Дарсхойи муқаддамотий / дарси хаштум: шодий ба унвони ек ниёзи фитрий ва чигунагийи мудирият ва контроли он.
Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир хўромий.
(37- қисмат)
Дар инжо лозим аст ду нуктайи асосийро дар мовриди овоз хондани канизхо баён кунем:
-еки инки: мо синни канизоники барои уммул мўъминин Оиша тарона мехондандро намедонем. Яъни каси намедонад ва жойи зикр нашуда аст.
– дувуми инки: тамоми ривоятхо дар мовриди овоз хондани канизхост на дар мовриди занони озода. Табиий аст замоники ек зан наметавонад азон бидихадки болотарин шуори муслимин ас ё наметавонад бо садо хатойи имоми масжид дар хенгоми намозро рост кунад чи жури метавонад дар малоъи ом тарона бихонад дар холики хатто дар мовриди тони садо тазаккуроти ба онхо дода мешавадки:
فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَقُلْنَ قَوْلاً مَّعْرُوفاً (احزاب/32)
Садоро нарм ва нозук накунидки бемор дилон чашми таъма ба шумо бидузанд. Ва балки сурати шойиста ва барозанда сухан бигуйид.
Аммо инжо истисноъотики барои канизхо вужуд дорад; хам дар хаддики дар хенгоми журм бояд бароишон ижро бишавад бо занхойи озода фарқ доранд, хам дар хижобишон ва хам дар садо ва ғейрих, инхо ахкоми мухтасси ба каниз аст. Овозхўни хам махсуси онхо аст на моли озодахо. Ин хамон нуктайи ризи астки иддайи аз бародарони мо ба он таважжух намекунанд ва ба хамин содагий ба иштибох меофтанд.
Каниз ё жория ё барда дар қуръон тахти унвони “ мулки ямин” омада астки дар тамаллуки сохибонишон хастанд, ин низоми бардадориро ислом ба вужуд наёварда аст балки системи будаки вужуд дошта аст ва ислом барои хушкондани тадрижийи он ахкомиро содир карда аст, чун асл бар озодийи бани одам аст ва бардагирийи оризий аст ва намешавад шахси озод сокин дар дорул исломро хатто ба мейли худиш барда кард чун ислом оғоз шудани бардагий дар мовриди ин инсонхоро намепазирад. Хатто кудаки саррохи агар волидиниш мушаххас набошад ва эхтимоли фарзанди барда буданиш хам биравад боз жузъи инсонхойи озод махсуб мешавад.
Имруза дигар ин низоми бардадорий ба он шикли суннатиш тамом шуда аст хар чанд дар ашколи мухталифи дигари вужуд дорад, аммо ин ба маъни лағви ин ахком дар қонуни шариати аллох нест балки агар дубора асбоби ин низом фарохам бишавад дубора ин ахком ижро мешаванд. Асбоби мисли жангхо ва хадя ва харид ва ғейрихки рахбарияти жомеъа маслахатро дар гирифтани барда ва каниз дониста бошад.
Аллох таоло дар мовриди канизон ва жорияхо мефармояд:
إِلَّا عَلَی أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیْرُ مَلُومِینَ(مومنون/6 و المعرج/30)
“ магар дар мовриди хамсаронишон ё канизоники ба даст овардандки дар ин сурат бар онон никухиши нест.”
Ин канизхо ахкоми хосси худишонро доштандки бо соири занхойи мусалмон ва озода тафовутхойи асосий доштанд мисли:
- Ин канизхо бидуни ақди издивож, бидуни вужуди шохид ва бидуни вужуди мехрия дар ихтиёри сохиби худ қарор мегиранд ва хукми хамсарро надоранд.
- Канизхо хадя дода мешаванд хамчунонки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ду каниз аз мақовқис шохи кофари рум хадя гирифт ва еки аз онхоро ба Хассон бин Собит хадя дод.
- Канизхо мисли ғаноими жангий амлоки шахси молик махсуб мешуданд.
- Теъдоди ин канизхо ва жорияхо мухим нест чанд то бошад ва тобеъи чохор зан нест.
- Адолатики бояд дар миёни 2 ё 3 ё 4 хамсар риоят кард ниёзи ба риоятиш дар мовриди канизхо ва хамсари аслийи шахс нест:
وَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُواْ فِی الْیَتَامَى فَانکِحُواْ مَا طَابَ لَکُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُکُمْ ذَلِکَ أَدْنَى أَلاَّ تَعُولُواْ (نساء/3)
Ва агар тарсидидки дарборайи ятимон натавонид додгарий кунид бо занони дигарики барои шумо халоланд ва дуст дорид, бо ду ё се ё чохорто издивож кунид. Агар хам метарсидки натавонид миёни занон додгариро муроъот дорид, ба ек зан иктифо кунид ё бо канизони худ издивож намойид. Ин сабаб мешавадки камтар дучори кажравий ва ситам шавид.
(идома дорад………)