دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(31- қисм)

Шунингдек имоми Шофеъий хам “адабул қазоъ” китобида айтган эдиларки: ” мусиқа макрух бўлган нарса ва шибхи ботилдур, кимки унга мубтало бўлган бўлса, сафих бўлибди ва уни гувохлиги қабул қилинмайди. Яъни фосиқ кишини хукмида бўлади. Қуртубий тафсирида Абул Фарождан нақл қилиб келтирадики: бизларнинг (шофеъий) мазхабимиздаги ёронлардан бири Қаффолни айтишича, овоз айтадиган ва раққоса бўлган кишиларни гувохлиги қабул қилинмайди, лекин имоми Шофеъийга эргашган кишиларни баъзиси мусиқани озод қўйиб беришган, улар кўпроқ зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусийни ва сўфийларнинг кўз- қарашини  таъсирига тушишган.

– Имоми Ахмад рохимахуллохни мазхаби тутган ўрин хақида у кишини ўғли Абдуллох ибни Ахмад айтадики:  мусиқа хақида отамдан савол сўраган пайтимда, у киши буни жавобига айтдилар: мусиқа қалбда нифоқни ундиради ва мен уни яхши кўрмайман.” Сўнгра Моликни сўзини келтирдилар: ” бу ишларни бизларни наздимизда фосиқ кишилар қилишади.” ( яъни у киши хам бундай ишларни мунофиқларга ва секулярзадаларга хос деб хисоблаганлар).   [1]

Мана бу суратда тўрт аиммани хаммалари маъазиф асбобларидан ( ёки бугунги кунни тили билан айтганда мусиқа асбобларидан)  фойдаланишни яхши эмас деган назарга иттифоқ қилишган ва агар хар қандай киши мана бу имомлар мусиқадан фойдаланишни мубох дейишган,дейдиган бўлса, шубхасиз бу одам тўрт имомга нисбатан ёлғонни нисбатлабди.

Ибни Таймияни айтишича: ” хар тўрт мазхаб мусиқа асбобларини хаммасини харом деб санашган…….ва мана бу тўрт мазхабга тобеъ бўлганларни орасида бу борада ихтилоф мавжуд эмас.”  Ва ” мусиқа ботиний  шароб бўлиб инсонни ботинига, рухига,равонига таъсир ўтказади, уни таъсири шаробни таъсиридан кўра каттароқ. Инсон мусиқа билан маст бўлган пайтида уни вужудида ширк хал бўлади ва фахш ишларга,зулмга мойиллик пайдо бўлади, 1- ширк келтиришади, 2- аллох харом қилган нафсни ўлдиришади ва 3- зино қилишади; мана бу учта ўрин мусиқани кўп эшитадиган кишиларда жуда кўп топилади.     [2].[3]

Ибни Таймия бу борада яна айтадики: ” шу сабабли хам мусиқа эшитишга одатланиб қолган кишилар қуръонни эшитишга муштоқ бўлишмайди ва уни эшитиш сабабли хурсанд бўлишмайди, улар мусиқа эшитишни кетидан топаётган таъсирни  қуръонга қулоқ солишда топа олишмайди, балки агар хам қуръонга қулоқ соладиган бўлишса хам қалблари бошқа нарса билан машғул бўлган холда ёки тиллари бошқа нарсалар билан машғул холда эшитишади ва қалблари хозир бўлмайди, аммо навбат мусиқага келадиган бўлса овозларини пастлатишади ва харакатланишмайди ва қалблари хам хозир бўлади!”  [4]

Абу Умар ва ибни Салох ва ибни Қоййим соз ва овозни (биргаликда) мамнуъ қилингани борасидаги исломий уламоларнинг иттифоқини баён қилишган. Бу даражада қаттиққўллик қилинишини иллати хам, мусулмонларни иймонини сақлаб қолиш, мухофизат қилиш ва қалбни булғаниб бемор бўлиб қолишини олдини олиш ва қалбда аста- секинлик билан берахмликни ўсиб боришига йўл қўймаслик ва қуръон тушунчаларини дарк қилишдан узоқлашиб кетилишига ва мусиқага одатланиб қолишга  йўл қўймасликдан  иборат.

Энди мусиқага ўрганиб  шу ишни ахли бўлиб қолган мусиқа   гиёхвандларига қуйидагиларни айта оламиз: улар шундай кишиларки, вақтларини бекорга талаф қилишади ва лағвга кўнгил қўйиб олишган, улар шу ишни ахли бўлиб қолишган, улар кофирларнинг касалликларидан бирига мубтало бўлишган,  улар бемор бўлиб қолишган, агар мана бу кишилар мўъмин бўлсалар, улар дармон қилиниши керак, лекин агар улар мунофиқ ва секулярзадаларни сафида бўлишса, уларга мунофиқ ва секулярзадаларга ўхшаб муомала қилиниши лозим, энг камида уларни баробарида ўзимизни эхтиёт қилиб хушёр бўлишимиз керак бўлади.

Агар жамиятда мунофиқ ва секулярзадалар каби охангларида мусиқа асбобларидан фойдаланаётган ва уларга қулоқ солаётган кишиларни кўрсак, нима қилиниши керак? Биз хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг ибни Умарга ўхшаш  асхоблари қилган ишни қиламиз:

 Нофиъ розиаллоху анху айтадики: ибни Умар бир овозни эшитди ва бармоқларини қулоғига киргизди ва йўлини бошқа томонга бурди ва менга айтдики: эй Нофиъ мана бу овозни эшитяпсанми? Йўқ!,- дедим. Шундан сўнг у бармоқларини қулоғидан чиқариб менга айтди: мен росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан бирга эдим, биз хозирги овозга ўхшаш бир овозни эшитдик, у киши шу ишни қилган эдилар, ёки

 « ﺭَﺍَﯾْﺖُ ﺭﺳﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺯَﻣﺎﺭَﺓَ ﺭﺍﻉٍ ﻓَﺼَﻨَﻊَ ﻣِﺜْﻞَ ﻫﺬﺍ»[5]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам чўпонни найини овозини эшитган пайтларида, шундай амал қилганликларини кўрдим.

Мана бу ривоятдан кўриниб турганидек, бу асбоблардан фойдаланиш тахрим даражасига етган эмас, чунки агар бу нарса харом бўлганда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бармоқларини қулоқларига киргизишни ўрнига бу ишни тўхтатиш бўйича  хукм содир қилган бўлар эдилар ва бу найни чалишга ё бошқалар уни овозини эшитишга рухсат бермаган бўлардилар ва мана бу мункарни ўзгартириш учун керакли дастурларни содир қилган бўлардилар, харом қилинган ишларга нисбатан қаттиқ муносабат билдирадиган  ибни Умар розиаллоху анху хам, агар буни харом қилинганидан хабардор бўлганларида эди, Нофиъ  бу овозни эшитишига йўл қўймас эдилар. Ибни Умарни билдирган муносабати шуни  кўрсатяптики, мана бу абзорлар тахрим даражасига етган эмас. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам жуда кўп лахвлардан ва лағвлардан ўзларини узоқ тутганлар, лекин буларни бошқаларга тахрим қилган эмаслар, у киши хатто жуда кўп мубох ишлардан хам ўзларини тортганлар. Мана бу иккита нуқтага жуда хам диққат билан эътибор берилиши керак, агар диққат қилинадиган бўлса, шахс суннат ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратлари борасида хатога дучор бўлмайди. Шундай қилиб бу ердаги мухим нарса шуки: бир хукм тахрим холатидан чиқадиган бўлса , бу хукм тахримдан бошқа хукмларни даражасидан жой олади.

 Агар сиз хам мусиқа асбобларини дуруст эмаслигига эътиқод қилсангиз, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ва ибни Умарни қилган манфий муборазасини қилинглар. Ха, бу манфий мубораза бўлади, бундан ортиғи ғулув ва ошириб юборишлик хисобланади.

(давоми бор……..)

---

[1] إغاثة اللهفان

[2] مجموع الفتاوا . ج 11 ص 567 / ناصر الدین آلبانی هم می گوید: “مذاهب اربعه بر تحریم تمام آلات موسیقی اتفاق نظر دارند” (السلسلة الصحیحة:145/1)

[3]مجموع الفتاوى ” (10 /417)

[4] مجموع فتاوی

[5] امام احمد،صحیح أبی داوود 4116  و ابن ماجه

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(30-қисм)

Аммо шу дунёда илм тахсил олиш ё ишлаш ё турмуш қуриш……  каби эхтиёжларингни амалга  ошириш учун қандай қилиб савобни қўлга киритса бўлади?  Агар сен мана буларни хаммасини аслий мақсад бўлмиш аллохни розилиги ва жаннатни  қўлга киритиш  йўлида хизмат қилдирсанг, ана унда савобга эга бўласан. Ана бу ишлар хам аслий мақсадни қўлга киритиш учун монеъ,тўсиқ хам бўлмайди.

Бу ерда очиқ ва ойдин кўриниб турганидек, ана бу лахвлардан  бошқа ишлар каби вожибни тарк қилишга боис бўлган пайтдагина манъ қилинади:

   ﻭ ﺇﺫَﺍ ﺭَﺍَﻭْ ﺗَﺠَﺎﺭَﺓً ﺃﻭْ ﻟَﻬْﻮٍ ﺍﻧْﻔَﻀُّﻮﺍ ﺇﻟـَﯿْﻬَﺎ ﻭَ ﺗَﺮَﮐُﻮﮎَ ﻗﺎﺋِﻤًﺎ ﻗُﻞْ ﻣﺎ ﻋِﻨْﺪَ ﺍﻟﻠﻪ ﺧَﯿْﺮٌ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻠَّﻬْﻮِ ﻭ ﻣِﻦَ ﺍﻟﺘِّﺠَﺎﺭَﺓ ﻭَ ﺍﻟﻠﻪُ ﺧَﯿْﺮُ ﺍﻟﺮَّﺍﺯِﻗﯿﻦَ (جمعه/11)

(Эй Мухаммад), қачон улар бирон тижоратни ёки ўйин- кулгуни кўриб қолсалар, ўшанга қараб сочилиб -тарқалиб кетурлар ва сизни (минбарда) тик турган холингизда тарк қилурлар. ** Айтинг: ” аллох хузуридаги нарса ( иймон ва яхши амаллар учун бериладиган ажр- мукофот) ўйин- кулгудан хам, тижоратдан  хам яхшироқдир! Аллох ризқ бергувчиларнинг яхшироғидир!”

Мана бу кўнгил очар нарсалар ва ўйинлар шахсни жойгохига,шахсиятига, даъватига зарба ва зарар етказган пайтида макрух бўлиб қолади. Саъид ибни Ос розиаллоху анху айтади: хазиллашган вақтингда ўртача бўл, чунки у кўпайиб кетса сени беарзиш бўлиб қолишингга ва ахмоқ кимсаларнинг сенга нисбатан журъати кучайиб кетишига боис бўлади, лекин агар хазилни камайтириб юборадиган бўлсанг ,яъни хазил қилмай қўйсанг хам, сенга ўрганиб қолган кишиларни дилида кина пайдо бўлади, буни натижасида атрофингдагилар ва сухбатдошларинг сендан қочиб ўзларини бир четга тортишади.  [1]

Хар қандай холатда хам хозирги пайтгача овоз ва тарона ё гуроний айтиш бўйича ахли қибланинг аиммаларини ўртасида ихтилоф бўлган эмас, лекин мана бу овоз айтишлик мусиқа асбоблари билан бирга қўшилган вақтида, ана ўша аиммаларга тобеъ бўлганларни ўртасида ихтилоф вужудга келади.

Шу ерга келиб бизларни хўромонга ўхшаш минтақалардаги холат  вужудга келади, яъни бу минтақада ислом зохир бўлган вақтдан бошлаб то хозирги кунгача мусулмонлар мусиқа билан бирга овоз айтган эмаслар, хозирги пайтда хам мусиқа асбоблари ёки маъазифлар хўромондаги мўъминларни овозларига, охангларига кира олгани йўқ. Чунки мана бу мусиқа асбоблари хўромонлик мўъминларни рухиясини озиқлантиришга қодир эмас, бу мўъминлар асрлардан буён шаръий тароналар ва гуронийларга ўрганиб қолишган, улар хозирги пайтдаги бизларнинг овозларимизга, охангларимизга ўргана олишмайди, буни қарама- қаршисида эса кўриб турганимиздек, мусулмонлар яшайдиган минтақадаги кишилар ўзларини овозларини, охангларини  турли- туман мусиқа асбобларига аралаштириб юборишган. Мана бу хўромонликларнинг бошқа мусулмон миллатларидан ажратиб турадиган зохирий  белги хисобланади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусиқа асбобларини тахрим қилиш бўйича мархамат қилганларки:

   «لَیَکُونَنَّ مِنْ أُمَّتِی أَقْوَامٌ یَسْتَحِلُّونَ الْحِرَ وَالْحَرِیرَ وَالْخَمْرَ وَالْمَعَازِفَ»[2]

Мени умматимни орасида шундай кишилар пайдо бўладики, улар зинони, ипакни, шаробни ва мусиқа асбобларини халол қилиб олишади.

Имоми Нававий рохимахуллох алмажмуъ номли китобида маъазифни таърифи борасида айтадики:

«هی الآلة التی یعزف بها». [3]

“маъазиф шундай бир абзор бўлиб, уни воситасида овоз ва тарона айтилади.” Ибни Қоййим рохимахуллох айтади:  луғат ахли ва араб адабиёти маъазифни маъноси бўйича мусиқа асбобларига иттифоқли назар билдиришган.

Зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусий рохимахуллохдан ва  хозирги асрдаги баъзи уламолардан ташқари бошқа хамма аиммалар мусиқа асбобларини жоиз эмаслигига иттифоқли назар билдиришган, албатта шофеъий мазхабидан зохирий мазхабига ўтган ибни Хазм рохимахуллох қиёсни рад қилиш, истихсон ва масолихул мурсилах ва аллох таолони сифатларига ўхшаш ўринларда ахли суннатни аиммаларига мухолиф бўлган, у киши хатто ашоъирани жуда кўп маломат қилган ва ашъарийлар сифат бўйича суннат ва хадис мазхабидан чиқиб кетишган деб иддао хам қилган эди, аслида эса ибни Таймия рохимахуллохни назари бўйича, ашъарийлар сифат масаласи бўйича ибни Хазмга ва у кишига ўхшаганларга нисбатан ахли суннат ва хадис мазхабига анча  яқинроқ бўлишган.  У кишини назари бўйича ибни Хазм рохимахуллох ўзини  ақидасини фалсафа ва мўътазиладан олган. Албатта ибни Касир рохимахуллохни хам айтишича, агарчи ибни Хазм рохимахуллох ўзини зохирий эканини иддао қилган бўлса хам, аммо усуллар бобида ва сифат оятлари ва сифат хадислари бўйича хеч ким унга ўхшаб таъвил қилган эмас, у киши ибни Хазмдаги мана бу бурилиш  мантиқ илми сабабли вужудга келган деб хисоблайди, ибни Хазм бу илмни устози Мухаммад ибни Хасанул мазхижий каноний қуртубийдан олган, ибни Касир  ибни Хазм рохимахуллохдаги фосид таъвилотларни омилини  шу ерда деб билади.      [4].[5].[6].[7]

Умумий қилиб айтганда мана бу мутлақ мужтахид ва буюк донишманд ва илм дарёси ва ислом жахонида кўзга кўринган олим бўлмиш ибни Хазм рохимахуллох ўзига хос мазхабга эга бўлган, у киши охангларда мусиқадан фойдаланиш каби ўринларда хам ўзига хос ижтиход қилган. Мана бу буюк олимни баробарида:

– Имом Хасан Басрий рохимахуллох айтадики: ” агар бир тўйдаги таомга мусиқа асбоби хам қўшилган бўлса, мана бу тўйга даъват қилинганларга даъватни кераги йўқ.” ( яъни улар даъватни ижобат қилишлари керак эмас.)

– Имоми Авзоъий рохимахуллох айтадики: “дўмбира  ва мусиқа асбоблари бор бўлган тўйга кирмаслик керак.”

– Имоми Абу Ханифа рохимахуллохни асхоблари хам най каби барча мусиқа асбобларига қулоқ солишни яхши эмас,деб очиқ баён қилишган, уларни айтишларича, мана бу мусиқа асбобларига қулоқ солишлик фисққа сабаб бўладиган маъсиятдур, у яна шахсни гувохлиги ва шаходати қабул бўлмаслигига хам сабаб бўлади……. [8]

– Имоми Молик рохимахуллохдан мусиқа асбоблари билан бирга овоз айтиш борасида савол сўрашган пайтида, у киши буни жавобига айтдиларки: ” ғино ва мусиқани хақ деб биладиган ақлли киши топиладими? Бизни наздимизда бу ишни фосиқ кишилар қилишади.”  [9]

– Имоми Шофеъий рохимахуллохдан мусиқа хақида савол сўралганда у киши жавоб бердиларки: бу умматда биринчи бўлиб бу ишни йўлга қўйган кимсалар занодиқа ахли бўлган, улар бу иш орқали одамларни намоздан ва аллохни эслашдан буриб (лахв ва ўйинга томон) машғул қилишни исташган.” (занодиқа мунофиқ ва секуларзадаларни бошқа бир номи хисобланади).  [10]

(давоми бор……..)

---

[1]المراح في المزاح” للبدر الغزي  .ص/10

[2] بخاری5590. ابن حبان و اسماعیلی و ابن صلاح و ابن حجر عسقلانی (شارح بخاری) و ابن تیمیه و طحاوی و ابن قیم و صنعانی و بسیاری دیگر از علمای متخصص در علم حدیث به صحت این حدیث اقرار نموده اند. آلبانی آن را در سلسلة الصحیحة به شماره 91 صحیح دانسته است

[3] نووی.المجموع (11/577) 

[4] ابن قیم  و ابن صلاح و….  بر این قضاوت ابن حجر نقدی نوشته اند (غذاء الألباب فی شرح منظومة الآداب امام سفارینی)

[5]درء تعارض العقل والنقل” (3 /24)

[6]“منهاج السنة النبوية” (2 /353)

[7]“البداية والنهاية” (12 /113) . وينظر : “طبقات علماء الحديث” لابن عبد الهادي (3/349).

[8] إغاثة اللهفان

[9] تفسیر قرطبی /

[10] الزواجر عن اقتراف الکبائر

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(29- қисм)

Бундан ташқари озод аёлларга умумий суратда хитоб хам қилинган:

  فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً (احزاب/32)

Бас,сизлар (парда ортидан бирон номахрам эркакка жавоб қилган пайтларингизда) майин- назокатли сўз қилмангларки, у холда кўнглида мараз- нифоқ бўлган кимса тамаъ қилур. Яхши – тўғри сўзни сўзланглар!

Аммо эркак киши жория ва чўри аёлга қараса бўлади, уларни хавасни келтирувчи ноз ва карашмага тўла овозларини эшита олишади, агар бир чўри оханг айтса ва бир шахс унга таъма қилса, бу холатда у мана бу чўрини ё сотиб олса бўлади ё хадя олиб арбоби хам бўла олади, лекин озод мусулмон  қизлар ва аёлларга нисбатанчи?

Афсуски ахли қиблани баъзилари мана бу фарқларни тушуниб етишмаган ва улар чўриларни озод аёллар билан бир хил деб ўйлашади, улар чўрилар ва жориялар борасида оятларда, хадисларда,сахоба ва тобеинларни  сийратида келган нарсаларни мусулмонларнинг барча озод аёлларига нисбатан умумийлаштириб юборишади. Ахир озод мусулмон аёлларга шариат хатто агар хамма одамлар ухлаб қолиб намозлари  ўтиб кетган тақдирда хам азон айтишга рухсат берган эмас, шариат мусулмон аёлга масжиддаги имом намозида хато қилган пайтда хам овоз орқали эслатишга рухсат бермаган, у аёл фақат қўлини бир-бирига уриб огохлантира олади холос…….хўп, энди мана бу озод мусулмон аёл ана ўшанча соғлом ва бемор эркакларни олдида қандай қилиб оханг айта олади? Сизлар росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  сийратини қаерида ва хулафойи рошидинни тарихини қаерида ё хатто ислом тарихини қаерида бир озод мусулмон аёлнинг номахрам эркаклар учун оханг айтганини эшитгансиз? Бундай нарса хеч қаерда бўлган эмас, фақат ўтган бир неча ўн йилликлар мобайнида бутун жахон секуляр кофирлари,муртадлар ва мунофиқлар, секулярзадалар келиб озод мусулмон аёлларини ёлғон фариб берувчи шахсий озодлик унвони остидаги  шиорлар билан чўриларни,қулларни қаторига қўшиб қўйишди ва озод мусулмон аёлларни чўри ва қулларни хаддидаги матога айлантириб олишди. Мана бу холатни устига баъзи бир муллолар келиб,чўрилар борасидаги ривоятларни хужжат келтирган холда,ташқи ва ички душманларнинг мана бу ишларига шаръий либос хам  кийдириб қўйишди.

Шу ерда турли-хил лахвларни текшириб чиққач манфий ва ўринсиз бўлган лахвларни нави хам борлигини кўрамиз, улар шариат рухсат берган лахвлардан очиқ ва ошкор фарқларга эга. Лахвни манфий шакллари қуйидагилардан иборат:  инсонни мухим ва қадр-қийматли нарсалардан ғофил қиладиган,чалғитадиган  ва мана бу мухим ва қадр-қийматли ишларни қилишдан тўсиб қўядиган ва шахсни ўзи билан банд ва машғул қилиб қўядиган лаззат келтирувчи,ёқимли ва кўнгилочар нарсалар.

Мол-давлат ва аёл,болалар каби. Агар  ана булардан сахих йўлларда фойдаланилса ва тарбия қилинса, неъмат ва мукофотни сабабларидан бўлади – хатто ўлимдан сўнг хам –  аммо агар тўсиб қолувчи бир омилга айланадиган бўлса : унда душман бўлиб қолади.

    یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِکُمْ وَأَوْلَادِکُمْ عَدُوّاً لَّکُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَإِن تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِیمٌ‏(تغابن/14) 

Эй мўъминлар, албатта жуфтларингиз ва болаларингиздан сизлар учун душман бўлганлари хам бордир. Бас, улардан эхтиёт бўлинглар! Агар сизлар уларни авф этсангизлар, кечириб юборсанглар ва мағфират қилсанглар, у холда албатта аллох мағфиратли,мехрибондир.

Мана бундай ўринда бошқа ишлар каби мол ва давлат хам имтихон қилинадиган восита бўлиб қолади:

 إِنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلَادُکُمْ فِتْنَةٌ وَاللَّهُ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ ‏(تغابن/15)‏

Сизларнинг мол-мулкларингиз ва бола- чақаларингиз фақат бир фитна – имтихондир,холос. Улуғ ажр- мукофот эса ёлғиз аллохнинг хузуридадир.

‏ وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا أَمْوَالُکُمْ وَأَوْلاَدُکُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ‏(انفال/28)

Билингизки, албатта мол- дунёларингиз ва бола- чақангиз фақат бир фитна- алдовдир,холос. Ёлғиз аллохнинг хузуридагина ( яъни унинг амру фармонига итоат этишдагина) улуғ ажр- савоб бордир.

Мана бу холатда, шуни айтса бўладики, бу дунёдаги хамма нарса лахв ва лаъаб ( кўнгилочар нарсалар ва ўйинлар) хисобланади, аммо бу бизларнинг бу дунёдаги барча фаолиятларимиз харом деган маънода эмас:

• وَمَا هَٰذِهِ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَهْوٌ وَلَعِبٌ ۚ وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوَانُ ۚ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ  (عنکبوت/64)   

Бу хаёти дунё фақат ( бир нафаслик) ўйин- кулгудир. Агар улар билсалар охират диёригина ( мангу) хаёт ( диёридир).

• اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ (حدید/20)

Билингларки, бу хаёти дунё фақат (бир нафаслик) ўйин- кулги, зеб- зийнат, ўрталарингиздаги мақтаниш ва мол- дунё хамда фарзандларни кўпайтиришдир, холос.

• وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ ۖ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ يَتَّقُونَ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ (انعام/32)

Бу хаёти дунё фақат (бир нафаслик) ўйин- кулгудир, холос. Албатта аллохдан қўрқадиган кишилар учун охират диёри яхшироқдир. Ақл юргизмайсизларми?!

Бу ерда дунё ва ундаги хамма нарсалар қиёматга нисбатан лахв бўлади, чунки у арзимас, қийматсиз мартабадур, аммо у арзимас бўлишига қарамасдан ана ўша қадр-қийматли нарсани қўлга киритиш учун бир сабаб хисобланади. У ана ўша воситани хукмида бўлар экан, фойдали саналади, лекин ана ўша воситага қаттиқ  кўнгил қўйилса ва миқдоридан кўпроқ унга эътибор бериладиган бўлса ва шахс унга ўрганиб қолса, бу пайтда у зарарли саналади.

Дунёни ўзида хам шундай ишлар борки, улар мухим вожибни  ва афзал,буюк  мақсадни хизматини қилади ва уларга лахв хукми берилади, агар мана бу асбобларга ва нарсаларга алохида ахамият бериб унга одатланиб қолинса, мақсад йўқолиб қолади, мана бу холатда ана бу нарсалар хам зарарли бўлиб қолади, бу кичик жамоатдан вужудга келган  кичик умматни ташкил топиши сабабли қилинадиган   шодликка рози бўлишга ва унга боғланиб қолишга ва уни кетидан каттароқ жамоатлар шўросини ташкил бўлишига, хамда каттароқ шодликка тўсқинлик қилинишига  ўхшайди.  Ёки жамоатлар шўросига рози бўлиш ва у сабабли хурсанд бўлиш ва унга ўрганиб боғланиб қолиш ва исломий хукуматни ташкил бўлишига ва жамоатларни хал бўлиб кетишига  тўсқинлик қилишга ўхшайди. Энди аслида  мана булар хар бир мархалада абзор ва неъмат хисобланади, лекин буларни нихояси мусибатга ва тафарруқ келтирувчи шодлик ширкига етиб борган пайтида,

     «مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ»

шахс унга ўрганиб, одатланиб қолади ва унга кўнгил қўяди, ана ўша вақтда мақсадни йўқотиб қўяди ва бу абзор манфий лахвга айланади, аммо агар бу нарсалар аллохни шариатидаги қонун билан бошқарилса  ва мудирият қилиб хидоят қилинса, ана бу ишлар  улардан фойдаланса бўладиган  тоййиб, покиза ишларга айланади.

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(28- қисм)

Албатта мана бу ривоят бошқача шева билан уммул мўъминин Оиша розиаллоху анходан ривоят қилинган: бир куни пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам мени хонамга кириб келдилар, бу вақтда иккита чўри мени олдимда буос жангини эслатувчи охангни айтаётган эди. У киши бизларга орқа ўгириб дам олиш учун ётдилар. Худди шу пайтда отам (Абу Бакр розиаллоху анху) хонага кирдилар ва нима учун росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларида шайтонни найини чаляпсизлар,деб маломат қилдилар? Пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам у кишига қараб мархамат қилдилар: уларни ўз холига қўй, мен эса кўзим билан ишора қилиб чўриларни ташқарига чиқариб юбордим. Бошқа бир ривоятда у киши мархамат қилган эдилар: Абу Бакр уларни ўз холига қўй, хозир ийд ва  байрам вақти, бошқа бир ривоятда келтирилишича: булар даф чалаётган чўрилар холос.

Мана бу ошкор ривоят, агарчи номахрам бўлган тақдирда хам чўриларга овоз айтишни жоизлигига рухсат беради, диққат билан эътибор беринглар озод  аёллар эмас ,балки чўрилар. Бу ердаги сабаб хам ийд бўлган эди.

Шу ерда чўриларни овоз айтишлари бўйича, иккита асосий нуқтани зикр қилиб ўтиш лозим бўлади:

   – Биринчидан: бизлар уммул мўъминин Оиша онамизга оханг, тарона айтган чўриларни ёшини билмаймиз. Яъни буни хеч ким билмайди ва бирор бир жойда зикр қилинмаган.

– Иккинчидан: барча ривоятлар озод аёлларни эмас,балки чўриларни овоз айтиши хақида келтирилган. Аёл киши мусулмонларнинг энг юқори шиори бўлмиш азонни айтишга ёки масжидда намоз пайтида имомни хатосини овоз билан тўғрилашга рухсати бўлмагандан сўнг,у қандай қилиб малаъйи омда оханг айта олади, бўлиб хам уларга овозларининг  даражаси  хақида хам огохлантириш берилган:

  فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً ‏(احزاب/32)

Бас, сизлар ( парда ортидан бирон номахрам эркакка жавоб қилган пайтларингизда) майин- назокатли сўз қилмангларки, у холда кўнглида мараз- нифоқ бўлган кимса тамаъ қилиб қолур. Яхши – тўғри сўзни сўзланглар! 

Аммо бу ерда чўриларга истисноъ қоил бўлинган нуқталар мавжуд; улар хам  жиноят қилган пайтларида ижро қилинадиган хадлар бўйича хам озод аёллардан фарқ қилишади, ва улар хижобларида хам ва овозда хам  ва бошқа нарсаларда хам  фарқ қилишади, мана булар чўриларга хос бўлган ахкомларлардур. Овоз айтишлик хам озод аёлларники эмас, балки чўриларга хос нарса. Мана бу хам майда нуқталардан бири бўлиб, жуда кўп биродарларимиз унга эътибор беришмайди ва жуда осон хато қилиб қўйишади.

Чўри  ё жория ё қул қуръонда “мулку ямин” номи билан келган бўлиб, улар эгаларини қўл остида бўлишади, мана бу қулчилик тузумини ислом вужудга келтирган эмас, балки бу тузум олдиндан мавжуд бўлган бир система эди, ислом уни даражама- даража қуритиш учун ахкомларни содир қилган,чунки асл бани одамни озод бўлишига бино қилинган ва қулчилик аслий эмас балки жонибий нарса, дорул исломда сокин бўлган озод шахсни хатто ўзини ихтиёри билан хам қул қилиб бўлмайди, чунки ислом мана бу инсонларни устида қулчиликни бошланишини қабул қилмайди. Хатто ташландиқ гўдакни агар ота-онаси мушаххас бўлмаса хам ва уни қул бўлиш эхтимоли бўлса хам, бу бола барибир озод инсонларни жумласидан хисобланади.

  Бугунги кунга келиб ўша суннатий шаклдаги қулчилик тузуми тугатилган, лекин бошқа турли-хил шаклларда мавжуд, аммо бу аллохни шариат қонунида  мана булар борасидаги  ахкомлар бекор қилинган деган маънода эмас, балки агар яна қайтадан ана бу тузумни асбоблари мухайё бўладиган бўлса, ўша ахкомлар қайтадан ижро қилинади. Бу ерда уни асбоблари жанг, хадя қилиш ва сотиб олиш ва бошқалар бўлиб, жамиятни рахбарияти қул ва чўри  қилиб олинишини маслахат деб билган бўлади.

Аллох таоло  чўрилар ва жориялар хақида мархамат қилади:

   إِلَّا عَلَی أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیْرُ مَلُومِینَ(مومنون/6 و المعرج/30)

Магар ўз жуфту халолларидан ва қўлларидаги чўрилардангина (сақланмайдилар). Бас, улар маломат қилинмаслар.

Мана бу чўриларни ўзларига хос ахкомлари бўлиб, бу хукмлар бошқа мусулмон ва озод аёлларни хукмидан асосий фарқларга эга бўлган,масалан:

1 – Ана бу чўрилар никохсиз,гувохларсиз ва махрсиз эгасини ихтиёрига ўтади, у никохдаги аёлни хукмида бўлмайди.

2 – Канизларни,чўриларни  хадя берса бўлади, шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам румни кофир шохи муқовқисдан иккита  чўрини хадя қилиб олган эдилар, у киши улардан бирини Хассон ибни Собитга хадя қилиб берадилар.

3 – Чўри жанг ғаниматлари каби молик шахсни мулки хисобланади.

4 – Мана бу чўри ва жорияларни сони,нечта бўлиши  мухим эмас, бу тўртта аёлга уйланишни  хукми каби  бўлмайди.

5 – Икки, уч ё тўртта хотинни ўртасида риоят қилиниши керак бўлган адолатни чўрилар билан шахсни аслий хотинини ўртасида риоят қилинишига эхтиёж хам бўлмайди:  

   وَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُواْ فِی الْیَتَامَى فَانکِحُواْ مَا طَابَ لَکُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ ذَلِکَ أَدْنَى أَلاَّ تَعُولُواْ (نساء/3)

Агар етим қизларга адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, сизлар учун никохи халол бўлган аёлларга иккита, учта,тўрттадан уйланаверинглар. Энди  агар (улар орасида) адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, бир аёлга ( уйланинг) ёки қўл остингиздаги чўри билан (кифояланинг). Мана шу жабру зулмга ўтиб кетмаслигингизга яқинроқ ишдир.

Энди ана бу чўриларга хос бўлган сифатлардан яна бири шуки, улар овоз айта олишган ва мусулмонлар хам уларга қараб уларни овозларига қулоқ сола олишган. Бўлиб хам номахрам аёл ва эркакларни қарашлари хақида қуйидагича амр қилинган:

  قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْۚ(نور/30)

(Эй Мухаммад),мўъминларга айтинг, кўзларини (номахрам аёлларга тикишдан) тўссинлар ва авратларини (харомдан) сақласинлар!

وَ قُلْ لَلْمؤْمِناتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أبْصَارِهِنَّوَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ(نور/31)

Мўъминаларга хам айтинг, кўзларини (номахрам эркакларга тикишдан) тўссинлар ва авратларини (харомдан) сақласинлар!

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(27- қисм)

Хар қандай холатда хам, мана бу ўйинлар, бефойда ва беарзиш ишлар лахвни қолибидан жой олади,аммо лахв нарсалар хам турли- хил шохаларга эга, фақатгина лағв ё беарзиш сўзларни айтишлик эмас, балки бундан бошқа шундай лахвлар хам борки, улар яхши ва шаръий бир мақсадни йўлида бир абзор сифатида хизмат қила олади, мусулмонлар баъзи бир ўринларда уларга мухтож хам бўлади.

 Баъзи бир мусулмонлар рухий жихатдан оромишни қўлга киритиш учун ўзига хос маросимларга бориб ана бу ботил ва лахв ишлардан вақтинчалик фойдаланишади ёки уларни ўзлари дўстларини даврасида чиройли овозга эга булбул ролини ўйнашади ёки ўйинлар орқали мана бу лахвлардан фойдаланишади. Масалан тўйларда ана ўша лахв ишларни амалга оширишади.

Уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ўзларини қариндошларидан бирини ансорий бир кишига турмушга берган пайтларида, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам шундай деб мархамат қилган эдилар:

  «یَا عَائِشَةُ، مَا کَانَ مَعَکُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الأَنْصَارَ یُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ»[1]

“Эй Оиша! Сизлар билан бирга лахв ( лаззатланадиган нарсалар) йўқмиди? Чунки ансорлар, лахв ва ўйинларни яхши кўришади.” Бошқа бир ривоятда келтирилишича, мархамат қилган эдилар:

«  فَهَلْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا جَارِيَةً تَضْرِبُ بِالدُّفِّ وَتُغَنِّي »

“У билан бирга даф чаладиган ва овоз куйлайдиган чўрини  қўшиб жўнатдингизми?” Уммул мўъминин айтдилар: бу чўри  нималарни куйлай олади ё росулуллох? У киши мархамат қилдилар: мана бундай:

 ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ  *** ﻓَﺤَﯿﻮﻧَّﺎ ﻧُﺤﯿِّﯿﮑُﻢْ‏

وَلَوْلَا الذَّهَب الْأَحْمَر *** مَا حلَّتْ بوادیکــــــم

وَلَوْلَا الْحِنْطَة السمراء *** مَا سَمِنَتْ عَذَارِيكُمْ

” биз келдик, биз келдик, бизларга мархабо деб айтинглар ва бизлар хам сизларга дуруд айтамиз, агар қизил тилла бўлмаганда эди биёбонларингиз ораста бўлмас эди. Ва агар тилла рангли буғдойлар бўлмаганда, сизларни бўйга етган қизларингизга эт битмас эди.

Ёки Оиша розиаллоху анхога мархамат қилган эдилар:

 « ﺍَﻫْﺪَﯾْﺘُﻢ ﺍﻟْﻔَﺘـَﺎﺓَ؟ ﻗَﺎﻟﻮُﺍ ﻧَﻌَﻢْ ﻗﺎﻝَ : ‏« ﺃﺭْﺳَﻠْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬﺎ ﻣﻦ ﯾُﻐَﻨِّﯽ؟ ﻗﺎﻟَﺖْ: ﻻَ، ﻓَﻘﺎﻝَ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪِ ‏(صلی الله علیه وسلم‏) ﺍِﻥَّﺍﻷﻧْﺼﺎﺭَ ﻗَﻮْﻡٌ ﻓﯿﻬﻢ ﻏَﺰْﻝٌ ﻓَﻠَﻮْ ﺑَﻌَﺜْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬَﺎ ﻣَﻦْ ﯾَﻘﻮﻝُ : ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ‏»

У қизга хадя бердингизми? Ха, дедилар, у киши яна мархамат қилдилар: у билан бирга овоз куйлайдиган кишини жўнатдингизми? Оиша айтдилар: йўқ. Сўнг росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: биласизми ансорларни  ўртасида овоз куйлаш бир расм бўлиб доим бу ишни қилишади. Агар у билан бирга қуйидагича куйлайдиган бирор кимни юборганингизда яхши бўларди:

 « ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ ‏»

Биз сизларни олдингизга келдик; шундай экан бизларга салом ва табрик айтинглар ва бизлар хам сизларга мархабо деймиз.

Мана бу хам лахвдан фойдаланишни бир нави бўлади, энди лахвни бошқа бир турлари хам борки, улардан тўйдан бошқа жойларда хам бир абзор сифатида фойдаланса бўлади. Келинглар, уларни орасига бориб бир оз кўнглимизни хушлаб келамиз, деган гапларни  сизлар хам эшитгандурсизлар……..масалан фикрий,рухий ва жисмоний  ишлардан толиқиб бинони ичида ўтиришдан зериккач, келинглар бир ташқарига чиқиб қушларни овозини эшитайлик ёки боғга чиқиб бир айланиб келайлик  ёки бир филм томошо қилайлик ёки циркка бориб ўйинларини томошо қилайлик ёки эй Оиша кел, хабашийларни ўйинларини бир кўргин ва…….деган сўзларга ўхшайди. Аслида мана бу ишлар ботил ва биарзиш, лекин улардан рухни нафас олиши учун фойдаланилгани сабабли, бу иш мубохга айланади.

Шунга ўхшаган ўринлар хақида Абу Дардоъ розиаллоху анху айтган эдилар:

   ﺍِﻧِّﯽ ﻷﺳْﺘَﺠِﻢ ﻧﻔﺴﯽ ﺑِﺎﻟﺸَّﯽﺀِ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺒﺎﻃِﻞِ ﻟِﯿَﮑُﻮﻥَ ﺃﻗْﻮَْﯼ ﻟﻬﺎ ﻋَﻠَﯽ ﺍﻟﺤَﻖِّ ‏.

Мен ботил ишлар орқали ўзим дам оламан ва натижада хақ ишларни қилиш учун куч оламан. Ибни Масъуд розиаллоху анху айтади:

 أَرِيحُوا الْقُلُوبَ؛ فَإِنَّ الْقَلْبَ إِذَا أُكْرِهَ عَمِيَ

“дилларингизни хар соатда шод ва хурсанд қилиб туринглар, чунки дил хафа бўлган пайтингизда кўр бўлади.”  Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху хам айтади:

إِنَّ هَذِهِ الْقُلُوبَ تَمَلُّ کَمَا تَمَلُّ الْأَبْدَانُ، فَابْتَغُوا لَهَا طَرَائِفَ الْحِکْمَهِ

” мана бу рух хам бадан каби чарчайди. Уларни қайтадан хурсанд қилиб қувватланиши учун латиф ва хикматли нарсалардан фойдаланиб фаол қилингиз.”  Аллохни шариатидаги қонун томонидан бошқарилган покиза лахвлар дилни шод ва хурсанд қилади ва қалбни дам олишига ва чарчоқ қалбдан,зехндан кетишига сабаб бўлади. Шу тарзда зехн ва қалб оғир ва жиддий ишлар учун тайёр бўлади.

Омир ибни Саъад розиаллоху анху айтади: мен бир тўйга бордим.  У ерда Қараза ибни Каъаб ва Абу Масъуд ансорийни хам кўрдим, тўйда чўри  қизлар овоз куйлаётган эди. Шунда эй росули худони ёронлари, эй бадрда иштирок этганлар, чўриларни овоз куйлашига қулоқ соляпсизларми?!- дедим. Улар қуйидагича жавоб беришди:  

اجْلِسْ إِنْ شِئْتَ فَاسْمَعْ مَعَنَا، وَإِنْ شِئْتَ اذْهَبْ، قَدْرُخِّصَ لَنَا فِي اللَّهْوِ عِنْدَ الْعُرْسِ.

Ўтир, агар хохласанг биз билан бирга қулоқ сол, агар хохламасанг кетавер; чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам тўйларда бизларга лахв учун рухсат берганлар. [2]

Шунингдек уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ривоят қиладиларки: “Отам Абу Бакр мени олдимга келдилар, бу вақтда ансорлардан бўлган икки қизча ансорларнинг буос кунидаги  қахрамонлиги хақида овоз куйлаётган эдилар, ( бошқа бир ривоятда даф чалаётган эдилар) албатта улар жуда яхши куйлашни билишмасди!

 وَلَيْسَتَا بِمُغَنِّيَتَيْنِ،

Шунда Абу Бакр айтдики: росулуллохни манзилида шайтонни михи борми?! Ва ўша куни фитр ийди эди, сўнгра росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

 يَا أَبَا بَكْرٍ إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا.

Эй Абу Бакр! Хар бир қавмни ийди ( хайити,байрами)  бор, ва бу хам бизнинг  ийд кунимиз”. [3]

(давоми бор……….)

---

[1]بخاری (5163)

[2] المستدرك على الصحيحين/ سنن النسائي/ المصنف

[3] متفق علیه .  رواه البخاري (909) ومسلم (892) . صحیح سنن ابن ماجه ـ علامه آلبانی1540

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(26- қисм)

Ха, мўъмин шахс агар хохласа,  ўзининг  пок нияти билан бирга  яхшиликни жуда кўп йўлларини  топа олади  ва дунёда хамма нарса аллохни шариатидаги қонунлар йўлига тушади ва албатта булар  унга савоб хам келтиради:

 قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ * لَا شَرِيكَ لَهُ ۖ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ…(انعام/162-163)[1]

Ошкор кўриниб турганидек, овоз айтишлик хам шодликни фитрий абзорларидан бири ва хаётни бир қирраси бўлиб, уни аллох таоло учун ишлатилиши керак, шубхасиз аллохни шариатидаги қонунлар дунёвий хаётда мухтож бўлинадиган  фитрий масалаларни бостириб ташлаш учун келган эмас, балки у мана бу эхтиёжларни бошқариш, ташкиллаштириш, контрол қилиш ва уни хидоят қилиш келган. Ибни Таймия айтади: 

«اِنَّ الأنْبیاءَ قَدْ بُعِثوُا بِتَکْمیلِ الْفِطْرَةِ و تَقْریرِهـْا لا بِتَبْدِیلِها و تَغْیِیرِها»

Анбиёлар фитратни ўзгартириш учун эмас, балки  комил қилиш ва уни собит қилиш учун юборилишган.

Энди агар мана бу фитратни аллохни шариатидаги қонунлар билан контрол қилиб хидоят қилинса, матлуб ва покиза,халол ишга айланади, аллох таоло мана бундай покиза ишлар хақида мархамат қиладики:

 یَسْألُونَکَ ماذا اَحَلَّ اللهُ لَهُمْ قُلْ اَحَلَّ لکُمْ الطَّیِّباتِ (مائده/4)

(Эй Мухаммад, мўъминлар) сиздан ўзлари учун нималар халол қилинганини сўрайдилар. Айтинг: “сизлар учун барча покиза нарсалар халол қилинди. Ха, бизлар хаётдаги ишларимизни бошқариш ва покизалаш орқали айта оламизки:

 الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۖ (مائده/5)

Бугун сизлар учун барча покиза нарсалар халол қилинди.

Энди мана бу овоз айтишлик аллохни шариатидаги қонунларни бошқаруви сабабли, тоййиб покиза нарсага айланади ва бир фитрий эхтиёжни тўғри шаклга келтиради ва инсонни ғайри шаръий овоз айтишлардан узоқлаштиради ва шахсни гунохга ботган овоз айтишлар томонга боришига йўл қўймайди, чунки шахс баъзи бир кимсалар томонидан офатга айланиши,булғанини мумкин; энди шундай кишилар хам борки, улар мана бу овоз айтишга ё унга қулоқ солишга одатланиб қолишган, уларни мақсади хам ўзларини ва бошқаларни  вақтларини хуш ўтказишдан иборат,  бу ерда мана бу иш лағв ишга айланади, бу масжидни эшигини тагида ўтириб олиб вақтларини бекор  ўтказаётган чолларни ишига  ўхшайди, ёки бўлмасам сиз ўзингиз одатланган фалон ўйинни кўришингиз………мана бундай шахс одатланиб қолган  вақтни бекорга ўтказишлар ёки умрни бекорга кетказишлар, мусулмонларни сифати эмас, балки кофирларни сифати хисобланади, бу ахли китоб кофирлари баъзи вақтлар айтган сўзларга ўхшайди, аллох таоло уларга қандай муомала қилиш хақида мархамат қилади:      

 وَإِذَا سَمِعُوا اللَّغْوَ أَعْرَضُوا عَنْهُ وَقَالُوا لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ ‏(قصص/55)

Қачонки, бехуда ( сўз ё ишни) эшитсалар ундан юз ўгирурлар ва “бизларнинг амалларимиз ўзимиз учун, сизларнинг амалларингиз хам ўзларингиз учундир. Омон бўлинглар. Бизлар нодон кимсалар билан (хамсухбат) бўлишни истамаймиз”, дерлар.

Аслида бор хақиқат хам шу, мусулмонлар даъватга, жиходга, аллохни динига ва аллохни бандаларига хизмат қилишга эхтиёжи бўлар экан ва уни зиммасида ўзини ва дунёдаги бошқа ситам кўрган инсонларни олдида ана ўшанча масъулият бўлар экан ва ўзларини қиёматларини баробарида ўшанча вазифаларга эга бўлар эканлар, фалончи кўчани бошида  ё масжидни олдида туриб  ўзларини қиёматлари учун хеч қандай фойдаси бўлмаган нарсалар билан машғул бўлишларида бир  маъно борми? Ёки юзлаб балки минглаб соат вақтингизни футболни, хайвонот оламини тамошо қилишга сарфлашингизда бир маъно борми? Бўлиб хам шахс ана бу сарфлаган вақтини юздан бирини хам динга оид дарсларни эшитишга ё кўришга ё таълим олишга  сарфламайди.

Мана бу дўстларимиз нодон ва жохилларни йўлларидан юриб кетишяпти, улар ўзларини шундай ишлар билан машғул қилиб қўйишганки, умрларининг соатига қиёс қилинса бу ишлар нихоятда арзимас, лағв ишлар хисобланади, ақлли шахс бу ишлардан ўзини четга тортиши ва қуйидаги сўзларни айтиши керак:

       لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَکُمْ أَعْمَالُکُمْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ لَا نَبْتَغِی الْجَاهِلِینَ.

Агар овоз айтишликни  ё овоз эшитишни кўпайтириб юбориб уни бир одатга айлантириб юборилса ва бу вақтни бекор ўтказилишига,хамда ўзи билан бошқаларга яхшиликни етмаслигига боис бўлса,бу жоиз бўлмайди, мусулмонлар мана бу сифатда ўзларини кофирларга ўхшатиб олган бўладилар.

Мана бундай бефойда ва беарзиш ишларни қилишлик билан  фақат вақт  талаф бўлади, энди агар шахс бу ишни ўзига касб қилиб олиб, бу орқали машхур бўлиб танилса, албатта бу кофирларни сифатларидан бўлади ва  мусулмонлар булғаниб қолган қалбий касалликлардан ва булғанишлардан бири хисобланади,бу ердаги бошқа бир  нуқта шуки, ана бу лағв сўзлар, динни хақорат қилиш ё сўкишдан иборат бўлмаса шундай бўлади. Чунки қудратни қўлга киритилган пайтда, кофирларни хақоратларига фақат куч-қувват билан жавоб берилади, хақоратларни овозини ўчиришлик ассалому алайкумга йўқ дейишдан иборат. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам каъаб ибни ашраф, абу ифк, назр ибни хорис ва бошқалар билан шундай муомала қилган эдилар. Хақорат қилиш ва сўкиш фақат лағв билан эмас, балки танқид қилишдан хам  жуда катта фарқ қилади.

Мана бу ишларни қилишлик, ғийбатга ва одамларни хаққини зоя бўлишига ёки вожиб ишни тарк қилинишига ё гунохга боис бўлмаган тақдирдагина лағв, беарзиш ва бефойда иш  хисобланади, энди мана бу даражага етган бўлса, бу лағв эмас, балки ўзига  хос ўлчовига эга бўлган  бошқа жиноятларга,гунохларга ўхшаган жиноят саналади. Масалан бир жория қизча росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларида, уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхони хоналарида овоз ўқиётган пайтида:

    “وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ«

бизни орамизда пайғамбар бор ва у эртага нима ишлар бўлишини билади, шунда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам унга тезда эслатадиларки:

 لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[2]«

бундай демагин, балки олдин айтаётган сўзларингни айт.”

(давоми бор……..)

---

[1]بگو:نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است . خدا را هیچ شریکی نیست ، و به همین دستور داده شده‌ام.

[2]رواه البخاري ( 3779)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(25- қисм)  

  Хар қандай холатда хам, мана бу оятлар ва кофир ва муртадларнинг тарихи бизларга шу нарсани ошкор ва равшан кўрсатиб турибдики, сўзларни хам яхшиси бор ва хам ёмони. Хақорат қилиш,сўкиш, куфр сўзларини айтиши ва бошқалар каби. Энди шундай хулоса қила оламиз: аллохни шариатидаги қонунни кўз- қараши бўйича ёмон ва харом бўлган сўзлар мамнуъ, қайтарилгандур, энди булар наср шаклида бўладими ёки оддий бир кўринишда айтиладими ё шеър ,оханг шаклида бўладими, буни фарқи йўқ. Аллохни шариатидаги қонунлар бўйича яхши бўлган нарса озод.  Охангларда, гуронийларда айтиладиган сўзлар хам шуларни жумласига киради.

Оханг айтиш ё хиргойи қилиш хам мутлақо табиий нарса. Бир ёшни атрофидаги болачадан тортиб энди ўзидан қандайдир овозлар чиқараётган чақалоқгача ухламоқчи бўлган пайтида ўзидан  бирор хил овозлар чиқаради, ёки шу болаларни онаси хам боласи учун хиргойи қилиб алла айтади, ёки араблар туяга ё отга минган пайтларида хам хиргойи қилишган ва унга

«غناء الركبان» یا« غناء النَّصْب» یا «غناء الفتیان» یا «السناد» و …

дейишган, мана буларни хаммаси инсоннинг фитрий махсулоти хисобланади. Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху айтадики:

 الغناء من زاد الراكب،…..[1]

яъни хиргойи қилиш, шеър айтиш отлиқнинг ё мусофирнинг юкидир.

Ёки арабларни хиргойиларидан яна бири, чўпонлар туялари учун айтадиган овоз бўлиб, унга “алхудаъи” дейилган, масалан сафарлардан бирида чиройли овозга эга бўлган  Анжаша мана бу “алхудаъи”ни шунчалик яхши ўқиган пайтида, туялар хаяжонга тушиб тезликни оширишади, буни кўрган росулуллох саллаллоху алайхи васаллам етук бир ўхшатиш ва ажойиб яширин истелох билан айтадиларки:  эй Анжаша секинроқ шишалар синиб кетмасин:

  رُوَيْدَكَ يَا أَنْجَشَةُ لَا تَكْسِرْ الْقَوَارِيرَ .[2]

У кишининг бу ердаги манзурлари кажаваларда ўтирган аёллар бўлган эди, агар туялар тезликни оширишса улар азият бўлишлари ё туядан йиқилиб тушишлари мумкин эди. Ёки хожилар хажга,маккада ё масжидун набийда намоз ўқишга бўлган завқ ва шавқлари сабабли бир нав охангни куйлашган, ёки мужохидлар ғайратларини кўпайтириш ёки жанг майдонида бошқа мужохидларнинг шижоатини ошириш учун овоз хиргойи қилишган, шу каби жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, улардан бири қабрни лабига бориб қолган қари  чол кишининг ўзини кўнгли учун овоз айтиши хам мисол бўла олади.

Исломий турли- хил манбаъларда келтирилишича хам, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг асхоблари хам сафарда юрган пайтларида ёки жамланиб  ўтиришган пайтларида хам, ёки иш қилаётган пайтларида хам, шеър айтишган, бу шеърни якка холда хам ўқишган – буни Хассон ибни Собит ва Анжаша ва Омир ибни Аквоъдан ривоят қилинган – кўпчилик бўлиб хам ўқишган, ахзоб жангидан олдинги хандақ ковлаш пайтидаги шеър ўқишлар бунга мисол бўлади.

Анас ибни Молик розиаллоху анху айтадики: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам биздаги очликни ва чарчоқни кўрган пайтларида қуйидаги шеърни ўқиган эдилар:

    “اللَّهُمَّ لَا عَيْش إِلَّا عَيْش الْآخِرَه ***فارْحَمْ الْأَنْصَارَوَالْمُهَاجِرَهْ “

(Эй аллохим, хаёт фақат охират хаётидур, шундай экан ансор ва мухожирларга рахм қилгин) шунда сахобалар у кишига жавоб тариқасида айтган эдилар: 

“نَحْنُ الَّذِينَ بَايَعُوا مُحَمَّدَا … عَلَى الجِهَادِ مَا بَقِينَا أَبَدَا “

( Бизлар ўлгунимизгача Мухаммад билан жиход қилишга байъат қилган кишилармиз)

Бундан ташқари росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг асхоблари мажлисларида овоз айтишарди: Абдуррохман ибни Авф розиаллоху анхуни  фарзанди  Абу Салма рохимахуллох айтадики:   

 “لم یکن أصحاب رسول الله صلی الله علیه و سلم منحرفین و لا متماوتین، کانوا یتناشدون الأشعار فی مجالسهم، و ینکرون أمر جاهلیتهم…” .

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг асхоблари мунхариф (адашган) хам бўлишмаган, ифрот яъни хаддан ошириб юборувчи хам бўлишмаган ва ахли тафрит хам бўлишган эмас, улар мажлисларида шеърни оханг  суратида айтишган , улар жохилиятда ўзлари қилган ишларни – мана бу шеърларда – қоралаб айтишган…….нашид бу араб тилида ” шеърни чиройли овоз билан айтишлик” бўлиб, бизлар унга гуроний ёки сизларни тилингиз билан айтганда эса оханг,овоз, нағма,хиргойи бўлади. [3].[4]

Келтирилган нарсаларни хаммаси жоиз бўлган  овоз айтишни жумласига киради, хеч қайси бир олим овоз айтишни харом қилган эмас. Шеър ўқиш, овоз айтиш ё уларга қулоқ солиш аллохни шариатидаги қонунларда рухан нафас олиш ва шахсни, хамда бошқаларни  рухини шод ва хурсанд қилиш учун бир абзор сифатида фойдаланса бўлади, бу билан шахсдан ва бошқалардан нохушликни, чарчоқни кетказса бўлади, натижада эса инсонлар яна қайтадан куч- қувват олиб  ва қалблари  кучга тўлиб, ором олиб ўзларига вожиб қилинган ишларни бажаришади, мана бу ишни яхши иш деса бўлади, чунки мана бу овоз айтиш ё бу овозга қулоқ солиш, бир вожиб ишни бажариш учун абзор бўлиб, ўша шахсни ўзига ва аллохни бандаларига шубхасиз хизмат қилади – агар ният яхши бўлса – ва у ажр ва мукофотсиз қолиб кетмайди. Бу росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг хандақни ковлаш пайтида айтган овозларига ўхшайди. Махсусан агар фитрий  овоз айтишга бўлган эхтиёж  аллохни шариатидаги қонунларни воситасида бошқарилган бўлса ва шахс ғайри шаръий овоз куйлаш томонга кетиб қолмаса, шубхасиз ана ўша шаръий овоз айтишлик бу шахс учун ибодат хисобланади,нима учун? Чунки унга ажр берилади ва ажр берилган нарсани хар бири ибодат саналади:

Абу Зар розиаллоху анху айтади: росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ёронлари айтишдики: эй росулуллох бадавлат кишилар савобларни олиб кетиб қолишди,чунки улар худди биз намоз ўқиганимиз каби намоз ўқишади ва бизлар рўза тутганимиз каби рўза тутишади, бундан ташқари улар қўшимча мол-давлатларидан садақа хам беришади, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

   « أَوَ لَیْسَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ مَا تَصَّدَّقُونَ إِنَّ بِکُلِّ تَسْبِیحَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَکْبِیرَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَحْمِیدَةٍ صَدَقَةً وَکُلِّ تَهْلِیلَةٍ صَدَقَةً وَأَمْرٌ بِالْمَعْرُوفِ صَدَقَةٌ وَنَهْیٌ عَنْ مُنْکَرٍ صَدَقَةٌ وَفِی بُضْعِ أَحَدِکُمْ صَدَقَةٌ »

Аллох сизларга садақа беришларингиз учун бир нарсаларни ихтиёрингизга қўйиб қўймадими? Субханаллох дейишлик садақадур, аллоху акбар садақа, алхамдулиллах садақа, яхши ишни қилишга дастур бериш ва ёмон ишни қилинишига қаршилик қилишлик садақадур, сизларни авратингизда хам садақа бор ( агар аёли билан яқинлик қилса) : шунда сахобалар айтишдики:

« قَالُوا یَا رَسُولَ اللَّهِ أَیَأتِی أَحَدُنَا شَهْوَتَهُ وَیَکُونُ لَهُ فِیهَا أَجْرٌ»

агар бизлар шахватимизни қондирсак хам, бизлар учун шу ишда хам ажр ва савоб бериладими? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

أَرَأَیْتُمْ لَوْ وَضَعَهَا فِی حَرَامٍ أَکَانَ عَلَیْهِ فِیهَا وِزْرٌ فَکَذَلِکَ إِذَا وَضَعَهَا فِی الْحَلَالِ کَانَ لَهُ أَجْرًا»    [5] 

Қани сизлар менга айтингларчи: агар (бир шахс) мана бу шахватни харом йўл орқали қондирадиган бўлса, унга гунох ёзиладими? Шунинг учун хам агар уни халол йўл билан қондирадиган бўлса, унга ажр ва савоб берилади.  Шу ерда Муоз ибни Жабал розиаллоху анху айтади:

انی احتسب نومتی کما احتسب قومتی.

Мен уйғоқлигимда хам ва ухлаётганимда хам ибодат қиламан. Яъни мен ибодат қилиш учун уйғонганим каби , аллох таоло ухлашимни хам мен учун ибодат сифатида хисоб қилишини ният қилиб ётаман.

(давоми бор……….)

---

[1]التمهيد ( 22 / 197 ، 198)روى ابن وهب عن أسامة وعبد الله ابني زيد بن أسلم عن أبيهما زيد بن أسلم عن أبيه

[2]متفق علیه / رواه البخاري ( 5857 ) ومسلم ( 2323 ) .

[3] مصنف ابن أبی شیبة:711/8)

[4] قاموس المحیط

[5] رواه مسلم

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(24- қисм)

Назр ибни Хорис хам забон,шеър ва қиссалар айтиш  майдонининг  фаол кишиларидан бири бўлиб, у ислом динига  ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламга қарши ёлғон шеърларни хийрадан сотиб олган эди ва форс подшохларини,рустамни, исфандёрни афсоналари шаклида баён қилган, у айтар эдики: Мухаммадни сўзлари қандай қилиб мени сўзларимдан кўра яхшироқ бўлади?  [1]

Бадр жангида у хам асир тушган пайтида, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам у хақида хеч ким билан маслахат қилмадилар ва Али розиаллоху анхуга уни бўйнини чопиб ташлашни  буюрдилар. [2].[3]

Мана бу маънавий ва рухий майдонда шариатгаро мужохидларга қарши фаолият олиб бораётган кишиларнинг хаммасини оқибати,тақдири бўлади. Ибни Касир рохимахуллох айтадики: мана бу икки жинояткор ўлдирилгандан сўнг, мусулмонлар рухий ва фикрий жанг майдонида исломга ва шариат қонунларига қарши тиллари билан фаолият олиб бораётган қайсар,саркаш кимсаларга рахм қилинмаслик кераклигини  тушуниб етишди; усул бўйича уларни устидаги  хар  қандай келишув ва енгилликлар қабул қилинмайди; чунки улар шароратни етакчилари ва залолат, гумрохлик ва саргардонликни рахбарлари бўлиб, улар ўзларининг қабих ва уятли сўзлари билан авф ва кечиримга аслан жой қолдирмаганлар.   [4]

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидаги кимсаларни терор қилинишига дастур берган эдилар: каъаб ибни ашраф яхудий, ибни сайба яхудий ва бошқа яхудийлар, салом ибни аби хақиқ, холид ибни суфён хазалий, рифоъа ибни қайс жусамий, абу афк, асамаъ бинти марвон исмли бир шоира аёл хам шулар жумласидан бўлган………..улар фақат забонлари билан шеър, овоз ўқиш ёки бошқача истелох билан айтганда маънавий жихатдан аллохни шариатидаги қонунга қарши иш олиб боришган. Демак аллохни шариатидаги қонунларга қарши қилинган хар қандай баёнга  хам озодлик берилмайди.

Аллох таоло мана бу оғзи бадбўй, жинояткор мавжудот хақида мархамат қилади:

  وَمِنَ النَّاسِ مَن یَشْتَرِی لَهْوَ الْحَدِیثِ لِیُضِلَّ عَن سَبِیلِ اللَّهِ بِغَیْرِ عِلْمٍ وَیَتَّخِذَهَا هُزُواًأُولَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ ‏(لقمان/6)

‏وَإِذَا تُتْلَى عَلَیْهِ آیَاتُنَا وَلَّى مُسْتَکْبِراً کَأَن لَّمْ یَسْمَعْهَا کَأَنَّ فِی أُذُنَیْهِ وَقْراً فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِیمٍ ‏(لقمان/7)

Одамлар орасида шундай кимсалар хам борки, улар билимсизлик билан ( ўзгаларни) аллохнинг йўлидан оздириш учун ва у ( йўлни) масхара қилиш учун бехуда сўз(лар)ни сотиб олур. Ана ўшалар учун хор қилгувчи азоб бордир.  ** Қачон унга бизнинг оятларимиз тиловат қилинса гўё уларни эшитмагандек, гўё қулоқларида оғирлик- карлик бордек кибру- хаво билан юз ўгириб кетур. Бас, унга аламли азоб хақида “хушхабар” бериб қўйинг!

Мана бу шахслар кофирлар бўлиб, улар огохона ва ўзларини ихтиёрлари билан аллохни динини  ва аллохни шариатидаги қонунни қарама- қаршисига туриб олишади, уларни мақсади одамларни аллохни шариатидаги қонундан гумрох қилиш ва ислом динини масхара қилишдан иборат. Улар ўзларини ва бошқа мусулмонларни рухига таскин  ва оромиш бериш учун куйлашмайди,балки мусулмонларнинг рухини эговлайдилар,  улар мусулмонларни шариат қонунларидан гумрох қилишни хохлашяпти. Уларни айтишича, улар эга бўлган нарса росулуллох саллаллоху алайхи васаллам келтирган нарсадан кўра яхшироқ, бундан ташқари улар ислом динини ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни  шеър,наср, куйлаш,достон ва афсоналар айтиш шаклида хақорат қилиб сўкишади.  

Мана бу хақоратларга энг кўзга кўринган намуналардан бири, курдистонни секуляр ва муртад курдларининг “эй рақиб” номли  миллий гимни бўлиб,  у юнус раъуф дилдор номли коммунист томонидан 1938 йилда ёзилган ва уни биринчи марта эрондаги курдистон демократ хизбининг муртад секуляр хукуматида, муртад қози мухаммадни рахбарияти остида, сталинни махободдаги мулътфилм жумхуриятида 1946 йилда айтилган:

ئه ی ڕه‌قیب هه‌ر ماوه قه‌ومی کورد زمان

نایشکێنێ دانه‌ریی تۆپی زه‌مان

 Эй рақиб хануз курд забонли қавм мавжуд, холиқ ва дунёни вужудга келтирган ва замонни айлантирадиган зот хам уни мағлуб қила олмайди. Яъни аллох курд қавмини мағлуб қилишга қодир эмас. Аммо кўриб турганимиздек, ўтган бир неча ўн йиллик мобайнида аллох таоло муртад курд секуляристлари ва бошқа алданган курдларни  бошига қандай балоларни олиб келганини ва олиб келаётганига гувох бўлиб турибмиз.

Мана бу гимнни давомида муртад курдлар айтишадики:   

ئێمه رۆڵه ی میدیا و که‌یخوسره‌وین *** دینمان، ئایینمان هه‌ر نیشتمان .

Бизлар моду кейхисравни фарзандларимиз, бизларни динимиз фақат ватандир. Бу шеърни коммунист ва ёлғончи бир шахс ёзган, уни  интернацианал социализмга эътиқоди бор ва миллатпарастликка ё нацианализмга эътиқод қилмайди.

Мана бу ана ўша “лахвал хадис” бўлиб, афсонавий ва хурофот,пуч сўзлардан иборат, кофир ва муртадлар улар орқали аллохни динини ўйин ва масхара қилишни исташяпти, улар одамларни аллохни динидан ўзларининг куфр динлари бўлмиш секуляризм динига тортиб олиб кетишмоқчи. Мана бу кимсаларни хор ва расво  қилгувчи азоб кутиб турибди:  

 أُولَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ .

Аллох таоло мусулмонларга амр қиладики:

 فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثَانِ وَاجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ‏(حج/30)

Бас, сизлар аллох учун хақиқий (йўлдан оғмаган мусулмон) бўлган ва у зотга шерик келтиргувчи бўлмаган холингизда бутлардан иборат нажосатдан йироқ бўлингиз ва ёлғон сўздан йироқ бўлингиз!

Ха, америка ва россия, хитой, бирлашган миллатлар ташкилотининг куфр қонунлари унвони остидаги палид бутлардан ва қози мухаммад муртад каби махаллий муртад,жўжа  секуляристлардан, хамда уларга тобеъ бўлган қосимлу, ужалон, борзоний ва бошқа секуляристлардан пархез қилиб узоқлашишимиз керак. Шунингдек уларнинг ахборот воситаларида берилаётган  симинарлар, оханглар,қўшиқлар,маърузалар,филмлар шаклидаги  бепоя, асоссиз,ёлғон сўзларини айтишдан пархез қилишимиз ва четланишимиз лозим.

(давоми бор………)

---

[1] ابن هشام، السیرة النبویة،ج ۱، ص ۴۳۹ – ۴۴۰

[2] الغضبان ، التربیة القیادیه، ج ۳، ص ۵۷

[3] ابن هشام ، پیشین ، ج ۲، ص ۲۵۵٫

[4] ابن کثیر ،  البدایة و النهایه، ج ۳، ص ۳۰۶

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(23- қисм)

 Мана бу керакли муқаддимадан сўнг лахвни таърифини бошлаймиз:

Лахв бу: инсонга лаззат олиб келадиган бир нарса бўлиб, уни машғул қилиб вақтини чоғ ўтказишига сабаб бўлади, бу нарса аллохни шариатидаги қонунда харом қилинмаган,аммо  агар бу ишни қилса унга савоб хам берилмайди, шунга қарамасдан у инсон учун ўткинчи бир шодликни вужудга келтиради. Яъни агар шахс бу ишни қилса, гунох хам қилмаган бўлади  ва савобга хам эга бўлмайди, у фақат ўткинчи бир шодликни ўзи учун вужудга келтирган холос. Ўткинчи шодликлар хам албатта мавжуд,лекин уларни ёлғиз ўзини қадри йўқ, бошқача истелох билан айтганда ботилдурлар, улар фақат  аллохни шариатида машруъ бўлган ибодатни ё мақсадни йўлида хизмат қиладиган бир абзор бўлган тақдирдагина қадрли бўла олади.

Бу қорнингиз оч вақтида овқатни кўрган пайтингиздаги шодликка ёки дам олмоқчи бўлган пайтингиздаги шодлик хиссига ёки бир охангни, гуронийни эшитган пайтингиздаги шодлик хиссига ё жамоатни  ташкил қилган  ёки жамоатлар шўросини  ё исломий изтирорий бадал хукуматни ё нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни ташкил қилган пайтимиздаги шодлик хиссига  ўхшайди. Энди овқат истеъмол қилиш вақтинчалик ва ўткинчи шодлик, аммо мана бу овқатни хазм бўлиши ва натижада уни жисмга келтирадиган саломатликка ва хаётни давом этишига боис бўлади. Дам олиш сабабли вужудга келадиган шодлик хам вақтинчалик, аммо бу нарса бадандан захарли моддаларни дафъ бўлишига, баданни истирохат қилишига ва жисмий саломатликни сақланишига сабаб бўлади.

 Жисмоний машқлар, жинсий алоқа ва шахс ўзини имкониятида бор бўлган  махоратлардан ва фанлардан фойдаланиш ва шунга ўхшаш ўринларни хаммаси вақтинчалик ва ўткинчи нарсалар бўлиб, улар каттароқ мақсадларни йўлида хизмат қилади. Шу тартибда дам олиш, ўйинлар, кўнгилни кўтарадиган  охангларга қулоқ солиш ё парандани, сувни ё инсонни  овозини эшитиш, рухни истирохат қилиши ва рухни қувватланиши учун хизмат қилади, бу рухни каттароқ ва жиддий ишларни янада яхшироқ амалга оширишига тайёрлайди…….

  Мана бу холатда лахвни йўлига кўра қўлга киритиладиган шодлик, бу аслий мақсад эмас, балки дилни қувватлантирадиган абзор ва ёқилғи хисобланади, натижада дил асосий ва жиддий ишларни амалга ошириш пайтида яхшироқ ва фойдалироқ ишлашга қодир бўлади.

Инсонни машғул қилиб вақтини чоғ ўтказишига ва ўткинчи бир нав шодликни вужудга келишига сабаб бўладиган, мана бу лахвлар ва лаззат олиб келадиган нарсаларни орасида шундай ўринлар хам борки, улар мана бу қадрсиз ва ботил холатдан чиқиб, бошқа қадр- қийматга эга бўлган ибодатлар каби ўринни эгаллайди ва агар шахс  уларни амалга ошира олса савобга эга бўлади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар:

    كُلُّ شَيْءٍ يَلْهُو بِهِالرَّجُلُفَهُوَ بَاطِلٌ؛ إِلَّا رَمْيَهُ بِقَوْسِهِ وَتَأْدِيبَهُ فَرَسَهُ وَمُلَاعَبَتَهُامْرَأَتَهُ،( أهله،) فَإِنَّهُنَّ مِنَ الْحَقِّ[1]

Мусулмон инсон вақтини хуш ўтказадиган хар қандай нарса ботилдур, камондан ўқ отишлик ва отини ром қилиб тарбиялаш ва аёли билан хазиллашиб ўйнаш буларни жумласига кирмайди; чунки мана бу ишлар хақдур. Бошқа бир ривоятда сузишни таълим олишга хам ишора қилинган.

« وتعلیمه السباحة»[2] 

Мана бу тўрт иш, яъни ўқ отишни ўрганиш ва отни тарбиялаш ва аёли ё уй ахли  билан ўйнаш, сузишни таълим олиш, агарчи лахв ишлардан бўлса хам савоб келтиради. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам лахвлар учун харом сўзидан фойдаланган хеч қандай хадис мавжуд эмас. Бу ерда ботил лафзини ишлатилгани, бу ишларни манъ қилинганига ё харом қилинганига далолат қилмайди, чунки мана бу ўйинлар ва лахвлардан ташқари жуда кўп бошқа харом бўлмаган ботил лахвлар мавжуд, Абу Дардоъ розиаллоху анхунинг рухни қувватлантириш учун худди шу ботил калимасидан фойдалангани хақида  кейинроқ сухбатлашамиз.

Ха, инсон учун шодликни вужудга келтирадиган лахв ва ботил ишлар жуда кўп, шу ерда улардан  кундалик эхтиёжга эга зарурий бўлганига ишора қилиб ўтамиз. Масалан хазиллашиш, жисмий ўйинларни ўйнаш, фикрий ўйинлар, оханглар, овоз, гуроний,рақс кабилар иншааллох.

Биринчи бўлиб оханг, овоз ва гуронийдан бошлаймиз:

Инсонни оғзидан чиқадиган сўз, икки навли бўлади, ёки яхши сўз ва биз бунга халол деймиз, ёки ёмон сўз ва биз бунга харом деймиз. Яхши сўз яхшидур. Ёмон сўз хам ёмон. Мана бу яхши ва ёмон сўзларни хам аллохни шариатидаги қонунлар таъйин қилган, бир киши ўзини истаги билан келиб, мен айтаётган мана бу хақоратли сўзлар яхши ё ёмон дея олмайди. Шундай бўлгач, инсонни куфрга,гунохга, жиноятга даъват қиладиган сўзлар харом ва ёмон хисобланади, энди ана бу харом калималар қуйидаги оятдаги калималарга ўхшаш оддий бир тарзда айтилиши хам мумкин:

«وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ ۚ قُلْ أَبِاللَّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ *لَا تَعْتَذِرُوا قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ ۚ (توبه/65-66)[3]

Қасамки, агар улардан ( нега сизнинг устингиздан кулганлари хақида) сўрасангиз, албатта улар: “биз фақат бахслашиб, хазиллашиб келяпмиз, холос”, дейдилар. Айтинг: ” аллохдан, унинг оятларидан, унинг пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?”.  ** Узр айтманглар! Сизлар иймон келтирганингиздан сўнг яна куфрга қайтдингиз.

Бадр жангида асир бўлган Уқба ибни Аби Муъайт, яхши ўтмишга хам эга эмас эди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам унга айтадиларки: худо ва росулига душманчилик қилганинг учун ўлдириласан. Уқба айтдики: эй Мухаммад! Менга эхсон қилганинг яхшироқ. Менга  хам қавмдаги бошқа эркаклар каби назар билан қарагин. Агар уларни ўлдирсанг,мени хам ўлдир ва агар уларга эхсон қилсанг, менга хам эхсон қил. Агар улардан фидя олсанг,мендан хам фидя ол. Эй Мухаммад! Мендан сўнг мени фарзандларимни ким ўзини  қаромоғига олади?

Росулуллох саллаллоху алайхи васалллам мархамат қилдилар: олов. Сўнгра айтдилар: эй Осим! Уни бўйнини  уз. Осим розиаллоху анху хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламни дастурларини амалга оширади ва уни ўлдиришади, тилини тия олмайдиган ва аллохни шариатидаги қонунига қарши маънавий  ва рухий жанг олиб бораётганларга ибрат бўлиши учун уни дорга осиб қўйишади. Уқба ислом оламида ўлдирилгандан сўнг, бошқаларга ибрат бўлиши учун, биринчи бўлиб дорга осиб қўйилган кишилардан бўлган.     [4]

(давоми бор……..)

---

[1]  احمد (١٦٦٢) و سنن ترمذي (١٥٦١) وأبو داود وابن حبان وغيرهم / فقد روى الدارمي عن عقبة بن عامر .

[2]امام نسائی  در سنن الکبری (۸۹۳۸)و حافظ ابن حجر در الإصابة(١/٤٣٩) سند آن را ” صحیح ” دانسته  است./طبرانی – صحیح الجامع البانی رقم 4534

[3] اگر از آنان بازخواست کنی، می‌گویند:  بازی و شوخی می‌کردیم . بگو : آیا به خدا و آیات او و پیغمبرش می‌توان بازی و شوخی کرد ؟ !‏ عذرخواهی نکنید . شما پس از ایمان‌آوردن ، کافر شده‌اید .

[4] الغضبان ، التربیة القیادیه، ج ۳، ص ۶۰

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(22- қисм)

Бошқа бир жойда мархамат қилганлар:

إِنَّ اللهَ فَرَضَ فَرَائِضَ فَلا تُضَيِّعُوهَا، وَحَدَّ حُدُودَاً فَلا تَعْتَدُوهَا وَحَرَّمَ أَشْيَاءَ فَلا تَنْتَهِكُوهَا، وَسَكَتَ عَنْ أَشْيَاءَ رَحْمَةً لَكُمْ غَيْرَ نِسْيَانٍ فَلا تَبْحَثُوا عَنْهَا[1]

Аллох сизларга бир нарсаларни вожиб қилган, уларни зоя қилмангиз  ва сизларга хад, чегараларни мушаххас қилиб қўйган, улардан тажовуз қилманглар ва сизларга  бир нарсаларни харом қилган, уларни хам оёқ-ости қилмангиз ва баъзи нарсалар хақида сукут қилган; ( улар хақида сизларга бир нарса дейилмаган нарсалар сизларга берилган рахматдир, худованд уларни унутиб қўйган деб ўйламанглар, шундай бўлгач улар (ни харом эканлиги) борасида бахс қилиб ўтирманглар.

Вақтики  аллох таоло бизларга хамма харом қилинган нарсаларни муфассал баён қилганлигини мархамат қилган экан: 

  وَقَدْ فَصَّلَ لَکُم مَّا حَرَّمَ عَلَیْکُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَیْهِ (انعام/119)

Бундай холатда қонун таъйин қилиш, халол ва харом қилиш фақатгина шариатни таъйин қилган зотни ўзига тегишли, бошқаларни хукми ва раъйи эмас, фақат уни хукми хужжатдур.  Шундай экан харом қилинган нарсалар борасида очиқ- равшан, ошкор ва қатъий хужжат мавжуд   бўлиши керак.

Масалан аллох таоло тўнғиз гўштини харом қилган, бу нарса очиқ-ойдин маълум нарсами? Ёки суннатда келтирилишича ахлий эшакни гўшти хам харом қилинган, бу масала хам очиқ- равшан нарсами? Ёки ўлаксани гўшти билан қон хам харом қилинган. Бу хам аниқ – ошкор нарсами? Мана буларни изохлаб ўтишига хожат йўқ, бу нарсалар учун илмни касб қилинишига ва ижтиходга хам эхтиёж йўқ. Бу нарсалар кимларга етказилган бўлса, у буни аниқ тушунади. Шариат хам осон ва тушунадиган қилиб берилган, зардўштийларнинг хузвориш номли китоби каби фақат баъзиларгина тушунадиган  рамзли калималарга эга эмас. Чунки бу дин хамма инсонларга жўнатилган, улардаги имконият хам жуда кенг, уларни бирини фикри ва матлабни дарк қилиши кенгроқ бўлса, бошқасиники эса торроқ бўлади.  Аммо диндаги умумий нарсалар, халол ва харомлар шундай тарзда баён қилинганки, уни хамма тушунишга қодир, фақат бу нарсалар  инсонга етиб келса бўлди. Фақат шахсга бу нарсалар етказилса шуни ўзи етарли, ахлий эшакни ё тўнғизни гўштини харомлигидан хабардор бўлса бўлди. Сиз бир тасаввур қилиб кўринг, агар бир шахс бу нарсалардан хабардор қилинса, у ахлий эшак ва тўнғиз  бу нима ўзи, мен тушунмаяпман, дейдиган одам топиладими? Бу нарсани тушуниб етиш учун сарф,наху, балоға ва ……ўхшаш мархалаларни босиб ўтилишига эхтиёж борми? Агар бу шахс умрида тўнғизни ё ахлий эшакни кўрмаган бўлса, унга мана бу хайвонни ўзини ё тасвирини кўрсатилса, шуни ўзи етарли. Бу иш учун бир неча дақиқа кифоя қилади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни нахий қилган  нарсалари хам нахийни доирасида қолади, харом қилинган доирага кирмайди, бу борадаги тўғри сўз шуки, бу нарсаларни хукми карохият ва макрух доирасида қолади. Макрух яъни луғат жихатидан ёмон, нохуш дегани, фиқхий истелохда эса агар бу амални  қилмасанг  яхшироқ бўлади ва натижада савобга эга бўласан, аммо агар қилсанг хам бу сабабли гунохкор бўлмайсан, у сабабли жарима қилинмайсан. Худди ётиб олиб овқат ейиш каби.

Бизларнинг катта кишиларимиз хам ўзларини хадлари,чегараларини яхши билишарди,  харом қилиш ва халол қилиш фақат шариатни ишлаб чиқарган зотни иши ва вазифаси эканини, уларни иши қуръон ва сахих суннатдаги собит, очиқ ва  қатъий  ахкомларни баён қилиш эканини жуда яхши билишган. Имоми Шофеъий рохимахуллох ўзининг мухим “алумму” китобида  имоми Абу Ханифа рохимахуллохни дўсти ва шогирди бўлмиш қози  Абу Юсуфдан нақл қилиб келтиришича:  “жуда кўп дин пешволаридан мен кўрган нарса шуки, улар ўзларига мана бу халол ва мана бу харом дейишликка рухсат беришмаган, улар қуръонда очиқ-ойдин бўлган ва тафсир қилишга эхтиёжи бўлмаган нарсалар борасида фатво беришган.”

Ибни Соиб рохимахуллох буюк тобеъинлардан бўлган Робиъ ибни Хайсам  рохимахуллохдан нақл қиладики: ” мусулмон инсон : мана бу нарсалар халол ё  мана бу нарсалар харом,демаслиги керак, чунки  шариатни ишлаб чиқарган зот жалла жалалаху уни сўзига раддия сифатида айтадики: ёлғон айтибсан, мен уни халол ё харом қилмаганман.

Иброхим Нахъий рохимахуллох буюк тобеъин уламолардан бўлмиш имоми Абу Ханифа, имоми Молик, имоми Шофеъий, имоми Ахмад ва бошқа буюк кишилардан нақл қиладики: ” улар қачонки бир иш борасида фатво беришса ёки ундан нахий қилмоқчи бўлишса, айтишар эдики:  мана бу иш макрух ва ё мушкили йўқ,лекин улар мана бу халол ва мана бу харом,дейишмаган, улар бундай сўзларни тилга олишмаган”.

   Мана бу буюк кишилар харгиз бундай катта хатоларни қилишмаган, яъни улар бошқаларни ўзларига ибодат қилишга, сиғинишга даъват қилишган эмас, чунки улар хатто агар бир киши халолни харом ё харомни халол қилиб олган бир махлуққа ўзини ихтиёрига кўра қалбий эътиқод орқали итоат қилса, бу холатда  бу киши ана бу шахсни парвардигор сифатида, аллохдан пастроққа ё аллохни ёнига қўйиб олган бўлишини, қайта-қайта таълим олиб ўқишган  эди. Энди мана бу буюк кишилар қандай қилиб бунчалик хатарли ишга журъат қилишади ва харом қилиш ё халол қилиш бўйича аллох таолони қилиғини қилишади?

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидаги оятни тиловат қилган пайтларида:

         اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَاباً مِّن دُونِ اللّهِ ‏(توبه/31)

Улар аллохни қўйиб ўзларининг донишмандларини ва рохибларини хамда Масих бинни Марямни парвардигор деб билдилар. Шунда Адий ибни Хотам розиаллоху анху айтдики:  биз уларга ибодат қилмасдик-ку? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: уларнинг ибодат қилишлари, аллохга нисбатан қилинган маъсиятда ( яъни худовандни хукмини ўзгартириш бўйича) уларни итоат қилганликларидур. Сўнг у киши мархамат қилдилар:

«أَلَيْسَ يُحَرِّمُونَ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فَيُحَرِّمُونَهُ ، وَيُحِلُّونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيَسْتَعْمِلُونَهُ؟

Улар худованд  халол қилган нарсаларни  сизларга харом ва худованд харом қилган нарсаларни халол қилишмаганми, сизлар хам шунга амал қилмагансизларми? Адий : ха,деди. Шунда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:  

«فَذَلِكَ عِبَادَتُهُمْ[2]«

мана шу уларнинг ибодат қилганликларидур.

Шу ерда аллох таоло очиқ ва равшан эълон қиладики:

 وَلاَ تَقُولُواْ لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُکُمُ الْکَذِبَ هَذَا حَلاَلٌ وَهَذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُواْ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ إِنَّ الَّذِینَ یَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ لاَ یُفْلِحُونَ ‏(نحل/116)

Аллохни  шаънига ёлғон тўқиш учун (яъни, аллох буюрмаган хукмларни аллохники дейиш учун) тилларингизга келган ёлғонни гапириб: “бу халол,бу харом”, деяверманглар! Чунки аллох шаънига ёлғон тўқийдиган кимсалар хеч нажот топмаслар.

Мана бу хамма учун берилган  бир огохлантирув ва тахдиддур.

(давоми бор……..)

---

[1] دارقطنی و غیره

[2]سنن الترمذی برقم (۳۰۹۵)، والمعجم الکبیر للطبرانی (۱۷ / ۹۲).