مُقَدَّمات دَرسلَرِی/ آلتِینچِی دَرس: نِیمَه قِیلِیش کِیرَک؟ آنگلِی، مَقصَدلِی وَ حَرَکَتلَه نوُچِی وَحدَت.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(75- قیسم)
فَقَط مَعلوُم مِقداردَه اوُزلَرِینِی تَکَبُّرگه مُبتَلا قِیلگن اوُزلَرِیدَگِی عَظَمَت طَلَب قِیلِیش رُوحِیَه سِینِی باشقَه رِیشنِی بِیلگن کِیشِیلَرگِینَه، شوُرادَگِی مَنَه بُو هِیلمَه – هِیللِیکنِی قَبوُل قِیلَه آلِیشمَیدِی خالاص. بِیزلَر اِیندِی حاضِرگِی دَوردَه یِیتَرلِی عَقلگه اِیگه مِیز، اوُتگن وَقت مابَینِیدَه اِسلام جَهانِینِینگ جِهادِی وَ مُبارَزَه قِیلِیش تَجرِیبَه لَرِیگه سوُیَنگن حالدَه، گوُرُوهلَرنِینگ اِیچِیدَگِی اوُزِیمِیزنِینگ تَفسِیرلَرنِی حِمایَه قِیلِیشلِیک وَ اوُنِی یوُلِیدَه قَتتِیق قوُللِیک بِیلَن مُبارَزَه قِیلِیشلِیک، مُسُلمانلَرنِینگ اَساسِی حِصلَتلَرِیدَن بِیرِی اِیکَه نِینِی توُشوُنِیب یِیتکَنمِیز، وَ شوُرانِینگ وَ “شوُراوِی اِرادَه” نِینگ یوُللَنمَه سِی اَساسِیدَه اوُزِیمِیزنِینگ سِیاسَتِیمِیزنِی مُستَقِیل رَوِیشدَه تَعیِین قِیلِیب اِجرا قِیلِیشِیمِیز کِیرَک، چوُنکِی بوُ اُوصُول بِیلَن جِهاد اَمرِینِی وَ مُجاهِدلَر شوُراسِینِینگ یاکِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِینگ یا “شوُراوِی اِرادَه”نِینگ واحِد مَجلِیسِینِینگ بِیناسِینِی کامِل قِیلِیشنِی آلدِینگه یوُرگِیزَه آلَه مِیز وَ بوُ بِینا هَمَّه اوُچُون اَمنِیَتلِی مَکان بوُلگوُنِیگه قَدَر بوُ بِینانِی کامِل حالَتگه کِیلتِیرَه مِیز.
کامِل حالَتگه کِیلِیب هَمَّه تَفسِیرلَرنِی وَ یوُنَه لِیشلَرنِی، سُنَّتِی وَ زَمانَه وِی فِقهِی مَذهَبلَرنِی اوُز اِیچِیگه آلَه دِیگن وَ نِهایَت اِیسَه اوُزِینِینگ واحِد اِجماعسِی بِیلَن واحِد رَعینِی اِرایَه بِیرَه دِیگن مَنَه بوُ شوُرا وَ “شوُراوِی اِرادَه”نِینگ بِیناسِی، مَذهَبِی فِرقَه چِیلِیک وَ مِللَتچِیلِیک تِیندِینسِیَه لَرِی رُوحِیگه اِیگه بوُلِیشِی موُمکِین اِیمَس. اَکسِینچَه اوُ مَعلوُم بِیر دِینِی طائِفَه نِی یاکِی خاص بِیر اِرقنِی نَظَردَه توُتمَه گن حالدَه، مُؤمِنلَرنِی اوُرتَه سِیدَه فَقَط بِیردَملِیک وَ هَمکارلِیک رُوحِینِی قَدرلَیدِی وَ باشقَه اِسلامِی حَرَکَتلَرنِینگ تَجرِیبَه لَرِینِی حُورمَت قِیلَه دِی وَ اوُ صَحِیح، مُناسِب رَعینِی اِرایَه بِیرِیش اوُچوُن هَمَّه دَن تَعلِیم آلِیب اوُرگه نِیشنِی ضَرُور دِیب حِسابلَیدِی. مَنَه بُو یَعنِی “شوُراوِی اِرادَه” وَ بِیر هِیل حُقوُق اَساسِیدَه اوُزَرا مُتَّحِد،هَمکار بُولِیشلِیک، هَمدَه مَنَه بُو حُقُوق وَ هَمکارلِیکنِی حُکمران قِیلِیشلِیک دِیمَکدِیر.
مَنَه بُو سِیاسَت فَقَطگِینَه بِیزلَرنِینگ جِهادِیمِیز، اِنقِلابِیمِیز وَ دِیارِیمِیزدَگِی بِیناگه مُوافِق بوُلِیب قالمَسدَن، بَلکِی باشقَه اِسلامِی مِللَتلَرنِینگ مَحَلِّی وَ مِنطَقَه وِی شوُرالَرِینِی اِیستَکلَرِیگه وَ حَتَّی « أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ» نِی اَطرافِیدَه بِیزلَر بِیلَن هَمراه بوُلگن اَهلِی کِتاب وَ شِبهِ اَهلِی کِتابدَن عِبارَت غَیرِی مُسُلمانلَرنِینگ اِیستَکلَرِیگه هَم کامِلاً مُوافِق کِیلَه دِی. بوُنگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه، اوُتگن بِیر نِیچَه یِیل مابَینِیدَه اِسلامِی حَرَکَتلَردَه وُجُودگه کِیلگن، بوُتوُن جَهان اِنقِلابِی وَضِیعیَتِینِی تَکاموُللَشِیش یوُلِی وَ حَقِیقِی بِیر سِیلسِیلَه سِی هَم، کوُپ مَرتَه آچِیق- آیدِین شوُ نَرسَه لَرنِی کوُرسَه تِیب بِیردِیکِی، بِیزلَرنِینگ “شوُراوِی اِرادَه “دَگِی وَ وَحدَت طَلَب قِیلِیش بارَه سِیدَگِی مَنَه بُو سِیاسَتِیمِیز، بوُگوُنگِی کوُندَه مُسُلمانلَرنِینگ اِسلامِی حَرَکَتلَرِیدَه وُجُودگه کِیلگن مُشکِلاتلَرنِی حَل قِیلِیشدَه یاردَم بِیرَه دِی، هَمدَه حَقِیقِی بِیردَملِیکنِی قوُلگه کِیرِیتِیش وَ واحِد اوُمَّتنِی،واحِد اِجماعنِی، واحِد جَماعَتنِی قوُلگه کِیرِیتِیش اوُچُون هَم یاردَم بِیرَه دِی وَ تَفَرُّقدَن،کوُپ سانلِی اوُمَّتلَردَن وَ کوُپ سانلِی جَماعَتلَردَن خَلاص بوُلِیش اوُچُون عَمَلِی چارَه هَم حِسابلَه نَه دِی.
اِیندِی مُوَحِّد اوُلِی الاَمر شوُراسِی تَشکِیل بوُلگوُنِیچَه وَ واحِد اِجماع وَ واحِد جَماعَت قَیتِیب کِیلگوُنِیچَه، دوُچ کِیلِیشِیمِیز اَنِیق بوُلگن اِیختِلافلَرگه نِسبَتاً قَندَی مُناسَبَتدَه بوُلِیشِیمِیز کِیرَک؟ وَ قَندَی قِیلِیب مُسُلمانلَرنِینگ “شوُراوِی اِرادَه سِینِی” دِفاع قِیلَه آلَه مِیز؟ بوُلِیب هَم مَنَه بُو اِیختِلافلَرنِی یوُزَه گه کِیلِیشِی اَنِیق بوُلسَه، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی:
– اِنسانلَر اوُزلَرِی اِیگه بوُلگن عَقلنِی، عِلمنِی وَ اوُنِی کِینگ – کوُلَه مِینِی اَندازَه سِیگه کوُرَه دَرک قِیلِیش وَ اِجتِهادلَرِینِینگ مِعزانِی بُویِیچَه طَبِیعِی قُوَّتگه وَ ضَعِیفلِیککَه اِیگه دوُرلَر، مَنَه بُو ضَعِیفلِیکلَرنی فَقَطگِینَه شوُرادَه بَرطَرَف قِیلِیب بوُلَه دِی خالاص.
– بوُندَن تَشقَرِی اِنسانلَر اِیختِیاجلَرِیگه مُناسِب رَوِیشدَه اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگن تَرَقِّیاتنِی قوُلگه کِیرِیتِیشیَپگن وَ بوُ تَرَقِّیاتنِی آلدِینِی آلِیب هَم بوُلمَیدِی، شوُنِینگ اوُچُون هَم مَوجُود وَضِیعیَتگه مُناسِب حالدَه شَرعِی مَنبَع لَر بارَه سِیدَه توُرلِی- هِیل تَفسِیرلَر وَ توُشوُنچَه لَر وُجُودگه کِیلَه دِی، بوُلَرنِی هَمَّه سِی اِیسَه فَقَط شوُرادَگِینَه بِیرلَه شِیشَه دِی.
اِیندِی اَگر مَنَه بُو توُرلِی- هِیل نَظَرلَرنِی وَ تَرقاق توُشوُنچَه لَرنِی وَ هِیلمَه – هِیل تَفسِیرلَرنِی اوُیغوُنلَشتِیرِیش اوُچُون اَبزار وَ واسِیطَه مَوجُود بوُلمَسَه، اِیختِلافنِی یوُزَه گه چِیقِیشِی چِیتلَب اوُتِیب بوُلمَیدِیگن قَطعِی بِیر اِیش بوُلِیب قالَه دِی وَ هَرگِیز اوُلَرنِینگ بِیرِیدَگِی رَعیِ وَ تَفسِیرنِی یاکِی بِیر مَذهَب وَ حِزبنِی رَعیِی وَ تَفسِیرِیگه مَجبُورلَب قَبوُل قِیلدِیرِیب بوُلمَیدِی.
حوُددِی شُو اِیشنِی اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله اَبُو جَعفَر مَنصُور عَبّاسِینِینگ طَلَبِیگه قَرشِی چِیققَن حالدَه قِیلَه دِی وَ اوُ کِیشِینِینگ مَذهَبِی رَسمِی مَذهَب دِیب اِعلان قِیلِینِیشِیگه وَ باشقَه لَرگه مَجبوُرلَب قَبُول قِیلدِیرِیشگه راضِی بوُلمَیدِی، اوُ کِیشِی بوُندَی اِیشنِی فِتنَه وَ تَفَرُّققَه سَبَب بوُلَه دِی، دِیب حِسابلَه گنلَر. اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ لله اِسلام وَ شوُرا بارَه سِیدَه توُغرِی دَرککَه اِیگه بوُلگنلِیکلَرِی سَبَبلِی آچِیق – آیدِین اِعلان قِیلَه دِیلَرکِی: “مِینِی رَعیِیم توُغرِی، اَمّا خَطا بوُلِیشِی اِیحتِمالِی هَم بار وَ مِینِی نَظَرِیم بوُیِیچَه خَطا دِیب حِسابلَنگن رَعینِی توُغرِی بوُلِیشِی اِیحتِمالِی هَم بار.” یَعنِی حوُرمَتلِی جَنابلَر وَ خانِملَر، بِیز مُطلَق حُجَّت بوُلَه آلمَیمِیز، مِین هَم بَشَرنِی حُصُوصِیَتلَرِیگه اِیگه بوُلگن بِیر بَشَرمَن، مَنَه بُو بَشَرنِی خاص بِیلگِیلَرِیدَن بِیرِی اوُنِی اَندِیشَه سِی وَ توُشوُنچَه سِی وَ تَفسِیرِینِینگ نِسبِی بوُلِیشِیدوُر، توُرلِی- هِیل شَخصلَرنِی اِیمَس،بَلکِی فَقَط شوُرا وَ اوُنِی واحِد اِجماعسِیگِینَه اوُشَه عَصر اوُچُون مُطلَق حُجَّت بوُلَه آلَه دِی.
مَنَه بوُندَی شَرائِطدَگِی اِینگ مُهِم وَظِیفَه، اَهلِی قِبلَه نِی هَمَّه سِی بِیلَن بِیرگه واحِد جِبهَه نِی تَشکِیل قِیلِیش اوُچُون یوُزلَه نِیش وَ مُجاهِدلَر شوُراسِینِی مَجلِیسِینِی یاکِی اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتنِی شَرعِی اَبزارلَرِیدَن بِیرِینِی کَنَلِیگه کوُرَه واحِد شوُرا وَ “شوُراوِی اِرادَه ” سَرِی حَرَکَت قِیلِیشدَن عِبارَت. مَنَه بُو شَرائِطدَه فَقَط وَحدَت وَ شُورانِی تَشکِیل قِیلِیش یوُلِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِینگ جِبهَه سِینِی قُوَّتلَه نِیشِیگه یاردَم بِیرسَه بوُلَه دِی، مَنَه بُو شَرعِی اَبزارلَردَن بِیرِینِی کَنَلِی آرقَه لِی اِسلام جِبهَه سِینِی قُوَّتلَه نتِیرِیشنِی “هَمَّه نَرسَه ” دَن اَفضَل کوُرِیشِیمِیز کِیرَک بوُلَه دِی.
بُو یِیردَه نَفسانِی اِیستَک – هاحِیشلَر، مایِیللِیکلَر وَ تَکَبُّر اِیمَس، اِسلام جِبهَه سِینِی کوُچلِی قِیلِیشلِیک مُهِمدوُر. عُمَر اِبنِ خَطّاب خالِد اِبنِ وَلِیدنِی مُسُلمانلَرنِینگ لَشکَرِینِی اوُستِیدَگِی رَهبَرلِیک مَقامِیدَن توُشِیرگن پَیتِیدَه، خالِد اِبنِ وَلِید کِیچکِینَه بُولسَه هَم قَرشِیلِیک قِیلمَسدَن حوُددِی بِیر اِطاعَتگوُی عَسکَردِیک، اوُزِینِی اوُرنِیگه تَعیِینلَنگن اِینگ یَحشِی مَصلَحَتچِی وَ نَصِیحَتگوُی بوُلگن اَبُو عُبَیدَه گه اِطاعَت قِیلَه دِی. اِیندِی شُو یِیردَه بَعضِی دُوستلَرِیمِیز اوُزلَرِینِینگ اِیمانلَرِیگه بِیر آزگِینَه شَک قِیلِیشسَه، اوُلَر اوُزلَرِیدَن بِیر سُورَب کوُرِیشسِینچِی، تَفَرُّقدَن نَهِی قِیلِینِیشِینِی وَ وَحدَت تامانگه یوُزلَه نِیشنِی وَ عِززَتنِی، شَرعِی اَبزارلَرنِی وَ “شوُراوِی اِرادَه نِی” کَنَلِی آرقَه لِی قُدرَتنِی کَسب قِیلِیشنِی بَرابَرِیدَه، اوُزلَرِینِینگ عَمَللَرِی بِیلَن قَنچَه لِیک صادِق اِیکَنلِیکلَرِینِی اِثباتلَی آلِیشدِیمِی؟ وَ مَنَه بُو اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر دَستوُرِی یوُلِیدَه شوُ زَمِینَه دَه حَرَکَت قِیلِیشیَپتِیمِی؟ اوُلَر بِیر آز بوُلسَه هَم اوُزلَرِیگه کِیلِیب بِیر لَهظَه قِیلگن عَمَللَرِیگه شَک قِیلِیب فِکرلَب کوُرِیشلَرِی لازِم بوُلَه دِی.
(دوامی بار……..)