یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
دسته: شیخ ابوحمزه هورامینی اوزبیک تیلیدگی اثرلری
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(12- قیسم)
حوُپ، اِیندِی دوُستلَر سَواللَرگَه نَوبَت کِیلدِی:
- اَلسَّلامُ عَلَیکُم بِرادَر، حَقِیقِی وَ قوُشِیمچَه بِدعَت قَندَی مَعنالَردَه کِیلگَن؟
مَنَه بُو اِصطِلاحلَرگَه اِیضاح بِیرِیشدَن آلدِین یَنَه بِیر بار قَیتَه رِیب اَیتَه مَن، بُو اِصطِلاحلَرنِی بَعضِی فُقَهالَر وُجُودگَه کِیلتِیرِیشگَن، اوُلَرگَه قُرآن وَ سُنَّتگَه قَرَگَندِیک نَظَر بِیلَن قَرَب بوُلمَیدِی، اَگَر بِیر کِیشِی بِیر نَرسَه دِیگَن بوُلسَه، اوُ مُطلَق نَرسَه حَقِیدَه گَه پِیرمَه گَن، اوُ اَیتگَن نَرسَه اوُشَه آدَمنِی اوُزِینِی سوُزِی خالاص. اِیندِی سِیزنِی سَوالِینگِیزگَه کِیلسَک:
حَقِیقِی بِدعَت یَعنِی: شَرِیعَتدَه اَصلِی بوُلمَه گَن بِدعَت، اوُ اِختِصار بوُیِیچَه هَم، تَفصِیلاتلَر بوُیِیچَه هَم مُعتَبَر دَلِیلگَه حَتَّی شِبهِ دَلِیلگَه هَم سوُیَنمَیدِی. نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن خِلافَتنِی اوُرنِیگَه شاهِیگَرلِیک بِدعَتِینِی کِیلتِیرِیش کَبِی، یاکِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه هِیچ قَندَی اَصلگَه اِیگَه بوُلمَه گَن تَفَرُّق بِدعَتِی هَم مِثال بوُلَه آلَه دِی.
اَمّا قوُشِیمچَه بِدعَت یَعنِی: شَرِیعَتدَه اَصلِی بار، اَمّا سَبَبدَه،جِنسدَه، کَیفِیَتدَه، عَدَددَه، مِقداردَه،زَماندَه یا مَکاندَه اوُزگَرِیشلَر وَ اوُرِین اَلمَه شِیشلَر رُوی بِیرگَن بوُلِیشِی موُمکِین، شُو دَرسِیمِیزنِی اَوَّلِیدَه بوُنگَه اِیشارَه قِیلِیب اوُتدِیک.
- سَلام،آگاهانَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن دِیماکرَتلَرنِی یاکِی اوُجَلاننِی گوُرُوهلَرِینِی مُسُلمانلَرگَه قَرشِی تَبلِیغِی یا حَتَّی مالِیَه وِی جِهَتدَن حِمایَه قِیلَه یاتگَن وَ آدَملَرنِی اوُلَرگَه یاردَم بِیرِیشگَه تَرغِیب قِیلَه یاتگَن بِدعَت اَهلِیدَن بوُلگَن سِکوُلار مُلّانِی آرتِیدَه توُرِیب نَماز اوُقِیشلِیک توُغرِی بوُلَه دِیمِی؟
مَنَه بوُندَی سِکوُلار وَ مُشرِک شَخص «دُعَاةٌ عَلَى أَبْوَابِ جَهَنَّمَ» وَ «أَئِمَّةُ المُضِلِّينَ» وَ اوُلَمایِی سُوء جُملَه سِیدَن بوُلگَن مُرتَد حِسابلَه نَه دِی، اوُنِی بِدعَت اَهلِی دِیب بوُلمَیدِی؛ بُو شَخص مُکَفَّرَه یا مُغَلِّظَه بِدعَتِیگَه دُوچار بُولِیبدِی، اوُنِی توُرت فِیلتِیردَن (1- جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش، 2- جِنایَتنِی اَلله وَ رَسُولِی تامانِیدَن تَصدِیقلَه نِیشِی، 3- تَکفِیرنِی شَرطلَرِی، 4- تَکفِیرنِی مانِعنلِیکلَرِی) اوُتکَه زِیلگَچ اوُنگَه اَهلِی بِدعَت اِیمَس، مُرتَد دِییِیلَه دِی. بوُندَی مُرتَدنِی آرتِیدَه نَماز اوُقِیشلِیک جائِز بوُلمَیدِی.
- اَلسَّلامُ عَلَیکُم بِرادَر، ساقالنِی تَگِیدَن قِیرِیب تَشلَه گَن کِیشِی اَهلِی بِدعَت سَنَه لِیب بِدعَتِی مُفَسِّقَه نِی قِیلگَن حِسابلَه نَه دِیمِی؟
اَگَر رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ ساقال بارَه سِیدَگِی حُکملَرِیدَن اِیشانچ وَ خاطِرجَمعلِیک بِیلَن خَبَردار بوُلسَه، اَمّا قَصددَن وَ اوُزِینِی اِیختِیارِیگَه کوُرَه، هِیچ قَندَی اِضطِرارِی حالَتگَه توُشمَسدَن وَ هِیچ قَندَی عُذرگَه اِیگَه بوُلمَسدَن توُرِیب ساقالِینِی قِیرِیب تَشلَسَه، سُنَّتگَه مُخالِف بوُلگَن فِسققَه وَ گوُناهگَه دوُچار بوُلگَن حِسابلَه نَه دِی، اَگَر اوُ مَنَه شُو شَرائِطدَه قالِیب اَنَه بُو جِنایَتِینِی،گوُناهِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِیگَن بوُلسَه، اوُنگَه اَهلِی بِدعَت دِییِیلَه دِی. اَمّا اَگَر اِمامِی نَوَوِی رَحِمَهُ الله گَه اوُحشَب اِجتِهاد قِیلسَه، بوُ شَخص خَطاکار مُجتَهِدنِی حُکمِیگَه اوُتَه دِی وَ هَر قَندَی صُورَتدَه اَگَرچِی اوُنِینگ اِجتِهادِی خَطا بُولسَه هَم، اوُ اوُچُون بِیر ثَواب بار، اَگَر اوُ اِضطِرارِی حالَتدَه مَنَه بُو جِنایَتنِی قِیلَه دِیگَن بوُلسَه هَم، بَرِیبِیر اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلمَه گوُنچَه بوُ اِیش اوُنگَه مُباه بوُلِیب قالَه دِی.
- سپُوتنِیک کَنَللَرِیدَه بِدعَت حَقِیدَه صُحبَتلَه شِیلگَن پَیتدَه، نِیمَه اوُچُون شِیمنِی پاچَه سِی، ساقال وَ …….لَردَن مِثال کِیلتِیرِیلَه دِی وَ قالگَن شاهِیگَرلِیک حُکوُمَتلَرِی، تَفَرُّق وَ ……حَقِیدَه صُحبَت قِیلِیشمَیدِی؟
چوُنکِی، اَوَّلا اَنَه بُو شَخصلَر مَیدَه مَسَلَه لَر بوُیِیچَه مُتَخَصِّصدوُرلَر، اوُلَر اَنَه بُو مَیدَه مَسَلَه لَرنِی حَددَن تَشقَه رِی کَتتَه لَشتِیرِیب یوُبارِیشگَن، اِیندِی اَصلِیدَه مَیدَه مَسَلَه لَرنِی کَتتَه لَشتِیرِیش آرقَه لِی مُهِم مَسَلَه لَر اوُز- اوُزِیدَن مَیدَه،اَرزِیمَس بوُلِیب کوُرسَه تِیلَه دِی یا حَتَّی اوُلَرگَه اِعتِبار هَم بِیرِیلمَیدِی وَ کوُرمَسلِیککَه آلِینَه دِی. بوُندَن تَشقَه رِی اَنَه بُو شَخصلَر شَرعِی دَرَجَه لَرگَه اَجرَه تِیشنِی هَم بِیلِیشمَیدِی، شُو سَبَبلِی هَم جوُدَه آسان خَطالَرگَه دوُچار بوُلِیشَه دِی.
بُو یِیردَه مَنَه بُو بَحث بارَه سِیدَه یَنَه بِیر باشقَه نوُقطَه هَم بار، اوُ سَلطَنَت اوُلَمالَرِیگَه، سوُلطانلَرنِینگ مَعرُوضَه چِیلَرِیگَه،اوُلَمایِی سُوءگَه بارِیب تَقَلَه دِی، اَنَه بُو اَیتِیب اوُتِیلگَن مُسُلمانلَر رَسمِی صُورَتدَه سَلطَنَت اوُلَمالَرِینِی نَظارَت آستِیدَه دُورلَر.
بِیر شَخص آلِ سَعوُدگَه اوُحشَه گَن پادشاهلِیکنِی فاسِد رِیجِیمِیگَه حاکِم بوُلگَن اَپپَه رَتدَه مُفتِی مَنصَبِینِی بوُیوُک اوُلَمالَرنِی هَیئَتِینِی کوُرسِیسِینِی اِیگَللَه گَن یاکِی مَنَه بُو رِیجِیمگَه تِیگِیشلِی بوُلگَن سپُوتنِیک کَنَللَرِیدَن بِیرِینِی اِدارَه قِیلَه دِی یاکِی مَسجِدلَردَن بِیرِینِی مِنبَرِینِی باشقَه رَه دِی؛ سِیز مَنَه شوُندَی شَخص کِیلِیب مَثَلاً شاهِیگَرلِیک بِدعَتِی حَقِیدَه صُحبَتلَه شِیشِینِی کوُتیَپسِیزلَرمِی؟ یوُق، اوُ کِیشِی بُو اِیشنِی اوُرنِیگَه حاجَتگَه اوُنگ آیاق بِیلَن کِیرِیشلِیک بِدعَت، دِییدِی وَ بوُنِی تاماشَه بِینلَر اوُچُون شوُ دَرَجَه دَه کَتتَه لَشتِیرِیب تَشلَیدِی، بِیزلَر بوُندَن باشقَه اوُرِینلَرگَه هَم گوُواه بوُلگَنمِیز.
- اَلسَّلامُ عَلَیکُم، اَهلِی بِدعَتنِی تَرک قِیلِینِیشِی وَ اوُلَردَن اوُزاقلَه شِیش کِیرَکمِی؟
رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: «لا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ لَيَالٍ»،[1] مُسُلمان شَخص اوُزِینِی بِرادَرِیدَن اوُچ کوُندَن آرتِیق یوُز اوُگِیرِیب یوُرِیشلِیگِی حَلال بوُلمَیدِی. اِیندِی اَگَر بِیر شَخص بُو سوُزگَه قوُلاق سالمَسدَن اوُچ کوُندَن آرتِیق یوُز اوُگِیرِیب یوُرَه دِیگَن بوُلسَه، بُو کِیشِی بِدعَتگَه دوُچار بوُلِیبدِی، اَگَر اوُ بُو اِیشِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِیگَن بوُلسَه، جَهَنَّمگَه مُستَحَق بوُلَه دِی. چوُنکِی اوُ اَهلِی بِدعَت بوُلگَن وَ بُو بِدعَتِینِی دَوام اِیتتِیرگَن. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بُو بارَه دَه بِیر نَرسَه نِی تَعیِین قِیلِیب اَیتگَنلَر، اوُ اِیسَه باشقَه نَرسَه نِی قِیلگَن وَ بوُ اِیشِینِی دَوام اِیتتِیرگَن، اَلبَتَّه اوُ جَهَنَّمگَه مُستَحَق بوُلَه دِی.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثٍ، فَمَنْ هَجَرَ فَوْقَ ثَلَاثٍ فَمَاتَ دَخَلَ النَّارَ»،[2] اَگَر اوُ اوُچ کوُندَن آرتِیق یُوز اوُگِیرِیب یوُرسَه وَ مَنَه شُو حالَتِیدَه اوُلسَه، جَهَنَّمگَه توُشَه دِی. یَعنِی اوُ اَهلِی بِدعَتنِی حَددِیدَگِی گوُناهنِی قِیلِیبدِی، و کُلُّ بِدعَةٍ ضَلالَةٌ، وَ کُلَّ ضَلالَةٍ فی النّارِ. بِیز اوُنگَه اَهلِی بِدعَت دِییَه آلَه مِیز، چوُنکِی اوُ اوُچ کوُندَن آرتِیق یوُز اوُگِیرگَن وَ مَنَه بوُ اِیشدَه دَوام اِیتگَن وَ شوُ حالِیدَه اوُلگَن.
اَصلِی کافِرنِی هَم دَعوَت مَرحَلَه سِیدَه تَشلَب کِیتِیشلِیک هَم غَیرِی شَرعِی حِسابلَه نَه دِی؛ اَمّا شَخص مُنافِقلَرنِی وَ سِکوُلارزَدَه لَرنِی توُدَه سِیگَه قوُشِیلگَن بُولسَه، اوُندَن “اِیختِیاط” بوُلِیش کِیرَک، یَعنِی خوُشیار بوُلِیشِیمِیز کِیرَک، اوُندَن اِیختِیاط بوُلَه مِیز، اَگَر فاسِق مُسُلمان شَخصدَن اوُزاقلَه شِیشلِیک شَرعِی اَساسگَه یا شَرعِی مَصلَحَتگَه کوُرَه قِیلِینَه دِیگَن بوُلسَه، اوُندَه جائِز بوُلَه دِی.
سَواللَر جوُدَه کوُپ، شوُ یِیردَه یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسِیمِیزنِی نِهایَه سِیگَه یِیتکَه زَه مِیز وَ اَلله تَعالَی دَن هَمَّه مِیزگَه تَوفِیق بِیرِیشِینِی وَ بِدعَت تَعرِیفِینِی هَم باشقَه اوُرِینلَر کَبِی اِسلامِی قِیلِیشِیمِیزنِی طِیلَب قالَه مِیز، وَ اَلله تَعالَی دَن کوُزلَه گَن مَقصَدلَرِیمِیزنِی یَعنِی اَهلِی قِبلَه گَه نِسبَتاً دِیپلا مَتِیکَه مِیزنِی اِصلاح قِیلِیشنِی، هَمدَه بوُلغَنگَن وَ بوُلغَنمَه گَن مُسُلمان آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز وَ بِرادَرلَرِیمِیزگَه یَحشِیلِیکنِی یِیتکَه زِیشدَه بِیزلَرگَه یاردَم بِیرِیشِینِی،مِعزانسِیز بِرادَرلَرِیمِیزنِینگ اَهلِی قِبلَه گَه نِسبَتاً رائِج بوُلگَن هُجوُملَرِیدَن،حَملَه لَرِیدَن،حَقارَتلَرِیدَن اَهلِی قِبلَه نِی پاک وَ اوُزاق قِیلِیشِینِی سوُرَیمِیز.
اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الجَنَّة وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ، وَأَعُوذُ بِكَ مَنَ النَّارِ وَمَا قَرَّبَ إِلَيْهَا مِنْ قَوْلٍ وَعَمَلٍ.
رَبَّنَا أَعِزَّنَا بِالإِسْلامِ، وَأَعِزَّ بِنَا الإسْلامَ، اللَّهُمَّ أَعْلِ بِنَا كَلِمَةَ الإسْلاَمِ، وَارْفَعْ بِنَا رَايَةَ القُرْآنِ.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته[3]
[1]– البخاري (۵۷۲۷) ، ومسلم (۲۵۶۰) از أبي أيوب الأنصاري رضي الله عنه روایت کرده اند.
[2]– أخرجه أَبُو دَاوُد من حَدِيث أبي هُرَيْرَة بِإِسْنَاد صَحِيح. وقال النووي رحمه الله في «رياض الصالحين» (ص ۴۳۳)؛ رواه أَبُو داود بإسناد عَلَى شرط البخاري ومسلم.وكذا صححه الألباني رحمه الله في «صحيح أبي داود»
[3] پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(11- قیسم)
مَنَه بوُندَی حالَتدَه، یَحشِی سُنَّتنِی یوُلگَه قوُیِیشلِیک یا سُنَّتِی حَسَنَه، بُو اَلله نِینگ شَرِیعَتِی قَندَی اِجرا قِیلِینِیشِی بوُیِیچَه بِیرار بِیر رَوِیشنِی اِیرایَه بِیرمَه گَن وَ بُو مَوضُوعدَه سُوکوُت سَقلَه گَن بِیر شَرعِی حُکمنِی اِجرا قِیلِیش اوُچُون بِیر رَوِیشنِی وَ بِیر یَنگِی اَبزارنِی وُجوُدگَه کِیلتِیرِیش دِیمَکدِیر. مَثَلاً اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُندَه قَندَی نَماز اوُقِیشِیمِیز بَیان قِیلِینگَن، اَمّا اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی قَندَی تَعلِیم بِیرِیلِیشِی یاکِی توُرلِی- هِیل مَکان وَ زَمانلَردَه دُشمَنلَرِیمِیزگَه قَرشِی رُوحِی جَنگلَردَه قَندَی اَبزارلَردَن فایدَه لَه نِیشِیمِیز کِیرَکلِیگِینِی بَیان قِیلگَن اِیمَس؟ یاکِی خَبَرلَرِیمِیزنِی فَلانچِی دَولَتگَه قَندَی قِیلِیب یِیتکَه زِیشِیمِیز بارَه سِیدَه هَم هِیچ نَرسَه دِیمَه گَن؟ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم شُو خَبَرلَرنِی اِیلچِی وَ آتلِیقلَر آرقَه لِی یُوبارگَنلَر، بُو اِیش گاهِیدَه آیلَب وَقت آلگَن، اَمّا بوُگوُنگِی کوُندَه اِینتِرنِیت وَ اِجتِمائِی کَنَللَر آرقَه لِی، صَحابَه لَر خِسرَو پَروِیز یا حِیرَقل وَ باشقَه لَرگَه خَبَر یِیتکَزگَن مَسافَه دَن کوُرَه مِینگلَب کِیلامِیتر اوُزاقدَگِی جایلَرگَه سِیز بِیر نِیچَه دَقِیقَه مابَینِیدَه خَبَر جوُنَتَه آلَه سِیز، فِیسبوُک، گوُگِیل، توِیتِیر، یاهُو کَبِی سِیزلَرنِینگ خَبَر یِیتکَه زَه دِیگَن کَنَللَرِینگِیز وَ اِجتِمائِی،اِینتِیرنِیت کَنَللَرِینگِیز اَکثَر حالدَه کافِرلَرگَه تِیگِیشلِی.
شَرِیعَت مَنَه بُو اَحکاملَرنِی عاددِی وَ اِضطِرارِی حالَتلَردَه تَطبِیق قِیلِیش اَبزارلَرِیدَن فایدَه نَه نِیش بارَه سِیدَه هَم سوُکوُت قِیلگَن. بُو سوُکوُت شوُنِی اَنگلَه تَه دِیکِی، اَلله تَعالَی بُو بارَه دَه اَمر وَ نَهِی قِیلمَه گَن وَ اوُنِی قَندَی تَطبِیق قِیلِیشنِی مُسُلمانلَرنِینگ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگَه وَ مَوجُود وَضِیعیَتِیگَه قوُیِیب قوُیگَن.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگَنلِیکلَرِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز: “مُعاذ اِبنِ جَبَل، مِینِی اوُمَّتِیمنِی آرَه سِیدَه حَلال وَ حَرام بوُیِیچَه اِینگ بِیلِیمدان شَخصدوُر.” اِیندِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّم حوُددِی شوُ 28 یاشلِی مُعاذ اِبنِ جَبَلنِی یَمَنگَه جوُنَه تَه دِیلَر وَ اوُندَن سوُرَیدِیلَرکِی: كَيْفَ تَقْضِي إِذَا عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ؟ آدَملَرنِی اوُرتَه سِیدَه نِیمَه گَه اَساسلَنگَن حالدَه حُکم چِیقَه رَه سَن؟ مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُ بوُنگَه جَواباً اَیتدِیکِی: خُدانِی کِتابِیگَه اَساسلَنَه نِیب حُکم چِیقَه رَمَن. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلدِیلَر: فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي كِتَابِ اللَّهِ؟ اَگَر بُو حُکمنِی خُدانِی کِتابِیدَن تاپَه آلمَه سَنگچِی؟ مُعاذ اَیتدِی: فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، رَسُولُ الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سُنَّتلَرِیگَه اَساسلَه نِیب حُکم چِیقَه رَه مَن. رَسُولُ الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلدِیلَر: اَگَر خُدانِی پَیغَمبَرِینِی سُنَّتِیدَه هَم تاپَه آلمَه سَنگچِی؟ فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ؟ شُبهَه سِیز اوُزِیمنِی رَعیِیم بُویِیچَه اِجتِهاد قِیلَه مَن، دِیدِی مُعاذ. أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو. مَنَه بُو جَوابنِی اِیشِیتگَنلَرِیدَن سُونگ رَسُولُ الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی چِیهرَه لَرِی گوُلدَی آچِیلِیب کِیتدِی وَ اوُنِی کوُکرَه گِیگَه اوُرِیب مَرحَمَت قِیلدِیلَر: الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ، اَلله نِینگ رَسُولِینِی اِیلچِیسِینِی اَلله نِینگ رَسُولِی راضِی بوُلَه دِیگَن نَرسَه بِیلَن مُوافِق قِیلِیب قوُیگَن اَلله گَه حَمدُ وَ سَنا لَر بوُلسِین. “[1]
حَه، شوُندَی اِیشلَر بارکِی قُرآن وَ سُنَّت اوُلَر بارَه سِیدَه سوُکوُت سَقلَه گَن وَ بوُ اِیشلَرنِی مُسُلمانلَرنِینگ اِجتِهادِیگَه قوُیِیب قوُیگَن وَ مُسُلمانلَر “مَوجُود وَضِیعیَتگَه” وَ “کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگَه” مُناسِب رَوِیشدَه بُو بارَه دَه اوُزلَرِیگَه خاص اِجتِهادلَرِینِی اِیرایَه بِیرَه آلِیشَه دِی وَ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگَه، سَواللَرِیگَه “یَنگِی کوُنگَه” مُوافِق رَوِیشدَه جَواب بِیرِیشگَه قادِر بوُلِیشَه دِی. بُو یِیردَه شَخص اِجتِهاد قِیلگَن پَیتِیدَه جَمِیعیَتنِینگ اِیختِیاجلَرِیگَه شَرعِی مَنبَعلَردَن یَنگِی رَوِیشنِی اِیرایَه بِیرگَن بوُلَه دِی، اَلبَتَّه بُو اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن بِیرِینِی حِذمَتِیدَه بوُلَه دِی، اوُ اَلله نِینگ اَمر وَ نَهِی لَرِینِی یانِیگَه یَنگِی بِیر نَرسَه نِی اِیرایَه بِیرمَیدِی.
کِییِینگِی نوُقطَه اِضطِرارِی وَ ضَروُرَت حالَتِی بوُلِیب، شَخص بِیر ضَرُورَت حالَتِیگَه توُشِیب قالَه دِی وَ اوُ مَنَه بُو ضَرُورَت حالَتِی اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلگوُنچَه، اوُزِینِی مَوجُود وَضِیعیَتِیگَه وَ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگَه مُناسِب بوُلگَن اِجتِهادنِی اِیرایَه بِیرَه دِی.
حاضِرگِی ضَرُورَت وَ اِضطِرار حالَتِیدَگِی مَنَه بُو اِجتِهادنِی”اوُچ اَبزاردَن” بِیرِینِی اِیرایَه بِیرِیشِی وَ اَنَه بُو اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلگوُنچَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه خِلاف بوُلگَن اِیشلَرنِی قِیلِیشِی موُمکِین. مَثَلاً حُدَیبِیَه پَیمانِی کَبِی، مُسُلمانلَر مُهاجِر بوُلِیب کِیلگَنلَرنِی کافِرلَرگَه تاپشِیرِیشگَن. حَه،اوُلَر اوُرتَه دَگِی پَیمان سَبَبلِی مُوَحِّد مُهاجِرلَرنِی کافِرلَرگَه تاپشِیرِیشگَن، یاکِی نِهایَتدَه نازِیک اوُرِینلَردَه کافِرلَرگَه مالِیات،باج توُلَشگَن؛ اَصلِیدَه اِیسَه کافِرلَر مُسُلمانلَرگَه مالِیات،باج توُلَشلَرِی کِیرَک اِیدِی. بُو توُلاولَرنِی بوُگوُنگِی کوُندَه اَکثَر مُسُلمانلَر کافِرلَرگَه توُلَه شَه دِی وَ حوُددِی شوُ کافِرلَر اوُشَه مالِیاتلَرنِی،باجلَرنِی صَرفلَب مُسُلمانلَرنِی قَتلِی عام قِیلِیشَه دِی، یاکِی آلدِینگِی دَوردَه اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر اوُرتَه دَه صُلح توُزِیش اوُچُون اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلگوُنچَه مَعلوُم مَبلَغنِی توُلَشگَن.
مَنَه بُو بارَه دَه جُودَه کوُپ مِثاللَرنِی کِیلتِیرسَه بوُلَه دِی، شَخصلَر هَم، گوُروُهلَر هَم، اوُچ اَبزار هَم اِضطِرارِی حالَتگَه دوُچ کِیلِیشَه دِی؛ حَتّی بُو حالَتگَه نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی حُکوُمَت دوُچار بوُلِیشِی موُمکِین،رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّم حُدَیبِیَه صُلحِیدَه حوُددِی شوُ اِیشنِی قِیلگَن اِیدِیلَر، اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتلَر هَم بَنِی اُمَیَّه نِی بَعضِی حاکِملَرِیگَه اوُحشَب بوُندَی حالَتگَه دوُچار بوُلِیشلَرِی موُمکِین، اوُلَر اِضطِرارِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلگوُنچَه رِیملِیک کافِرلَرگَه پوُل توُلَشگَن، یاکِی بُو حالَتگَه مُجاهِدلَرنِینگ واحِد شوُراسِینِی مَجلِیسِی هَم دوُچ کِیلِیشلَرِی موُمکِین، بُو کَبِی اِیشلَرنِی سوُرِیَه دگِی،عِراقدَگِی، یَمَندَگِی،اَفغانِستاندَگِی، چِیچِیندَگِی مُجاهِدلَر توُزِیلگَن پَیمان سَبَبلِی عَمَلگَه آشِیرِیشگَن، آلدِین اَیتگَه نِیمِیزدِیک بوُندَی اِضطِرارِی حالَتگَه یَککَه شَخصلَر هَم دوُچار بوُلِیشِی موُمکِین.
مَنَه بُو حالَتلَرنِی بَرچَه سِیدَه یَعنِی ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی وَضِیعیَتلَردَه شوُ نَرسَه نِی توُشوُنِیب آلِیشِیمِیز کِیرَککِی، اَگَر شَخص اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه خِلاف بوُلگَن اِیشنِی قِیلِیشگَه مَجبُور بوُلسَه وَ اوُنِی بُو اِیشِی کوُنلَر، آیلَر اِیمَس بَلکِیم یِیللَر دَوام اِیتَه دِیگَن بوُلسَه، اَمّا ضَرُورِی حالَت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگَن اِیشِیگَه عُذر کِیلتِیرِیشِیمِیز کِیرَک، اَگَر باشقَه لَر اَنَه بُو شَخصگَه ضَروُرَت وَ اِضطِرارِی حالَتِیدَه یاردَم بِیرِیشگَه قادِر بوُلِیشمَه گَن تَقدِیردَه هَم، حَدِّیاَقَل اوُنگَه توُحمَت قِیلِیشمَه سِین، تَمغَه وَ لَقَبلَر یاپِیشتِیرِیشمَه سِین،هَمدَه آشکارَه ظُلم هَم قِیلِیشمَه سِین.
(دوامی بار…….)
[1]– أخرجه أبو داود في سننه
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(10- قیسم)
مِللَتلَردَه مَوجُود بوُلگَن وَ شَرِیعَتگَه قَرشِی بوُلمَه گَن توُرلِی- هِیل حوُرسَندچِیلِیک رَوِیشلَرِی، لَهولَر وَ مَدَنِی اِیشلَر شوُلَر جُملَه سِیدَن سَنَلَه دِی، اوُلَر هِیلمَه – هِیل زَمان وَ مَکانلَردَه دائِم اوُزگَه رِیب یَنگِیلَه نِیب توُرَه دِی، هَر کِیم یَنگِی نَرسَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشِی موُمکِین یاکِی جَمِیعیَتگَه یَنگِی نَرسَه نِی اِرایَه بِیرِیشِی موُمکِین؛ بُو رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ مَسجِددَه حَبَشِیلَرنِینگ اوُیِینِینِی تاماشا قِیلِیشلَرِیگَه وَ اوُشَه حَبَشِیلَرنِینگ اوُیِینِیگَه اوُحشَیدِی.
اِیندِی اَگَر مَدَنِی اِیشلَر، اوُیِینلَر،لَهولَر،تِجارَت،لِباسلَر،آذِیق – آوقَتلَر اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه زِد بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، مَذموُم سَنَلَه دِی، «وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا» (جمعه/۱۱)، (اِی مُحَمَّد)، قَچان اوُلَر بِیران تِجارَتنِی یاکِی اوُیِین -کوُلگوُنِی کوُرِیب قالسَه لَر، اوُشَنچَه قَرَب ساچِیلِیب – تَرقَه لِیب کِیتوُرلَر وَ سِیزنِی (مِنبَردَه) تِیک توُرگَن حالِینگِیزدَه تَرک قِیلوُرلَر.
– بِدعَت کَلِیمَه سِیدَن «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» دَگِی شَرعِی اِصطِلاحِیدَن باشقَه توُشوُنچَه نِی اِستِنباط قِیلسَه بوُلَه دِیگَن باشقَه جای، شَرعِی مَقصَدلَرنِی رُویابگَه چِیقَه رِیش یاکِی ضَرُورَت وَ اِضطِرارِی حُکملَرگَه، یَنگِی یَرَه تِیلگَن نَرسَه لَرگَه تِیگِیشلِی بُولَه دِی.
قُرآننِی جَملَش یاکِی حَدِیثلَرنِی مُشَخَّص کِتابگَه توُپلَش یا نَهُو،بَلاغَه عِلمِینِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش یاکِی شَرعِی مَنبَعلَرنِی توُغرِی توُشوُنِیش اوُچُون جَرح تَعدِیل قِیلِیشلِیک یا تَرِیخ کِتابلَرِینِی یازِیش وَ حَتَّی بُو کِتابلَردَه هَر قَندَی نَوعدَگِی خَبَرلَرنِی بَیان قِیلِیش کَبِیلَر مِثال بوُلَه دِی، بوُلَرنِی جُملَه سِیگَه اوُتگَن اِیشلَردَن عِبرَت آلِیش وَ دَرک قِیلِیش یازِیلگَن طَبَرِینِی تَرِیخِی هَم کِیرَه دِی، «لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ»(یوسف/111)، دَرحَقِیقَت، اوُلَرنِینگ قِصَّه لَرِیدَه عَقل اِیگَه لَرِی اوُچُون عِبرَت باردِیر.
یاکِی دِیوان کَبِی یَنگِی رَوِیشنِی عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ گَه اوُحشَب کِیرگِیزِیشلِیک، اوُ کِیشِی بُو رَوِیشنِی «أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ»، نِی یَحشِیراق اِجرا قِیلِیش اوُچُون کِیلتِیرگَن اِیدِیلَر یاکِی «آمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»، نِی صَحِیح اِجرا قِیلِیش اوُچُون بِیر جَنگ قوُرالِینِی وَ اَمنِیَتگَه تِیگِیشلِی بِیر نَرسَه نِی اِیشلَب چِیقَه رِیشلِیک یاکِی آدَملَرنِی دَرَخت اِیکِیشگَه تَرغِیب قِیلِیش اوُچُون دَرَخت اِیکِیشگَه بِیر کوُننِی خاصلَشلِیک یاکِی بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِینگ وَ مَحَلِّی مُرتَدلَرنِینگ،مُنافِقلَرنِینگ، سِکوُلارزَدَه لَرنِینگ توُرلِی- هِیل اَخبارات واسِیطَه لَرِی مِثلِی کوُرِیلمَه گَن رُوحِی هُجُومِینِی آستِیدَه قالگَن نَسلنِی شَرِیعَتدَگِی مَسجِدنِی جایگاهِی بِیلَن آشنا قِیلِیش اوُچُون مَسجِدلَر نامِی بِیلَن بِیر هَفتَه نِی ناملَشلِیک یا فَرزَندلَرنِی عائِلَه نِینگ وَ آتَه – آنَه نِینگ شَرِیعَتدَگِی جایگاهِی بِیلَن یَحشِیراق تَنِیشتِیرِیش اوُچُون بِیر هَفتَه نِی بِیر کوُنِینِی عائِلَه نامِی بِیلَن ناملَشلِیک یاکِی هَفتَه نِی بِیر کوُنِینِی “جِهاد فَرضِ عَیندوُر” دِیگَن نام بِیلَن ناملَب، بُو آرقَه لِی مُسُلمانلَرنِی حاضِرگِی وَضِیعیَتدَگِی جِهادنِی جایگاهِیدَن آگاه قِیلِیش یاکِی بِیر آینِی یا یِیلنِی آرقَه سِیدَن بِیر نِیچَه کوُننِی واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ آگاهانَه،مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَتِینِی تَشکِیل قِیلِیش وَ قَیتَه رِیش سَبَبلَرِی، هَمدَه قَلقان صِیفَتِیدَه “اوُچ اَبزارنِی” تَنِیشتِیرِیش وَ اوُنِی اَهَمِیَتِینِی،جایگاهِینِی کوُرسَه تِیب بِیرِیش اوُچُون تَعیِین قِیلِیشلِیک، یاکِی بَعضِی بِیر کوُنلَرنِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سِیرَتلَرِینِی یا بوُیوُک اِسلامِی فَتحلَرنِی یا بوُیوُک اِسلام قَهرمانلَرِیدَن بِیرِینِی تَنِیشتِیرِیش اوُچُون خاصلَشلِیک وَ بوُندَن باشقَه اِیشلَرنِی هَمَّه سِیدَن شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگوُنچَه بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نِیلَه دِی؛ مَثَلاً عَرَبِستاندَگِی مَلِیک سَعُود عالِی اوُقوُو یوُرتِیدَه شَیخ مُحَمَّد اِبنِ عَبدُ الوَهّاب هَفتَه سِی اوُتکَه زِیلَه دِی، اِبنِ باز «كلمة في أسبوع الشيخ محمد بن عبد الوهاب» ناملِی مَطلَبِیدَه بُو حَقِیدَه توُلِیق اِیضاح بِیرِیب اوُتگَن، کوُرِیب چِیقسَنگِیز خَبَردار بوُلَه سِیزلَر. [1]
اِبنِ عُثَیمِین هَم بُو بارَه دَه سوُزلَه گَن. مَنَه بُو هَفتَه نِی اوُتکَه زِیشدَن بوُلگَن مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگَچ، بُو تَدبِیرنِی تَعطِیل قِیلِیشدِی. مَنَه بُو مَراسِملَرنِی هَمَّه سِی شَرعِی مَقصَدنِی بَجَه رِیش وَ خاص عِبادَتلَرنِی عَمَلگَه آشِیرِیش اوُچُون واسِیطَه وَ اَبزار حِسابلَه نَه دِی،اَمّا بوُ اِیشلَر اوُتگَن عَصرلَردَه وَ حَتَّی اوُتگَن یِیللَردَه اوُتکَه زِیلمَه گَن بوُلِیشِی موُمکِین. حَتَّی مَعلوُم بِیر مَکاندَه وُجوُدگَه کِیلتِیرِیلگَن نَرسَه باشقَه هِیچ قَیِیردَه عَمَلگَه آشِیرِیلمَه گَن بوُلِیشِی هَم موُمکِین.
مَنَه بوُندَی مَراسِیملَر، مَجلِیسلَر،یِیغِیلِیشلَر اَلله تَعالَی اوُزِینِی پَیغَمبَرِی صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی واسِیطَه سِیدَه اَلله گَه یَقیِنلَه شِیش وَ اَلله نِی عِبادَتلَرِی صِیفَتِیدَه جوُنَتگَن؛ نَماز، رُوزَه، جِهاد،قُربان وَ فِتر عِیدلَرِی وَ باشقَه نَرسَه لَر کَبِی اوُرِینلَردَه موُمکِین اِیمَس، حَتَّی اوُلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن یانمَه – یان هَم بوُلَه آلمَیدِی، بَلکِی اوُلَر فَقَط اَلله نِینگ شَرِیعَت قانوُنلَرِی تَعیِین قِیلگَن مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون بِیر اَبزار بوُلَه آلَه دِی خالاص، مُسُلمانلَر اَنَه بوُ کوُزلَنگَن مَقصَدلَرِینِی قوُلگَه کِیرِیتِیشگَچ بُو اِیشلَرنِی تَعطِیل قِیلِیشَه دِی یاکِی حَتَّی دِیوانگَه یا جَنگگَه وَ اَمنِیَتگَه آئِد اَبزارلَرگَه اوُحشَب مُسُلمانلَرنِینگ کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگَه وَ دُنیادَگِی تَرَقِّیاتلَرِیگَه مُناسِب حالدَه،اوُلَرنِی تَکاموُللَشتِیرِیشلَرِی وَ کامِلراق کوُرِینِیشگَه کِیلتِیرِیشلَرِی هَم موُمکِین.
اِیندِی، اَگَر بِیر هَفتَه یا آینِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ عَمَلِی،سِیاسِی، اِجتِمائِی سِیرَتلَرِینِی وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِینگ مَدَنِیَتلَرِینِی تَنِیب آلِیش اوُچُون یاکِی “جِهاد فَرضِ عَیندوُر” وَ طاغوُتگَه کُفر کِیلتِیرِیش یا “اوُچ اَبزارنِی” تَنِیشتِیرِیش اوُچُون یاکِی باشقَه هَر قَندَی شَرعِی اِیشلَر اوُچُون خاصلَنگَن بوُلسَه وَ اوُرتَه دَن یِیللَر اوُتگَه نِیگَه قَرَمَسدَن بُو مَقصَدلَرِینِی قوُلگَه کِیرِیتِیلمَه گَن بوُلسَه، قَندَی بوُلَه دِی؟ بُو یِیردَه مُحَمَّد اِبنِ عَبدُ الوَهّابنِی هَفتَه سِی کَبِی شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیلگوُنچَه اوُندَن اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَنسَه بوُلَه دِیمِی؟ قَچانگَه چَه؟ اَنَه بُو کوُزلَنگَن شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اَگَرچِی اوُزاق یِیللَر دَوام اَیتَه دِیگَن بوُلسَه هَم اوُندَن فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی.
اَیتِیب اوُتِیلگَن اَنَه بُو اوُرِینلَرنِی هَمَّه سِیدَن مَقصَد دِینگَه یاکِی اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیگَه وَ اَحکاملَرِیدَن بِیرِیگَه بِیر نَرسَه نِی قوُشِیش اِیمَس؛ بَلکِی هَمَّه نَرسَه دَن آلدِیندَگِی شَرعِی مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون سُنَّتِی حَسَنَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشدَن عِبارَت. بُو بارَدَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن بِیر حَدِیث نَقل قِیلِینگَن:
مُضِر قَبِیلَه سِیدَن بِیر جَماعَت رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حوُضوُرلَرِیگَه کِیلِیشَه دِی، اوَلر جَوده قتتُیق فَقِیرلِیکدَه کوُن کِیچِیرَر اِیدِیلَر. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مُسُلمانلَرنِی اوُلَرگَه یاردَم بِیرِیشگَه تَرغِیب قِیلَه دِیلَر؛ اوُ کِیشِینِینگ دَعوَتلَرِیدَن سُونگ، بِیر اَنصارِی کِیشِی قوُلِیگَه آغِیرلِیک قِیلَه دِیگَن کوُمُوش توُلَه حَلتَه نِی کِیلتِیرِیب رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی مَنزِیللَرِیگَه قوُیِیب کِیتَه دِی. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا بَعْدَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ»[2] هَر قَندَی کِیشِی اِسلامدَه یَحشِی سُنَّتگَه یا سُنَّتِی حَسَنَه گَه اَساس سالسَه وَ اوُنِی وُجُودگَه کِیلتِیرسَه، آدَملَر اَنَه بُو شَرعِی سُنَّت آرقَه لِی شَرعِی بِیر اِیشنِی بَجَه رِیشسَه، بُو کِیشِیدَن سوُنگ شوُ عَمَلنِی قِیلگَن کِیشِیلَرنِینگ هَمَّه سِینِی اَجرِی اَنَه بُو اَساسچِیگَه یِیتِیب توُرَه دِی، لِیکِن قالگَنلَرنِینگ اَجرِی کَمَیتِیرِیلمَیدِی. اِیندِی اَگَر کِیمکِی اِسلامدَه یامان سُنَّتنِی اَساسچِیسِی بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، اوُندَن سُونگ بُو عَمَلنِی قِیلگَن کِیشِیلَرنِینگ هَمَّه سِینِی گوُناهِی اوُنگَه یِیتِیب توُرَه دِی، اَمّا قالگَن اوُنِی آرتِیدَگِی کِیشِیلَرنِی گوُناهِی کَمَیتِیرِیلمَیدِی. [3]
(دوامی بار……..)
[1] معرفی کردن این «سه ابزار» خیلی مهم است، روزهایی در هفته یا سال به آن اختصاص داده شود
[2]– مسلم، الترمذي، النسائي، ابن ماجة، أحمد، الدارمي و مانند این حدیث را أبو هريرة رضي الله عنه از النبي صلى الله عليه وسلم روایت کرده است که فرمود:«من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئا ومن دعا إلى ضلالة كان عليه من الإثم مثل آثام من تبعه لا ينقص ذلك من آثامهم شيئا». همچنین أبي مسعود الأنصاري رضي الله عنه، می گوید که النبي صلى الله عليه وسلم فرموده است:«من دل على خير فله مثل أجر فاعل»، خرجهما مسلم في صحيحه
[3]– مسلم، نسائی، احمد و دارمی
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(9- قسمت)
بِیزلَر طاغوُتگَه کُفر کِیلتِیرِیشگَه اِیگَه مِیز وَ کافِرلَرنِینگ اِسلامگَه قَرشِی بوُلگَن اِیشانچلَرِیگَه، عَقِیدَه لَرِیگَه،عَمَللَرِیگَه کُفر کِیلتِیرَه مِیز وَ مَنَه بُو یَحشِیدوُر، «فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا»(بقره/256)؛ بِیزلَرنِینگ طاغوُتگَه کِیلتِیرگَن مَنَه بُو کُفرِیمِیز،اِسلام دِینِینِینگ اَساسِی وَ کِیرِیش قِیسمِینِی،هَمدَه بَرچَه پَیغَمبَرلَرنِینگ رِسالَتِینِی تَشکِیل قِیلَه دِی «وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ» (نحل/36)؛ اَمّا بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه کافِرلَر هَم بِیزلَرنِینگ اِسلامِی عَقِیدَه مِیزگَه وَ اِیشانچلَرِیمِیزگَه کافِردوُرلَر، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه نِسبَتاً کافِر بوُلِیشلِیک وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی دَستوُرلَرگَه کُفر کِیلتِیرِیشلِیک وَ کافِرلَرنِینگ کُفرِی یامان اِیش حِسابلَه نَه دِی.
یَعنِی کافِرلَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه نِسبَتاً قِیلَه یاتگَن کُفرلَرِی یامان اِیش: «إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَزِيزًا حَكِيمًا (نساء/56)؛«إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ نَارًا» بِیزلَرنِینگ آیَتلَرِیمِیزنِی اِنکار قِیلگَن کِیمسَه لَرنِی اَلبَتَّه دوُزَخگَه کِیرِیتَه جَکمِیز. قَچانگِی تِیرِیلَرِی کوُیِیب بِیتِیشِی بِیلَن اَلمَشتِیرَه مِیز. اَلبَتَّه، اَلله قُدرَت وَ حِکمَت اِیگَه سِی بوُلگَن ذاتدِیر. كُلَّمَا نَضِجَتْ جُلُودُهُم بَدَّلْنَاهُمْ جُلُودًا غَيْرَهَا لِيَذُوقُوا الْعَذَابَ ۗ اوُلَرنِینگ کوُیگَن تِیرِیسِینِی اوُرنِیگَه یَنگِی تِیرِی اَلمَشتِیرِیلگَن پَیتدَه اوُلَر عَذابنِی مَزَه سِینِی تاتِیشَه دِی؛ اَلله تَعالَی شُبهَه سِیز بُو اِیشلَرگَه قادِردوُر، اوُ ذات حَکِیمدوُر، نِیمَه قِیلَه یاتگَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی.
اِیندِی اَنَه شُو کُفر کِیلتِیرِیش وَ کافِر بُولِیش کَبِی، بِدعَت وَ یَنگِی اِیشلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش هَم اَلله تَعالَی یَرَتگَن خِلقَتدَه بوُلِیشِی هَم موُمکِین وَ اِنسانلَر وُجُودگَه کِیلتِیرگَن ماددِی وَ تِیکنالاگِیک باشقَه یَنگِی نَرسَه لَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش بوُیِیچَه هَم بوُلِیشِی موُمکِین،یاکِی آلدِیندَن مَوجُود بوُلگَن قانوُنلَرنِی، سُنَّتلَرنِی،اِیشلَرنِی قَیتَه دَن تِیکلَشگَه اوُحشَه گَن بوُلِیشِی موُمکِین، حاضِرگِی دَوردَه اِیسَه آدَملَر مَنَه بُو قانوُننِی قَیتَه تِیرِیلتِیرگَن کِیمسَه، اوُنِی یَنگِی وُجُودگَه کِیلتِیرگَن دِیب اوُیلَه شَه دِی، مَنَه بُو اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِی بَرابَرِیدَه یَنگِی نَرسَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش حِسابلَه نَه دِی.
مَنَه بُو حالَتدَه،بِدعَتنِی عُمُومِی حالَتدَه اِیککِی صُورَتگَه کوُرَه – هَم “لوُغَه وِی” جِهَتدَن وَ هَم “شَرعِی” جِهَتدَن – تِیکشِیرِیب چِیقسَه بوُلَه دِی، لوُغَه وِی جِهَتدَن «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَة» دَگِی شَرعِی اِصطِلاحدَن باشقَه توُشوُنچَه نِی اِستِنباط قِیلِینَه دِی، مَثَلاً:
– بِیر سُنَّتنِی قَیتَه دَن وَ یَنگِیدَن تِیرِیلتِیرِیش یاکِی اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَه اوُنوُتِیلگَن حُکمنِی تِیرِیلتِیرِیشدوُر. عَرَب مَدَنِیَتِیدَه شَخص بِیر قانوُن وَ دَستوُرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرمَه گَن بوُلسَه هَم، اوُنِی قَیتَه دَن تِیرِیلتِیرگَن بوُلسَه، بُو شَخص بِیر اَساس سالوُچِی حِسابلَه نَه دِی. تَراوِیح نَمازِینِی بِیر اِمام یَعنِی عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ تامانِیدَن یَنگِیدَن تِیرِیلتِیرِیشِی کَبِی. مَنَه بُو یَنگِی بِیر اِیشنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش بوُلگَن اِیمَس، بَلکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سُنَّتلَرِینِی تِیرِیلتِیرِیلگَن خالاص؛ اَمّا کوُرِیب توُرگَه نِیمِیزدِیک اوُنگَه نِسبَتاً بِدعَت کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیلگَن وَ عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ اَیتَه دِیکِی: [1] «نِعْمَ البِدْعَةُ هَذِهِ»، مَنَه بُو یَحشِی بِدعَتدوُر. [2]
شُو یِیردَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله عُمَر اِبنِ خَطّاب رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اَنَه بُو سوُزلَرِینِی نَظَردَه توُتگَن حالدَه وَ بِدعَتنِی لوُغَه وِی وَ شَرعِی جِهَتدَن چوُقوُر توُشوُنگَن حالدَه اَیتَه دِیکِی: «الْبِدْعَةُ بِدْعَتَانِ، مَحْمُودَةٌ وَ مَذْمُومَةٌ، فَمَا وَافَقَ السُّنَّةَ فَهُوَ مَحْمُودٌ وَ مَا خَالَفَهَا فَهُوَ مَذْمُومٌ»، بِدعَت اِیککِی نَوعدوُر: یَحشِی بِدعَت وَ یامان بِدعَت. اَگَر هَر قَندَی بِدعَت سُنَّتگَه مُوافِق بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، اوُ یَحشِی بِدعَتدوُر وَ هَر قَندَی بِدعَت اَگَر سُنَّتگَه مُخالِف بوُلَه دِیگَن بوُلسَه، یامان بِدعَتدوُر. [3]
باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: یَنگِی اِیجاد قِیلِینَه دِیگَن نَرسَه لَر اِیککِی دَستگَه تَقسِیم بوُلَه دِی: بِیرِینچِی دَستَه قُرآنگَه وَ پَیغَمبَرنِی سُنَّتِیگَه وَ صَحابَه لَرنِی وَ اِجماعنِی سوُزِیگَه قَرشِی بوُلَه دِی وَ بُو بِدعَت گوُمراهلِیکدوُر، اِیککِینچِی دَستَه یَحشِی اِیشلَردَن اِیجاد بوُلَه دِی وَ اوُ قُرآنگَه،سُنَّتگَه ،اِجماعگَه قَرشِی اِیمَس وَ بُو یَنگِی اِیجاد بُولگَن بِدعَت یامان حِسابلَنمَیدِی. [4]
اِبنِ رَجَب حَنبَلِی رَحِمَهُ الله هَم بُو بارَه دَه اَیتَه دِیکِی: ” بُو یِیردَه اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی مَنظوُرِی شوُکِی، اَصلِیدَه مَذمُوم بِدعَت شَرِیعَتدَه هِیچ قَندَی اَصلگَه اِیگَه بوُلمَه گَن بِدعَتدوُر. شَرِیعَت اِصطِلاحِی هَم مَنَه شُو بِدعَتگَه اَیتِیلَه دِی، اَمّا یَحشِی بِدعَت سُنَّتگَه مُوافِق بوُلگَه نِیدوُر؛ یَعنِی سُنَّتدَه اوُنگَه قَیتَه دِیگَن اَصلِی مَوجُود بوُلِیشِی کِیرَک؛ بوُ اوُنِینگ سُنَّتگَه مُوافِق بوُلگَه نِی سَبَبلِی، مَنَه بُو شَرعِی بِدعَت اِیمَس،بَلکِی لوُغَه وِی بِدعَت حِسابلَه نَه دِی.” [5]
آچِیق کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله نِی مَنظوُرِی عُمَر اِبنِ خَطّابنِی مَنظوُرِی بِیلَن بِیر هِیل، یَعنِی اوُ شَرعِی اِیمَس لوُغَه وِی بِدعَتدوُر. چوُنکِی شَرعِی بِدعَتلَرنِی “بَرچَه سِی” گوُمراهلِیکدوُر، كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ؛ چُونکِی شَرعِی جِهَتدَن بِدعَت، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی یا شَرعِی مَنبَعلَردَگِی قانوُنلَردَن بِیرِینِی یَنگِی نَرسَه بِیلَن آگاهانَه اَلمَشتِیرِیشدَن عِبارَت، اوُ اَلله نِی شَرِیعَتِیگَه مُخالِف بوُلِیب قَصددَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز عَمَلگَه آشِیرِیلَه دِی.
– بِدعَت کَلِیمَه سِیدَن «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» دَگِی شَرعِی اِصطِلاحِیدَن باشقَه توُشوُنچَه نِی اِستِنباط قِیلسَه بوُلَه دِیگَن جای، عُرف وَ عادَتلَرگَه وَ آدَملَرنِینگ عاددِی حَیاتلَرِیگَه تابِع بوُلگَن مَسَلَه لَرگَه باغلِیق، مَنَه بُو مَسَلَه لَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگَه مُخالِف بوُلمَه گَه نِیگَه قوُشِیمچَه، اوُلَر هَمِیشَه اوُزگَه رُوچَن بوُلِیب یَنگِیلَه نِیب توُرَه دِی. مَنَه بوُندَی اوُرِینلَر بارَه سِیدَگِی قائِدَه شوُکِی، الاصل في العاداتِ الإِباحةُ، یَعنِی عادَت وَ آداب وَ آدَملَرنِینگ رَسملَرِی بارَه سِیدَگِی اَصل، مادامِیکِی بُو نَرسَه لَر اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه مُخالِف بوُلمَس اِیکَن، مُباه وَ جائِز حِسابلَه نَه دِی.
(دوامی بار……)
[1] امام مالک رحمه الله در« الموطّاء » فصل «شروع قیام شب های رمضان» و امام بخاری در صحیحش، فصل«صلاه التراویح »ازعبدالرّحمن بن عبدالقاری روایت کرده اند که گفته است:«در یکی از شب های رمضان با عمر بن خطاب به مسجد رفتم، مردم به صورت پراکنده نماز می خواندند، عمر گفت: به نظر من بهتر است همه به یک امام اقتدا کنند(چون در یک مسجد چند جماعت با هم نماز خواندن نوعی بی نظمی و مزاحمت ایجاد می کند اما یک جماعت و یک امام همانی است که رسول الله صلی الله علیه وسلم در آن چند شب انجام داده بود) سپس با برگزیدن ابیّ بن کعب به عنوان امامشان نظرش را عملی کرد. شب دیگر با او به مسجد رفتم این بار مردم با هم نماز می خواندند عمر که این صحنه را دید گفت:چه بدعت نیکویی! البتّه کسانی که الان می خوابند تا آخرهای شب برای تهجّد برخیزند بهترند از کسانی که هم اکنون نماز می خوانند.»
[2]– صحیح بخاری، ج ۳، ص ۴۵، ح ۲۰۱۰
[3]– فتح الباری، ج ۱۳، ص ۲۵۳، أخرجه أبو نعيم بمعناه من طريق إبراهيم بن الجنيد عن الشافعي
[4]– همان؛ ما أخرجه البيهقي في مناقبه عن الشافعي
[5]– جمع العلوم والحكم، ص ۲۵۳
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(8- قیسم)
اِیندِی، اَگَر مَنَه بُو مُتَخَصِّصلَرنِی جَملَی آلَه دِیگَن وَ اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن واحِد رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِیگَن اَنَه بُو اوُمَّت مَوجُود بوُلمَسَه، بُو حالَتدَه شوُرانِی واحِد اِجتِهادِینِی اوُرنِیگَه تَرقاق اِجتِهادلَر وُجُودگَه کِیلَه دِی؛ بُو حالَتدَه خَطا وَ سَرگَردانلِیکنِی اِحتِمالِی بار. فَلان مُجتَهِدنِی بِیرگَن رَعیِی، بَعضِی آیَتلَر وَ حَدِیثلَرگَه مُخالِف بوُلمَسلِیگِیگَه زَمانَت بِیرِیلمَیدِی. اَمّا شَرعِی مَنبَع لَردَن اِجتِهاد قِیلگَن شَخص،نَماز اوُقِیگَن کِیشِیگَه اوُحشَب خَطا قِیلگَن تَقدِیردَه هَم، یاکِی بِیر گوُرُوه وَ جَماعَت اِجتِهاد قِیلگَن بوُلسَه هَم وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اَصحابلَرِی کَبِی بِیر مُسُلماننِی اوُلِیمِیگَه سَبَب بوُلگَن بوُلسَه هَم، بَرِیبِیر اوُنِی قِیلگَن اَنَه اوُشَنچَه حَرَکَتِی سَبَبلِی بِیر اَجر بار، شَرعِی مَنبَعلَر بوُیِیچَه قِیلگَن خَطا اِجتِهادِی باعِث قَصاص یا جَرِیمَه قِیلِینمَیدِی.
یَککَه حالدَگِی اِجتِهادلَرنِی قِیلِیشلِیک وَ مَذهَبلَرنِی، هِیلمَه – هِیل وَ گاهِیدَه قُرآن، سُنَّتگَه قَرشِی بوُلگَن تَفسِیرلَرنِی وَ تَعوِیلاتلَرنِی پَیدا بوُلِیشِی، اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی وَ واحِد اوُمَّتنِی وَ اوُنِی واحِد اِجماعسِینِی یوُقلِیگِی سَبَبلِیدوُر. مَنَه بوُندَی حالَتدَه، مَثَلاً اِمامِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله طَهارَتنِی باطِل بوُلِیشِی یا عَیاللَرگَه تِیگِیشلِیک بارَه سِیدَگِی حُکمنِی صادِر قِیلگَن پَیتلَرِیدَه، اِمامِی شافِیعِی بوُنگَه قَرَمَه – قَرشِی فَتوا بِیرَه دِیلَر؛ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی حَدِیثلَرِی اِیسَه باشقَه نَرسَه نِی بَیان قِیلَه دِی وَ اِمامِی حَنِیفَه رَحِمَهُ الله نِی نَظَرِینِی تَصدِیقلَیدِی، اِمامِی شافِیعِینِی کَلامِی اَیتِیلگَن حَدِیثگَه قَرشِی بوُلگَنلِیگِی اوُچُون اوُ کِیشِیگَه اَهلِی بِدعَت دِیب لَقَب قوُیسَه بوُلَه دِیمِی؟ بِیر تَصَوُّر قِیلِیب کوُرِینگلَر، رَفعُ الیَدَین حَقِیدَه 254 تَه حَدِیث مَوجُود، اَمّا حَنَفِیلَر بُو سُنَّتدَن باش تارتِیشَه دِی. اوُلَرنِی اَهلِی بِدعَت وَ جَهَنَّم اَهلِی دِیب ناملَب بوُلَه دِیمِی؟ اَگَر خَیرُالقُرُوندَه یَعنِی صَحابَه وَ تابِیعِنلَرنِی عَصرِیگَه یَقِین دَوردَه یَشَه گَن حَنَفِی، شافِیعِی وَ مالِکِی کَبِی بُویوُک اِماملَر اوُچُون عُذر کِیلتِیرِیشنِی عِلاجِی بوُلسَه، مُصِیبَتگَه اوُچرَه گَن مَظلوُم مُسُلمانلَر اوُچُون عُذر کِیلتِیرِیب بوُلمَیدِیمِی؟ [1]
مَنَه بُو مُسُلمانلَر اَهلِی بِدعَت هَم اِیمَس وَ هَم فاسِق اِیمَس. اوُلَر نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی حُکوُمَتنِی یوُقلِیگِینِی وَ اِسلامِی دانِیشمَندلَردَن تَشکِیل تاپگَن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی، واحِد اوُمَّتنِی، واحِد اِجماعنِی یوُقلِیگِی سَبَب قوُربان بُولگَن لَر حِسابلَه نَه دِی. مَنَه بُو شوُرانِی یوُقلِیگِی سَبَبلِی قُرآندَن، حَدِیثلَردَن، سِیرَتدَن وَ اوُتگَن بوُیُوک اِماملَرنِی رَعیلَرِی بوُیِیچَه توُرلِی- هِیل خَطا تَعوِیلاتلَرگَه گِیرِیفتار بوُلِیشگَن.
اوُلَر فاسِق هَم اِیمَسلَر، چوُنکِی مَثَلاً فاسِق شَخص پاکِیزَه عَیاللَر وَ اِیرکَکلَرگَه توُحمَت قِیلِیشلِیک حَرام اِیکَه نِینِی “آگاهانَه” جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا مَجبُورلَنمَه گَن حالدَه اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن قَیتَه – قَیتَه بوُ جِنایَتگَه قوُل اوُرَه دِی؛ یاکِی اوُ مُسُلمانلَرگَه نِسبَتاً وَ حَتَّی یَهُودِی،نَصرانِی،مَجُوسِی وَ صابِیئِی کافِرلَرِیگَه نِسبَتاً مُشرِک کَلِیمَه سِیدَن فایدَه لَه نِیشلِیک غَیرِی قُرآنِی وَ غَیرِی شَرعِی اِیکَه نِینِی هَم جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ اوُزِینِی اِختِیارِی بِیلَن هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز هَمَّه گَه مُشرِکلَر لَفظِی بِیلَن خِطاب قِیلَه دِی، مَنَه بوُ آدَم فاسِق، اوُنگَه قَرَب اَهلِی بِدعَت دِیسَه بوُلَه دِی؛ اَمّا قوُلِیدَن کِیلگَنچَه حَرَکَت قِیلِیب خَطا نَتِیجَه نِی قوُلگَه کِیرِیتگَن مُجتَهِد کِیشِینِینگ حُکمِی یوُقارِیدَگِی آدَمدَن فَرق قِیلَه دِی، بُو مُجتَهِد شَرعِی مَنبَعلَرگَه قَرشِی بوُلگَنلِیگِی سَبَبلِی اوُنگَه نِسبَتاً فاسِق وَ اَهلِی بِدعَت دِیب بوُلمَیدِی. [2]
اَگَر بِیزلَر بِیر واحِد شوُراگَه وَ هَمَّه قَبُول قِیلَه دِیگَن قاضِی صِیفَتِیدَگِی “اوُچ اَبزارنِی” کَنَلِیگَه کوُرَه تَشکِیل قِیلِینگَن واحِد اوُمَّتگَه اِیگَه بوُلمَس اِیکَنمِیز وَ شَخص قدُّامَه رَضِیَ الله عَنهُ نِی حَدِّیدَگِی جِنایَتلَرنِی صادِر قِیلگَن بوُلسَه، اَمّا تَکفِیرنِی شَرطلَرِیدَه عُذرگَه اِیگَه بوُلگَنلِیگِی یاکِی تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی سَبَبلِی وَ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی، هَمدَه واحِد اِجماعنِی – صَلاحِیَتگَه اِیگَه تَنها قاضِی صِیفَتِیدَه – یوُقلِیگِی اوُچُون بُو کِیشِینِی آقلَشگَه هَم وَ تَکفِیر قِیلِیشگَه هَم قادِر بوُلمَه سَک، بوُ شَخص – تَنها صَلاحِیَتگَه اِیگَه بوُلگَن قاضِی صِیفَتِیدَگِی – مَنَه بُو شوُرانِی یوُقلِیگِی باعِث جِنایَتِینِی دَوام اِیتتِیرسَه، اَنَه بُو شَخص بِیزلَرنِی نَظَرِیمِیز وَ اِجتِهادِیمِیز بوُیِیچَه جِنایَتنِی وَ اَهلِی بِدعَت شَخص حِسابلَه نَه دِی. اِیندِی، مَنَه بُو کِیشِی اوُزِینِی وَ گوُروُهِینِی، توُدَه سِینِی، مَذهَبِینِی نَظَرِی بوُیِیچَه اوُزِینِی اَهلِی بِدعَت دِیب بِیلمَسلِیگِی موُمکِین وَ حَتَّی اوُلَرنِی عَقِیدَه سِیگَه قَرشِی عَقِیدَه گَه اِیگَه بوُلگَن یاکِی اوُلَرنِی اِیشلَرِیگَه قَرَمَه – قَرشِی بوُلگَن اِیشلَرنِی قِیلَه دِیگَن بِیزلَرنِی هَم اَهلِی بِدعَت دِییِیشلَرِی هَم موُمکِین.
بُو یِیردَه بِیزلَرنِی اوُرتَه مِیزدَه حُکم چِیقَه رِیش اوُچُون واحِد شوُرا وَ بُو شوُرانِی واحِد اِجماعسِی بوُلگَن صَلاحِیَتگَه اِیگَه قاضِی بوُلمَه گَندَن وَ بِیزلَرنِی هَمَّه مِیزنِی اوُستِیمِیزدَه حُجَّتنِی قائِم قِیلمَه گَندَن سوُنگ، بِیزلَرنِی هَر بِیرِیمِیز اوُزِیمِیزنِی حَق دِیب وَ مُخالِف تاماننِی اِیسَه جِنایَتچِی، اَهلِی بِدعَت دِیب سَنَیمِیز.
مَنَه بوُندَی اوُرِینلَردَه بِیزلَر فَلانچِی گوُرُوهنِی اَهلِی بِدعَت دِییمِیز. یَعنِی فَلانچِی گوُرُوه شوُندَی بِیر اِیشنِی قِیلگَنکِی، بِیزلَرنِی نَظَرِیمِیز وَ اِجتِهادِیمِیز بوُیِیچَه بُو سُوز یا عَمَل کُفر حِسابلَه نَه دِی، اَمّا اوُلَرنِی اوُزلَرِینِی نَظَرِی وَ تَعوِیلِی بوُیِیچَه اِیسَه اِجتِهاددوُر؛ شُو سَبَبلِی هَم بِیز اوُلَرنِی تَکفِیر قِیلَه آلمَیمِیز وَ اوُلَرنِی اِسلام دائِرَه سِیدَن چِیقَه رِیب هَم یوُبارِیشگَه قادِر بوُلمَیمِیز، بَلکِی فَقَط اوُلَرگَه اَهلِی بِدعَت دِییَه آلَه مِیز خالاص.
اِیندِی، مَنَه بُو اَهلِی بِدعَت قَچانگَه چَه شوُ اِیشلَرِیدَه دَوام اِیتَه آلِیشَه دِی؟ “اوُچ اَبزارنِی” یوُلِیگَه اَساسلَنگَن واحِد اوُلِی الاَمر شوُرا قاضِی صِیفَتِیدَه کِیلِیب اوُزِینِینگ آخِیرگِی حُکمِینِی صادِر قِیلمَه گوُنچَه وَ هَمَّه گَه اِقامَه یِی حُجَّت قِیلمَه گوُنگَه چَه دَوام اِیتَه دِی، اوُ اوُزِینِی تَشخِیصِی وَ اوُزِینِی قَضاوَتِی بِیلَن مَنَه بُو اِختِلافلَرگَه وَ بِیزلَر بِدعَت دِیب حِسابلَه یاتگَن نَرسَه لَرگَه خاتِیمَه بِیرَه دِی. بُو یِیردَه قاضِینِی جایگاهِیدَه وَ قَضاوَت قِیلِیشدَه وَ آخِیرگِی حُکمنِی صادِر قِیلِیش اوُرنِینِی فَقَط شوُرا اِیگَللَی آلَه دِی؛ وَ فَقَط قاضِی هَمَّه شَخصلَرگَه، گوُرُوهلَرگَه، اَحزابلَرگَه وَ مَذهَبلَرگَه حُجَّتنِی قائِم قِیلِیشگَه قادِر وَ اوُ اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن آخِیرگِی حُکمنِی صادِر قِیلَه دِی، بُو یِیردَه هِیچ قَندَی شَخص یا گوُرُوه مَذهَب یا تَفسِیر یا حِزبنِی “مِعیار” بوُلِیشلِیککَه صَلاحِیَتِی یوُق، اوُلَر اوُزلَرِینِینگ خاص رَعیلَرِی بِیلَن باشقَه مَذهَبِی گوُرُوهلَرنِی وَ تَفسِیرلَرنِی، هِیلمَه – هِیل جَماعَتلَرنِی اوُستِیدَه حُجَّتنِی قائِم قِیلِیشگَه قادِر اِیمَس؛ مَنَه بُو صَلاحِیَتنِی “اوُچ اَبزار”دَن بِیرِیگَه کوُرَه وُجُودگَه کِیلگَن وَ اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی یوُلِیدَگِی اوُمَّتگَه تاپشِیرِیش کِیرَک.
مَنَه بُو خَطا اِجتِهادلَرنِی یانِیدَه باشقَه بِیر اِیشلَر هَم بار بوُلِیب، فَقَط لوُغَت جِهَتِیدَن اوُلَرگَه نِسبَتاً بِدعَت سوُزِیدَن فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی، اَمّا اوُلَر «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ» گَه وَ شَرعِی بِدعَتنِی حُکمِیگَه شامِل بوُلِیشمَیدِی.
آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، بِدعَت کَلِیمَه سِی کُفر،فِسق،اِیمان کَلِیمَه لَرِی کَبِی توُرلِی- هِیل اوُرِینلَردَه فایدَه لَه نِیلَه دِی، مَثَلاً کُفر وَ کافِرگَه اوُحشَب هِیلمَه – هِیل لوُغَوِی وَ حَتَّی مَفهُومِی مَعناگَه اِیگَه بوُلِیشِی موُمکِین، شَرِیعَتدَگِی مَنظوُر نِیمَه اِیکَه نِینِی فَهملَب آلِیش کِیرَک؟
(دوامی بار……)
[1] در صورت غیبت یا عدم وجود شورای اولی الامر و امت واحد و اجماع واحد آن است که گفتیم فقط از طریق همان سه ابزار به وجود می آید
[2]– وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ* إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ (نور/4-5)
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(7- قیسم)
حاضِرگِی پَیتدَگِی بِیزلَرنِینگ اَساسِی وَظِیفَه مِیز اوُزِیمِیزنِی اِیمانِی ناقِص، فاسِق مُسُلمانلَرنِینگ اِیمانِینِی اَندازَه سِی قَنچَه اِیکَه نِی یا اوُلَرنِی دَرَجَه سِی قَنچَه بوُلگَه نِی یاکِی مَنَه بُو شَخص دوُزَخِیمِی وَ اَگَر اوُ دوُزَخگَه توُشسَه آلاودَه قَنچَه قالِیشِی بِیلَن مَشغوُل قِیلِیش اِیمَس، بَلکِی یوُقارِیدَه اَیتِیب اوُتِیلگَن اِیشدوُر. اَنَه بُو اِیشلَر بِیر بِرادَرنِی اِیمَس، بَلکِی بِیر دوُستنِی هَم اِیشِی بوُلَه آلمَیدِی.
شَرعِی جِهَتدَن “بِدعَت” دِیب حُکم قِیلِینمَیدِیگَن اوُرِینلَر:
شوُندَی اوُرِینلَرهَم بارکِی، اوُلَر اوُستِیدَه فَقَط لوُغَه وِی جِهَتدَن بِدعَت سوُزِیدَن فایدَه لَنسَه بوُلَه دِی خالاص، یاکِی بوُلمَه سَم بَعضِی اوُرِینلَردَه شَرعِی مَنبَعلَرگَه قَرشِی بوُلگَه نِی سَبَبلِی، اوُلَرگَه اَصلاً بِدعَت دِیب هَم بوُلمَیدِی، هَر اِیککِی اوُرِیننِی هَم شَرعِی جِهَتدَن بِدعَتنِی حُکمِیگَه شامِل قِیلِیب بوُلمَیدِی.
شَرعِی مَنبَع لَرگَه قَرشِیلِیگِی سَبَبلِی اوُنگَه بِدعَت دِیب بوُلمَیدِیگَن وَ اوُنگَه اِیرگَشگَنلَرنِی هَم اَهلِی بِدعَت دِیب ناملَشنِی اِمکانِی بوُلمَه گَن اوُرِین، اِجتِهاددوُر. اِجتِهاد یَعنِی اِجتِهاد قِیلِیشگَه رُحصَت بِیرِیلگَن اَصلِی مَنبَعلَردَن اَحکاملَرنِی وَ شَرعِی قانوُنلَرنِی چِیقَه رِیشگَه حَرَکَت قِیلِیش دِیمَکدِیر. مَنَه بُو حَرَکَتنِی عَمَلگَه آشِیرگَن وَ بُو اَحکاملَرنِی اَصلِی مَنبَعلَردَن چِیقَرگَن وَ فَهملَه گَن کِیشِیگَه مُجتَهِد دِییِیلَه دِی.
اِیندِی، مَنَه بُو اِجتِهاد هَر قَندَی کِیشِی بَجَه رِیشگَه قادِر بُولگَن مَیدَه مَسَلَه لَر بوُیِیچَه بوُلِیشِی موُمکِین یاکِی بُو بارَدَه مُتَخَصِّصلِیککَه اِیختِیاج بوُلِیشِی هَم موُمکِین، مَنَه بوُندَی حالَتدَه اِیسَه بُو صاحَه دَه مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگَه بوُلگَن کِیشِی بُو اِیشگَه قوُل اوُرِیشِی کِیرَک. مَثَلاً اَگَر کِیچَه سِی بِیاباندَه قالِیب کِیتگَن بوُلسَنگِیز وَ قِبلَه قَیسِی تاماندَه اِیکَه نِینِی تَشخِیص بِیرِیشگَه قادِر بوُلمَه سَنگِیز، اوُزِینگِیز اِجتِهاد قِیلِیب نامازِینگِیزنِی اوُقِیب آلسَنگِیز هَم بوُلَه دِی، اِیندِی اَگَر سِیز توُغرِی اِجتِهاد قِیلگَن بوُلسَنگِیز اِیککِیتَه ثَوابگَه اِیگَه بوُلَه سِیز وَ نَمازِینگِیز هَم دوُرُست بوُلَه دِی؛ اَمّا اَگَر ناتوُغرِی اِجتِهاد قِیلگَن بوُلسَنگِیز، بُو حالَتدَه هَم بِیر ثَوابگَه اِیگَه بوُلَه سِیز وَ نَمازِینگِیز دوُرُست حِسابلَه نَه دِی. بُو شَخصِی اِیشلَردَگِی اِجتِهاد، اِیندِی شوُندَی اِیشلَر هَم بارکِی عُمُوم جَمِیعیَتگَه تِیگِیشلِی بوُلَه دِی وَ شَخص بوُ بارَدَه مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگَه بوُلِیشِی کِیرَک، حُکوُمَتنِی باشقَه رِیش،قوُراللِی جَنگ قِیلِیش، قاضِیلِیک،مِعراثنِی تَقسِیم قِیلِیش کَبِی.
بُو یِیردَه اِیشارَه قِیلِینِیشِی لازِم بُولگَن نوُقطَه شوُکِی، شَخص کامِل عِلملَرگَه اِیگَه بوُلِیشِی وَ عُمُوم شَرِیعَت بوُیِیچَه فَتوا بِیرِیشگَه قادِر بوُلِیشِی موُمکِین؛ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلّم کَبِی، اَمّا شوُنِی یانِیدَه باشقَه بِیر شَخص بَعضِی اَحکاملَر بوُیِیچَه اِجتِهاد مَقامِیگَه یِیتگَن بوُلِیشِی وَ اوُ باشقَه اَحکاملَردَن بوُندَی دَرَجَه گَه یِیتمَه گَن بوُلِیشِی هَم مُومکِین؛ مَثَلاً خالِد اِبنِ وَلِید جِهادِی اِیشلَردَه اِجتِهاد قِیلِیش قُدرَتِیگَه اِیگَه بوُلگَن، اَمّا باشقَه مَسَلَه لَردَه بوُندَی بوُلمَه گَن. بُو یِیردَه شَخصِی آدابلَر، طَهارَتنِی باطِل قِیلوُچِی نَرسَه لَر یا باشقَه لَر بوُیِیچَه مُتَخَصِّصلِیککَه اِیگَه بوُلمَسلِیکنِی، اَنَه بُو مُتَخَصِّصلِیککَه بوُتوُنلَی عَلاقَه سِی یوُق؛ چُونکِی شَخص اَنَه بُو مُتَخَصِّصلِیک بوُیِیچَه بُو آیَتلَرگَه وَ حَدِیثلَرگَه مُراجَعَت قِیلمَیدِی وَ اَنَه بُو مُتَخَصِّصلِیکدَه اوُنگَه اوُنچَه لِیک اِیختِیاج هَم یُوق؛ شُونِینگ اوُچُون هَم اَنَه بُو آیَتلَرنِی وَ رِوایَتلَرنِی تَنِیمَسلِیک یاکِی اوُلَردَگِی نوُقصان، اوُ شَخصدَگِی مُتَخَصِّصلِیک اوُچُون عَیب حِسابلَنمَیدِی.
رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّمنِی عَصرلَرِیدَه هَم هَر بِیر شَخص بِیر نَرسَه بوُیِیچَه مُتَخَصِّص وَ مُجتَهِد بوُلگَه نِینِی یَحشِی بِیلَه مِیز؛ مَثَلاً عَلِی اِبنِ اَبِی طالِب رَضِیَ الله عَنهُ قاضِیلِیک اِیشلَرِی بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلگَن، مُعاذ رَضِیَ الله عَنهُ حَرام وَ حَلال اِیشلَرِی بوُیِیچَه مُتَخَصِّص بوُلسَه، عَبدُالرَّحمن اِبنِ عَوف هَم مُتَخَصِّص وَ هَم اَهلِی رَعی بوُلگَن، خُلَفایِی راشِیدِین عَصرِیدَه باشقَه لَر هَم شوُ شَکلدَه بوُلِیشگَن وَ مَنَه بُو مُتَخَصِّصلَرنِی سانِی چِیگَرَه لَنگَن بوُلگَن. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَه دِی: «أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ»؛ یَعنِی سِیزلَردَن بوُلگَن اوُلِی الاَمر اِیگَه لَرِی، هَمَّه مُجتَهِد وَ مُتَخَصِّص بوُلگَن اِیمَس؛ بَلکِی شوُرادَه قَتنَشگَن کِیشِیلَرمُتَخَصِّصلِیککَه اِیگَه بوُلِیشگَن،لِیکِن اوُلَرنِی هَمَّه سِی بِیرگَه لِیکدَه “اِجماع” ناملِی واحِد یَگانَه مَحصُولنِی تَشکِیل قِیلِیشگَن، آخِیرگِی کامِل مَحصُول هَمَّه نِی اِجتِهادِیدَن کِیلِیب چِیققَن نَرسَه حِسابلَنگَن. بُو یِیردَه کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک اِجتِهاد قِیلِیش مَقامِی اَجرَلمَس نَرسَه اِیمَس، بَلکِی شَخص بَعضِی بِیر اِیشلَردَه مُجتَهِد بوُلِیشِی موُمکِین وَ باشقَه بِیر اِیشلَردَه اِیسَه یوُق؛ شُو سَبَبلِی هَم عِلمِینگ بوُلمَه گَن وَ سِین فِقهِیگَه اِیگَه بوُلمَه گَن نَرسَه لَردَه هِیچ نَرسَه گپِیرمَه، دِیگَن جُملَه کِینگ تَرقَلگَن.
لِیکِن بُو یِیردَگِی مُهِم نوُقطَه شوُکِی، حُکوُمَتنِی باشقَه رِیش وَ مُسُلمانلَرنِینگ دُنیاوِی حَیاتلَرِینِی اِدارَه قِیلِیشگَه تِیگِیشلِی بوُلگَن مَسَلَه لَر بوُیِیچَه دِین تَصدِیقلَه گَن یَگانَه مَرجَع، واحِد اوُمَّتنِی وُجوُدگَه کِیلتِیرَه دِیگَن اوُلِی الاَمر شوُراسِینِینگ مُتَخَصِّصلَرِی حِسابلَه نَه دِی وَ مَنَه بُو واحِد اوُمَّت اوُزِینِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن هَمَّه گَه واحِد رَعینِی اِیرایَه بِیرَه دِی.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَنَه بوُندَی اوُمَّتنِینگ هَرگِیز سَرگَردان وَ گوُمراه بوُلمَسلِیگِی بوُیِیچَه زَمانَتنِی اَلله تَعالَی دَن آلگَنلَر: «سَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يَجْمَعَ أُمَّتِي عَلَى ضَلَالَةٍ فَأَعْطَانِيهَا»،[1] یاکِی مَرحَمَت قِیلگَنلَرکِی: «إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَدْ أَجَارَ لِي عَلَى أُمَّتِي مِنْ ثَلاثٍ لا يَجُوعُوا وَلا يَجْتَمِعُوا عَلَى ضَلالَةٍ» و…[2] اَمّا اَگَر شَخص اِضطِرارِی وَ ضَرُورَت حالَتِیگَه توُشِیب قالسَه وَ اوُمَّتنِی چِیقَرگَن رَعیِیگَه اِیگَه بوُلمَیدِیگَن جایدَه بوُلسَه وَ شَخصِی یا گوُرُوهِی حالدَه اِجتِهاد قِیلِیشگَه مَجبُور بوُلسَه وَ نَتِیجَه دَه خَطا قِیلَه دِیگَن بوُلسَه هَم، بَرِیبِیر اَنَه بُو خَطا اِجتِهادِی سَبَبلِی، اَگَرچِی بُو خَطا اِجتِهاد مُسُلمانلَرنِی اوُلِیمِی بِیلَن توُگَه گَن تَقدِیردَه هَم رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم بُو بارَدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَر: دُنیانِی نابوُد بوُلِیب کِیتِیشِی اَلله نِی نَزدِیدَه بِیر مُؤمِننِینگ ناحَق اوُلدِیرِیلِیشِیدَن کوُرَه آسانراق حِسابلَه نَه دِی: «لَزَوَالُ الدُّنْيَا أهونُ عَلى اللَّهِ مِن قَتْلِ مُؤمنٍ بِغَير حَقٍّ»».[3] اِیندِی، اَگَر خَطا اِجتِهاد تَأثِیرِیدَه مَنَه بوُندَی بوُیُوک جِنایَت (مُؤمِننِی اوُلدِیرِیش) صادِر قِیلِینگَن بوُلسَه هَم، بَرِیبِیر بُو شَخص عَیبدار حِسابلَنمَیدِی، فَقَط اوُنگَه اِیسلَتمَه بِیرِیلَه دِی: «أَلَا سَأَلُوا إِذْ لَمْ يَعْلَمُوا؟ فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ» [4]بِیلمَه گَن پَیتِینگِیزدَه نِیمَه اوُچُون سُورَه مَه دِینگِیز؟ چوُنکِی نادانلِیکنِی دَواسِی سوُرَشلِیکدوُر.
یاکِی بوُلمَه سَم قُدّامَه رَضِیَ الله عَنهُ گَه اوُحشَه گَن بِیر صَحابَه تَحلِیل یا تَحرِیم حَددِیدَگِی جِنایَتنِی صادِر قِیلگَن پَیتِیدَه، نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قوُل آستِیدَگِی واحِد اوُمَّتنِی واحِد اِجماعسِی بِیلَن شَرعِی توُرت فِیلتِیردَن اوُتکَه زِیلگَندَن سُونگ ( 1- جِنایَتنِی اِثبات قِیلِیش، 2- جِنایَتنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر تامانِیدَن تَصدِیقلَه نِیشِی، 3- تَکفِیرنِی شَرطلَرِی، 4- تَکفِیرنِی مانِعلِیکلَرِی) اوُ کِیشِی عُذرگَه اِیگَه دِیب تَشخِیص بِیرِیلَه دِی وَ اوُ کِیشِینِی تَکفِیر بوُلمَسلِیگِی بارَه سِیدَه حُکم صادِر قِیلِینَه دِی. مَنَه بُو اِیش اِینگ آسان وَ اوُچ اَبزارنِی یوُلِیگَه کوُرَه تَشکِیل قِیلِینگَن شوُرا وَ اوُمَّتنِی واسِیطَه سِیدَه بَجَه رِیلَه دِیگَن تَنها اِیش حِسابلَه نَه دِی.
(دوامی بار……..)
[1]– في مسند الإمام أحمد (٢٧٢٢٤ (عَنْ أَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[2]– رواه أحمد في المسند، 9٧/٢؛ وابن حبان، ٤٣٩/١ رقم ٥٧٨ 4 و مسلم3/1478 رقم 1851و بیهقی و…
[3]– سنن الترمذي وفي صحيح الترغيب، سنن النسائي وسنن ابن ماجه وسنن البيهقي، الحديث صححه الألباني في صحيح الجامع 9208
[4]– ابوداود (ش۳۳۶)، بیهقی، السنن الکبری (ش۱۱۱۵و۱۱۱۷)، دارقطنی، ج 1، ص 189
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(6- قیسم)
مَنَه بوُندَی شَخصلَرگَه اَنَه بُو اِیشلَرنِی اَهلِی دِییِیلَه دِی وَ تا وَقتِیکِی اوُلَر اَنَه بُو اِیشلَرنِی اَهلِی بوُلَر اِیکَنلَر، بُو جِنایَتلَرِی سَبَبلِی قِیلگَن تَوبَه لَرِی قَبُول بوُلمَیدِی. اوُلَر مُسُلمانلَرنِی اوُرِینسِیز تَکفِیر قِیلِیشدَن قوُللَرِینِی تارتمَس اِیکَنلَر، بُو بارَه دَه قِیلگَن تَوبَه لَرِی قَبوُل بوُلمَیدِی، اوُلَر مَست قِیلوُچِی اِیچِیملِیکلَرنِی اِستِعمال قِیلِیشدَن اوُزلَرِینِی تِییمَس اِیکَنلَر، مِینگ مَرتَه تَوبَه قِیلدِیم دِیسَه لَر هَم، بُو بارَه دَه اوُلَرنِی تَوبَه لَرِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی، بِیرِینچِی بوُلِیب اوُلَر قِیلَه یاتگَن جِنایَتلَرِینِی تَرک قِیلِیشلَرِی لازِم، اَنَه بوُندَن سُونگ بُو بارَه دَه اوُلَرنِی قِیلگَن تَوبَه سِی قَبوُل بوُلَه دِی، مادامِیکِی اوُلَر بُو گوُناهلَرنِی دَوام اِیتتِیرَر اِیکَنلَر بُو اوُرِینلَردَه قِیلگَن تَوبَه لَرِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی.
بوُندَن تَشقَه رِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَنَه بوُندَی جِنایَتچِیلَر وَ حَتَّی بُو جِنایَتچِیلَر بِدعَتلَرِینِی، جِنایَتلَرِینِی دَوام اِیتتِیرِیشلَرِی اوُچُون اوُلَرگَه پَناه بِیرَه دِیگَن، هَمدَه اوُلَرگَه یاردَم بِیرَه دِیگَن کِیمسَه لَر بارَه سِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: «مَن احدَثَ فِیهَا او آوی مُحدثا فَعَلَیه لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلائِکَةِ و النَّاسِ اجْمَعِینَ»، بِدعَتنِی یوُلگَه قوُیگَن وَ بِدعَتچِیلَرگَه پَناه بِیرگَن کِیمسَه گَه اَلله نِی وَ فَرِیشتَه لَرنِی وَ بَرچَه اِنسانلَرنِی لَعنَتِی بوُلسِین. [1]
مَنَه بوُندَی حالَتدَه، اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله نِی سوُزِیگَه کوُرَه کِیمکِی اِسلامدَه یَحشِی بِدعَت بار، دِیب اِدَّعا قِیلسَه، اَلبَتَّه اوُ مُحَمَّد صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم اوُزلَرِینِی رِسالَتلَرِیگَه خِیانَت قِیلِیبدِی،دِیب اِدَّعا قِیلگَن بوُلَه دِی، اوُ کِیشِی قوُیِیدَگِی آیَتنِی اِستِدلال قِیلِیب مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: [2] «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإسْلامَ دِينًا»(مائده/3)، بوُگوُن سِیزلَرگَه دِینِینگِیزنِی کامِل قِیلدِیم، نِعمَتِیمنِی بِی نوُقصان، توُکِیس قِیلِیب بِیردِیم وَ سِیزلَر اوُچُون( فَقَط) اِسلامنِی دِین قِیلِیب تَنلَه دِیم. اِمامِی مالِک سوُزلَرِیدَه دَوام اِیتِیب اَیتَه دِیلَر: دِیمَک، اوُشَه زَماندَه دِین بوُلمَه گَن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی بوُگوُنگِی کوُندَه هَم دِین بوُلَه آلمَیدِی.” [3]
بوُندَن تَشقَه رِی اِسلامدَه اِسلامنِی غَیرِی اِسلام بِیلَن قِیلِینگَن تَرکِیبِینِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی: «أَلَا لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ» (زمر/3)، شُو سَبَبلِی هَم، اِسلام دِینِی بِیر کِیشِینِینگ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُن بِیلَن اَهلِی بِدعَتنِی آرَه سِیدَه اوُرتَه چِیلِیک قِیلِیشِینِی قَبُول قِیلمَیدِی یاکِی اوُرتَه چَه بوُلِیشنِی، مُعتَدِیل بوُلِیش یا شوُنگَه اوُحشَه گَن باشقَه نَرسَه لَرنِی، اِیککِی یوُلنِی اوُرتَه سِیدَه حَرَکَت قِیلِیشنِی وَ اوُرتَه دَه بِیر یوُلنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشنِی قَبوُل قِیلمَیدِی.
شَخص یا آچِیق وَ آیدِین اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن بِیرگَه بُولِیشِی کِیرَک یاکِی اَهلِی فِسق وَ بِدعَت بِیلَن بِیرگَه بوُلِیشِی کِیرَک. بِیزلَر شَرِیعَتدَه راست بِیلَن یالغاننِی اَرَه لَشمَه سِیگَه اِیگَه اِیمَسمِیز، یاکِی طَرَف راست بوُلَه دِی یاکِی یالغان. راست بِیلَن یالغاننِی وَ حَق بِیلَن باطِلنِی اوُرتَه سِیدَه حَرَکَت قِیلِیشلِیک عَینِی نِفاقنِی اوُزِی حِسابلَه نَه دِی. شوُنِینگ اوُچُون هَم اِمامِی اَوزاعِی رَحِمَهُ الله گَه بِیر کِیشِی اَهلِی سُنَّت بِیلَن اَهلِی بِدعَتنِی اوُرتَه سِیدَه اوُرتَه چِیلِیک قِیلماقچِی بوُلَه یاتگَه نِی حَقِیدَه خَبَر بِیرِیشگَن پَیتِیدَه، اوُ کِیشِی اَیتگَن اِیدِیلَر: “اوُندَن اِختِیاط بوُلِینگلَر.” مَنَه بُو اِختِیاط بوُلِیشلِیک اِیچکِی دُشمَنلَرگَه یاکِی اَنَه اوُشَه مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَرگَه تِیگِیشلِی اِیکَه نِینِی هَمَّه مِیز یَحشِی بِیلَه مِیز، اَلله تَعالَی اوُلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى یُؤْفَکُونَ» (منافقون/4)، اوُلَر دُشمَندوُرلَر. بَس، اوُلَردَن اِختِیاط بوُلِینگ! اوُلَرنِی اَلله لَعنَتلَه گَی! قَندَی اَدَشماقدَه لَر- اَ!
بوُ دِین کامِل بوُلگَن وَ اوُنگَه بِیر نَرسَه نِی قوُشِیشنِی کِیرَگِی یُوق، اوُ تا قِیامَت کوُنِیگَه چَه بَشَرِیَتنِی هَمَّه سِی اوُچُون یِیتَرلِی وَ مُناسِبدوُر، چوُنکِی خاتَمُ الاَنبِیا بوُلمِیش پَیغَمبَرِیمِیز صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم هَم تا قِیامَت کوُنِیگَه چَه هَمَّه آدَملَر اوُچُون یوُبارِیلگَن وَ اوُ کِیشِینِینگ مَنَه بُو قانوُنلَرِی هَم قِیامَت کوُنِیگَه چَه هَمَّه اوُچُون مُناسِب وَ کامِل قِیلِینگَن، اوُنِی باشقَه قانوُنگَه یا باشقَه پراگرَمَّه گَه اِیختِیاجِی یوُق، اَگَر بِیر کِیشِی “آگاهانَه وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز” بِدعَتنِی یوُلِیگَه قَدَم قوُیسَه، حَقِیقَتدَه اوُ شوُ اوُرِیندَه بِدعَتنِی اَلله وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی اوُرنِیگَه اوُزِیگَه پِیشوا قِیلِیب آلگَن بوُلَه دِی وَ اوُ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی، اَلله وَ رَسُولِینِی دَستوُرِینِی بِیر چِیتگَه سوُرِیب قوُیگَن، هَمدَه یَنگِی بِدعَت قانوُنِینِی وَ دَستوُرِینِی اوُنِی اوُرنِیگَه قوُیِیب آلگَن، مَنَه بوُندَی جِنایَتنِی اَلله تَعالَی هَرگِیز کِیچِیرمَیدِی وَ شَخصنِی قِیلگَن جِنایَتِیگَه یَرَشَه جَزالَیدِی.
اَمّا “مَوجُود وَضِیعیَتدَه” مُسُلمانلَرنِینگ کوُندَه لِیک،بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیختِیاجلَرِیگَه مُناسِب حالدَه، اَلبَتَّه بَصِیرَت بِیلَن دَعوَت قِیلِیشدَن وَ مُسُلمانلَرگَه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رَوِیشلَرِیگَه کوُرَه یَحشِیلِیک قِیلِیشدَن تَشقَه رِی، فاسِق وَ اِیمانِی ناقِص مُسُلمانلَرنِینگ اِیمانِینِی اَندازَه سِی، دَرَجَه سِی بِیلَن اوُزِیمِیزنِی مَشغوُل قِیلِیشلِیک وَ اَهلِی بِدعَتنِینگ خَطالَرِینِی پَیدا قِیلِیش، هَمدَه اوُلَرنِینگ جَهَنَّم اَهلِی اِیکَه نِینِی وَ اوُلَرنِی جَهَنَّم آلاوِیدَه قَنچَه لِیک چوُقوُرراق باتِیب کِیتِیشلَرِینِی اِثبات قِیلِیش اوُچُون حَرَکَت قِیلِیشلِیک، بُو کوُپراق «أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ» نِی وَ مُسُلمانلَرنِینگ بُوگوُنگِی کوُندَگِی مَوجُود وَضِیعیَتِینِی،اِیختِیاجلَرِینِی، اِیشلَرِینِی دَرَجَه سِینِی توُشوُنِیب یِیتگَن کِیشِیلَرنِی اِیمَس، بَلکِی بِیمار وَ تَفرَقَه سالوُچِی کِیمسَه لَرنِی، دُشمَننِی، اوُلَمایِی سُوء وَالرُّویبِیضَه نِی اِیشِیدوُر.
مَنَه بُو اَهلِی بِدعَت، هَر قَندَی حالَتدَه هَم مُسُلمان جامِیعَه نِی جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی وَ بِیزلَرنِی اوُلَرگَه نِسبَتاً وَظِیفَه مِیز بار، بوُ نَرسَه لَرنِی بِیزلَرنِینگ جوُدَه کوُپ بِرادَرلَرِیمِیز وَ آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز اوُنوُتِیب قوُیِیشگَن. بَرچَه بِدعَتلَرنِی، عَمَلِی وَ رَفتارِی فَسادلَرنِی نابوُد قِیلِیش اوُچُون حاضِرگِی پَیتدَگِی بِیزلَرنِینگ اِینگ کَتتَه وَظِیفَه مِیز، اوُلِی الاَمر شُورا سِینِی یوُلِیگَه کوُرَه واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد جَماعَتنِی تَشکِیل قِیلِیشگَه حَرَکَت قِیلِیشدَن عِبارَت، چوُنکِی فَقَط وَ فَقَط اوُنِی واسِیطَه سِیدَه “اوُچ اَبزار ” وُجُودگَه کِیلَه دِی.
بُو بِیزلَرنِینگ اَساسِی وَظِیفَه مِیز، بُو بِیزلَرنِینگ اَساسِی وَ بِیرِینچِی دَرَجَه لِی وَظِیفَه مِیز حِسابلَه نَه دِی،اَگَر بُو وَظِیفَه نِی عَمَلگَه آشِیرِیلسَه، باشقَه مِینگلَب بوُلغَه نِیشلَر نابوُد بوُلِیب کِیتَه دِی، حوُددِی شوُنگَه اوُحشَب نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن اِسلامِی خِلافَتنِی قوُلدَن بای بِیرِیلگَندَن سُونگ، مُسُلمانلَرگَه مِینگلَب بوُلغَه نِیشلَر،فَسادلَر کِیلِیب قوُشِیلدِی، اِیندِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی هَم قوُلدَن بای بِیرِیلگَندَن سُونگ اِیسَه، دِیارلَردَه اَنَه بُو بوُلغَه نِیشلَر یَنَدَه کوُپَیدِی، اِسلامِی شوُرانِینگ واحِد مَجلِیسِی هَم قوُلدَن کِیتگَچ اِیسَه، اَنَه اوُشَه بوُلغَه نِیشلَر یَنَدَه کوُپَیِیب کِیتدِی.
مَنَه بُو بوُلغَه نِیشلَر نِی یوُقاتِیش اوُچُون حاضِرگِی پَیتدَگِی اَساسِی وَ بِیرِینچِی دَرَجَه لِی وَظِیفَه مِیز، “اوُچ اَبزاردَن” بِیرِینِی تَشکِیل قِیلِیشدَن عِبارَت. اوُزِینِینگ واحِد اِجماعسِی بِیلَن قاضِیلِیک رالِینِی بَجَرَه دِیگَن واحِد اوُمَّتنِی وَ واحِد اوُلِی الاَمر شوُراسِینِی تَشکِیل قِیلِیش کِیرَک،اوُنِی حُکمِی اِینگ آخِیرگِی حُکم سَنَلَه دِی، اوُنِی اِجماعسِی اِینگ آخِیرگِی حُکمدِیر وَ اوُ اوُزِینِی اَنَه اوُشَه واحِد اِجماعسِی بِیلَن واحِد جَماعَتنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی وَ حاضِرگِی کوُندَه بِیز کوُرِیب توُرگَن تَرقاق اوُمَّتلَر وَ تَرقاق جَماعَتلَر هَم اوُرتَه دَن یوُقاتِیلَه دِی.
(دوامی بار…….)
[1]– بخاری و مسلم و دیگران آن را روایت کردهاند و حدیث متواتر و عام است؛ فتح الباری، ج ۱۳، ص ۲۸۱
[2]– نَقَلَ ذَلِكَ الْعَلَّامَةُ الشَّاطِبِيُّ فِي عِدَّةِ مَوَاضِعَ مِنْ كِتَابِ الِاعْتِصَامِ، ص 167، ج 1و 198، ج 2
[3]– الاعتصام ـ للشاطبى، ج 1، ص 49؛الإحكام في أصول الأحكام لابن حزم الأندلسي، ج 6، ص 791
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(5- قیسم)
منه بوندی جنایتلر شریعتده قیلینمسلیگی و بوندی یالغانلر و یسمه پوللر آدملرگه اصلیسینی اورنیگه اوتکه زیلمسلیگی اوچون، الله تعالی اوزی بنده لریگه ایرایه بیرگن اصلی جنسنی برابریده منه بوندی یسمه جنسلرنی ارایه بیریشلیکنی بیر نوع قانون ایشلب چیقه ریش و اوزینی شریعتی برابریده شریعتنی وجودگه کیلتیریش دیب بیله دی و تحدیدلی رویش بیلن مرحمت قیله دی: «أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ»(شوری/۲۱)، بلکیم اولر (مککه مشرکلری) اوچون (کفر و شیرک کبی) الله بویورمه گن نرسه لرنی – “دین”نی، اولرگه شریعت قیلیب بیرگن شیریکلری- بوتلری باردیر؟!
و رسول الله صلی الله علیه وسلم مرحمت قیله دیلر: «إِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَ خَيْرَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلُّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ وَكُلُّ ضَلَالَةٍ فِي النَّار. “اِینگ راست سُوز اَلله نِی کِتابِی وَ اِینگ یَحشِی رَوِیش محمد صلی الله علیه وسلمنِی رَوِیشِیدِیر، اِینگ یامان اِیش دِیندَه یَنگِیلِیکنِی وُجُودگه کِیلتِیرِیشدِیر، دِیندَه یَنگِی پَیدا بوُلگن نَرسَه، بِدعَتدِیر؛ هَر قَندَی بِدعَت گوُمراهلِیک وَ هَر بِیر گوُمراهلِیک اِیسَه جَهَنَّمدَه دِیر.[1]
یَعنِی “بَرچَه” بِدعَتلَرنِی قِیلِیشلِیک، سَرگَردانلِیککَه وَ گوُناهگَه سَبَب بوُلَه دِی، (كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ) وَ بَرچَه گوُمراهلِیکلَرنِی نَتِیجَه سِی جَهَنَّم آلاوِیگَه باعِث بوُلَه دِی. یَعنِی “بَرچَه” مَنَه بُو بِدعَتلَرنِی قِیلِیشلِیک، “کُلّ” کَلِیمَه سِینِی کِیلتِیرِیلگَه نِی سَبَبلِی،سَرگَردانلِیککَه وَ گوُناهگَه باعِث بوُلَه دِی وَ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلّم اوُنِی عُمُومِی حالدَه بَیان قِیلگَنلَر وَ بُو یِیردَه بِیر نَرسَه نِی خاصلَه مَه گَنلَر وَ “بَرچَه” بِدعَتلَر گوُمراهلِیکدَه، دِیب مَرحَمَت قِیلگَنلَر، (كُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ)، بُولِیب هَم سَرگَردانلِیک وَ گوُمراهلِیک خَطَرلِی گوُناه بوُلِیب، اِنساننِی جَهَنَّم آلاوِینِی واسِیطَه سِیدَه عَذابلَه نِیشِیگَه باعِث بوُلَه دِی: كُلُّ ضَلَالَةٍ فِي النَّار.
رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم آچِیق وَ آشکار بَیان قِیلِیب حُکم صادِر قِیلَه دِیلَرکِی،”بَرچَه” بِدعَتلَر گوُمراهلِیککَه سَبَب بوُلَه دِی، اوُلَر نامُوناسِب وَ غَیرِی شَرعِیدوُر وَاَهلِی بِدعَت آخِیرَتدَه جَهَنَّم اَهلِیدَن بوُلَه دِی؛ اِیندِی بِدعَتِی مُکَفَّرَه نِی یا مُغَلِّظَه نِی قِیلگَن کِیمسَه لَر هَمِیشَه جَهَنَّمدَه قالِیشَه دِی وَ فاسِق مُسُلمانلَر هَم قِیلگَن جِنایَتِینِی مِقدارِیگَه کوُرَه جَزالَه نِیشِی کِیرَک. چوُنکِی رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: «مَا تَرَكْتُ شَيْئًا مِمَّا أَمَرَكُمُ اللهُ بِهِ، إِلَّا وَقَدْ أَمَرْتُكُمْ بِهِ، وَلَا تَرَكْتُ شَيْئًا مِمَّا نَهَاكُمُ اللهُ عَنْهُ،إِلَّا وَقَدْ نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ». [2]اَلله تَعالَی سِیزلَرنِی نِیمَه گَه بوُیوُرگَن بوُلسَه، مِین سِیزلَرنِی هَم بُو نَرسَه لَرگَه بُویُوردِیم وَ اَلله سِیزلَرنِی نِیمَه دَن قَیتَرگَن بوُلسَه، مِین هَم سِیزلَرنِی بُو نَرسَه لَردَن قَیتَردِیم؛ وَلَا تَرَكْتُ ، اَلله سِیزلَرنِی قَیتَرگَن نَرسَه لَرنِی بِیرارتَه سِینِی تَرک قِیلمَه دِیم، هَمَّه سِینِی سِیزلَرگَه اَیتدِیم.
اِیندِی، اَلله تَعالَی رَسُولِی آرقَه لِی مُسُلمانلَرنِی اَمر وَ نَهِی قِیلگَن مَنَه بُو اوُرِینلَردَه، اَگَر شَخص آگاهانَه وَ اوُزِینِی اِختِیارِی بِیلَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن حالدَه،یَنگِی نَرسَه نِی اَصلنِی اوُرنِیگَه قوُیِیب آلگَن بوُلسَه، بُو فاسِق شَخص حِسابلَه نَه دِی وَ اوُنِی قِیلگَن اِیشِی هَر قَندَی حالَتدَه رَد قِیلِینگَندوُر: «مَنْ أَحْدَثَ فِيْ أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ»،[3] هَر قَندَی کِیمسَه بِیزنِی دِینِیمِیزدَه بِیر نَرسَه نِی اِیجاد قِیلسَه، بُو نَرسَه اوُندَن اِیمَس، رَد قِیلِینگَن وَ اوُندَن قَبوُل قِیلِینمَیدِی. چوُنکِی اوُ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه مُوافِق بوُلمَه گَن عَمَلنِی قِیلگَن وَ بُو رَد قِیلِینگَن: «مَنْ عَمِلَ عَمَلاً لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ»،[4] هَر قَندَی کِیمسَه قِیلگَن اِیش بِیزلَرنِی دِینِیمِیز وَ سُنَّتِیمِیزگَه مُوافِق بوُلمَیدِیگَن بوُلسَه، رَد قِیلِینگَندوُر. اوُزِینِی جِنایَتکارانَه اِیشِیدَه دَوام اِیتَه یاتگَن وَ بُو اِیشنِی یَنَه قَیتَه رِیب قِیلَه یاتگَن وَ بُو اِیشلَرنِی رِیجَه سِینِی کِیتِیگَه توُشگَن مَنَه بوُندَی فاسِق شَخص، اَنَه اوُشَه جِنایَتکارانَه اِیشِینِی تَرک قِیلمَسَه وَ اوُشَه قِیلَه یاتگَن اِیشِیدَه تَوبَه قِیلمَه سَه، مَنَه بُو اِیشِیدَه هَم تَوبَه سِی قَبوُل قِیلِینمَیدِی: «إِنَّ اللَّهَ حَجَبَ التَّوْبَةَ عَنْ كُلِّ صَاحِبِ بِدْعَةٍحَتَّى يَدَعَ بِدْعَتَهُ»،[5] هَر قَندَی بِیر بِدعَتنِی قِیلَه یاتگَن کِیمسَه نِینگ تَوبَه سِینِی قَبُول قِیلمَیدِی،مَگَرَمکِی اوُ اوُزِینِی بِدعَتدَن اوُزاقلَشتِیرسَه قَبُول قِیلَه دِی.
تا قِیلَه یاتگَن جِنایَتِینِی تَرک قِیلمَه گوُنِیچَه تَوبَه سِینِی قَبُول بوُلمَسلِیگِی هَم عاددِی بِیر نَرسَه. شَخص هَر کوُنِی فَلانچِی مَذهَبگَه یا قِبلَه اَهلِیدَن بوُلمِیش فَلانچِی قَومگَه نِسبَتاً نَفرَتِی سَبَبلِی، اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی تَکفِیر قِیلَه دِی وَ اوُلَرنِی مُرتَد دِیب سَنَیدِی، بوُلِیب هَم اوُ اوُلَرنِی توُرت فِیلتِیردَن اوُتکَزمَه گَنلِیگِینِی وَ اوُلَرنِی بوُندَی حالَتدَه تَکفِیر قِیلِیب مُرتَد دِییِیلِیشِی خَطا اِیکَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اوُ اَلله تَعالَی نِی قوُیِیدَگِیچَه مَرحَمَت قِیلگَه نِیدَن هَم خَبَرِی بار: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ» (مائده/8)، اِی مُؤمِنلَر، اَلله نِینگ اوُزِی اوُچُون حَق یوُلنِی توُتگوُچِی، عَدالَت بِیلَن شَهادَت- گوُواهلِیک بِیرگوُچِی بوُلِینگِیز! بِیران قَومنِی یامان کوُرِیشِینگِیز سِیزلَرنِی عَدالَت قِیلمَسلِیککَه تارتمَه سِین! عَدالَت قِیلِینگِیز! شُو تَقواگَه یَقِینراقدِیر. اَلله دَن قوُرقِینگِیز! اَلبَتَّه اَلله قِیلَه یاتگَن عَمَللَرِینگِیزدَن خَبَرداردِیر.
حوُپ، اِیندِی مَنَه بُو شَخص فَلانچِی قَومنِی وَ مَذهَبنِی مُرتَد دِییِیش بوُیِیچَه صَحِیح شَرعِی یوُلدَن یوُرمَه گَنلِیگِینِی وَ عَدالَتدَن اوُزاقلَه شِیب کِیتگَه نِینِی وَ فَقَط کوُنگلِیدَگِی کِینَه سِی سَبَبلِی اوُلَرنِی مُرتَد دِیگَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمَّا اوُ بُو جِنایَتِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِی یاکِی اوُ اَلله تَعالَی قُرآندَه کِیملَرنِی مُشرِک دِیگَنلِیگِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا بوُ شَخص اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن یا نَجدِی اوُلَمالَرنِی یاکِی اِجتِهاد قِیلگَن باشقَه عالِملَرنِی فِکرِیگَه کوُر- کوُرانَه تَقلِید قِیلَه دِی، اَنَه بُو شَخص اِجتِهادنِی خَطا اِیکَه نِینِی وَ اَلله تَعالَی قُرآندَه کِیملَرنِی مُشرِک دِیگَنلِیگِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، لِیکِن اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن اوُزِی نَفرَتلَنگَن فَلانچِی گوُرُوه یا مَذهَبنِی مُشرِکلَر جُملَه سِیدَن دِیب حِسابلَیدِی. بوُلِیب هَم اَلله تَعالَی اوُلَرنِی مُشرِکلَر جُملَه سِیدَن دِیمَه گَن وَ مُشرِکلَرنِی حُکمِیگَه شامِل هَم قِیلمَه گَن. یاکِی شَخص مَست قِیلوُچِی اِیچِیملِیکلَرنِی،زِنانِی وَ اوُغرِیلِیکنِی اَلله اوُزِینِی کَلامِیدَه حَرام قِیلگَنلِیگِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ اوُزِینِی اِیختِیارِیگَه کوُرَه وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه خِلاف رَوِیشدَه گوُناه اِیشنِی قِیلَه دِی وَ اَنَه بُو گوُناهِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِی، اَگَرچِی اوُنِی اوُستِیدَه حَد اِجرا قِیلِینگَن بوُلسَه هَم، بَرِیبِیر اوُ بُو اِیشِینِی دَوام اِیتتِیرَه دِی.
(دوامی بار…….)
[1]– مسلم، أبو داود، النسائي، ابن ماجه، أحمد، الدارمي، صحیح مسلم، ج ۲، ص ۵۹۲، ح ۸۶۷؛ سنن کبری نسائی، ج 1، ص ۵۵۰، ح ۱۷۸۶٫؛ سنن ابن ماجه، ج ۱، ص ۴۹؛ مسند احمد بن حنبل، ج ۳۵، ص ۹؛ السنن الکبری للبیهقی، ج ۱۰، ص ۱۱۴؛ سنن الدارمی، ج ۱۰، ص ۴۶۸؛ المعجم الکبیر للطبرانی، ج ۸، ص ۶۴؛ المستدرک علی الصحیحین، ج ۱، ص ۱۷۴
[2]– قال الألباني في السلسلة الصحيحة،أخرجه الشافعي كما في “بدائع المنن” برقم (7) وابن خزيمة في “حديث علي بن حجر” (ج 3، رقم 100)
[3]– متفق علیه
[4]– مسلم
[5]– طبرانی و ترمذی، الراوي: أنس بن مالك المحدث: الألباني – المصدر: صحيح الترغيب – الصفحة أو الرقم: 54 / الألباني – المصدر: تخريج كتاب السنة – الصفحة أو الرقم: 37/ الهيتمي المكي – المصدر: الزواجر – الصفحة أو الرقم: 1/99/ الراوي: أنس بن مالك المحدث: السفاريني الحنبلي – المصدر: لوائح الأنوار السنية – الصفحة أو الرقم: 1/203 / تاريخ أصبهان” (ص 259) و الطبراني في “الأوسط” (رقم 4360) و أبو بكر الملحمي في “مجلسين من الأمالي” (ق 148/1 – 2) والهروي في “ذم الكلام” (6 /101 / 1) و البيهقي في “شعب الإيمان” (2/ 380 /2) و يوسف بن عبد الهادي في “جمع الجيوش و الدساكر على ابن عساكر” (ق 33/1)
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
یِیتتِینچِی مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ شَرعِی مَنبَعلَردَگِی بِدعَتنِی مُختَصَر تَنِیب آلِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(4- قیسم)
یاکِی مَثَلاً اوُ فَقَطگِینَه اوُچ اَبزارگَه کوُرَه اوُمَّتنِی، عِزَّتنِی تَشکِیل قِیلسَه بوُلِیشِینِی وَ تَفَرُّقدَن وَ اوُ سَبَبلِی کِیلِیب چِیققَن عَذابلَردَن نَجات تاپسَه بوُلِیشِینِی جوُدَه هَم یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز اوُچ اَبزارنِی یانِیدَه توُرِیب توُرلِی- هِیل اَبزارلَرگَه،اَحزابلَرگَه وَ جَماعَتلَرگَه کوُنگِیل قوُیَه دِی وَ تَفَرُّق یوُلِیدَن یوُرَه دِی وَ عَدَدَّه شَرِیعَت اِجازَه بِیرگَن اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی. یاکِی اوُ شَخص یا مُسُلمان یا کافِر بوُلِیشِینِی وَ اوُچِینچِی دَستَه مَوجُود اِیمَسلِیگِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن مُشرِک یاکِی باشقَه چَه عِبارَه بِیلَن اَیتگَندَه اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن کافِر کَبِی اِصطِلاحلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش بِیلَن اَلله تَعالَی تَعیِین قِیلگَن اَنِیق عَدَدگَه قَرشِی بوُلگَن اوُچِینچِی دَستَه نِی وُجوُدگَه کِیلتِیرَه دِی؛ چوُن اَلله تَعالَی اوُزِینِی کَلامِیدَه هَر مُشرِکنِی کافِر دِیگَن، اِیندِی اوُلَر اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن مُشرِک دِیگَن پَیتلَرِیدَه بُو اِسلامگَه نِسبَتلَنگَن کافِر دِیگَه نِی بوُلَه دِی. لا حول و لا قوة الا بالله، مَنَه بُو شَخص یَنگِی دَستَه نِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش آرقَه لِی عَدَد بوُیِیچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم وَ اَلله نِی شَرِیعَتِی وَ قُرآن بَیان قِیلگَن اَصلگَه وَ عَدَدگَه قَرشِیلِیک قِیلگَن بوُلَه دِی.
اَوَّلگِیسِی سَبَبدَه قَرشِیلِیک قِیلگَن بوُلسَه، اِیککِینچِیسِی عَدَدَّه قَرشِیلِیک قِیلدِی، یاکِی شَخص حوُرسَندچِیلِیک وَ حَفَه گَرچِیلِیک خَبَرلَرِینِی قَبوُل قِیلِیب آلَه دِیگَن مَکان فَقَط وَ فَقَط اوُچ اَبزارنِی رَهبَرِیَتِی وَاِسلامِی جَمِیعیَتدَگِی مُتَخَصِّصلَر شوُراسِی وَ اِسلامِی جَمِیعیَتنِی اوُلِی الاَمر شوُراسِی اِیکَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی؛ اَمّا اوُ بوُتوُن جَهان کافِرلَرِینِی وَ مُرتَدلَرنِی یا مُنافِقلَرنِی کَنَلِی آرقَه لِی مِیش- مِیشلَر اَساسِیدَه خَبَرلَرنِی جَملَیدِی، بُو اِیشنِی مِثالِی شوُنگَه اوُحشَیدِیکِی، اوُ کَعبَه طَواف قِیلِینَه دِیگَن مَکان اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن فَلان تاشنِی یا دَرَختنِی یا قَبرنِی طَواف قِیلَه دِی وَ مَکان بارَه سِیدَه شَرِیعَت تَعیِین قِیلگَن اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی.
یاکِی اوُ رَمَضان رُوزَه سِینِی وَقتِی رَمَضَان آیِی اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز باشقَه آیدَه رُوزَه توُتَه دِی.
یاکِی اوُ فَلان مُنکَرنِی یا بِدعَتنِی یوُقاتِیشنِی وَقتِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی وَ کِیرَکلِی قُدرَتنِی قوُلگَه کِیرِیتگَندَن سُونگ کِیلِیشِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُ شاشِیلَه دِی وَ زَمانِی کِیلمَسدَن توُرِیب اوُنِی یُوقاتِیشنِی قَصد قِیلَه دِی وَ شُو رَوِیش بِیلَن شَرِیعَتدَه مَوجُود بوُلگَن اَصلگَه زَمان نوُقطَه یِی نَظَرِی بُویِیچَه قَرشِی چِیقَه دِی.
یاکِی اوُ اِسلامدَه زَکاتنِی اَندازَه سِی قَنچَه اِیکَه نِینِی یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِیگَه کوُرَه هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز اَندازَه دَه شَرِیعَتدَگِی اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی.
یاکِی آگاهانَه وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز جِنس بوُیِیچَه شَرِیعَتدَه مَوجُود بوُلگَن اَصلگَه قَرشِیلِیک کوُرسَه تَه دِی. مَثَلاً اوُ توُرت آیاقلِی بِیر حَیواننِی قوُربانلِیک قِیلِیشِی کِیرَک بوُلَه دِی، لِیکِن اوُ بِیر تاوُوقنِی قوُربانلِیک قِیلَه دِی.
یاکِی اوُ اَلله نِی مَخلوُقاتلَرگَه اوُحشَتمَسلِیگِی کِیرَکلِیگِینِی وَ اَلله گَه نِسبَتاً مَعشُوق صِیفَتِیدَه صِیفَتلَه مَسلِیک یاکِی مَخلوُقاتنِی اَلله گَه خاص بوُلگَن صِیفَتلَر بِیلَن صِیفَتلَه مَسلِیک کِیرَکلِیگِینِی یاکِی اوُچ اَبزاردَن بِیرِینِی رَهبَرِیگَه خاص بوُلگَن صِیفَتلَر وَ بِیلگِیلَر، مَثَلاً سَمع وَ طاعَه کَبِیلَر بِیلَن بِیر حِزبنِی یا کِیچِیک تَشکِیلاتنِی یاکِی کَتتَه تَشکِیلاتنِی رَهبَرِینِی صِیفَتلَه مَسلِیک کِیرَکلِیگِینِی هَم جُودَه یَحشِی بِیلِیشِی موُمکِین، اوُ مَنَه بُو اِیشلَرنِی قِیلمَسلِیک کِیرَکلِیگِینِی جوُدَه هَم یَحشِی بِیلَه دِی، اَمّا اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرسِیز “صِیفَتلَشدَه” اَصلگَه قَرشِی چِیقَه دِی.
سَمع وَ طاعَه صِیفَتِی کِیچِیک گوُرُوه تامانِیدَن کَتتَه راق گوُرُوهگَه نِسبَتاً کوُرسَه تِیلَه دِی. کَتتَه راق گوُرُوه اِیسَه گوُرُوهلَرنِی شوُراسِیگَه نِسبَتاً کوُرسَه تَه دِی، اِیندِی سَمع وَطاعَه پَستدَه گِیلَرگَه تِیگِیشلِی اِیمَس. توُرلِی – هِیل جَماعَتلَرنِی شُوراسِی وَ شوُرا مَجلِیسِی تامانِیدَن اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگَه نِسبَتاً کوُرسَه تِیلَه دِی، اِیندِی بُو یِیردَه اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَت مَوجُود بوُلگَندَن سُونگ، اوُ مُجاهِدلَرنِی شوُراسِیگَه تِیگِیشلِی بُولمَیدِی. نُبُوَّت مَنهَجِیگَه اَساسلَنگَن خِلافَت بار بوُلگَن پَیتدَه، مَنَه بُو سَمع وَ طاعَه اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتگَه تِیگِیشلِی بوُلمَی قالَه دِی. مَنَه بُو صِیفَت اوُنِی اوُزِیدَن کوُرَه یوُقارِیراقدَه توُرگَنگَه نَصِیب بوُلَه دِی. اَمّا بُو شَخص سَمع وَ طاعَه نِی صِیفَتِینِی اوُزِیدَن پَستراقدَگِیلَرگَه بِیرَه دِی. شُو رَوِیش بِیلَن صِیفَتلَش بوُیِیچَه اَصلگَه قَرشِیلِیک قِیلَه دِی.
مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه، اَنَه بُو اَهلِی بِدعَت وَ اَنَه بُو اَهلِی فِسق مُسُلمان حِسابلَه نَه دِی، مُسُلمان، حَه اوُلَر مُسُلماندوُرلَر. اَنَه بوُلَرنِی اِسلامِی حُقوُقلَرِی رِعایَه قِیلِینِیشِی کِیرَک، بُو مُسُلمان شَخص عَمَلگَه آشِیرگَن مَنَه بُو فِسق اوُنِی اِیمانِینِی کامِل بوُلِیشِیگَه یوُل قوُیمَیدِی وَ اوُنِی اِیمانِیدَه نوُقصاننِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی، اَمّا اوُنِی دِیندَن چِیقَه رِیب یوُبارمَیدِی. اِینگ آخِیرِیدَه اَگَر اوُ مُنافِقلَر وَ سِکوُلارزَدَه لَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِیگَن بوُلسَه، اوُلَردَن “اِختِیاط” بوُلِیشگَه توُغرِی کِیلَه دِی. مَنَه بُو حالَتدَه هَم، بَرِیبِیر اوُلَر مُسُلمانلَر جُملَه سِیدَن حِسابلَه نَه دِی وَ بُو شَخص بِدعَتنِی مُفَسِّقَه گَه دُوچار بوُلگَن، دِییمِیز وَ بُو شَخص اِیمانِی ناقِص بوُلگَن فاسِق مُسُلمان دِییَه آلَه مِیز.
رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم وَلِید اِبنِ عُقبَه نِی بَنِی مُصطَلِقنِی صَدَقاتلَرِینِی جَملَش اوُچُون یوُبارگَن پَیتلَرِیدَه، بُو شَخص اَنَه بُو قَبِیلَه گَه یِیتِیب بارمَسدَن توُرِیب آرتگَه قَیتَه دِی وَ رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگَه یالغاندَن بَنِی مُصطَلِق زَکات بِیرماقچِی اِیمَسلِیگِی وَ حَتَّی اوُلَرنِینگ دِیندَن قَیتگَن بوُلِیشِی وَ اوُلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگَه قَرشِی جَنگگَه تَیّار اِیکَنلِیکلَرِی اِحتِمالِی بارلِیگِینِی خَبَر بِیرَه دِی، بُو شَخص آگاهانَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِیگَه کوُرَه وَ هِیچ قَندَی شَرعِی یا اِضطِرارِی عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن حالدَه، رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمگَه توُغرِی سوُزنِی اوُرنِیگَه یالغان گَپنِی سوُزلَیدِی وَ اوُ راست سوُزنِی اوُرنِیگَه یالغاندَن فایدَه لَنگَه نِینِی جوُدَه یَحشِی بِیلَه دِی. اَلله تَعالَی بوُندَی مُسُلمانلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَیَّنُوا أَن تُصِیبُوا قَوْماً بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ (حجرات/6)، اِی مُؤمِنلَر، اَگَر سِیزلَرگَه بِیر فاسِق کِیمسَه بِیران خَبَر کِیلتِیرسَه، سِیزلَر (حَقِیقِی اَحوالنِی) بِیلمَه گَن حالِینگِیزدَه بِیران قَومگَه مُصِیبَت یِیتکَه زِیب قوُیِیب، قِیلگَن اِیشلَرِینگِیزگَه اَفسُوس- نَدامَت چِیکِیب قالمَسلِیکلَرِینگِیز اوُچُون ( اوُ فاسِق کِیمسَه آلِیب کِیلگَن خَبَرنِی) اَنِیقلَب – تِیکشِیرِیب کوُرِینگلَر!
مَنَه بُو اوُرِینلَرنِی بَرچَه سِیدَه آچِیق – آیدِین کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، شَخص آگاهانَه وَ اوُزِینِی اِیختِیارِی بِیلَن وَ هِیچ قَندَی شَرعِی عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن حالدَه، دِیندَه سابِیقَه سِی بوُلمَه گَن یَنگِی اِیشانچلَرگَه، عَقِیدَه لَرگَه وَ رَفتارلَرگَه اِیرگَشگَن، بُو شَخص مَنَه بُو اِیشلَرِی اوُچُون هِیچ قَندَی شَرعِی دَلِیلگَه یا قُرآن وَ صَحِیح سُنَّتدَگِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن آلِینگَن تَعوِیلگَه یا اِضطِرارِی دَلِیلگَه وَ عُذرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن؛ بَلکِی بِیر یَسَمَه نَرسَه نِی اَصلِینِی اوُرنِیگَه قوُیِیب آلگَن. رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: مَا أَحْدَثَ قَوْمٌ بِدْعَةً، إِلاَّ رُفِعَ مِثْلُهَا مِنَ السُّنَّةِ، فَتَمَسُّكٌ بِسُنَّةٍ خَيْرٌ مِنْ إِحْدَاثِ بِدْعَةٍ.[1] بِیر قَوم دِیندَه بِدعَتنِی وُجُودگَه کِیلتِیرگَن پَیتِیدَه، شُونِی اَندازَه سِیچَه سُنَّت اوُرتَه دَن کوُتَه رِیلَه دِی، سُنَّتنِی مَحکَم اوُشلَشلِیک وَ پایبَند بوُلِیشلِیک، بِدعَتنِی اِیجاد قِیلِیشدَن کوُرَه یَحشِیراقدوُر.
ایندی انه بو خدانی بنده سینی آلدیده هم راست و هم یالغان سوز بار ایدی، هم اصلی پولگه و هم یسمه پولگه ایگه بولگن ایدی، امّا اوزینی اختیاری بیلن یسمه سینی تنلیدی و حتّی آدملرنینگ جاهللیگی سببلی اصلی پولنی اورنیگه یسمه سینی اوتکه زیشنی هاحلیدی. انیق کورینیب تورگه نیدیک بو شخص جنایتچی، او جنایتینی مقداریگه کوره جزاله نیشی کیرک.
(دوامی بار……..)
[1]– فتح الباري شرح صحيح البخاري، الاعتصام بالكتاب والسنة، مسند الإمام أحمد، مسند الشاميين