Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(10- қисм)
Қуръонни жамлаш ёки хадисларни мушаххас китобга тўплаш ё нахв,балоға илмини вужудга келтириш ёки шаръий манбаъларни тўғри тушуниш учун жарх ва таъдил қилишлик ё тарих китобларини ёзиш ва хатто бу китобларда хар қандай навдаги хабарларни баён қилиш кабилар мисол бўлади, буларни жумласига ўтган ишлардан ибрат олиш ва дарк қилиш учуг ёзилган табарийни тарихи хам киради,
«لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ»(یوسف/111)،
Дархақиқат, уларнинг қиссаларида ақл эгалари учун ибрат бордир.
Ёки девон каби янги равишни Умар ибни Хаттоб розиаллоху анхуга ўхшаб киргизишлик, у киши бу равишни
«أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ»،
ни яхшироқ ижро қилиш учун келтирган эдилар ёки
«آمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»،
ни сахих ижро қилиш учун бир жанг қуролини ва амниятга тегишли бир нарсани ишлаб чиқаришлик, ёки одамларни дарахт экишга тарғиб қилиш учун дарахт экишга бир кунни хослашлик ёки бутун жахон секуляр кофирларининг ва махаллий муртадларнинг , мунофиқларнинг, секулярзадаларнинг турли-хил ахборот воситалари мисли кўрилмаган рухий хужумини остида қолган наслни шариатдаги масжидни жойгохи билан ошно қилиш учун масжидлар номи билан бир хафтани номлашлик ё фарзандларни оиланинг ва ота- онанинг шариатдаги жойгохи билан яхшироқ таништириш учун бир хафтани оила номи билан номлашлик ёки хафтани бир кунини “жиход фарзи аъйндур” деган ном билан номлаб, бу орқали мусулмонларни хозирги вазиятдаги жиходни жойгохидан огох қилиш ёки бир ойни ё йилни орасидан бир неча кунни вохид умматни ва вохид жамоатни ва мусулмонларнинг огохона,мақсадли ва харакатланувчи вахдатини ташкил қилиш ва қайтариш сабаблари,хамда қалқон сифатида “уч абзорни” таништириш ва уни ахамиятини,жойгохини кўрсатиб бериш учун таъйин қилишлик, ёки баъзи бир кунларни росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратларини ё буюк исломий фатхларни ё буюк ислом қахрамонларидан бирини таништириш учун хослашлик ва бундан бошқа ишларни хаммасидан шаръий мақсадни қўлга киритилгунча бир абзор сифатида фойдаланилади; масалан арабистондаги малик саъуд олий ўқув юртида шайх Мухаммад ибни Абдулваххоб хафтаси ўтказилади, ибни Боз “калимату фи усбуъиш шайх Мухаммад ибни Абдулваххоб” номли матлабида бу хақида тўлиқ изох бериб ўтган, кўриб чиқсангиз хабардор бўласизлар. [1]
Ибни Усаймин хам бу борада сўзлаган. Мана бу хафтани ўтказишдан бўлган мақсад қўлга киритилгач, бу тадбирни таътил қилишди. Мана бу маросимларни хаммаси шаръий мақсадни бажариш ва хос ибодатларни амалга ошириш учун восита ва абзор хисобланади, аммо бу ишлар ўтган асрларда ва хатто ўтган йилларда ўтказилмаган бўлиши мумкин. Хатто маълум бир маконда вужудга келтирилган нарса бошқа хеч қаерда амалга оширилмаган бўлиши хам мумкин.
Мана бундай маросимлар,мажлислар, йиғилишлар аллох таоло ўзини пайғамбари саллаллоху алайхи васалламни воситасида аллохга яқинлашиш ва аллохни ибодатлари сифатида жўнатган; намоз,рўза, жиход, қурбон ва фитр ийдлари ва бошқа нарсалар каби ўринларда мумкин эмас, хатто улар аллохни шариатидаги қонунлар билан ёнма- ён хам бўла олмайди, балки улар фақат аллохнинг шариат қонунлари таъйин қилган мақсадни қўлга киритиш учун бир абзор бўла олади холос, мусулмонлар ана бу кўзлаган мақсадларини қўлга киритишгач бу ишларни таътил қилишади ёки хатто девонга ё жангга ва амниятга оид абзорларга ўхшаб мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига ва дунёдаги тараққиётларига муносиб холда, уларни такомуллаштиришлари ва комилроқ кўринишга келтиришлари хам мумкин.
Энди, агар бир хафта ё ойни росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг амалий,сиёсий,ижтимоъий сийратларини ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг маданиятларини таниб олиш учун ёки “жиход фарзи айндур” ва тоғутга куфр келтириш ё “уч абзорни” таништириш учун ёки бошқа хар қандай шаръий ишлар учун хосланган бўлса ва ўртадан йиллар ўтганига қарамасдан бу мақсадларни қўлга киритилмаган бўлса, қандай бўлади? Бу ерда Мухаммад ибни Абдулваххобни хафтаси каби шаръий мақсадни қўлга киритилгунча ундан абзор сифатида фойдаланса бўладими? Қачонгача? Ана бу кўзланган шаръий мақсадни қўлга киритиш агарчи узоқ йиллар давом этадиган бўлса хам ундан фойдаланса бўлади.
Айтиб ўтилган ана бу ўринларни хаммасидан мақсад динга ёки аллохни шариат қонунларига ва ахкомларидан бирига бир нарсани қўшиш эмас; балки хамма нарсадан олдиндаги шаръий мақсадни қўлга киритиш учун суннати хасанани вужудга келтиришдан иборат. Бу борада росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан бир хадис нақл қилинган:
Музир қабиласидан бир жамоат росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хузурларига келишади, улар жуда қаттиқ фақирликда кун кечирар эдилар. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мусулмонларни уларга ёрдам беришга тарғиб қиладилар; у кишининг даъватлардан сўнг, бир ансорий киши қўлига оғирлик қиладиган кумуш тўла халтани келтириб росулуллох саллаллоху алайхи васалламни манзилларига қўйиб кетади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:
«مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا بَعْدَهُ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ»[2]
Хар қандай киши исломда яхши суннатга ё суннати хасанага асос солса ва уни вужудга келтирса, одамлар ана бу шаръий суннат орқали шаръий бир ишни бажаришса, бу кишидан сўнг шу амални қилган кишиларнинг хаммасини ажри ана бу асосчига етиб туради, лекин қолганларнинг ажри камайтирилмайди. Энди агар кимки исломда ёмон суннатни асосчиси бўладиган бўлса, ундан сўнг бу амални қилган кишиларнинг хаммасини гунохи унга етиб туради, аммо қолган уни ортидаги кишиларни гунохи камайтирилмайди. [3]
(давоми бор……….)
[1] معرفی کردن این «سه ابزار» خیلی مهم است، روزهایی در هفته یا سال به آن اختصاص داده شود
[2]– مسلم، الترمذي، النسائي، ابن ماجة، أحمد، الدارمي و مانند این حدیث را أبو هريرة رضي الله عنه از النبي صلى الله عليه وسلم روایت کرده است که فرمود:«من دعا إلى هدى كان له من الأجر مثل أجور من تبعه لا ينقص ذلك من أجورهم شيئا ومن دعا إلى ضلالة كان عليه من الإثم مثل آثام من تبعه لا ينقص ذلك من آثامهم شيئا». همچنین أبي مسعود الأنصاري رضي الله عنه، می گوید که النبي صلى الله عليه وسلم فرموده است:«من دل على خير فله مثل أجر فاعل»، خرجهما مسلم في صحيحه
[3]– مسلم، نسائی، احمد و دارمی