Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(3- қисм)
Очиқ-ойдин кўриниб турганидек, мана бундай бир неча дастага бўлинишлар ва тафарруқ вужудга келган пайтида, аслий жинсни ясамасидан ажратиб беришга бу жинсдан фойдаланувчиларга қараганда сонлари кам ва андак бўлган мутахассисларгина қодир бўлади холос, мана бу содиқ ва амалли мутахассислар агар Хасан ва Хусайнга, ана ўшанча сахобаларга ўхшаб изтирорий холатда мана бу ясама жинсдан фойдаланишга мажбур бўлишмаганда эди, улар осонлик билан имоми Ханафий, Жаъфар Содиқ, Молик, Шофеъий, Ханбал ва бошқаларга ўхшаб ана бу ясама жинсдан узоқлашар эдилар; аммо умум фойдаланувчилар мана бундай холатда саргардон бўлиб қоладилар ва мана бу икки жинсни ўртасидаги ўхшашликлар сабабли, уларни қайси бири асл ва қайси бири ясама эканини ажрата олишмайди.
Мана бу ерда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ўзларини хутбаларида мархамат қиладиларки:
«إِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَخَيْرَ الْهَدْىِ هَدْىُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ وَكُلَّ ضَلاَلَةٍ فِي النَّارِ»،
“энг рост сўз аллохнинг китоби ва энг яхши равиш Мухаммад саллаллоху алайхи васалламнинг равишидир, энг ёмон иш динда янгилик вужудга келтиришдир, динда янги пайдо бўлган нарса, бидъатдир; хар қандай бидъат гумрохлик ва хар бир гумрохлик эса жаханнамдадир.”[1]
Ва уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан ривоят қиладилар, у киши мархамат қилганлар:
«مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ»،
“Кимки бизларни мана бу ишимизда( ислом динида) унда мавжуд бўлмаган нарсани вужудга келтирса, у нарса мардуддир.” [2]
Энди мана бу қайтарилган нарсами ё бидъатми, буни фарқи йўқ:
-Ақидавий ва назарий жихатдан, масалан: қадария, жибрия, хавориж, мўътазила, муржиъа, хозирги ихвонуш шаётин ( ихвонул муслиминни адашган, фосид шохаси) ва ё охирги икки аср мобайнидаги наждий уламолари, наждийлар мушриклар калимасидан нотўғри тушунчаларни вужудга келтиришган ёки ғайри шаръий янги истелохларни, усулларни,фуруъларни ясаб олишган ва……….
-Ёки мана бу қайтарилган бидъат ва нарсалар сўз ва жумлалардан иборат, масалан: агар хукумат демократик бўлса, у исломий хукуматдан яхшироқ дейилса ёки бошқа кофирлар ё хатто мусулмонлар учун хам мушриклар калимасидан фойдаланилса.
-Ёки мана бу қайтарилган нарсалар амалий холатда бўлса, масалан: нубувват манхажига асосланган хилофатни ўрнига шохигарлик тузумини келтиришлик, бу тузумни ўзи минглаб майда булғанишларнинг манбаъсига,булоғига айланади, ёки намозга қўшимча қўшиш ё намозни камайтириш ёки секуляр хизбларга қўшилиш ёки секуляризм ва исломни аралаштириб ташлаган ва янги маъжун ясаб олган адашган хизбларга кириш.
-Ёки мана бу қайтарилган бидъат ва нарсалар таркий ( бир нарсани ёки ишни тарк қилиш) бўлиши мумкин, масалан: нубувват манхажига асосланган хилофатни тарк қилиб шохигарлик тузумига кўнгил қўйиш ёки “уч абзорни” ва мана бу “уч абзорни” канали орқали вужудга келган умматни тарк қилиб, тафарруқ ширкини кенгайтириш ёки жиходни, намозни,рўзани ва бошқа ибодатларни тарк қилиш.
Энди, кимки мана бу янги ақидавий нарсаларни ёки сўзларни ё амални ё тарк қилишни қилса, у ўзини учинчиси мавжуд бўлмаган икки гурухга қўшиб олибди: ёки у ислом доирасида бир фосиқ мусулмон сифатида қолади, уни амали гунох ва маъсиятга боис бўлади, унга муфассиқа бидъатига дучор бўлган деймиз; ёки шахс мана бу янги нарсаларни қилиш билан ислом доирасидан чиқади ва муртад бўлади, бундайларга мукаффара ё муғаллиза бидъатига дучор бўлибди деймиз.
Мана бу холатда, кимки мана бу янги вужудга келтирилган ва ислом динида собиқаси бўлмаган янги нарсалардан бирини қилса, ана ўша тўрт филтердан (1- жиноятни исбот қилиниши, 2- жиноятни аллох ва росули томонидан тасдиқланиши, 3- такфирни шартлари,4- такфирни монеъликлари) уни ўтказилади, агар уни фосид деб ташхис берилса унга муртад деймиз, аммо агар шахс росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларидан бирини ўрнига янги нарсани қўйиб олиб гунох қилган бўлса ва уни тўрт филтердан ўтказишни кераги бўлмаса ёки бу шахсни тўрт филтердан ўтказилса-ю, лекин у бу мархалаларни бирида тўхтаб қолса ва иртидод даражасига етиб бормаса,аммо у огохона ва ўзини ихтиёри билан хеч қандай мажбур бўлмаган холда, ўзини жиноятини давом эттирса, мана бу икки тоифага ва мана бу икки шахсга ва мана бу икки гурухга бидъат ахли деймиз.
Киши бир гунохни қилгач, шу гунох сабабли танбех бўлган бўлса хам, лекин яна шу гунохни такрорлаган бўлиши мумкин ва бошқа бир кишини эса тўрт филтердан ўтказилгач,у бир мархалада тўхтаб қолган ва такфир қилинмасдан ё муртад бўлмасдан қолган бўладими; хар қандай холатда хам, мана бу икки гурухдаги мусулмонларга ахли бидъат деймиз. Мана бу ахли бидъатни ахли фисқ хам дейишади, чунки улар огохона ва ўзларини ихтиёрларига кўра ва хеч қандай шаръий узрга эга бўлмаган холда, баъзи ўринларда аслга ва аллох таоло пайғамбари орқали жўнатган нарсага қарши чиқишади.
Масалан фосиқ мусулмон шахс мушриклар ё секуляристларни сўйган нарсасини истемол қилмасликни ё уларни покиза қизлари ва аёлларини никохламасликни ё улардан жизъя олмасликни сабаби, уларнинг кофир бўлганликлари учун эмаслигини яхши билади, балки бунга қўшимча равишда буни далили уларнинг мушрик ва секуляр бўлганликларидур; аммо мана бу фосиқ мусулмон шахс мушрик ва секуляристларни хукмини бошқа кофирларга хам умумийлаштириб юборади, бўлиб хам буни асли қуръон ва суннатда ва аллохни шариатидаги қонунларда мавжуд эмас, хатто улар бундан кўра баттарроқ таркиботларни – яъни исломга мунтасиб мушриклар каби – вужудга келтиришади, бундай таркибларни аллохни шариатидаги қонунларга хеч қандай нисбати йўқ.
Мушриклар хукмини сабаби ва кофирларни бир дастасига мушриклар калимасини айтишликни сабаби бошқа бир нарса, кофирларнинг бошқа бир дастасига мажус,собеий каби ахли китобни кофирлари дейишликни сабаби хам бошқа бир нарса, бундан ташқари ахли қиблага қараб мусулмон дейишлик хам алохида бошқа бир нарса; аммо бу шахс мана бу сабабларни эътиборга олмаган холда, огохона ва ўзини ихтиёри билан ва хеч қандай шаръий узрсиз мушриклар хукмини ахли китобни кофирларига, шибхи ахли китобга ва хатто мусулмонларга нисбатан хам содир қилиб ташлайди ва шу равиш билан мана бу мусулмон ахли бидъат, фосиқ шахс “сабаб” бўйича аслга қаршилик қилган бўлади.
(давоми бор………)
[1]– صحیح مسلم
[2]– متفق علیه