دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(40- қисм)

Мана бу хадисдаги қадрли сахоба ўзини ўлдиришни қасд қилган эмасди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам уни қилган иши хато сабабли бўлганини ва у кечирилишини маълум қилиб  бу ишга  аниқлик киритадилар.

Ёки бошқа бир жойда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки: худованд ўзи томонга тавба қилиб қайтаётган бандаси учун сизларни хар бирингиздан кўра шодроқ бўлади. Одамлар яшайдиган жойлардан узоқдаги бир биёбонда бир шахс озиқ-овқат нарсалари билан бирга  отини хам  йўқотиб қўйган пайтида,уни топишдан ноумид бўлиб қолади. Шахс дарахтни соясига дам олиш учун чўзилиб ётади, у шу холатда паришон бўлиб турган пайтида тўсатдан отини бошига келиб қолганини кўради. Шунда отини тизгинини ушлаб олиб қаттиқ хурсанд бўлганидан айтадики:

قَالَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ اللَّهُمَّ أَنْتَ عَبْدِی وَأَنَا رَبُّکَ أَخْطَأَ مِنْ شِدَّةِ الْفَرَحِ،

Мана бу шахс қаттиқ хурсанд бўлганидан айтадики: парвардигоро! Сен банда ва мен сени парвардигорингман. Мана бу шахс қаттиқ хурсанд бўлгани сабабли хато қилади.

Агар бир шахс аллохни ўзини бандаси деб хитоб қиладиган бўлса, шубхасиз бу шахс ошкор куфрга дучор бўлган бўлади, қатъан хам ошкор куфрга дучор бўлади, шунингдек агар бир  киши қасддан,огох бўлган холатда бу ишни қилса, бу уни исломдан чиқишига боис бўлади, аммо олдин айтиб ўтилган шахсга ўхшаб хато қилган холда айтиб юборса маъзур бўлади ва уни устида хукм содир бўлмайди.

Албатта, хатокор ёки унутган шахсга нисбатан қаттиққўл бўлиш ва гунохни олиб ташланиши, мушаххас жиноятлардаги ахкомларни ижро қилинмайди деган маънода эмас. Чунки хато қилиш,унутиш борасидаги масалаларда баъзи бир масалалар борки, хато қилинган тақдирда хам уни ижро қилиниши керак, махсусан булар аллохнинг  бандаларини хаққига тегишли бўлса. Қасд қилмаган холда одам ўлдиришга ўхшаш,бунда шахс бошқа бир кишини қасд қилмаган холда ўлдириб қўяди, буни баробарида эса ўзини қилган хатоси сабабли каффорот бериб дия тўлаши лозим. Ёки бўлмасам тахорат олишни унутиб тахоратсиз  намоз ўқиган киши, бир муддатдан сўнг бу уни ёдига келади. Шунда, намозини иккинчи марта қайта ўқиши керак, ёки бир фарзни вақти ўтиб кетган бўлса ва у намозини унутиб қўйган бўлса, ёдига тушгандан сўнг уни ўқиши лозим.

Бу ердаги гунох уни иймонига зарба,зарар етказмайди, уни унутганлиги ё хато қилгани сабабли бу нарсалар иймонига зарар етишига монеълик қилади ва у етказган зарарини қоплаши лозим. Хар қандай холатда хам, унутиш ва хатога ўхшаган қасддан қилинмаган ишлар мусулмон шахсни такфир қилинишига монеълик қилади.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(38- қисм)

  Мана бу холатда, агар шахс уни иртидодгача тортиб олиб борган жинояткорона ишига нисбатан мўътабар жохилликка эга бўладиган бўлса, унинг мана бу мўътабар жохиллиги иртидод жиноятидан покланиши учун бахона,узр бўла олади ва мана шу мўътабар жохиллик шахсни иймонига зарар етишига монеълик қилади ва шахсга қарши хукм содир қилинишига, уни такфир бўлишига тўсиқ бўлади ва шахснинг мана бу мўътабар жохиллиги аллохни шариатининг қайси қисматини ўз ичига олишини  хам фарқи йўқ.

Мўътабар жохиллик шариатни хаммасига тўғри келади, махсусан ақидага ўхшаш инсон бошқалардан тақлид қилиб ёки меърос қилиб ололмайдиган қисмида шахс албатта ақидасини тахқиқ қилиш,изланиш,тажриба қилиш, хато, аста-секинлик билан жохилликдан илмга сари  харакатланиш оқибатида қўлга киритиши лозим. Жохилликдан илмга ва куфрдан иймонга ,кофирларни жамиятидан исломга томон қилинган харакат, аллохни назаридаги олдинга сари ривожланиш ва орқада қолишни маъносини,мафхумини англатади:

«لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْيَتَقَدَّمَأَوْيَتَأَخَّرَ».

Мана бу йўлда олдинга ривожланишни таъсирида орқада қолиш  ё орқага қайтиш мушаххас бўлади.

Жохилликка узр келтириш борасида ишора қилиниши керак бўлган нуқта, динни усуллар ва фаръий нарсаларга тақсим бўлишидир, баъзи бир кишилар усулларда узр мавжуд эмас,аммо фаръий нарсаларда мавжуд,дейишни қасд қилишади. Аввало мана бундай тақсомотни қуръонда ва сахих суннатда хеч қандай асоси йўқ. Демак, бу борада кўнглингиз хотиржам бўлсин. Ибни Қоййим,ибни Таймия рохимахуллохга ўхшаган олимлар мана бу борада айтишганки: (усул ва фаръий) нарсаларга тақсим бўлишлик сахобаларни асридан кейин пайдо бўлган, бошқа томондан қараганда мана бундай тақсимотга қоил бўлган кишилар,динни энг катта усулларидан бўлган ва динни арконларидан хисобланган намозни фаръий нарсалардан ,деб хисоблашади ва салафлар ихтилоф қилган эътиқодга оид масалаларни хам фаръий нарсалардан хисоблашади. Уларга шуни айтамизки: агар сизларни усуллардан бўлган манзурингиз  ақидавий масалалар бўладиган бўлса, динни хаммаси усулдир; чунки бизлар молий ё баданий ибодатларни шаръий эканига эътиқод қилган пайтимиздагина бажара оламиз; амалдан олдин эътиқод бўлиши керак, агар бундай ақида бўлмайдиган бўлса аллохни ибодатлари амални воситаси билан тўғри бўлмайди…. кўрдингизми, мана бу катта кишиларнинг мана бу масалага нисбатан кўз қарашлари бўлади. Демак, динда усул ва фаръий нарсаларга тақсим қилишликни қуръон ва суннатда хеч қандай асоси йўқ .

Мана бу холатда жохилликка узр келтириш мўътабар жохилликни динни бир қисмида эмас,балки  динни хаммасида қабул қилишликдан иборат. Ошкор ва аниқ ишлар яъни шариатда аниқ ва ошкор баён қилинган ишлар ёки бошқаларга ошкор ва равшан бўлган ишлар эмас, олдин “шахс учун” ошкор ва равшан бўлган ишлардир. Шунинг учун хам бир мусулмонга ишларни ошкор ва равшан қилиниши керак, мана бу ишларни ошкор ва аниқ қилганимиздан сўнг, шахсни устида хукмни мархалаларни босиб ўтиш орқали содир қиламиз.

Энди, агар мусулмон киши шаръий каналлар орқали ўзини жохиллиги бартараф бўлиши учун харакат қилмаса  ёки бирор киши унга ишларни ошкор ва равшан қилиб беришига хам рухсат бермасачи? Мана бу холатда, бундай шахс хеч қандай узрли сабабсиз дарсларга хозир бўлмаган ва бошқалардан орқада қолган шогирдга ўхшайди, уни имтихонлардан ўта олмаслиги хам табиийдир. Мана бу шахсни хеч қандай узри йўқ, чунки унга хамма нарса мухайё эди, аммо “ўзини ихтиёри билан” дарсларга  қатнашмаган ва “ўзини ихтиёри билан” ўзини таълимдан, юқори синфга ўтишдан,илгарилашдан махрум қилган. Шу тартибда муртад бўлган ва ўзларини учталик кофирлар (ахли китоб кофирлари,шибхи ахли китоб кофирлари, мушрик ва секуляр кофирлар) жумласига қўшган ва ўзларини улардан деб билган кишилар учун хам узр мавжуд эмас. Чунки жохилликка узр келтириш кофирларга эмас, мусулмонларга тегишли нарса, кофирларга эмас фақат мусулмонларга тегишли имтиёздир. Мана бу холатда агар мусулмон киши шундай мўътабар жохилликка эга бўлса,шу мўътабар жохиллиги уни такфир бўлишига монеълик қила олади ва хукм уни устидан олиб ташланади.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(37- қисм)

Энди, шариатни баъзи ахкомлари борки хамма учун очиқ-ойдиндир, баъзи бир холатлар бундан мустасно,хозирча шуни айта оламизки, мусулмон бўлганликлари мужмал суратда собит бўлган кишиларни барчаси мана бу ахкомлардан огох бўлмасликлари мумкин эмас. Масалан намоз вожиб эканини ё рўзани вожиб эканини, ё хажни,закотни вожиб эканини хамма билади. Чунки мана бу ўринлар хамма учун равшан ва ошкор, агар бир кишини намоз ўқимаётганини кўрсанг ва унга қараб нима учун намоз ўқимаяпсан?-десанг, мана бу киши уни жавобига мен намозни вожиб эканини билмасдим,деса. Биз мана бу бахонани ундан қабул қилмаймиз ва мана бу шахсни жохиллиги мўътабар эмас.

Аммо олдин хам айтиб ўтганимиздек, бундан бошқа ўринлар хам бор бўлиб, бир жамиятдаги одамлар мана булар хақида илмга,огохликка эга бўлишлари ва мана бу ўринлар борасидаги хукмлар хаммага ошкор ва равшан бўлиши мумкин, аммо бошқа жамиятлар учун ошкор ва равшан бўлмаслиги мумкин, ёки хатто бир жамиятдаги хос минтақадаги  кишиларни бир қисми мана бу хукмлардан огох бўлади, аммо бошқа бир қисми эса илм ва огохликка эга бўлмайди ва мана бу хукмлар уларга ошкор ва равшан эмас. Мана бу холатдаги меъёр шуки, мана бу хақ ва хукм бошқаларга эмас, балки  шахсни ўзи учун ошкор ва равшан бўлиши лозим. 

Бизларни хаммамиз хам шундай холатга тушганмиз, албатта сизни ўзингиз хам бу холатга тушган бўлсангиз керак, яъни бир киши келиб сизнинг хабарингиз бўлмаган бир хабарни сизга етказади, сўнгра эса сизга қараб таъажжуб билан, бундан хаммани хабари бор қандай қилиб сени хабаринг йўқ,дейди? Шунга ўхшаш холатга дуч келмаганмисизлар? Албатта дуч келгансиз. Бўлиб хам мана бу шахсга бу маълумот тўғри каналлар орқали етиб келмаган бўлиши ва нотўғри каналлардан бу маълумотни қўлга киритган бўлиши мумкин. Бунга намуна, дўстларимиздан бири сухбатлашиб ўтирган пайтимизда, курдларнинг хозирги мусайламайи каззоби бўлмиш ужалонни ишчилар хизбидаги муртадлар яъни курдистонни сагмарглари билан мусулмонларни ўртасидаги жанглар хақидаги бир мавзу яъни жангни ким бошлаганлиги ўртага ташланди? Шу пайтгача дўстимиз мусулмонлар жангни бошлашган деган фикрда эди,аслида эса барча хужжатлар,далилларни кўрсатишича эса жангни бошловчилари муртад секуляристларни ўзи бўлишган,улар қуйидаги қоидага асосан иш олиб боришган эди:

«ولا یزالون یقاتلونکم حتی یردکم عن دینکم إن استطاعوا»

Мана бу кимсалар фаолият қилаётган минтақаларни хаммасида ироқда,сурияда мусулмонларни устига мана бу жангни мажбурлаб юкланган. Бизни дўстимиз мана бу хақиқатдан бехабар экан. Чунки кеча-ю кундуз муртадлар ва мунофиқларни қўлидаги ахборот воситалари ёлғонни буларни миясига қўйган эди, шунинг учун хам бу киши бугунги кундаги  хақиқатни билмасди. Мана бу хақиқатда эса мусулмонни бекорга тўкилган қони ва мана бу қон хақиқат йўлида тўкилдими ё йўқми?- деган мавзулар хақида сухбат қилинарди. Умуман олганда бир мусулмонни қони хақида гап очилган эди. Бу ерда бир мусулмонни обрўси,дини хақида гап кетаётган эди, аммо мана бу дўстимизни хабари йўқ экан.

Демак, бу ердаги меъёр шуки, мана бу масала ва хукм ўтиб кетган аждодларга ёки бошқа минтақалардаги одамларга ё мана бу жамиятда яшайдиган бошқа одамларга  эмас,балки  бу шахсни ўзи учун мушаххас ва ошкор бўлиши керак.

Байхақий ва Абдурраззоқ рохимахуллохни келтиришича: Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху шомдаги бир кишининг зинони харом қилингани хақидаги хукмни билмаслиги хақида қилаётган иддаосини қабул қилади, бу киши зино қилган бўлиб унга нисбатан ўзининг  жохил эканини  иддао қиларди. Умар ибни Хаттоб уни жохиллиги борасидаги узрини қабул қилади. Мана шунга ўхшаш у кишидан ва Усмондан ривоят қилинишича, араб бўлмаган ва зино гунохини қилиб қўйган ва зинони харом қилингани хақидаги хукмни билмаслигини иддао қилган  бир жориянинг  узрини хам қабул қилинган эди.

Субханаллох, агар сахобаларни асрида мана шунча сабиқунал аввалун мавжуд эканига ва исломий хукуматни қудратини борлигига қарамасдан мана бундай ошкор хукмлар хақида хам жохил бўлишган бўлса, ва уларни жохилликлари борасидаги узрлари хам қабул қилинган бўлса, исломий хукумат мавжуд бўлмаганлиги сабабли мана шунча жохилликлар ривожланган ва асрлардан буён мунофиқлар жамиятни ўзларига жавлонгох қилиб олган мана бу даврда қанча миқдорда жохиллик вужудга келаркин? Бўлиб хам мана бу жохилликлар аллохни шариатидаги барча ишларни ўз ичига олган  бўлсачи?

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

 
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(36- қисм)

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асхоблари хам эндигина ширкдан,куфрдан қутулган аввалги насл хисобланишган, улар жуда кўп нарсалар хақида шак қилишарди ва шакларини асосий манбаъ сифатида росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан сўраш орқали,мушкилотларини, жохилликларини бартараф қилишарди, ёки бўлмасам очиқ ақидавий хатоларга,амалларга дучор бўлишар ва яна росулуллох саллаллоху алайхи васалламга мурожаъат қилиш билан иқомайи хужжат қилиниб ислох бўлишарди.

Иқомайи хужжат қилинишдан мақсад, қуръондаги ва суннатдаги, ижмоъдаги шаръий хужжатлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни шаръий равишлари билан мана бу шароитдаги шахсга етказиларди. Яъни истидлол ва равшан хужжатлар билан нотаниш ишларни росулуллох саллаллоху алайхи васалламни равишлари билан шахсга кўрсатишимиз,танитишимиз керак бўлади, уни шундай холатда танитишимиз лозимки, бу шахс ўзини яқинларини,оиласини бегоналардан қандай ажратиб олса, мана бу хақни хам шундай ажратиб ташхис беришга қодир бўлиши лозим:

«يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»،

яъни шундай равишда шаръий хукмни ботилдан ажратиб ташхис бера олиши керак.

Мана бу огох қилиш йўлида бизлар хам хозирда барча мусулмонлар учун  бир хилда таълим системасига эга эмасмиз, шу сабабли хам бир шахс мана бу даражадаги билимга эга бўлиши,аммо бошқаси эга бўлмаслиги мумкин. Ёки бир маконда мана бу илмлар  раббоний уламоларни мавжудлиги ва ўзига хос етказиш шароитлари сабабли одамларга етиб борган,аммо бошқа бир жойда уламойи суъ борлиги ва ёмон каналлар сабабли раббоний уламоларни хеч қайси бирини сўзи етмаган бўлиши мумкин.

Уларни ўтган аждодларига етказилганлиги сабабли мана бу етказилган нарсалар уларга хам етади, деган нарса далил бўла олмайди. Йўқ, бундай бўлмайди, аслан бўлиши мумкин эмас, агар шундай бўлганида даъват,таблиғ иши тўхтаб қолган бўлар ва дин меърос қилиб олинадиган нарсага айланарди, фақих,мужтахид, ахли фан сўзларини ўзини маъносини йўқотарди.

Аниқ ва равшан кўриниб турганидек, хар бир даврда шаръий билимларни касб қиладиган ва хижрат қиладиган ,хамда ўзини миллатига мана бу билимларни етказадиган кишилар пайдо бўлади:

«وَما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْلا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَلِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْيَحْذَرُونَ» (توبه/122)،

Барча мўъминлар (жангга) чиқишлари лойиқ эмас. Ахир улардан хар бир гурухдан бир тоифа одамлар (жанг учун) чиқмайдиларми?! (Қолганлари эса мадинада) динни ўрганиб, (жангга кетган) қавмлари уларнинг олдиларига қайтган вақтларида, у қавмлар аллохнинг азобидан сақланишлари учун уларни огохлантиргани (қолмайдиларми)?!

Мана бу даъватчи тоифа диндаги фиқхни ўрганиб сўнгра уни қавмлари тушунадиган тилда уларга етказишлари лозим, бу ерда мана бу нарса жуда мухим, ўша миллат тушунадиган тилда етказилиши керак,

«بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ»

ўша миллатни маданиятига тўғри келадиган қилиб уларга очиқ,равшан баён қилиб бериши керак, бошқача истелох билан айтганда эса динни мана бу миллатга “янгидан” ироя бериши лозим,шу тарзда миллатни жохиллиги бартараф бўлади. Мана бу айни хақиқатдир.

Хўп,энди бартараф қилиниши лозим бўлган мана бу жохиллик нима?-деб савол берилса хам бўлади, агар бартараф қилинмаса такфирни монеъликларини бирига ўхшаб амал қиладими? Фан ахли мусулмонлардаги жохилликни икки қисмга тақсим қилишган:

-Мўътабар жохиллик: яъни мусулмон шахс бир ишни қилишдан олдин “билимга,огохликка” эга бўлмаган. Диққат қилинглар, яъни мусулмон шахс мана бу ишни қилишдан олдин “илмга,огохликка” эга бўлмаган,мана бу уни мўътабар жохиллиги хисобланади.

-Ғайри мўътабар жохиллик: яъни мусулмон шахс “илм ва огохликка” эришгандан сўнг мана бу ишни қилади.  У қилган иш, “илм ва огохликдан” сўнг содир қилинган, шунинг учун хам мана бу жохиллик ғайри мўътабардир, уни жохиллигини қабул қила олмаймиз.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(35- қисм)

Мана бу суратда жохилликка узр келтириш мусулмон учун барча ибодий ишларда ақидавий масалаларда,тавхидга,ширкка ёки фиқхий ахкомларга оид масалаларда хам кераклидир, мусулмон учун жохиллик ва хато  хисобланади, унда  катта ва кичикни ўртасида фарқлаб ўтирилмайди.

Юз марталаб такрорланиши  ва маданият сифатида танилиши керак бўлган бошқа бир нуқта шуки, шак ва шубха билан бир кишини кофир деб бўлмайди ва хадни хам ижро қилинмайди, ишонч билан мусулмон бўлганлиги собит бўлган кишини,яъни сен мана бу шахсни мусулмон эканига иймонинг комил; мана бу холатда шак,шубха,эхтимол билан мусулмон номини ундан тортиб ола олмайсан ва уни кофирларга қўшишга хам хаққинг йўқ.  

 «مَن دخلَ في الإسلام بيَقين فلا يُخرَج مِنه إلا بيقين» یا «مَنْ ثَبَتَ لَهُ عَقْد الْإِسْلَام بِيَقِينٍ لَمْ يَخْرُج مِنْهُ إِلَّا بِيَقِينٍ».

Яъни фақат далил ва ишонч билан шахсни исломдан чиқара оласан, ишонч бу ерда  жуда мухим нарса. Шунингдек кофирни мусулмон бўлиши хам далил ва ишонч билан исбот бўлади.

Мусулмонни ислом доирасидан чиқариб юбориш учун хам аввало далил ва ишончга эга бўлишинг керак,сўнгра мана шу ишонч билан уни чиқариб юборасан, кофир кишини хам ислом доирасига киргазиш учун хам далил ва ишончга эга бўлишинг лозим. Мана бу жуда кўп дўстларимизни рафторларида кўриладиган хатолар жумласидан бўлади, улар аввал кишини кофирсан дейишади,сўнгра уни кофир бўлагани борасида далил қидиришади. 

Кофир бўлган шахсга қараб бу мусулмон дейишинг,сўнгра эса уни мусулмон эканига далил қидиришинг хам хато бўлади, ёки мусулмон шахсга хам аввал кофир дейсанда,сўнгра уни кофирлигига далил қидирасан. Бу хам хато. Мусулмонни такфир қилиш уни ўлдириш демакдир.  

«إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِأَخِيهِ يَا كَافِرُ فهو کقتله».

Аввал шак ва шубха,эхтимол билан мусулмонни ўлдирсангда,ундан сўнг мен ўлдирган шахс жиноятчи бўлганми ё йўқми,десанг,бу ақлга тўғри келадими? У ўлимга мустахақ бўлганми ё йўқми? Мана бу инсонга муносиб иш эмас.

Аслида муносиб бўлган иш шуки, аввал далил ва хужжатлар текшириб чиқилади, сўнгра жиноятни ишонч билан исбот қилингач хукмни исбот  қилинади ва ундан сўнг хукм содир қилинади. Охирги мархалада хукмни ижро қилишга алоқадор каналлар орқали хукмни ижро қилишга харакат қилинади.

Шахс китоб ва суннат,ижмоъ асосида куфрга дучор бўлгандан сўнг, мана бу шахсни иймони шак ва гумон билан ва шахсларни хаво ва хаваси асосида ботил бўла олмайди, хеч ким мусулмон шахсни устида мажбурлаб  кофир лафзини бўйнига қўя  олмайди, чунки мана бу шахсни хаққида жиноятни исбот қилиш мархалалари,шартлар ва такфир монеъликлари ижро қилинмаган.

-Худди куфрда,ширкда,бидъатда ўсган ва мана бу мусибатлардан эндигина қутулган ва хозирда жохилликдан илм сари сафарда юришибди, аммо хануз Абу Зар розиаллоху анхуга ёки бугунги кундаги мусулмонзодаларга ўхшаш уларда жохилият қолдиқлари қолган ва бу қолдиқлар аста-секинлик билан пок бўлиши керак.

-Ёки худди сахроларда,даштда,чекка тоғли,ўтиш қийин бўлган минтақаларда пок ақидалардан узоқда ўсган кишига ўхшайди. Унга сахих ақида етиб бормаган ва бундай киши булғанган ақидага кўра ўсиб-улғайган.

-Ёки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  сўзларини эшитади, аммо бу у кишининг сўзлари  эканига ишонмаётган кишига ўхшайди, далилларга кўра ва ривоят қилувчига ишонмаганлиги боис уни инкор қилади.

 -Ёки бундан бошқа олдинги дарсларимизда ишора қилинган  мавжуд ўринларга кўра бўлиши мумкин.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

 
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(34- қисм)

Уларни кофир калимаси билан аташда уламолари билан уларга эргашганларни ўртасида фарқ қўйилмайди. Уларни хаммаси кофирларни мажмуъаси хисобланиб уларни ўзлари хам шу орқали ўзларини танишади, истелох бўйича куфр жамияти ё кофирлар жамияти,деймиз. Масалан улардан  бири мен насронийман,дейди ёки бошқа бири мен яхудийман,дейди ё бошқа бири мен секуляристман дейди; мана бу холатда биз уларни олимини хам, ёки уларга эргашганларни хам, худди ўзлари ўзларини таништирганларидек кофирлар дастаси деб хисоблаймиз,

«شَهِدُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ»

Бизлар хам уларни ўзларини гувохликларига биноан, уларни хеч қайси бирига узр келтирмаймиз. Чунки биз аслида уларни қайси бири аслий кофир ва қайси бири эргашган кимса ё уларни тўдасидан эканини ёки уларни қайси бири аслан иймон келтирмаган ёки уларни қайси бири иймон келтириши мумкин эканини билмаймиз. Демак, уларни гувохликларига биноан

«شَهِدُوا عَلَیأَنْفُسِهِمْأَنَّهُمْ کَانُوا کَافِرِینَ»

биз хам уларни хеч қайси бирига узр келтирмаймиз.

Энди,нима учун кофирларга узр келтирилмайди ва ахли фитратни дунё ва қиёматдаги жойгохи қандай бўлиши хақида “узр ба жахл”да батафсил сухбатлашганмиз, буни мутолаа қилишни хохлаган дўстларимиз мана бу китобга мурожаъат қилишлари мумкин.

Аммо “мужмал” ва “умумий” суратда исломни қабул қилган  ва ислом доирасига кирган,лекин исломга алоқадор бўлган хар қандай ишларда баъзи далилларга кўра хатоларга дучор бўлаётган киши, ўзига хос имтиёзларга эга бўлади, уни жиноятини исбот қилгандан сўнг ,учинчи ва тўртинчи мархалада такфирни шартларини ва такфирни монеъликларини мана бу шахсни устида риоя қилиниши керак, росулуллох салллалоху алайхи васалламни равишлари бўйича уни устида иқомайи хужжат қилиниши лозим, яъни сахих далиллар унга очиқ- ойдин,мубхам бўлмаган холда унга етказилиши керак. Бу ердаги мухим нарса, мана бу далил ва хужжатлар шахс тушунадиган тилда етказилиши лозим, шахс сизни нима деяётганингизни фахмлаши керак. Энди мана бу далил ва хужжатларни қачон етказилиши хам мухим, бир шахс хато қилгандан сўнг, уни хатосини росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тарафидан ёки исломий хукуматга тегишли ташкилотлар томонидан тўғриланиши мумкин, ёки исломий хукуматни ва унга тегишли ташкилотларни ва раббоний уламоларни  мавжуд бўлмаганлиги боис, мана бу далил унга кеч етиб бориши хам мумкин ёки хатто мана бу мусулмонлар шундай хатолар билан бирга ўлиб кетишлари хам мумкин. Уни қилган хатолари нима бўлишидан қатъий назар, мана бу шахс барибир мусулмон хисобланади.

Диққат қилинг дўстлар, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни асридаги мусулмонлар хам диндаги умумий нарсаларни  олишлари  ва умумий диндаги нарсаларни баробарида таслим бўлишларига қарамасдан, мана бу борада очиқ хатоларга дучор бўлишарди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам томонидан ё исломий хукумат ва унга хоким шўро тарафидан ислох бўлишарди. Демак, шахсга ошкор,маълум,комилан равшан бўлмаган холатда ақидадаги хатоларга дучор  бўлиши ,  қочиб қутулиб бўлмайдиган ишдир. Яъни хар қандай масалада мусулмонлар хатога,инхирофларга дучор бўлишлари мумкин, махсусан ақида масаласида шахс тақлид қила  олмайди ва шахсни ўзи тахқиқ қилиб изланиши ва тахқиқ қилган суратда қўлга киритиши лозим.

Агар сиз росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хар бир мусулмон бўлган кишини ўтиргизиб олиб ақидани ипидан игнасигача  таълим берардилар,деб тасаввур қилган бўлсангиз хато қиласиз. Балки сахобалар аста-секинлик билан огох бўлиб боришарди, хатто бу нарсалар қайси заминада бўлишини хам фарқи йўқ эди.(давоми бор………

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

 
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(33- қисм)

Иккинчи даста ўзлари билмаган холатда мана бу мавжуд вазиятни химоя қиладиган мусулмонлардир. Мана бу дастадаги мусулмонлар мавжуд вазиятни ўзгартириш ва мусулмонларни уйғотиш учун харакат қилаётган кишилар бўлиб, аммо улар уйғотишни шаръий йўлларини,равишини билмаганликлари боис, жохил ахли қиблага нисбатан ноўрин қўполликларни кўрсатишади ва мусулмонларни устида  қўрқув хоким бўладиган фазонинг хукмрон бўлишига  сабаб бўлишади, хеч ким мана буларни ўткир тиллари сабабли олдинга қадам ташлай олмайди. Чунки мана бу дўстларимиз ўша лахзада такфир қилиб юборишади ва мана бу жохил мусулмонларни хатто уларни ўлиб кетган аждодларини устида хам ўлим хукмини содир қилишади.

Хақиқатда эса хар иккала гурухни берган самараси,натижаси яъни тоғутлар тўдаси билан аслида тоғутларга қарши бўлган жохилларни самараси мана бу борада мусумонлар учун бир хил. Қўрқув,вахшат ижод қилиш ва мусулмонларни илгари харакат қилишлари сари уйғонишларини олдини олиш, шундай бир содда равиш билан ўзлари билмаган холда, аммо тоғутлар билан бир хил кўринишда, хар икки томон ўзини равиши билан мусулмонларни жохилликдан илм сари харакатланишларига тўсиқ бўлишади ва мусулмонлар ўзларини ақидаларини ишонч билан қўлга киритишларига рухсат беришмайди ва ақида бўйича уларни шак,гумон,тақлид томонга тортиб кетишади.

Шубхасиз баъзи мусулмонлар мунофиқларни касалликларига мубтало бўлишади ва ислом мана шу булғанган мусулмонлар сабабли мунофиқларни мусулмонларни жумласидан деб хисоблайди, шу равиш сабабли баъзи мусулмонлар баъзи далилларга кўра кофирларга хос бўлган сўзларни айтишлари ёки амалларни қилишлари мумкин, бу кўринишда нима қилиши керак?

Хар бир мусулмон агар таклиф ёшига етган бўлса, унга таклиф вожиб бўлади,у  даражама-даража суратда тахқиқ қилиб изланган холда ақидасини таълим олиши ва олдинга харакат қилиши  вожиб бўлади, жохилликдан илм сари ёки жахолатдан ислом сари  қилинган мана бу харакат тақлидий,меърос олиш кўринишида бўла олмайди. Чунки, агар меърос бўлиб қолганда эди уни харакат қилишига хам хожат бўлмаган бўлар эди, шахс қадди,терисини ранги ва бошқа нажодга оид белгиларга ўхшаб уни онасини қорнидан ўзи билан бирга бу дунёга олиб келарди. Аммо хаммамиз бундай бўлмаслигини яхши биламиз. Демак, жуда кўп уламоларни наздида қайтиш ва иртидод масаласи олдинга харакат қилган ва изланган холда ислом қабул қилган, меърос қилиб олмаган  кишиларга кўндаланг қилинади. Бу ерда хукм чиқариш ўзига хос мураккабликларга эга бўлиб, хеч қайси иш мана бу даражада мураккаб ва тақдирни хал қилувчи бўла олмайди.

Чунки шуни яхши биламизки, жуда кўп мусулмонлар исломларини меърос олган,тақлидий кўринишда қўлга киритишган, жуда кўп вақтларда шахс аслида исломда бўлмаган нарсаларни ислом номи билан қабул қилган ёки исломни юзлаб хурофотларга қўшиб қабул қилган, энди мана бу касалларни,фақир кишиларга ўлим хукмини содир қилиб ўлдириб юбориш керакми? Уларни такфир қилиб ташлаш керакми? Ёки бўлмасам уларни дармон қилиш учун касалхоналар ва фақирликларини, бечораликларини  йўқотиш учун  йўллар мавжудми?

Бирга илгари харакат қилишимизга ва биргалашиб жавобни қўлга киритишимизга рухсат берасизлар:

Буни биламизки, охирги элчи юборилгандан ва қуръон нозил бўлгандан буён, бизлар мусулмон бўлмаган кишиларни кофирларни жамиятидан деб хисоблаймиз, энди улар ахли китобни кофири ёки шибхи ахли китобни кофири ёки кофир мушрик бўлиши мумкин.  Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни келишлари ва қуръонни нозил бўлиши улар учун хужжат қоим бўлганини ифодалайди  ва такфир қилиш шартларини,такфирни монеъликларини, бошқа мархалаларни  риоя қилмасдан туриб уларни кофирларни ўша дастасидан деб хисоблай оламиз, уларни кофир деб биламиз ва кофирлар жамияти деймиз. Қуръонни айтишича, кофирлар жохилликка эга бўлган жохилдирлар, аммо уларни жохилликлари уларга кофир дея олмаслигимизга боис бўлмайди.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(32- қисм)

Ғайри мукаллаф бўлган бир инсонни нима яхши ва нима ёмон эканини тушунадиган даражага етказади, яна қайтадан ғайри мукаллаф янги насл вужудга келади ва улар хам даражама-даража кўринишда мустақил равишда ўзлари ақидаларини қўлга киритишлари лозим ва аста- секинлик билан жохилликдан илм сари харакат қилишлари керак, энг камида улар исломи хукмий ва исломи мужмални, исломи умумийни ўрганишади, лекин исломи  хукмийни тахким қилиш йўлида хам турли- хил хатоларга дучор бўлишади, имтихондан ўтишади, шу холатда янада кўпроқ илмни қўлга киритишади ва аллох таоло мусулмонлардан талаб қилган ишончга етиб боришади. Мана бу айланма харакат хамиша бир хилда давом этади ва тугамайди. Чунки инсонларни хаммаси бир хил ёшда эмас, хар дақиқада хар сонияда бир киши мукаллаф бўлади ва бир инсон туғилади. Сизлар таклиф ёшига етгунингизча, жохилликдан илм томонга харакатланадиган бу лойихани  босиб ўтасизлар, буни кетидан  фарзандларингиз сўнгра фарзандингизни болалари ва шу тарзда бу йўналиш қиёмат кунигача давом этади, шу сабабли  даъват хам  қиёмат кунигача давом этади.

Мана бу мусулмон жамиятининг тирик эканлигини белгисидир. Мана бу харакат ва кураш мусулмонларнинг  ижтимоъий тартибини ўрни эмас,балки хаётбахш бўлган ва агарда тўхтаб қоладиган бўлса ижтимоъий айнишга,тартибсизликларга боис бўладиган сув хисобланади. Тирик жамият ўзини ақидаларини қўрқмасдан такомуллашиш сари олиб боради , агар шахс мана бу йўлда хатоларга дучор бўлса жамият уни химоя қилади,яъни уни химоя қилиб йўл кўрсатади ва хатоларини йўқотилади; бу ақида масалаларида ва бошқа ахкомлар бўйича  таълим олиш,ўрганиш, ишончни касб қилиш лойихасидаги хавфсизликни таъмин қилинишидир.

Агар мана бундай хавфсизликни таъминлайдиган исломий хукумат мавжуд бўладиган бўлса, шахс хеч нарсадан қўрқмасдан йўлида давом этади ва агарда хатоларга дучор бўладиган бўлса дилсўзлик билан унга ёрдам берадиганлар,уни хақорат қилмайдиганлар,йўлни кейинги қисмида унга ёрдам берадиганлар, уни хатоларини кўрсатиш билан бирга уни рухлантирадиганлар мавжудлиги учун хотиржам бўлади, шу тарзда жамият кундан- кунга ривожланади ва кундан- кунга собит қадам мўъмин инсонлар жамиятда вужудга келишади.

Аммо агар мана бундай фазо мухайё бўлмаса ва мусулмонлар қилган хатолари сабабли такфир қилинишса (яъни ўлдириб юборилса) бу пайтда шахс қўрқувга тушади ва илгари харакат қилишга журъат хам қилмайди, чунки яна хатога дучор бўлишдан сўнгра эса уни ўлдиришларидан қўрқади. Шунинг учун хам ислом ва ақида, тахқиқ қилиш,изланиш,илм холатидан меърос бўлиб  қоладиган,тақлидий кўринишга ўтади ва жохиллик хам харгиз йўқолмайди,нима учун? Чунки орада ишонч эмас, гумон,шак хоким бўлиб олган:

«إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً».

мана бу нарса асрлардан буён мусулмонларни диёрларига хоким бўлиб олганига гувох бўлиб турибмиз. Қани сизлар мархамат қилиб айтингларчи, мана бу вазиятдан ким рози бўлади ва бу вазиятни ким химоя қилади? Мана бу вазиятни давом этиши кимларга фойда келтиради?

Хозирда мана бу вазиятни сақлаб қолиш учун икки тоифа қўлдан келганча харакат қилади,улар мана бу холатни ўзлари истаган ё истамаган тарзда  шу шаклда ушлаб туришни хохлашади. Биринчи даста тоғутлар,тоғутларни хукуматлари, фосид уламолар, мунофиқлар ва секулярзадалар тўдаси бўлиб, мана бундай системаларда хатарли микробларга ўхшаб ўзларини хаётларини давом эттиришади, хар қандай курашни ва тавхид илмини,уйғонишни ўзларини зарарига деб билишади ва турли-хил рухий ,таблиғий жангларни йўлга қўйиш ва хилма-хил шубхаларни вужудга келтириш, турли-туман тахдидларни йўлга қўйиш орқали мана бу вазиятни, мана бу жахолатни  сақлаб қолишга харакат қилишади, бўлиб хам қандай тахдидлар қилишади: зиндонга ташлаш, қийноқлар, сургунга жўнатиш ва хатто ўлдириб юбориш.

(давоми бор……)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(31- қисм)

Ақидалари хам шак ва гумонга асосланган ва шакга,гумонга эргашаётган секуляристларни ва мушрикларни аллох таоло масхара қилганини кўрганмиз; лекин аллох таоло инсонни ихтиёрига берган абзорни воситасида унга хар қандай бекорчи нарсаларни қабул қилишига рухсат бермайди,

«وَلَا تَقفُ مَا لَیسَ لَکَ بِهِ عِلمٌ إنَّ الْسَّمْعَ وَالبْصَرَ وَالفْؤادَ کل اولئک عنه مسئولا»،

Шу сабабли хам ўзи берган уч нарсани зиммасига масъулиятларни таъйин қилиб қўйган ва ислом ақида масаласида шак,гумон ва тақлидни қабул қилмайди. Сенда илми мавжуд бўлмаган нарсани қабул қилишингни хам қабул қилмайди. Ақидада тақлид жоиз эмас.

Фалончи айтганлиги учун бир нарсани қилишингга тақлид дейилади.Хақни ўзига ишонганинг учун эмас,балки  ўша фалончига бўлган эътимодинг сабабли мана бу ишни қиласан, чунки сен қилаётган иш хақ бўлиши хам мумкин бўлмаслиги хам мумкин. Асли хақиқат хам шудир. шунча йиллар ва шунча асрлар давомида мана шунча турли-хил махабларга тақлид қилишга ва тақлид қилинадиган маржаъларга  эга бўлганмиз, бизлар 150 дан ортиқ имомга эга эдик, ахли суннатга мансуб фирқада мана бу имомларни нечтасини мазхаби сақланиб қолди. Демак, тақлид қилиш маржаълари ёки мазхабларга тақлид қилишни маъноси,уларнинг барчаси фалон фиқхий масала бўйича хақни устида дегани эмас, турли-хил хақлар бўлиши мумкин, аслида эса мана буларни хаммаси ягона хақдан ва ягона манбаъдан мана шунча турли-хил тафсирларни вужудга келтиришган, ва мана шунча мазхаблар, тақлид қилиш маржаълари вужудга келган.

Демак, тақлидий ишларда ишонч мавжуд эмас, кўпроқ гумон хоким бўлади, агар сизлар мана бу тақлидий ишларни хақ билан солиштирсангиз ва уни хақиқатда хақ экани ва асли хақдан фарқи йўқ экани  хақида ишонч хосил қилсангиз, мана шундан сўнг сиз мана бу хақга эргаша оласизлар.

 Аллох таоло кофирларни ақидалардаги гумон ва шакка эргашишади,деб мазаммат қилади, мана бу гумонлар,шаклар хеч қачон инсонни хақиқатга олиб бормайди. Шу сабабли хам ахли қиблани барчаси мана бу масала бўйича иттифоқли назар қилишганки, ақидани тақлид орқали қўлга киритиб бўлмайди ва ақида гумон ва шакка асосланмаслиги керак, балки ишончга ва шахсий харакатга, шахсий изланишларга асосланиши керак. Мана булар тақлидий эмас,балки ишонч билан бўлиши лозим.

Ақида инсонни хаётидаги асосий масалалардан бири  бўлиб, инсон уни даражама-даража ва тўсиқларни енгиб ўтиш орқали ва турли-хил хатоларга дучор бўлиш билан жохиллик холатидан илм томонга кўтарилиб бориши лозим. Аллох таоло қуйидагича амр қилганда:

«فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ» (قتال/۱۹)،

Шубхасиз мана бу бизларга жохиллик мавжуд эканини ва уни илм билан олиб ташлаш кераклигини  кўрсатиб турибди, бўлиб хам бу қайси нарсада?

«لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»، «فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»

тавхидда, дин асосларида,  даражама-даража жахлдан илм томонга қараб болаликдан бошланадиган ва унда тақлид жоиз бўлмайдиган мана бу йўлда шахс хилма-хил хатоларга хатто қасддан қилинмаган гунохларга дучор бўлиши мумкин.

Жохиллик, хар қандай “фақирликда” холатида инсонни такомуллаши ва ўсиши йўлида монеъ бўлган ва жинояткорона рафторларни,ихтилофларни манбаъси бўлиб,инсонларни ижтимоъий хаётини булғанишига,ички хаётни захарланишига боис бўлади. Мана бундай фақирликка эга бўлган инсонни хаёти ичкаридан захарланиши хам табиийдир,   уни ижтимоъий хаёти,ижтимоъий алоқаларини бошига хам шу бало келади. Инсонлар қандай рафтор қилишса худди шундай фикрлашади, уларни ботинлари хам шу холатда бўлади. Уларни амаллари ботинларидаги нарсани кўрсатиб туради.

Мана бу борада исломни бефарқ бўлмаслиги хам табиий, шунинг учун мана бу муаммога нисбатан қандай муносабатда бўлиш учун чоралар,дастурлар ироя берган. Шу сабабли хам, шахсларга илм,огохликлар берилган ва мана бу яхши ва мана бу ёмон,дейилган холатдагина солих амални талаб қилади. Мана буни сизларга яхши эканини айтдим, уни амалда бажаринглар ва мана буни ёмон эканлигини  айтдим, уни қилманглар.

(давоми бор……)

 
Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

 
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(30- қисм)

Бу ердаги “ла таъламуна шайъан” ни маъноси хеч нарсани билмаган холингиз,деганидир. Хеч нарсани билмайсизлар,бу худди бир кишининг  фаришталар нар ё модда эканини биламан деган иддаосига ўхшайди; хўп, мана бу борада хеч ким хеч нарса билмайди ва хатто мана бундай иддаоларни  қилаётган  кофирларни жамияти хам билишмасди, улар фақат гумон ва шубхаларга эргашар эдилар:

«وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن یَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً» ‏(نجم/28)،

Холбуки, улар учун бу хақда ( яъни фаришталарнинг қайси жинсдан эканлиги хақида) бирон билим- хужжат йўқдир. Улар,фақат гумон- тахминга эргашурлар, холос. Аниқки, гумон хақиқатан бирон нарсанинг ўрнига ўтмас!

Аллох таоло секуляристларни ва мушрикларни ақидалари хақида сухбат қилган пайтида хам мархамат қиладики, уларни аксарияти ақидаларида шак ва гумондан фойдаланишади ва уларнинг ақидадаги шак ва гумонлари хеч қачон ишончни ўрнини боса олмайди ва хеч қандай фойдаси хам йўқ:

«وَمَا یَتَّبِعُ أَکْثَرُهُمْ إِلاَّ ظَنّاً إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً إِنَّ اللّهَ عَلَیمٌ بِمَا یَفْعَلُونَ» ‏(یونس/36)،

Уларнинг кўплари жонли-жонсиз бутларга сиғинишларида фақат гумонга эргашадилар,холос. Гумон эса бирон нарсада хақиқатнинг ўрнини босолмайди. Албатта,аллох уларнинг қилаётган ишларини билгувчидир.

Ха,шак ва гумон инсонни хақ ва хақиқатдан бениёз қилиб қўймайди

«إَنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئاً».

Хозирда хам улар шу ахволда. Секуляристларга бир қаранглар, улар хилқат хақида сухбат қилишган пайтида шак ва гумонга асосланишади, осмон ва ер хақида хам шак ва гумонга асосланишади, такомуллашиш хақида сухбат қилишса хам ёлғон айтишади у хам шак ва гумонга асосланган, улардаги хамма нарса шак ва гумонга асосланган,хатто уларни ўртасидаги шаккокларни ишончлари хам шак ва гумонга асослангандир, улар мусулмонларга қарши жангга хам шак ва гумон билан келадилар ва мана шу шаккокиятни мусулмонларни ўртасида бир арзиш сифатида ироя беришни ва мусулмонлар ўзларини иймонларига нисбатан ишончни қўлдан бой беришларини  яхши кўришади.

Хўп, энди аллох таоло мана бу жахлни,нодонликни орадан кўтариш учун учта мушаххас абзорни бериб қўйган: эшитадиган қулоқни, кўрадиган кўзни, ақл юргизиб фахмлайдиган қалбни, мана бу уч абзорни инсонни ихтиёрига бергандан сўнг,

 «وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ»،

ислом шариати аввалдаёқ ақида масаласида шак ва гумонни,тақлидни жоиз деб билмайди.

(давоми бор…….)