Муқаддамот дарслари / учинчи дарс: тоғутни таниб олишлик, исломга киришдаги аввалги қадамдур.
(2-қисм)
Бундан келиб чиқадики, тоғутни таниб унга куфр келтириш мухим иш бўлиб, мусулмонни ақидасини асосий қисмини ташкил қилади; башариятни тарихи давомидаги барча пайғамбарларнинг рисолатини ярми бўлган, аммо агар хозир жуда кўп жамиятларга бориб улардан барча пайғамбарлар нима учун келган?-деб сўрасангиз, жуда хам кам одам сизга қуръоний жавобни беришга қодир бўлади, агар уларга тоғутга куфр келтириш нима?-деб савол берсангиз, жуда кам одам тўғри жавоб бера олади, аслини олганда бу нарсалар ақидани ярмини ташкил қилади.
Аммо агар мана шу шахсларга ақидани иккинчи табақаси бўлган нарсалар хақида савол берсангиз, масалан ўзини ўзи қуръонда таништирган аллохни таниш ва унга иймон келтириш, шариатда баён қилинган жаннат ва жаханнамни таниш ва унга иймон келтириш, аллох йўлидаги жиход, аллохни шариати билан хукм қилишни лозимлиги, исломий хукумат, мусулмонларни ўртасидаги вахдатни жойгохи, аллохни ва уни авлиёларини яхши кўриш, аллохни яхши кўрган йўлда хаёт ва ўлимни хидоят қилиш, ё шунга ўхшаш масалалар бўйича сўрасангиз, уларни билими қуръонга яқин бўлмайди. Улар унчалик кўп маълумотга эга бўлмасликлари,танимасликлари мумкин,ёки уларни билимлари булғанган бўлиши хам мумкин. Аммо тахорат,мисвок уриш, эрталаб ва кечки зикрлар, намоздан кейинги зикрлар, суннат намозлари, эътикоф, хижобни риоя қилиш, қабрни устига ўтиришдан пархез қилиш ёки шунга ўхшаш юзлаб майда масалалар хақида савол сўрасангиз одатда жуда кўп яхши маълумотларни сизларга беришади. Мана бу бандайи худо бир томондан мана бу масалалар унга мухимроқ қилиб кўрсатилганини сизга тушунтириб беради, ёки уни ўзига шариат масалаларини ичида фақат мана шу нарсалар унга мухим бўлиб кўринган бўлади…….
Ва агар улардан тоғутга куфр келтириш ва ақидани бошқа ишлари хақида нима учун хеч нарса билмаслиги борасида сўрасангиз, кўпинча бахона келтириб айтадики:
“…مَّا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي آبَائِنَا الْأَوَّلِينَ” (مؤمنون/۲۴)
Бизлар бу (нух айтаётган “аллох якка ягонадир”, деган сўз)ни аввалги ота-боболаримиздан эшитган эмасмиз.
Гўёки бу жохилиятда ўзларини атрофидаги кишилардан тоғут,тоғутга куфр келтириш ва иймонни бошқа зарурий масалалари хақида эшитишмаган, яъни тоғутга куфр келтириш мухим иш бўла олмайди, бу хам бошқаларга қараб тақлид қилинган бир нарсадир.
Чунки хар қандай киши ўзи ишонган уламоларни хақ йўлда,деб фикрлайди, мана бу уламолар ва рахбарларни ёлғон сўзлаши мумкин эмас, улар ишонган мана бу уламолар мана бу мазхабда бошқалардан олимроқдир. Мана бу худони бандаси аллох таоло инсонга ақл берганини ва хар қандай ёшда ё хар қандай савод табақасида бўлишидан қатъий назар, хақни ботилдан ажратиб ташхис бериш қобилияти унга берилганини хам унутиб қўйган, бу одам хар қандай шароитда ўзини ақлини бошқаларни қўлига бериб қўймаслиги керак.
Қуръон хам очиқ-ойдин,содда забон билан нозил қилинган. Ақидалар хам жуда хам содда, такрорий суратда ва достонлар,мисоллар қолибида …….баён қилинган, хар бир киши аллох унга берган ақлни миқёсига қараб бу оятларда фикрлаб ақлини юргиза олади ва фахмлайди. Шундай бўлгач уни хеч қандай бахона қилишига ўрин хам қолмайди, девоналардан бошқа хамма инсонлар ла илаха иллаллохни тушуниш қудратига эгадурлар.
Қуръон содда ва хамма уни тушуна олади, аллох таоло хам қуръонда ақидани барча усулларини содда равиш билан хамма тушунадиган қилиб баён қилиб берган, тоғутга куфр келтириш “ла илаха” бўлса, уни ярми “иллаллох” худога ва фаришталарига,осмоний китобларга,пайғамбарларга, қиёмат кунига, тақдирни яхши ва ёмонига иймон келтиришдир. Ақида худди намоз,закот,рўза, хаж ва ……..ўхшаш буларни тафсилотини хадис ва суннат берадиган ва инсон турли-хил уламоларни назарларини ўртасида хайрон бўлиб қоладиган ахкомларнинг усулларига кирмайди, балки нихоятда содда, равшан ва комил суратда қуръонда баён қилинган.
(давоми бор…….)