Дарсхойи муқаддамотий / дарси хаштум: шодий ба унвони ек ниёзи фитрий ва чигунагийи мудирият ва контроли он.
Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир хўромий.
(29- қисмат)
Нахихойи росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам дар хамон доирайи нахий боқий мемонанд ва вориди доирайи тахрим намешаванд ва қовли савоб ин астки хукмишон дар доирайи карохият ва макрух матаваққиф мешавад. Макрух аз назари луғавий яъни нопасанд, ногувор ва нохушоянд ва дар истелохи фиқхий яъни амалики агар анжомиш надихи бехтар аст ва савоб мегири аммо агар анжомиш хам доди гунохкор намешави ва ба хотириш жарима намешави. Мисли хобида хўрок хурдан.
Бузургони мо хам хад ва худуди худишонро медонистанд ва медонистандки тахлил ва тахрим танхо кори шориъ ва вазифайи онхо танхо баёни ахкоми собит, сарих ,қотиъ ва яқиний аз қуръон ва суннати сахих аст. Имоми Шофеъий рохимахуллох дар китоби мухимми худ “ алумму” аз қози Абу Юсуф рафиқ ва шогирди имоми Абу Ханифа рохимахуллох нақл мекунадки Абу Юсуф рохимахуллох мегуяд: “ касиро аз пешвоёни динро медидамки аслан рози набуданд ва ба худ ижоза намедодандки бигуянд : “ ин халол аст ва он харом, балки танхо дар мовриди он чизхойики дар қуръон ровшан аст ва эхтиёж ба тафсир надоранд фатво медоданд”.
Ибни Соиб рохимахуллох аз Робиъ бин Хайсам рохимахуллохки аз тобеъини бузургвор аст нақл менамоядки, Робиъ мегуфт: “ инсони мусалмон набояд бигуяд : ин чиз халол аст ва ё он чиз харом ва холи онки шориъ жалла жалалаху дар радди каломи у бигуяд: дуруғ гуфти ман онро халол ва ё харом накардам.
Иброхим Нахъий рохимахуллох аз уламойи бузурги тобеъин мисли ; имоми Абу Ханифа, имоми Молик, имоми Шофеъий, имоми Ахмад ва соири бузургон нақл мекунадки: “ хар гох ба амри фатво медоданд ва ё аз он нахий менамуданд мегуфтанд: ин макрух аст ва ё ишколи надорад, аммо инки бигуянд : “ ин халол аст ва он харом, аслан чанин қовлиро бар забон намеоварданд”.
Ин бузургон харгиз дучори ин иштибохи бузург намешудандки дигаронро ба ибодат ва парастиши худишон даъват кунанд, инро борхо тадрис карда будандки хатто агар каси аз махлуқики халолиро харом ё харомиро халол карда аст аз руйи эътиқоди қалбий ва ба мейли худиш итоат кунад дар ин сурат он шахсро ба унвони парвардигор дар кинор ё пойинтар аз аллох қарор дода, холо ин бузургворон чигуна журъати чанин риски хатарнокиро доштандки адойи аллох таолоро дар тахлил ва тахрим дар биёваранд?
Замоники росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ояйи:
اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَاباً مِّن دُونِ اللّهِ (توبه/31)
Яхудиён ва насронийхо илова аз худо, уламойи диний ва зохидон ва порсоёни худро хам ба худойи пазирофтандро қироат мекард ва Адий бин Хотам розиаллоху анху гуфт: мо онхоро ибодат намекардем? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуданд: ибодат кардани онхо хамон итоат карданишон дар маъсияти худованд аст ( яъни дар тағйир ва табдили хукми худованд). Пас фармуд :
«أَلَيْسَ يُحَرِّمُونَ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فَيُحَرِّمُونَهُ ، وَيُحِلُّونَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فَيَسْتَعْمِلُونَهُ؟
Оё халоли худовандро бароитон харом ва хароми худовандро бароитон халол нанамуданд ва шумо хам ба он амал мекардид? Адий гуфт: бале, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуд:
«فَذَلِكَ عِبَادَتُهُمْ[1]«
Ин хамон ибодат кардани онхост.
Инжостки аллох таоло ба сирохат эълом мекунад:
وَلاَ تَقُولُواْ لِمَا تَصِفُ أَلْسِنَتُکُمُ الْکَذِبَ هَذَا حَلاَلٌ وَهَذَا حَرَامٌ لِّتَفْتَرُواْ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ إِنَّ الَّذِینَ یَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الْکَذِبَ لاَ یُفْلِحُونَ (نحل/116)
( худованд халол ва харомро бароитон мушаххас карда аст) ва ба хотири чизики танхо бар забонитон меравад, ба дуруғ мегуйид: ин халол аст ва он харом, ва дар натижа бар худо дуруғ бандид. Касоники бар худо дуруғ мебанданд, ростгор намегарданд. Ин хашдор ва тахдидист барои хамма.
Бо ин муқаддамайи лозим меравем суроғи таърифи лахв:
Лахв яъни: чизи лаззат овар барои инсонки уро саргарм ва машғул кунад ва дар қонуни шариати аллох харом нашуда бошад ва савоби хам барояш дар назар гирифта нашуда бошадки барои инсон шодийи зудгузариро ба вужуд меоваранд. Яъни шахс агар анжомиш бидихад на гунохи карда ва журми муртакиб шуда ва на савоби гириш меояд танхо ек новъ шодий зудгузариро барои худиш тўлид карда аст.шодийхойи зудгузар хам яъни шодийхойики қатъан вужуд доранд, аммо худишон ба танхойи хеч арзиши надоранд ва ба истелох ботиланд, танхо замони арзиш пейдо мекунандки мисли ек абзор дар хидмати еки аз ибодот ва ахдофи бартари бошандки шариати аллох машруъиш дониста аст.
(идома дорад……..)
[1]سنن الترمذی برقم (۳۰۹۵)، والمعجم الکبیر للطبرانی (۱۷ / ۹۲).