درسهای مقدماتی/درس ششم: چه باید کرد؟ وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی
پیاده شده از نوار صوتی شیخ ابوحمزه المهاجر هورامی حفظه الله
(106- قسمت)
«لجبازی» یکی دیگر از موانع و آفتهای خطرناک «وحدت آگاهانه، هدفمند و حرکتی»
«لجبازی» از بیماری مهلک تکبر سرچشمه می گیرد . می دانیم که سه نفس در انسان وجود دارد و اهل فقه با استناد به آیات قرآن به 3 نفس اشاره کرده اند: نفس لوامه يا سرزنش گر «وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ» که اجازه نمي دهد شخص به سمت ضد ارزش ها برود. در صورتي كه نفس انسان سرزنش هاي نفس لوامه را قبول كند به درجه ی مطمئنه مي رسد: «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَ ادْخُلِي جَنَّتِي» اما اگر قبول نكند نفس به درجه ی اماره سقوط مي كند و همواره به بدي ها و جهات منفي گرايش دارد. وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِإِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي إِنَّرَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ .
این نفس اماره بالسوء حقایقی را که شخص به آن یقین دارد را ستمگرانه و متکبرانه انکار می کند، مشخص است این از صفات کفار و منافقین است نه مومنین، این از صفات کفاری است که الله تعالی در موردشان می فرماید: وَجَحَدُوا بِهَا وَاسْتَیْقَنَتْهَا أَنفُسُهُمْ ظُلْماً وَعُلُوّاً فَانظُرْ کَیْفَ کَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِینَ (نمل/14) ستمگرانه و مستكبرانه معجزات را انكار كردند، هر چند كه در دل بدانها يقين و اطمينان داشتند. الله تعالی چنین اشخاصی را که یقین دارند حق چیست اما انکارش می کنند و با آن مخالفت و دشمنی می کنند را تبهکار و مفسد و ادامه دهنده ی مفسدین و تبهکاران قبلی در تاریخ معرفی می کند و در ادامه ی همین آیه می فرماید: فَانظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ. نگاه کن سرانجام و سرنوشت تباهكاران چگونه شد؟»
در این صورت واضح و روشن است که ادامه دادن مسیر مفسدین و تبهکاران تاریخ که حق را می دانستند و در دلشان به آن یقین و اطمینان دارند، در واقع قدم گذاشتن در دایره ی تکبر و لجبازی است که : تکبر هم هیچ وقت با خودش آرامش و صلح نمی آورد، بلکه دشمنی جزء جدائی ناپذیر تکبر است، هر چه تکبر بیشتر باشد مَّوَدَّة کمتر است، و جنگ طلبی و سرکوب مسلمین هم بیشتر می شود. در درس قبلیمان در درجه بندی شرعی دشمنان عرض کردیم علتی که الله تعالی نصارا را در درجه ی پائینتری قرار می دهد وجود مَّوَدَّة و نبود تکبر است . لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُواْ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَّوَدَّةً لِّلَّذِینَ آمَنُواْ الَّذِینَ قَالُوَاْ إِنَّا نَصَارَى ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَاناً وَأَنَّهُمْ لاَ یَسْتَکْبِرُونَ(مائده/82) ) ای پیغمبر ! ) خواهی دید که دشمنترین مردم برای مؤمنان، یهودیان و مشرکانند، و خواهی دید که مهربانترین مردم برای مؤمنان، کسانیند که خود را نصرانی مینامند، این بدان خاطر است که در میان نصرانی ها، کشیشان و راهبانی هستند که تکبّر نمیورزند .
واضح است که مَّوَدَّة در برابر تکبر و دشمنی قرار گرفته و رابطه ی معکوسی با هم دارند . هر چه مَّوَدَّة بیشتر باشد تکبر و دشمنی کمتراست و هر چه تکبر بیشتر باشد مَّوَدَّة کمتراست و دشمنی بیشتر می شود. حالا این مَّوَدَّة چیست؟ با مثالی که جنبه ی عمومیت داشته باشد می رویم جلو: الله تعالی می فرماید: وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ (روم/21) و یکی از نشانههای خدا این است که از جنس خودتان همسرانی را برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش پیدا کنید سکونت پیدا کنید (از اون حالت عشایری که داشتید خلاص شوید و برای حفظ این سکونت و آرامش)، و در میان شما و ایشان مَّوَدَّة و و رحمت انداخت. مسلّماً در این (امور) نشانهها و دلائلی (بر عظمت و قدرت خدا) است برای افرادی که میاندیشند .
پس آرامش و صلح و سکون و نجات از آشفتگی و پراکندگی و درگیریهای روحی و روانی از اهداف اولیه ی ازدواج است. مهر و محبت و دوست داشتن یا همان حب و علاقه ی اولیه که ابتدا در دل هر یک از زوجین به وجود می آید و شکل می گیرد باید با موده و رحمه از آن مراقبت و نگهداری بشود. با مَّوَدَّة دردلهایشان تثبیت می شود و ارتقاء پیدا می کند، و در ضرورت ها و مشکلات و سختی ها با رحمت تجلی پیدا می کند .
محبت و حب نقطه ی شروع و شرط لازم است، اما به تنهائی کافی نیست. این حب ممکن است یکطرفه باشد، یا حتی ممکن است دروغین و ریایی باشد، یا زود گذر باشد، و ممکن است تنها لفظی باشد. اما مَّوَدَّة نوعی از محبت و دوست داشتن است که درظاهر و عملِ طرفین خودش را نشان می دهد، و دو طرفه ست، و طرفین با عمل، دوست داشتن و محبت خودشان را به هم نشان می دهند.
(ادامه دارد……..)