Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(75- қисм)
Фақат маълум миқдорда ўзларини такаббурга мубтало қилган ва ўзларидаги азамат талаб қилиш рухиясини бошқаришни билган кишиларгина, шўродаги мана бу хилма-хилликни қабул қила олишмайди холос. Бизлар энди хозирги даврда етарли ақлга эгамиз, ўтган вақт мобайнидаги ислом жахонининг жиходий ва мубозара қилиш тажрибаларига суянган холда, гурухларнинг ичидаги ўзимизнинг тафсирларни химоя қилишлик ва уни йўлида қаттиққўллик билан мубораза қилишлик, мусулмонларнинг асосий хислатларидан бири эканини тушуниб етканмиз, ва шўронинг ва “шўровий ирода”нинг йўлланмаси асосида ўзимизнинг сиёсатимизни мустақил равишда таъйин қилиб ижро қилишимиз керак, чунки бу усул билан жиход амрини ва мужохидлар шўросининг ёки исломий изтирорий бадал хукуматнинг ё “шўровий ирода”нинг вохид мажлисининг биносини комил қилишни олдинга юргиза оламиз ва бу бино хамма учун амниятли макон бўлгунига қадар бу бинони комил холатга келтирамиз.
Комил холатга келиб хамма тафсирларни ва йўналишларни, суннатий ва замонавий фиқхий мазхабларни ўз ичига оладиган ва нихоят эса ўзининг вохид ижмоъси билан вохид раъйни ироя берадиган мана бу шўро ва “шўровий ирода”нинг биноси, мазхабий фирқачилик ва миллатчилик тендентциялари рухига эга бўлиши мумкин эмас. Аксинча у маълум бир диний тоифани ёки хос бир ирқни назарда тутмаган холда, мўъминларни ўртасида фақат бирдамлик ва хамкорлик рухини қадрлайди, ва бошқа исломий харакатларнинг тажрибаларини хурмат қилади ва у сахих, муносиб раъйни ироя бериш учун хаммадан таълим олиб ўрганишни зарур деб хисоблайди. Мана бу яъни “шўровий ирода” ва бир хил хуқуқ асосида ўзаро муттахид, хамкор бўлишлик, хамда мана бу хуқуқ ва хамкорликни хукмрон қилишлик демакдир.
Мана бу сиёсат фақатгина бизларнинг жиходимиз,инқилобимиз ва диёримиздаги бинога мувофиқ бўлиб қолмасдан, балки бошқа исломий миллатларнинг махаллий ва минтақавий шўроларини истакларига ва хатто
« أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»
ни атрофида бизлар билан хамрох бўлган ахли китоб ва шибхи ахли китобдан иборат ғайри мусулмонларнинг истакларига хам комилан мувофиқ келади. Бунга қўшимча равишда, ўтган бир неча йил мобайнида исломий харакатларда вужудга келган, бутун жахон инқилобий вазиятини такомуллашиш йўли ва хақиқий бир силсиласи хам, кўп марта очиқ-ойдин шу нарсани кўрсатиб бердики, бизларнинг “шўровий ирода”даги ва вахдат талаб қилиш борасидаги мана бу сиёсатимиз, бугунги кунда мусулмонларнинг исломий харакатларида вужудга келган мушкилотларни хал қилишда ёрдам беради, хамда хақиқий бирдамликни қўлга киритиш ва вохид умматни,вохид ижмоъни, вохид жамоатни қўлга киритиш учун хам ёрдам беради ва тафарруқдан, кўп сонли умматлардан ва кўп сонли жамоатлардан халос бўлиш учун амалий чора хам хисобланади.
Энди муваххид улил амр шўроси ташкил бўлгунича ва вохид ижмоъ ва вохид жамоат қайтиб келгунича, дуч келишимиз аниқ бўлган ихтилофларга нисбатан қандай муносабатда бўлишимиз керак? Ва қандай қилиб мусулмонларнинг “шўровий иродасини” дифоъ қила оламиз? Бўлиб хам мана бу ихтилофларни юзага келиши аниқ бўлса, нима учун? Чунки:
– Инсонлар ўзлари эга бўлган ақлни,илмни ва уни кенг-кўламини андозасига кўра дарк қилиш ва ижтиходларининг мезони бўйича табиий қувватга ва заифликка эгадурлар, мана бу заифликларни фақатгина шўрода бартараф қилиб бўлади холос.
– Бундан ташқари инсонлар эхтиёжларига муносиб равишда инкор қилиб бўлмайдиган тараққиётни қўлга киритишяпган ва бу тараққиётни олдини олиб хам бўлмайди, шунинг учун хам мавжуд вазиятга муносиб холда шаръий манбаълар борасида турли-хил тафсирлар ва тушунчалар вужудга келади, буларни хаммаси эса фақат шўродагина бирлашишади.
Энди агар мана бу турли-хил назарларни ва тарқоқ тушунчаларни ва хилма-хил тафсирларни уйғунлаштириш учун абзор ва восита мавжуд бўлмаса, ихтилофни юзага чиқиши четлаб ўтиб бўлмайдиган қатъий бир иш бўлиб қолади ва харгиз уларнинг биридаги раъй ва тафсирни ёки бир мазхаб ва хизбни раъйи ва тафсирига мажбурлаб қабул қилдириб бўлмайди.
Худди шу ишни имоми Молик рохимахуллох Абу Жаъфар Мансур аббосийнинг талабига қарши чиққан холда қилади ва у кишининг мазхаби расмий мазхаб деб эълон қилинишига ва бошқаларга мажбурлаб қабул қилдиришга рози бўлмайди, у киши бундай ишни фитна ва тафарруққа сабаб бўлади, деб хисоблаганлар. Имоми Шофеъий рохимахуллох ислом ва шўро борасида тўғри даркка эга бўлганликлари сабабли очиқ-ойдин эълон қиладиларки: “ мени раъйим тўғри, аммо хато бўлиши эхтимоли хам бор ва мени назарим бўйича хато деб хисобланган раъйни тўғри бўлиши эхтимоли хам бор.” Яъни хурматли жаноблар ва хонимлар, биз мутлақ хужжат бўла олмаймиз, мен хам башарни хусусиятларига эга бўлган бир башарман, мана бу башарни хос белгиларидан бири уни андишаси ва тушунчаси ва тафсирининг нисбий бўлишидур, турли-хил шахсларни эмас, балки фақат шўро ва уни вохид ижмоъсигина ўша аср учун мутлақ хужжат бўла олади.
Мана бундай шароитдаги энг мухим вазифа, ахли қиблани хаммаси билан бирга вохид жибхани ташкил қилиш учун юзланиш ва мужохидлар шўросини мажлисини ёки исломий изтирорий бадал хукуматни шаръий абзорларидан бирини каналига кўра вохид шўро ва “шўровий ирода” сари харакат қилишдан иборат. Мана бу шароитда фақат вахдат ва шўрони ташкил қилиш йўли билан мусулмонларнинг жибхасини қувватланишига ёрдам берса бўлади, мана бу шаръий абзорлардан бирини канали орқали ислом жибхасини қувватлантиришни “ хамма нарса”дан афзал кўришимиз керак бўлади.
Бу ерда нафсоний истак-хохишлар, мойилликлар ва такаббур эмас, ислом жибхасини кучли қилишлик мухимдур. Умар ибни Хаттоб Холид ибни Валидни мусулмонларнинг лашкарини устидаги рахбарлик мақомидан туширган пайтида, Холид ибни Валид кичкина бўлса хам қаршилик қилмасдан худди бир итоатгўй аскардек, ўзини ўрнига таъйинланган энг яхши маслахатчи ва насихатгўй бўлган Абу Убайдага итоат қилади. Энди шу ерда баъзи дўстларимиз ўзларининг иймонларини заифлиги борасида бир озгина шак қилишса, улар ўзларидан бир сўраб кўришсинчи, тафарруқдан нахий қилинишини ва вахдат томонга юзланишни ва иззатни,шаръий абзорларни ва “шўровий иродани” канали орқали қудратни касб қилишни баробарида, ўзларининг амаллари билан қанчалик содиқ эканликларини исботлай олишдими? Ва мана бу аллохнинг шариатидаги қонунлар дастури йўлида шу заминада харакат қилишяптими? Улар бир оз бўлса хам ўзларига келиб бир лахза қилган амалларига шак қилиб фикрлаб кўришлари лозим бўлади.
(давоми бор……….)