِیگن “اِتِّحادگه” هَم راضِی اِیمَسمِیز، اِتِّحاد یُوزلَب اوُرِینلَردَه بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن اِیختِلافگه اِیگه بوُلگن “کافِر”لَر بِیلَن بِیرگه مُسُلمانلَرنِی مُشتَرَک نوُقطَه لَر اَساسِیدَه مُتَّحِد بُولِیشلَرِی اوُچوُندِیر،بِیزلَر مُسُلمانلَر بِیلَن توُزِیلَدِیگن اِسلامِی “َوَحدَتگه” راضِیمِیز، چُونکِی بُو باشقَه اوُرِینلَر قالدِیرمَیدِی. اَمّا “اِسلامِی وَحدَتگه” هَم اِیرِیشَه آلمَگن پَیتِیمِیزدَه، حَیاتنِی دَوام اِیتتِیرِیش وَ دِیننِی،جاننِی وَ ناموُسنِی، اوُزِیمِیزنِی دارُ الاِسلامِیمِیزنِی مُخافِظَت قِیلِیش اوُچُون دُشمَنلَرگه مُقابِیلَه قِیلِیش بُویِیچَه بِیر- بِیرِیمِیزنِی قُدرَتِیمِیزگه اِیختِیاجِیمِیز بار، شوُنِینگ اوُچُون هَم ناچارلِیکدَن باشقَه مُسُلمانلَر بِیلَن “اِتِّحاد” توُزِیشگه حَرَکَت قِیلَه مِیز.

حُکوُمَت حاکِمِیَتِی بارَسِیدَه هَم ساغلام آذوُقَه فَقَط نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَت حِسابلَنَدِی، اَهلِی سُنَّت دِیب مَعرُوف بُولگن مَذهَبلَر اوُنِی      «خِلَافَةٌ عَلَى مِنْهَاجِ النُّبُوَّة » دِیگن عُنوان آستِیدَه کِیلتِیرِیشَدِی؛ اَمّا اَگر مَنَه بُولَر مَوجُود بُولمَسَه چِی؟ اَگر اُمَوِیلَرگه، عَبّاسِیلَرگه وَ اَیُّوبِیلَرگه، سَلجُوقِیلَرگه، غَزنَه وِیلَرگه، سامانِیلَرگه،هِندنِی گوُرکانِیلَرِیگه اوُحشَگن حُکوُمَتلَر شافِیعِی، حَنَفِی یا مُؤتَزِیلَه یاکِی مالِیکِی یا حَنبَلِی یا نَجدِیَت یا ……..گه اوُحشَگن اِسلامِی مَذهَبلَردَن بِیرِینِی اَساسِیدَه بوُلسَه هَم اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی جَمِیعیَتدَه اوُزلَرِینِینگ اِسلامِی کوُز-قَرَشلَرِی بُویِیچَه تَطبِیق قِیلِیشسَه وَ اوُلَرنِینگ حاکِمِی هَم اوُزِیگه خاص عَیبلَرگه اِیگه بُولگن مُسُلمان بُولسَه چِی؟

(دوامی بار…….)