مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(61- قیسم)
اَلبَتَّه رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمدَن هَم غَرِیبلَر قَندَی کِیشِیلَر اِیکَه نِی بارَه سِیدَه سَوال سوُرَلگن؟ اوُ کِیشِی اوُنِی جَوابِیگه مَرحَمَت قِیلگنلَر: « الذين يَصْلِحون إذا فسد الناس» یاکِی باشقَه بِیر لَفظدَه: «يُصلِحون ما أفسد الناس من سنتي» آدَملَر یُوقاتگن مِینِی سُنَّتلَرِیمنِی اِصلاح قِیلِیشَه دِی؛ یاکِی باشقَه بِیر لَفظدَه: «همالنُّزَّاعُ مِنَ الْقَبَائِلِ » قَوم وَ قَبِیلَه دَن اوُزاقلَه شِیشَه دِی، یاکِی باشقَه بِیر لَفظدَه: أُنَاسٌ صَالِحُونَ قَلِيلٌ فِي نَاسِ سَوْءٍ كَثِيرٍ، مَنْ يَعْصِيهِمْ أَكْثَرُ مِمَّنْ يُطِيعُهُمْ[1] جُودَه کوُپ یامان اِنسانلَرنِی آرَه سِیدَگِی آز سانلِی صالِح اِنسانلَر، اوُلَرگه عاصِی بوُلگن کِیمسَه لَر اوُلَرگه اِطاعَت قِیلَه دِیگنلَردَن کوُرَه کوُپراقدِیر.
مَنَه بُو صِیفَتلَرنِی بِیزلَر توُرلِی- هِیل، تَرقاق جَماعَتلَردَگِی اوُزِیمِیزنِینگ بِرادَرلَرِیمِیزدَه کوُرگنمِیز وَ کوُریَپمِیز. اَمّا هَمَّه آدَملَرنِی آرَه سِیدَگِی بَرچَه فَسادلَرنِی اِیلدِیزِی بوُلگن وَ قالگن هَمَّه فَسادلَر مَنَه بُو اُمُّ الفَسادنِی بوُلاغِیدَن کِیلِیب چِیققَن اَساسِی عِللَت قَیسِی؟ رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَه دِیلَرکِی: لتُنْقَضَنَّ عُرَى الْإِسْلَامِ،عُرْوَةً عُرْوَةً، فَكُلَّمَا انْتَقَضَتْ عُرْوَةٌ، تَشَبَّثَ النَّاسُ بِالَّتِي تَلِيهَا، وَأَوَّلُهُنّ نَقْضًا الْحُكْمُ، وَآخِرُهُنَّ الصَّلَاةُ[2] اِسلامنِی دَستَگلَرِی بِیرمَه – بِیر سِیندِیرِیلَه دِی، دَستَگلَردَن بِیرِی نابوُد بوُلگن پَیتِیدَه آدَملَر اوُنِی یَقِینِیدَگِی دَستَگگه چَنگ سالِیشَه دِی، اوُلَرنِینگ اَوَّلِی حُکمنِی سِیندِیرِیلِیشِیدوُر ( خُدانِی قانوُنِی اَساسِیدَه حُکم قِیلِیشنِی بِیر چِیتگه سوُرِیشَه دِی) وَ اوُلَرنِی آخِیرگِیسِی نَمازدوُر( نَمازنِی تَرک قِیلِیشَه دِی، حاضِرگِی وَقتدَه بِیز کوُرِیب توُرگن کوُپ سانلِی نَمازنِی تَرک قِیلوُچِیلَر وَ نَماز اوُقِیمَیدِیگنلَر). بِیرِینچِی بوُلِیب فَساد بوُلگن اَساس حاکِمِیَت وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اَساسِیدَه حُکم قِیلِیش بوُلدِی، مَنَه بوُ اُمُّ الفَسادنِی کِیتِیدَن باشقَه مِینگلَب فَسادلَر وَ کَسَللِیکلَر مُسُلمانلَرنِی آرَه سِیدَه تَرقَلدِی وَ آخِیرِیدَه نَوبَت نَمازنِی تَرک قِیلِیشگه یِیتِیب کِیلدِی. یَعنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اَساسِیدَه حُکمنِی تَرک قِیلِیشدَن باش تارتِیب تا نَمازنِی تَرک قِیلِیشگه چَه بوُلگن مُسُلمانلَر دوُچار بوُلِیشگن مُصِیبَتلَر، فَسادلَرنِی هَمَّه سِی حُکوُمَت وَ اَلله نِی شَرِیعَتِی بِیلَن حُکم قِیلمَسلِیکدَن کِیلِیب چِیققَن، اَگر مَنَه بوُ اُمُّ الفَساد اِصلاح بوُلمَس اِیکَن باشقَه اِیشلَر هَم اِصلاح بوُلمَیدِی.
حوُپ، اِیندِی آدَملَرنِی فَساد قِیلگن مَنَه بُو اُمُّ الفَسادنِی اِصلاح قِیلِیش اوُچُون کِیملَرنِی قانِیدَن فایدَه لَه نِیشیَپتِی؟ « الذين يَصْلِحون إذا فسد الناس»؛ کِیملَر نُبُوَّت مَنهَجِیگه اَساسلَنگن اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه رِیشنِی وَ باشقَه لَر فَساد قِیلگن رَسُولُ الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سُنَّتلَرِینِینگ پایدِیوارِینِی یَنَه یَنگِیدَن اِصلاح قِیلِیشنِی هاحلَشیَپتِی؟ «يُصلِحون ما أفسد الناس من سنتي»؛ مَنَه بُو مَقصَدلَرنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون کِیملَر اوُزلَرِینِی قَبِیلَه لَرِیدَن، قَوملَرِیدَن اوُزاقلَه شِیشگن وَ یا حَتَّی اوُلَرنِی اوُزاقلَشتِیرِیب یوُبارِیشگن؟ «هم النُّزَّاعُ مِنَ الْقَبَائِلِ»؛ جُودَه کوُپ یامان رَوِیشگه اِیگه آدَملَرنِی آرَه سِیدَه تِیقِیلِیب قالگن وَ اوُلَرنِی سوُزلَرِیگه قوُلاق سالَه دِیگن کِیشِیلَرنِی سانِیدَن اوُلَرنِی سوُزلَرِینِی قَبُول قِیلمَیدِیگن کِیشِیلَرنِی سانِیدَن کوُپراق بوُلگن کِیشِیلَر کِیملَر اوُزِی؟ «أُنَاسٌ صَالِحُونَ قَلِيلٌ فِي نَاسِ سَوْءٍ كَثِيرٍ ، مَنْ يَعْصِيهِمْ أَكْثَرُ مِمَّنْ يُطِيعُهُمْ»[3]
سِیز کوُرِیب توُرگن مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی هَمَّه سِی پوُلَتدِیک اِرادَه وَ مُستُحکَم اِیمان بِیلَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اِجرا قِیلوُچِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی قَیتَه رِیش اوُچُون وَ رَسُولُ الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی سُنَّتلَرِینِی دِفاع قِیلِیش اوُچُون سِکوُلارِیستلَرنِینگ، بُوتوُن جَهان باسقِینچِی کافِرلَرنِینگ، مَحَلِّی مُرتَدلَرنِینگ وَ مَحَلِّی مُنافِقلَرنِینگ اِتِّفاقِیگه قَرشِی اوُزلَرِینِینگ قِتالِی، قوُراللِی جَنگِینِی باشلَشگن وَ اَلله بِیلَن اوُزلَرِینِینگ جانلَرِینِی جَنَّتنِی عِوَضِیگه مُعامَلَه قِیلِیشگن، اوُلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی هَرگِیز یَقِیندَن کوُرِیشگن اِیمَس، بوُندَن تَشقَرِی اوُلَر قُرآندَن باشقَه صَحابَه لَر کوُزلَرِی بِیلَن کوُرگن مُعجِیزَه لَرنِی هَم کوُرِیشمَه گن، اوُلَر اوُشَه اِسلامِی مُهِیطنِی هَم تَجرِیبَه قِیلِیشگن اِیمَس، اوُلَر حوُددِی صَحابَه لَرگه اوُحشَب کوُندَه لِیک اِیختِیاجلَرِیگه جَواب بِیرَه دِیگن وَ اِیختِلافلَرِینِی بَرطَرَف قِیلَه دِیگن یَگانَه مَرجَعگه هَم اِیگه اِیمَسلَر، صَحابَه لَر اِیگه بوُلگن باشقَه اوُنلَب نِعمَتلَردَن هَم بَهرَمَند بوُلِیشمَه گن، شوُنگه قَرَمَسدَن اوُلَر رَسُول الله صَلّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی رِسالَتلَرِیگه اِیمان کِیلتِیرِیشَه دِی وَ اَلله بِیلَن مُعامَلَه قِیلِیشَه دِی: إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ ۚ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ ۖ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ ۚ وَمَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ ۚ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ ۚ وَذَٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (توبه/111) اَلبَتَّه، اَلله مُؤمِنلَرنِینگ جانلَرِینِی وَ ماللَرِینِی اوُلَردَن جَنَّت بَرابَرِیگه ساتِیب آلدِی – اوُلَر اَلله یوُلِیدَه جَنگ قِیلِیشِیب ( کافِرلَرنِی) اوُلدِیرَه دِیلَر وَ ( اوُزلَرِی هَم اَلله اوُچُون شَهِید بوُلِیب) اوُلدِیرِیلَه دِیلَر. ( بوُندَی مُؤمِنلَرگه جَنَّت بِیرِیلِیشِیگه) اَلله توُرات، اِنجِیل وَ قُرآندَه اوُزِینِینگ حَق وَعدَه سِینِی بِیرگندِیر. اَلله دَن هَم عَهدِیگه وَفادارراق کِیم بار؟ بَس، ( اِی مُؤمِنلَر)، قِیلگن بُو سَودالَرِینگِیزدَن شاد بوُلِینگِیز. مَنَه شُو حَقِیقِی بوُیوُک بَحتدِیر.
حَه،سِیز کوُرِیب توُرگن مَنَه بُو عَزِیزلَر رَسُول الله صَلَّی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی کوُرمَسدَن توُرِیب اِیمان کِیلتِیرِیشگن وَ اِیختِیار قِیلِیشگن قوُراللِی قِیاملَرِی بِیلَن اوُزلَرِینِی اَلله نِی بَندَه لِیگِیدَن باشقَه بَرچَه کِیشَنلَردَن آزاد قِیلِیشگن وَ اوُزلَرِینِی فِرقَه یِی ناجِیَه نِی یوُلِیگه جایلَشتِیرِیشگن وَ اوُلَر اوُزلَرِینِینگ قانلَرِی بِیلَن اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر وَ اَلله نِی دَستوُرلَرِی وَ رَسُولِی اوُلَرنِی نَزدِیدَه حَیاتلَرِیدَن کوُرَه هَم قَدر- قِیمَتدَه یوُقارِیراق اِیکَه نِیگه شَهادَت بِیرِیشیَپتِی.
(دوامی بار…….)
[1] مسند أحمد بن حنبل
[2]الإمام أحمد في باقي مسند الأنصار، برقم 21139./ والطبراني في المعجم الكبير وابن حبان في صحيحه بإسناد جيد عن أبي أمامة الباهلي رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم
[3] مسند أحمد بن حنبل