اَلله دَن تَقوا قِیلِیش اوُزِی نِیمَه؟ قَندَی قِیلِیب تَقوایِیمِیزنِی مِیزانِینِی بِیلسَک بوُلَدِی؟

اَلله دَن تَقوا قِیلِیش اوُزِی نِیمَه؟ قَندَی قِیلِیب تَقوایِیمِیزنِی مِیزانِینِی بِیلسَک بوُلَدِی؟

(9 –قیسم)

غَربلِیکلَر وِجداننِی “conscience ” دِییِیشَدِی وَ باطِنِی کَسَللِیکلَرگه دُوچار بوُلگن کِیشِیلَرگه اِیسَه “psychosis ” دِییِیشَدِی، عَرَبلَردَه اِیسَه اَمراضُ النَّفسِیَّه ، دِییِیلَدِی.سِین دَوالَماقچِی بوُلگن کَسَللِیکلَر قَیِیردَه وِجدان نامِی بِیلَن کِیلگن؟ چُونکِی اَصلِیدَه وِجوان ناملِی نَرسَه نِی اوُزِی مَوجُود اِیمَس، وِجدان بُوتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه سِکوُلارِیستلَر یاکِی عَرَب تِیلِی بِیلَن اَیتگندَه مُشرِکلَر نَفسنِی اوُرنِیگه قوُیِیشنِی هاحلَگن بِیر خَیالِی نَرسَه دِیر. اوُزِینگنِی قَومِینگنِی یاکِی باشقَه مُسُلمان قَوملَرنِی تَرِیخِینِی، شِعرلَرِینِی، آدابلَرِینِی بِیر تِیکشِیرِیب چِیقچِی، مَنَه بُو کَلِیمَه نِی اِسلامِی مِللَتگه کِیرِیب کِیلگنِیگه نِیچَه یِیل بُولگن؟ نِیمَه اوُچُون اوُزِینگنِی بوُنچَه لِیک قِیمَتسِیز، بِیر تِییِین قِیلِیب مَسخَرَه قِیلَسَن؟

نَفسنِی جِسم بِیلَن بوُلگن عَلاقَه سِی اوُزَرا هَمکارلِیک اَساسِیدَه صادِر بُولِیشِینِی توُشوُنِیب یِیتدِیک. نَفس دَستُور بِیرَدِی وَ جِسم هَم اوُنِی اِجرا قِیلَدِی. دِیمَک نَفس دَستُور بِیرَدِی وَ بَدَنِیمِیز اِیسَه اوُنِی عَمَلدَه اِجرا قِیلَدِی، بِیزلَر اوُچ حالَتدَه اوُچ هِیل صِیفَتگه اِیگه بُولَه آلَمِیز:

• نَفسنِی اَوَّلگِی صِیفَتِی وَ حالَتِی:  «إِنَّ النَّفْسَ لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلاَّ مَا رَحِمَ رَبِّيَ (يوسف: 53 ) چُونکِی نَفس – اَگر پَروَردِیگارِیم رَحم قِیلمَسَه – اَلبَتَّه بَرچَه یامانلِیکلَرگه بُویُورگوُچِیدِیر. نَفسگه ناتوُغرِی، غَلَط تَعلِیم بِیرِیلگن وَقتدَه مَنَه بُو حالَت پَیدا بوُلَدِی، نَفسِیمِیزنِی اوُستِیدَه غَیرِی شَرعِی هَوایِی – اِیستَکلَر غَلَبَه قِیلَدِی وَ نَفس گوُناهگه، طُغیانگه توُشَدِی نَتِیجَه دَه یامانلِیککَه بُویُورَدِی.
• اِیککِینچِی حالَت وَ صِیفَت: « وَلَا أُقْسِمُ بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ» (القيامة/ 2) وَ مِین مَلامَتگوُی نَفسگه قَسَم اِیچُورمَنکِی، (هِیچ شَک – شُبهَه سِیز قَیتَه تِیرِیلِیب، حِساب- کِتاب قِیلِینُورسِیزلَر)! نَفس خَطا یا گوُناه قِیلگن وَ قِیلگن اِیشِیگه پُشَیمان بوُلگن پَیتِیدَه مَنَه بُو وَضِیعَت وُجُودگه کِیلَدِی، اوُندَه نَفس اوُزِینِی مُحاکَمَه قِیلِیب عَیبلَیدِی.
• تَکامُولَّشگن حالَت وَ صِیفَت اوُچِینچِی نَفس:  « يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ، ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً، فَادْخُلِي فِي عِبَادِي، وَادْخُلِي جَنَّتِي. (فجر: 27 – 30)  “اِی خاطِرجَمع – ساکِن جان، سِین ( اَلله عَطا اِیتگن نِعمَتلَردَن) راضِی بوُلگن ( وَ اَلله تَعالَی تامانِیدَن سِینِینگ عَمَللَرِینگدَن) راضِی بوُلِینگن حالدَه پَروَردِیگارِینگ ( حُضُورِی) گه قَیت! بَس، ( صالِح) بَندَه لَرِیم قَطارِیگه کِیرگِین، وَ مِینِینگ جَنَّتِیمگه کِیرگِین!”

 مَنَه بُو حالَت وَ خاطِرجَمعلِیک صِیفَتِی یامانلِیکلَردَن اوُزاقلَشِیب نَفسدَه تِیبرَنمَیدِیگن ثابِت رَفتار حاصِل بوُلگندَه وُجُودگه کِیلَدِی، اوُندَه نَفس فَقط اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اَساسِیدَه عَمَل قِیلَدِی وَ بَدَندَگِی اَعضالَرنِی هَم فَقَطگِینَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه بِینائَن حَرَکَتگه کِیلتِیرَدِی، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر اِیشِیتِیشگه بُویُورگن نَرسَه لَرنِی اِیشِیتَدِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر رُحصَت بِیرگن نَرسَه لَرگه قَرَیدِی. گوُیاکِی حَدِیثِی قوُدسِیدَه اَیتِیلگنِیدِیک حالَت وُجُودگه کِیلَدِی، اَلله تَعالَی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:  مَنْ عَادَى لِي وَلِيًّا فَقَدْ آذَنْتُهُ بِالحَرْبِ، وَمَا تَقَرَّبَ إِلَيَّ عَبْدِي بِشَيْءٍ أَحَبَّ إِلَيَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَيْهِ، وَمَا يَزَالُ عَبْدِي يَتَقَرَّبُ إِلَيَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ: كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِي يَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِي يُبْصِرُ بِهِ، وَيَدَهُ الَّتِي يَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِي يَمْشِي بِهَا، وَإِنْ سَأَلَنِي لَأُعْطِيَنَّهُ، وَلَئِنِ اسْتَعَاذَنِي لَأُعِيذَنَّهُ.[1] “مِینِی وَلِییِیم وَ دُوستِیمگه دُشمَنچِیلِیک قِیلگن هَر قَندَی کِیمسَه گه قَرشِی اَلبَتَّه جَنگ اِعلان قِیلَمَن؛ مِینِی نَزدِیمدَه اِینگ سُویُوکلِی بُولگن  وَ بَندَم اوُنِی واسِیطَه سِیدَه مِینگه یَقِینلَشَدِیگن نَرسَه مِین فَرض قِیلگن عَمَللَردِیر، بَندَم سُنَّتلَرنِی قِیلِیش بِیلَن مِینگه یَقِینلَشِیب بارَوِیرَدِی، حَتّاکِی مِین اوُنِی یَحشِی کوُرَمَن؛ اوُنِی یَحشِی کوُرگنِیم سَبَبلِی: اوُنِی اِیشِیتَدِیگن قوُلاغِیگه اَیلَنَمَن، اوُنِی کوُرَدِیگن کوُزِیگه اَیلَنَمَن، اوُشلَیدِیگن قوُلِیگه اَیلَنَمَن، یوُرَدِیگن آیاغِیگه اَیلَنَمَن وَ اَگر اوُ مِیندَن بِیر نَرسَه نِی سُورَسَه اَلبَتَّه اوُنگه عَطا قِیلَمَن؛ اَگر بِیرار نَرسَه نِی شَررِیدَن پَناه سُورَسَه اَلبَتَّه اوُنگه پَناه بِیرَمَن.”

(دوامی بار…..)

[1] بخاری 6502