Аллохдан тақво қилиш ўзи нима? Қандай қилиб тақвойимизни мезонини билсак бўлади?
(9-қисм)
Ғарбликлар виждонни “conscience” дейишади ва ботиний касалликларга дучор бўлган кишиларга эса “psychosis” дейишади, арабларда эса амрозун нафсиях,дейилади. Сен даволамоқчи бўлган касалликлар қаерда виждон номи билан келган? Чунки аслида виждон номли нарсани ўзи мавжуд эмас, виждон бутун тарих давомида секуляристлар ёки араб тили билан айтганда мушриклар нафсни ўрнига қўйишни хохлаган бир хаёлий нарсадир.Ўзингни қавмингни ёки бошқа мусулмон қавмларни тарихини,шеърларини ,одобларини бир текшириб чиқчи, мана бу калимани исломий миллатга кириб келганига неча йил бўлган? Нима учун ўзингни бунчалик қийматсиз,бир тийин қилиб масхара қиласан?
Нафсни жисм билан бўлган алоқаси ўзаро хамкорлик асосида содир бўлишини тушуниб етдик. Нафс дастур беради ва жисм хам уни ижро қилади. Демак нафс дастур беради ва баданимиз эса уни амалда ижро қилади, бизлар уч хил холатда уч хил сифатга эга бўла оламиз:
-Нафсни аввалги сифати ва холати:
«إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّيَ (يوسف: 53 )
Чунки нафс – агар парвардигорим рахм қилмаса – албатта барча ёмонликларга буюргувчидир. Нафсга нотўғри,ғалат таълим берилган вақтда мана бу холат пайдо бўлади, нафсимизни устида ғайри шаръий хавойи- истаклар ғалаба қилади ва нафс гунохга,тўғёнга тушади натижада ёмонликка буюради.
-Иккинчи холат ва сифат:
« وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ» (القيامة/ 2)
Ва мен маломатгўй нафсга қасам ичурманки, (хеч шак-шубхасиз қайта тирилиб,хисоб-китоб қилинурсизлар)! Нафс хато ё гунох қилган ва қилган ишига пушаймон бўлган пайтида мана бу вазият вужудга келади, унда нафс ўзини мухокама қилиб айблайди.
Такоммулашган холат ва сифат учинчи нафс:
« يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ، ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً، فَادْخُلِي فِي عِبَادِي، وَادْخُلِي جَنَّتِي. (فجر: 27 – 30)
“Эй хотиржам- сокин жон, Сен (аллох ато этган неъматлардан) рози бўлган (ва аллох таоло томонидан сенинг амалларингдан ) рози бўлинган холда парвардигоринг (хузури) га қайт! Бас,(солих) бандаларим қаторига киргин, ва менинг жаннатимга киргин!”
Мана бу холат ва хотиржамлик сифати ёмонликлардан узоқлашиб нафсда тебранмайдиган собит рафтор хосил бўлганда вужудга келади, унда нафс фақат аллохни шариатидаги қонунлар асосида амал қилади ва бадандаги аъзоларни хам фақатгина аллохни шариатидаги қонунларга биноан харакатга келтиради, аллохни шариатидаги қонунлар эшитишга буюрган нарсаларни эшитади ва аллохни шариатидаги қонунлар рухсат берган нарсаларга қарайди. Гўёки хадиси қудсийда айтилганидек холат вужудга келади,аллох таоло мархамат қиладики:
مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ، وَمَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ: كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَإِنْ سَأَلَنِي لَأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنِ اسْتَعَاذَنِي لَأُعِيذَنَّهُ.[1]
“Мени валийим ва дўстимга душманчилик қилган хар қандай кимсага қарши албатта жанг эълон қиламан; мени наздимда энг суюкли бўлган ва бандам уни воситасида менга яқинлашадиган нарса мен фарз қилган амаллардир, бандам суннатларни қилиш билан менга яқинлашиб бораверади, хаттоки мен уни яхши кўраман; уни яхши кўрганим сабабли: уни эшитадиган қулоғига айланаман, уни кўрадиган кўзига айланаман, ушлайдиган қўлига айланаман, юрадиган оёғига айланаман ва агар у мендан бир нарсани сўраса албатта унга ато қиламан; агар бирор нарсани шарридан панох сўраса албатта унга панох бераман.
(давоми бор…..)
[1] بخاری 6502