حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (1) ( 25 بوُلِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(3- قیسم)
مَنَه بُو کِیشِیلَرنِی مَنزِیللَرِیگه تِیگِیشلِی مَسَلَه بارَسِیدَه صادِر بُولگن نَرسَه اِیدِی، تابِیعِین تامانِیدَن شوُنچَه لِیک اِیختِیاط قِیلِینگن، اِیندِی دارُ الاِسلام وَ دارُ الکُفر یاکِی مُسُلمانلَرنِی تَکفِیر قِیلِیش بارَسِیدَگِی حُکملَرگه اوُحشَش عُمُومِی مُسُلمانلَرگه تِیگِیشلِی بوُلگن وَ عُمُوم مُؤمِنلَرنِی هَمدَه مُسُلمانلَرنِی کَتتَه قِیسمِینِی جانِیگه، ناموُسِیگه ، آبرُوسِیگه، مالِیگه باغلِیق بُولگن اِیشلَردَه، بوُلَرنِی اِیجتِهادگه عَلاقَه سِی یُوق، بَلکِی اوُلَر « سَمِعْنَا وَ أَطَعْنَا» گه بِنائاً شَخصِی کوُز- قَرَشلَرِینِی اَرَلَشتِیرمَسدَن اَلله تَعالَی نِی حُکمِیگه تابِع بوُلِیشلَرِی کِیرَک، اَمّا “عَمَلدَه” اَلله وَ پَیغَمبَر وَ صَحابَه لَر، تابِیعِینلَرنِی، اِمامِی حَنِیفَه، جَعفَر صادِق، مالِیکِی، شافِیعِی، حَنبَلِینِی وَ باشقَه اَهلِی سُنَّتنِی بُویُوک کِیشِیلَرِینِی تَقلِید قِیلِینَه دِیگن مَرجَعگه اَیلَنتِیرِیب آلگن بَعضِی بِیر جاهِللَر وَ سپُوتنِیکلَرنِی مُرِیدلَرِی سپُوتنِیکلَرگه، مَجازِی فَضاگه تَقلِید قِیلِیشَدِی وَ بوُندَی مُهِم مَسَلَه لَر بارَسِیدَه نَظَر بِیرِیشَدِی؛ کوُپِینچَه بوُتوُن جَهان سِکوُلار کافِرلَرِینِی، مَحَلِّی مُرتَدلَرنِی وَ مُنافِقلَر توُدَه سِینِی اِیختِیارِیدَه بُولگن تَقلِید قِیلِیشَیاتگن مَنبَع لَرنِی اِستِناد قِیلگن حالدَه اوُلَر اوُزلَرِینِی نَظَر اِیگه سِی دِیب بِیلِیشَدِی؛ یاکِی اوُلَرنِی جِبهَه سِیدَه شَرعِی اِیشلَر بُویِیچَه جاهِل بُولگن حَتَّی دُشمَننِی رُوحِی جَنگلَرِیگه اَلدَنگن مُؤمِنلَر مَوجُود بوُلِیب، اوُلَر مَنَه بوُندَی مُهِم مَسَلَه لَرگه کِیرِیب کِیلِیشَدِی وَ مَنَه بُو یوُلدَگِی سپُوتنِیکلَرنِی، مَجازِی فَضانِی مُرِیدلَرِی حَرَکَت قِیلَیاتگن یُولدَه حَرَکَت قِیلِیشَدِی.
اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: «مَثَلُ الَّذِی یَطلُبُ العِلمَ بِلَا حُجَّةٍ، کَمَثَلِ حَاطِبِ لَیلٍ، يَحْمِلُ حُزْمَةَ حَطَبٍ وَفِيهِ أَفْعَى تَلْدَغُهُ وَهُوَ لَا يَدْرِي»[1]. دَلِیلسِیز عِلم آلگن کِیشِینِی مِثالِی شوُنگه اوُحشَیدِیکِی، کِیشِی کِیچَه سِی اوُتِین جَملَیدِی. اوُ کَتتَه مِقداردَه اوُتِین جَملَنگن جایدَن اوُتِین تِیرَدِی وَ مَنَه بُو اوُتِینلَرنِی آرَسِیدَگِی زَهَرلِی اِیلان اوُنِی اوُزِی سِیزمَه گن حالدَه چَقِیب آلَدِی.”
مَنَه شوُنگه اَساسلَنگن حالدَه اِمامِی اَبُو یُوسُف حَنَفِی رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: «لَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ يَقُولَ مَقَالَتَنَا حَتَّى يَعْلَمَ مِنْ أَيْنَ قُلْنَا» [2]. “هَر قَندَی کِیشِی اوُچُون بِیزلَرنِینگ سُوزلَرِیمِیز قَیِیردَن آلِینگه نِینِی بِیلمَسلَرِیدَن توُرِیب اوُنِی نَقل قِیلِیشلَرِی جائِز اِیمَس.”
اَگر شَرِیعَت مَسَلَه لَرِی بُویِیچَه اوُزِینگ قوُلگه کِیرِیتگن وَ اوُنِی باشقَه لَرگه نَقل قِیلماقچِی بُولگن مَطلَبنِی شَرعِی کَنَللَر وَ عِلم بُویِیچَه مَنبَع لَرِینِی تاپَه آلمَه سَنگ، شُبهَه سِیز سِینِی سوُزِینگدَه یَحشِیلِیک یُوق. رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ والْيوْمِ الآخِر، فلْيقُلْ خيراً أَوْ لِيَصمُتْ،[3] الله گه وَ قِیامَت کوُنِیگه اِیمان کِیلتِیرگن هَر قَندَی کِیشِی یَحشِی سوُزلَرنِی سوُزلَشِی کِیرَک؛ یاکِی سُوکوُت سَقلَشِی کِیرَک.
مَنَه بُو یَحشِیلِیک هَم بِیزلَرگه قُرآن وَ صَحِیح سُنَّت وَ اَلله تَعالَی نِی شَرِیعَتِیدَن اوُنِی صَحِیح کَنَلِی بُویِیچَه یِیتِیب کِیلگن یاکِی اَلله تَعالَی نِی شَرِیعَتِی اوُنِی تَصدِیقلَگن نَرسَه بوُلِیشِی کِیرَک، دِیمَک آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگنِیدِیک اَلله نِی شَرِیعَتِیگه مَخصُوصاً دارُ الاِسلامنِی دارُ الکُفردَن اَجرَتِیشگه خاص بُولگن اِیشلَردَه یاکِی اوُلَرگه باغلِیق بُولگن اِیشلَردَه، اَلبَتَّه طاغوُتگه کُفر کِیلتِیرِیشنِی اَساسِیگه کوُرَه کُفر کِیلتِیرِیلِیشِی کِیرَک، اِیندِی بُو یِیردَه مُنافِقلَرنِی توُدَه سِی حَقِیدَه هَم بَعضِی بِیر سوُزلَر قالگن بُولِیب اوُنِی توُلدِیرِیب اَیتماقچِیمِیز، چُونکِی:
- اَهلِی کِتاب کافِرلَرِی وَ سِکوُلارِیستلَر “مُؤمِنلَر” اوُچُون هَرگِیز هِیچ قَچان “یَحشِیلِیک”نِی هاحلَشمَیدِی: مَّا یَوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُواْ مِنْ أَهْلِ الْکِتَابِ وَلاَ الْمُشْرِکِینَ أَن یُنَزَّلَ عَلَیْکُم مِّنْ خَیْرٍ مِّن رَّبِّکُمْ (بقره/105) نَه اَهلِی کِتابلَر (یَهُودِی وَ نَصرانِیلَر) دَن بوُلگن کافِرلَر وَ نَه مُشرِکلَر سِیزگه پَروَردِیگارِینگِیز طَرَفِیدَن بِیر یَحشِیلِیک ( یَعنِی وَحِی) توُشِیشِینِی اِیستَمَیدِیلَر. اَلله اِیسَه رَحمَت- مَرحَمَتِینِی اوُزِی هاحلَگن کِیشِیلَرگه خاص قِیلِیب بِیرَدِی. اَلله بُویُوک فَضلوُ کَرَم صاحِیبِیدِیر.
- بِیزلَر اوُلَردَن آزار- اَذِیَتگه سَبَب بوُلَدِیگن سوُزلَرنِی اِیشِیتَه مِیز حالاص: وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا (آل عمران/ 186) وَ اَلبَتَّه سِیزلَردَن اِیلگرِی کِتاب بِیرِیلگن کِیمسَه لَر تامانِیدَن وَ مُشرِکلَر تامانِیدَن کوُپ اَذِیَت- مَلامَتلَر اِیشِیتَه جَکسِیزلَر.
- مُنافِقلَر توُدَه سِی (سِکوُلارزَدَه لَر) هَم شوُندَی دُشمَننِی جُملَه سِیدَن بوُلِیب، اَلله تَعالَی اوُلَر حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: «… هُمُ الْعَدُوُّ فَاحْذَرْهُمْ…» (منافقون/4)، “……..اوُلَر دُشمَندِیرلَر. بَس، اوُلَردَن اِیختِیاط بوُلِینگ!…….” مَنَه بُو مُنافِقلَر توُدَه سِی گپگه اوُستَه فِرِیبگرلَر بُولِیب، حَتَّی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّم هَم اوُلَرنِی سوُزلَرِینِی گوُزَللِیگِیدَن عَجَبلَنگن اِیدِیلَر، اَلبَتَّه اوُلَرنِی سُوزلَرِی دِین، شَرِیعَت، یَحشِیلِیکلَر حَقِیدَه بوُلگن، شوُنِینگ اوُچُون عَجَبلَنگن اِیدِیلَر: «يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا …» اَلبَتَّه مُؤمِنلَرنِی آرَسِیدَه اوُلَرنِی سوُزلَرِیگه قوُلاق سالَه دِیگن وَ اوُلَرنِی سوُزلَرِی اوُلَر اوُچُون مُهِم بُولگن کِیشِیلَر مَوجُود: «وَفِیکُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ» (توبه/47) هَمدَه آرَلَرِینگِیزدَه اوُلَرگه قوُلاق سالوُچِیلَر هَم (تاپِیلگن) بوُلوُر اِیدِی. مَنَه بُو دَستَه دَگِی کِیشِیلَرنِی قَلبلَرِیدَه مُنافِقلَرنِی تَبلِیغاتلَریی سَبَبلِی کَسَللِیک وُجُودگه کِیلگن، مُنافِقلَر گوُرُوهِینِی اوُزِی هَم هِیچ قَچان رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی سوُزلَرِیگه، وَعدَه لَرِیگه اِعتِماد قِیلگن اِیمَسلَر، اِیندِی بِیزلَرنِینگ دارُ الاِسلام وَ اِسلامِی جَمِیعیَت حَقِیدَگِی وَعدَه لَرِیمِیزگه اِیشانِیشلَرِی حَقِیدَه گپِیرمَسَه هَم بُولَدِی. اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: وَإِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ مَّا وَعَدَنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا غُرُوراً (احزاب/12)، اوشنده مُنافِقلَر وَ دِیللَرِیدَه مَرَض بوُلگن ( یَعنِی اِعتِقادلَرِی ضَعِیف بُولگن) کِیمسَه لَر: “اَلله وَ اوُنِینگ پَیغَمبَرِی بِیزلَرگه فَقَط یالغان وَعدَه قِیلگن اِیکَنلَر،” دِییَه باشلَه دِیلَر.
(دوامی بار…….)
[1] إعلام الموقعين 2/211 و زرقانى در شرح المواهب اللدنية 5/453، و مناوى در فيض القدير 1/433 و بيهقی در المدخل (ص211/رقم263) از طريق ربيع بن سليمان از امام شافعی/ روایت میکند.
[2] ابن عبدالبر در الانتقاء فی فضائل الثلاثه الفقهاء (145)، ابن قیم در اعلام الموقعین (2/309) و ابن عابدین در حاشیه البحر الرائق (6/293) و شعرانی در المیزان (1/55) و بيهقی درالمدخل (262).
[3] البخاري (6018)، ومسلم (47)، والترمذي (2500)، وأحمد (9967) وأبو داود (5154) وابن ماجه (3971) وأبو داود (5154)