دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(82- қисм)  

  Жамиятнинг дорилари ўша жамиятнинг мавжуд вазиятига ва кундалик эхтиёжларига муносиб холда ироя берилиши керак ва харакат буюк мақсадга етиш йўлида баъзи мархалаларда шариат ахкомларини баъзисини баён қилмасликка мажбур бўлиши хам мумкин, худди имоми Ахмад ибни Ханбал рохимахуллохга ўхшаб урнаяйн хадиси бўйича шундай ташхис берадики, мана бу ўтиш мархаласида уни баён қилишликка хеч қандай эхтиёж йўқ, чунки агар мана бу сохада назарий ва амалий фаолиятларни баён қилинса ва очилса, бу монеъ сифатида амал қилиши  ва мубораза йўлида тўсиқ,тўғон бўлиши мумкин.

Уммул мўъминин Оиша розиаллоху анхо ривоят қилган  хадисда очиқ-ойдин суратда кўриниб турганидек, иймонни таълим беришдан олдин шаробхўрликка, зинокорликка ўхшаган ахкомларни татбиқ қилинадиган ва ироя бериладиган  бўлса, бу тўсиқ сифатида амал қилади. Шу сабабли хам кўрганимиздек, мана бу мархалада вафот топган мусулмонлар усул бўйича бундай ахкомлар борлигидан хабардор бўлишган эмас, росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг хеч қайси бир ёронлари хам бундай ахкомларни, қонунларни тасаввур қила олишмасди хам.

 Ишнинг зохири шуни кўрсатадики, аллох таоло хам ахкомлари учун мухайё бўладиган мархала ва замон келмасдан олдин, уларни оғзаки ва назарий жихатдан ифодалашни лозим кўрмаган, шу сабабли хам қуръонни бир жойда тўлиқ китоб шаклида одамларга нозил қилган эмас, балки хатто уларга тегишли бўлган оятларни нозил қилишни хам ўзига хос макон ва замонга қолдирган. иймон таълим берилган пайтда мўъминларга тегишли барча оятлар     

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا»

билан бошланган ва иймонни таълим бериб уни вужудга келтиргандан сўнг, шахсга ахкомларни баён қилиш учун хитоб қилади.

Агар бир киши фақат мусулмон бўлган бўлса ва мўъмин даражасига етмаган бўлса,аммо у мўъмин бўлганликни иддао қиладиган бўлса, очиқчасига эълон қиладики:

  قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا ۖ قُل لَّمْ تُؤْمِنُوا وَلَٰكِن قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ ۖ (حجرات/14)

Аъробийлар: “иймон келтирдик”, дедилар. (Эй Мухаммад, уларга) айтинг: “сизлар иймон келтирганларингиз йўқ, лекин сизлар “Бўйсундик”, денглар, ( чунки хали- хануз) иймон дилларингизга кирган эмасдир.

Шу сабабли хам,  эвалюцион харакатнинг мавжуд вазияти бизлардан нимани талаб қилаётганига мувофиқ равишда, агар бирор киши бизлардан

«أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ ، آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»

«وَأَمْرُهُمْ شُورى‌ بَيْنَهُمْ» و «إِذا حَکَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْکُمُوا بِالْعَدْلِ»

ни қандай татбиқ қилиш бўйича келажакдаги режаларингиз нимадан иборат,деб сўраса? Агар бизлар бу ахкомларни майда қисматлари учун кундалик эхтиёжларга ва мавжуд вазиятга ва инсонларнинг келажакдаги ривожланишларини меъзонига муносиб холда, бу ахкомнинг умумий жихатларига  иймон келтирган бўлсак, унга қуйидагича жавоб беришимиз керак бўлади, хозирча бизларни ихтиёримизда бундай дастур йўқ, бу ишлар ўзини вақти келганда мушаххас бўлади, бизлар хар қандай шошилинч қадамлардан ва хиссиётга берилган шиорлардан ва муддатидан олдин, номақбул ахкомлар чиқаришдан ўзимизни тиямиз, балким бизлар бу ишлар орқали жиход ва мубораза йўлидаги  мана бу муборак жараёнга зарба урмаган бўламиз ва мана бу мақсадга етиш учун унинг энг асосий усулларидан бирини риоят қилган бўламиз.

Бунга шуни хам қўшимча қилиш керакки, бу  бизлар ўзимизнинг хос ахкомларимизга эга бўлмаслигимиз керак деган маънода  эмас. Биз бундай ахкомларга эгамиз, бўлиб хам бизларни ихтиёримизда энг яхшилари бор. Қуръон ва сахих суннатда бир қанча асрлар олдин бундай ахкомлар ёзиб қолдирилган  ва булар дўст ва душманнинг кўз-ўнгида, ихтиёрида асосий қонун сифатида мавжуд,аксинча, бу ерда гап шундаки, у хукмнинг долзарб қўлланиши билан мутаносиб равишда диний ва дунёвий кучга эга бўлиш учун энг кичик мос имконият пайдо бўлган хар бир вақт ва жойга мос равишда пухта режалаштириш билан амалга оширилиши керак. Бизлар ана ўша замон ва макон тутган ўринда ва ўша замонни абзорларига муносиб холда бу хукмни татбиқ ва ижро  қиламиз.

Бизларнинг мухолифларимиз шу нарсани яхши тушуниб етишдики, мусулмонлар ўзларига хос қонунларга эга ва уларни татбиқ қилиш учун хам мусулмонлар ўзларига хос қобилиятга эгадурлар, улар шубхасиз хукумат қудратини қўлга киритишга шойиста ва қодирдурлар, демак бу ердаги мушкилот мана бу мунсажим  қонунларнинг борлигида эмас; балки ундан бўлган манзур шуки, мана бу ижтиходий ахкомларнинг татбиқ қилиниши келажакдаги ўзини замонига муносиб вазиятда, ўринда бўлиши керак, ва хилма- хил мазхаблар ва тафсирлар, кўп сонли кичик умматлар, хамда кўп сонли  кичик жамоатлар ва кичик шўролар   вужудга келган  хозирги пайтда, хануз мушаххас бир диёрда бир вохид шўрони йўли бўйича вохид ижмоъ ва вохид жамоат ва вохид уммат вужудга келмаган ва бу шўро ўша замондаги  мавжуд вазиятга муносиб холда ўзини вохид раъйини ва вохид ижтиходини ироя бермаган, то мана бу замон келмагунича вақтидан олдин бериладиган, замон ва фаслга муносиб бўлмаган тушунчаларни ироя бериш ва айтишлик, инқилоб даврини  ва қудратни касб қилишни  ва хукуматни ташкил қилишни дардига емайдиган фойдасиз бир харакат хисобланади. Бизлар хозирги пайтда онгли ва мақсадга эга бўлган холда муштарак асосга суяниб ва вафодорликни сақлаб ва охирги ғалаба томон қилинаётган  сахих йўлдаги мақсад сари  умумий харакатда мустахкам турган холда ишларни режалаштиришимиз керак бўлади.

Шахс иймонни таълим олган даврида “ла илаха”ни тилга олгач ва тоғутга куфр келтиргач, мавжуд вазиятда қуйидагиларни айтган бўлади:  мен аллохни хукмидан бошқа хеч қандай хукмларга бўйинсунмайман, секуляризм динини қонунларини оёғимни остига қўяман, мен секуляризм динидаги на коммунизмни ва на либирализмни қабул қилмайман, мен социал демократларни ахкомларини хам қабул қилмайман, хонадонимни устида  илохий ахкомларни ўрнига секуляристларни ахкомларини ижро бўлишига хам рухсат бермайман, опа-синглим ва аёлим ва қизим секуляристик хукуматнинг қудратини панохида талаф бўлиб кетишига йўл қўймайман, фақирликни ва фахшни қабул қилмайман, хаётимни барча жихатларида қўрқув ва амниятсизликни хохламайман, муртад секуляристларининг нисбий ахлоқларига бўйинсунмайман, мен “куфр озодлигига” ўхшаш  фариб берувчи шиорларни ёки фикрий ва шахсий бузуқликларни остида, аллохни ва росулини  ва аллохни шариатидаги қонунларни, аллохни оятларини хақорат қилинишига, куфрони неъмат қилинишига рухсат бермайман, бундан бошқа яна ўнлаб ўринлар мавжуд бўлиб, мусулмон шахс ла илахани ва тоғутга куфр келтиришни айтиш орқали хар қандай жохилий қонунни хар қандай шаклда ва кўринишда бўлишидан қатъий назар қабул қилмайди.

(давоми бор……..)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(81- қисм)

Бунга қўшимча равишда қалбимиз хотиржам бўлиши ва мусулмон  биродарларимизга ва опа-сингилларимизга нисбатан қалбимиз  хар қандай кина ва нафратдан холи бўлиши ва уни ўрнига маваддах, биродарликка пойбанд бўлиш келиши учун уларнинг  хаққига яхшилик билан  дуо қиламиз ва аллох билан сўзлашувдан фориғ бўлгач эса  уларга саломатликни, осойишни, амниятни тилаб қоламиз.

Ха, бизлар хар куни 17 марта вожиб холатда

 «اهدنا الصراط المستقيم»

ни айтамиз  ва 9 марта “ассаламу алайна”ни ва “ассаламу ала ибадуллохиссолихин”ни тилга оламиз ва бизлар тавхидга иқрор бўлишни мажбуран  аниқ ва махсус холатда энг камида 17 марта такрорлаймиз ва унга масжидда “жамоат” билан бирга тафарруқдан,парокандаликдан, ёлғизликдан узоқлашган холда амал қиламиз, мана шуни ўзи бутун жахон мусулмонларини ва мўъминларини ўртасини иттиходга даъват қилиш шаклини энг зебо,кўзга кўринган, яққол мисоли бўлиб, у тавхидга ва “аллохни шариатидаги қонунларга” мутлақо  тобеъ бўлишни  таъкидлайди.

Бизларнинг мақсадимиз аллохни шариатидаги қонунларга тобеъ бўлиш йўли орқали исломий хукуматни қайтариш учун  аллохни розилигини қўлга киритишдан иборат, ва мана бу нихоятда олий ва қадр- қимматли мақсаддур, худди шу мақсадга эга бўлишни ўзи, бизларнинг муттахид бўлишимиз учун   энг катта туртки хисобланади, чунки мана бу оғир мақсадни қўлга киритиш тарқоқ шахсларни ёки хатто тарқоқ жамоатларни қўлидан келадиган иш эмас. Бизлар мана бу буюк мақсадни қўлга киритиш учун энг самарали, асосий ва ишончли воситага яъни уч абзорни каналидаги шўрога эгамиз.

Албатта “уч абзорни” каналидаги шўронинг вохид ижмоъси, мана бу абзорнинг қўл остидаги мажмуъаларга тегишлидур. Бундан ташқари мана бу йўлда ва хатто исломий изтирорий бадал хукуматни ташкил қилиш  пайтида хеч ким вохид ижмоъни ролини ўйнай олмайди ва ўзини тушунчасини ва тафсирини бошқаларга мажбурлаб юклашга хеч кимни хаққи йўқ. Балки

« أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ»

ни сахих услубини риоят қилган холда ва       

« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ »

га сахих риоя қилган холда энг яхши шева билан ўзини назарини таблиғ қилиши мумкин ва ахли қибла бўлган бошқа мусулмонларнинг ихтиёр, озодлик,  шаръий хуқуқларнинг баробарлигини аслини хурмат қилади ва харгиз шу нарсани унутмаслиги керакки, агар кичик мункарни нобуд қилишлик каттароқ мункарни вужудга келишига боис бўладиган бўлса, мана бу мункарни асбоблари ва шаръий лавозимлари мухайё бўлгунича мубораза пайтида  сабр қилиши керак.

Баъзи бир мункарларни шахс йўқотишга қодир, баъзи бир мункарлар эса хелф ва сендиколар томонидан йўқотилади, баъзи бир мункарлар эса жамоат ва хизбни қўли орқали нобуд бўлади, аммо жуда кўп мункарлар фақат ва фақат исломий хукуматни қўли билан нобуд қилинади, то мана бу мархалага етгунимизгача энг ёмон мункарга яъни тафарруқ ширкига хақиқатда эса бир ёмон  мункарни ўрнига ундан хам баттарроғини олиб келишга, боис бўладиган хар қандай фаолият ёмон иш хисобланади.

Вахдат ва тафарруқдан пархез қилиш йўли орқали яна қайтадан қўлга киритиладиган исломий хукуматни қудрати, катта ғам ва бало бўлиб, бу бошқа кичик балолар ва ғамлар унутилишига сабаб бўлади ёки энг камида уларга кўп ахамият берилмайди:

   Қуръонда “ғамман биғоммин” жумласи қуйидагича келтирилган:

 فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ (آل عمران/153)

Хозирги пайтда бизларнинг энг катта ғамимиз нубувват манхажига асосланган исломий хукуматни йўқлиги ва хатто мусулмонлар яшайдиган минтақаларни аксарида исломий изтирорий бадал хукуматни йўқлиги эмас, ундан хам баттарроғи мана бу минтақаларда тафарруқ азоби сабабли  мужохидларнинг вохид шўро мажлиси хам йўқлигидур,бунга қўшимча равишда  бу азоб  фақирликни, нотинчликни давом этишига ва махаллий тоғутларнинг мусулмонларни устида хукмронлик қилишига, хамда бошқа ташқи  кофирларнинг хам мусулмонларни устида хукмронлик қилишни таъма қилишларига сабаб бўлган. Тушунчалардаги ихтилоф ва турли-хил тафсирлар сабабли вужудга келган тафарруқни йўқотиш учун ва “уч абзорни” каналидаги  онгли, мақсадли ва харакатланувчи вахдатни мухофизат қилиш учун, мана бу ихтилофларни хал қилиш учун замон кераклигига ва хатто мусулмонларнинг ўртасида  ақидавий ва рафторий ислохотларни пиёда қилиш хам замон лозимлигига эътиқод қилишимиз керак.

  Биз шу нарсани яхши биламизки, ўша асрдаги пайғамбарларни канали орқали келган ва  барча пайғамбарларни рисолатини асоси бўлган

«وَلَقَد بَعَثنا في كُلِّ أُمَّةٍ رَسولًا أَنِ اعبُدُوا اللَّهَ وَاجتَنِبُوا الطّاغوتَ» و لا اله – الا الله

иймонни таълимидан кейин бошқа ахкомлар бир пайғамбардан бошқа бир пайғамбарга етгунича даражама- даража суратда такомуллашиб келган ва андак андак миллатларга ироя берилган, шу тарзда пайғамбари хотамни асрига келиб ўзини комил кўринишига эга бўлади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламни хаётлик пайтларида ахкомларни сайри такомуллашгунча хам, аста- секин суратда 23 йил мобайнида такомуллашиб борди, яъни ўзини дармони учун аллохни дастур ва амр сохиби сифатида тан олган ва аллохни шариатидаги қонунларни ўзини дармони учун дори, нусха деб қабул қилган, хамда бу йўлга иймон келтирган  бемор бадан ва бемор жамият, мана бу дориларни масалан икки хафта ё бир неча ой ва хатто умрини охиригача мушаххас замон мобайнида истеъмол қилиши керак бўлади, хамма дориларни бирданига истеъмол қилиши мумкин эмас.

(давоми бор…….)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(80-қисм)  

Бугунги кундаги ақидавий ва жанговар онгни равожлантиришнинг нотекис ва муқобил йўлида, хамда мусулмонларнинг ақидавий ва жанговар онгини ўстиришни йўлида, мусулмонларнинг хар бир тоифаси, аллох уларга берган кўламга муносиб равишда ва ўзлари касб қилган тажрибаларга муносиб холда, ўзи эга бўлган билимига кўра бугунги кунни жиходи ва муборазаси хақида фарқли тушунчага эга бўлиши керак. Аммо ўтган бир неча ўн йиллик мобайнида бизлар мана бу турли-хил жамоатларни ва шўроларни ўртасида мана бу табиий хақиқатни дарк қилмаслик бўйича хомликларга ва бахтсиз ходисаларга гувох бўлиб турибмиз.

Бизларнинг мана бу пишмаган,хом биродарларимиз ўзларининг хамма нарсани хохлайдиган тафаккуротлари билан ўзлари эга бўлган фахмни,даркни бошқаларга мажбурлаб юкламоқчи бўлишади ва бошқаларни икки йўлни ўртасига қўйиб қўйишади ва уларни ўзларини назарларидан воз кечишликка, ёки кичик жамоат ва кичик шўро  ва кичик умматдан чиқиб кетишликка мажбур қилишади.

Озодлиги мусодара қилинган ва мавжуд нарсага кўра гапира олмайдиган ва амал қила олмайдиган, хамда илгари харакат қила олмайдиган ва агар хато қилса исломий равиш билан ислох қилиниши керак бўлган мусулмон шахс, оёғини остида мана шунча чекловларни кўргач, ўзи хохласа ва хохламаса хам  ўз-ўзини давомли равишда  цензура қилиш хатарини ва нихоят ўчириб ташлашлик, бир жойда қотиб қолишлик, ривожланмаслик ёки кўп холларда халокатли  сургун қилиш, ички кўр- кўрона тозалаш ё бўлиниш ва  тафарруқ касалликларига дучор бўлишади.

Мусулмонларнинг табиий холатига тўғри  келмайдиган мана бу мажбурий шартлар цензура қилувчи аъзога ё ўчириб ташланган кишига шундай босим ўтказадики, баъзи ўринларда мана бу ташкилотларнинг, жамоатларнинг аъзолари ўзларининг озод назарларини кўрсатиш учун ташкилот ё жамоатнинг рахбариятини муқобилида ночор холда “қиём” қилишади ва улар тафарруқ сари етаклаб кетилади. Мана бу ишлар шўрога ва вохид ижмоъга тегишли бўлган амниятга ва катта сиёсатларни ишлаб чиқаришга боғлиқ масала эмас,  фақатгина улил амрни ижмоъси хақиқатни аниқлаши мумкин ва бу ерда унга тобеъ бўлиш вожиб бўлади: 

وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِّنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ ۖ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَىٰ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنبِطُونَهُ مِنْهُمْ ۗ(نساء/83)

Балки бу ишлар комилан шахсий рафторий ва хатто ақидавий бўлиб, шахс бошқаларга тақлид қилмаган холда даражама- даража суратда хатоларни енгиб ўтиш орқали босиб ўтиши керак, мана бу такомуллашиш йўлини озодона ва шаръий чорчўпни чегарасида босиб ўтишлик ва илгари харакат қилишлик  унинг шаръий хаққи хисобланади, мана бу “уч абзор” ўзининг йўлидаги хамрохларига қайтариб бериши лозим бўлган ва жохилият улардан ўғирлаб олган хақни ўзидур.

Мана бу хақ шахсга қайтариб берилган пайтда, бу шахс ўзининг парчаланиб кетишига,хамда “хаммани” убухати, қудрати йўқолишига, сустлашишига боис бўладиган   бир четга чиқишга,тафарруққа аслан  эхтиёж йўқлигини тушуниб етади, балки уни иймонини ривожланиши ва қувватланиши учун дарвозалар, хамда андишалари ва фойдали назарлари жамоатини убухатини ва қудратини сақлаб қолган холда, аста-секинлик билан кундан- кунга ўсиши учун дарвозалар чекланмаган суратда очиб қўйилганини кўради, хеч ким уни ва жамоатини тараққиётига, ривожланишига монеълик қила олмайди, у ва унинг жамоати кундан – кунга униб- ўсаётганини, тараққиётга эришаётганини, янгиланаётганини хис қилади ва вахдатга, бирдамликка, вахдатга эга бўлган жамоатни қудрати янада кўпайиб боради.

Фақатгина “уч абзорни” канали орқали мана бундай очиқ фазо вужудга келади, унда буйруқ маркази ва дастур вахдати мавжуд, шўро ва тартиб-интизом мавжуд, озодлик ва ирода вахдати мавжуд, хамда фикр хотиржамлиги ва шахсий халлоқият мавжуд.

Бу ана ўша ислом мусулмон  шахсларни ва жамоатларни ривожланиши учун пиёда қилиш бўйича  ўзига ахд берган  ошкор вазифа хисобланади, мана бу эса исломий жамиятнинг харгиз сокин бўлиб бир жойда харакатсиз бўлмаслигига, балки у хамиша харакатда, ривожланишда бўлиши борасидаги  унинг тасдиқловчи мухридур, ундан хам мухимроғи харгиз гумрох бўлмайди. Нима учун? Чунки “уч абзорни” канали орқали шаклланган вохид уммат ва жамоат харгиз гумрох бўлмайди, буни аллох таоло замонат қилган ва росулуллох саллаллоху алайхи васаллам очиқ-ойдин баён қилганлар:

   سَأَلْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَايَجْمَعَ أُمَّتِي عَلَى ضَلَالَةٍ فَأَعْطَانِيهَا.

Уч абзордан бирини канали орқали вужудга келган вохид  улил амр шўросини йўлидаги вохид уммат ва вохид жамоат, турли-хил тафсирларни хаммасини хуқуқларини баробар риоят қилган холда ўзидан жой беради.  мана бу шўрода салафиятга, ихвонийларга, мактабул қуръонга ўхшаган  суннатий  ва хатто замонавий мазхаблар хам  йиллар давомида ўзларини хаётларини давом эттиришлари мумкин, уларнинг хаёти шўро томонидан содир қилинган вохид раъйни ва вохид ижмоъни ироя бериш орқали  ёки мусулмонларнинг мана бу вохид раъйга тобеъ бўлишлари сабабли зиддиятга дучор бўлмайди. Шўродаги турли- туман раъйларни мавжудлиги ва турли-хил раъйларни шўрода ироя берилиши харакатнинг омили бўлади ва хаётбахш сувнинг сокин бўлиб туриб қолишига, айнишига монеълик қилади, ва шўронинг вохид раъйига пойбанд бўлиш билан эса шўронинг ичидаги мана бу турли- туман раъйлар шўродан ва вахдатдан қочишга боис бўлмайди,балки шўрони ва вахдатни қувватланишига,мустахкамроқ бўлишига сабаб бўлади.

Бизлар мана бу вахдатни хифз қилишлик учун намозларимизда  кунига мажбурий ахд берамиз, яъни аллохни шариатидаги қонунларга мутлақо  тобеъ бўлишга ахд берамиз,чунки аллохни шариатидаги қонунларнинг энг мухими вахдат ва унга пойбанд бўлишдан иборат.   

إِیَّاکَ نَعْبُدُ

яъни хамма ибодатларим фақат ва фақат аллох учун бўлади,деганидур, бу маънони қуйидаги оят хам беради:

قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ* لاَ شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ(انعام/162-163)

(давоми бор……..)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(79- қисм)

Энди шу нарсани кўриб чиқишимиз керакки, мана бу “уч абзор ва асосий уч канал” қандай қилиб мана бу даражама- даража мархалаларни дарк қилади ва  мусулмон шахснинг даражама- даража  харакат қилиш хаққини қандай қилиб унга қайтариб беради?

Мусулмон киши иймонни ўрганган ва ўзини қуйидаги қуръон оятига шойиста қилган пайтида,

 «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا»

қуръон ахкомларини хаммасини ўрганиш, шахснинг қуръон оятларини ўрганиш билан амалини ўртасида баробарликни вужудга келтириш бўйича  илгарилашини меъзонига ва  замонига боғлиқ бўлади. Турли-хил ривоятларнинг ишора қилишича, сахобалар 10 тадан ортиқ оятни қабул қилишмас эди, улар 10 та оятни тадаббур қилиб таълим олганларидан ва амал қилганларидан ва татбиқ қилганларидан  сўнг, кейинги 10та оятни таълим олишга харакат қилишган. Мана бу шева билан улар хам илмни ва хам амал қилишни ўрганишган.

– Ибни Масъуддан ривоят қилиниб айтадики:

«كَانَ الرَّجُلُ مِنَّا إِذَا تَعَلَّمَ عَشْرَ آيَاتٍ ، لَمْ يُجَاوِزْهُنَّ حَتَّى يَعْرِفَ مَعَانِيَهُنَّ وَالْعَمَلَ بِهِنَّ»

• حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ: حَدَّثَنَا مَنْ كَانَ يُقْرِئُنَا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ،:  أَنَّهُمْ كَانُوا ” يَقْتَرِئُونَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشْرَ آيَاتٍ “، فَلَا يَأْخُذُونَ فِي الْعَشْرِ الْأُخْرَى حَتَّى يَعْلَمُوا مَا فِي هَذِهِ مِنَ الْعِلْمِ وَالْعَمَلِ، قَالُوا: فَعَلِمْنَا الْعِلْمَ وَالْعَمَلَ
• إِنَّمَا أَخَذْنَا الْقُرْآنَ عَنْ قَوْمٍ أَخْبَرُونَا أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا تَعَلَّمُوا عَشْرَ آيَاتٍ لَمْ يُجَاوِزُوهُنَّ إِلَى الْعَشْرِالْأُخِرِ حَتَّى يَعْلَمُوا مَا فِيهِنَّ مِنَ الْعَمَلِ، قَالَ: فَتَعَلَّمْنَا الْعِلْمَ وَالْعَمَلَ جَمِيعًا (وفي رواية: كنا إذا تعلمنا العشر من القرآن لم نتعلم العشرالتي بعدها حتى نتعلم حلالها وحرامها وأمرها ونهيها) وَإنَّهُ سَيَرِثُ الْقُرْآنَ بَعْدَنَا قَوْمٌ يَشْرَبُونَهُ شُرْبَ الْمَاءِ لَا يُجَاوِزُ هَذَا، وَأَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَنَكِهِ

Таълим олиб ўрганишларни орасида мувозанатни барқарор қилиш ва мана бу илмни амалга айлантириш, шубхасиз маълум муддатга мухтож бўлади ва бу нарса хар бир шахсда ўзгача бўлиши мумкин ва албатта бу заминада барча мусулмонлар бир хил сатхда жойлашган эмас. Бунга қўшимча равишда, хар бир шахс ўсиш ва балоғатга етиш даврини босиб ўтиши лозим, у албатта бу йўлни босиб ўтиши керак, шунинг учун хам бу харакатланиш харгиз тугамайди, агар бугун бир биродаримиз ё опа- сингилимиз мана бу даврни бошидан ўтказиб тугатса, эртага ва уни эртасига бу йўлни уни синглиси ёки кичик биродари ёки уларнинг фарзандлари ё бошқа мусулмонлар босиб ўтиши керак бўлади. Демак бу жараён доимий бўлиб, у сувнинг харакатсиз холда қолиб айнишига рухсат бермайди.

Бундан ташқари қуръонни таълим олиб ўрганиш, унинг лафзлари ва маъноси енгил бўлгани сабабли, жуда осон:

 وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ(قمر/ 17)

Қасамки, биз қуръонни зикр- эслатма олиш учун осон қилиб қўйдик. Бас, бирон эслатма – ибрат олгувчи борми?

Бу ердаги мушкилот, унга амал қилишдан иборат, яъни шахс ўзини қуйидаги оятдагидек тахдидли  хитобга сазовор қилмаслиги керак бўлади:

 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لا تَفْعَلُونَ *كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ*إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفًّا كَأَنَّهُم بُنْيَانٌ مَّرْصُوصٌ(صف/2-4)

Эй мўъминлар, сизлар нега ўзларингиз қилмайдиган нарсани (қиламиз деб) айтурсизлар?! ** Сизларнинг ўзларингиз қилмайдиган ишни (қиламиз,деб) айтишларингиз аллох наздида ўта манфур (ишдир). ** Албатта аллох ўзининг йўлида гўё туташ бинолардек бир сафга тизилган холларида жиход қиладиган зотларни севар.

Шу ерда

«لِمَ تَقُولُونَ مَا لا تَفْعَلُونَ» و «الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ»

Жумлаларини устида бир оз тўхтиб фикрланглар, қуролли жамоатларнинг айтаётган сўзлари хақида бир ақл билан тадаббур қилинглар, чунки уларни ўзлари вахдат хақида гапиришади, лекин қилаётган амаллари айтаётган сўзларини,иддаоларини тескарисини кўрсатади.   

Хар қандай холатда хам, янги кунни  жиходий ва жанговар билимлари деган ном билан машхур бўлган учинчи даражадаги илмлар хам мавжуд, бу илмлар  шаръий манбаъларнинг янги кунни шўросини йўли орқали мақсадли амал қилишга тобеъ бўлишади ва янги кундаги тажрибалар орқали вужудга келади. Бу ерда мусулмонларнинг хаммаси бир сатхда эмаслиги очиқ-ойдин маълум, албатта улар илм ва тажриба бўйича бир-биридан фарқли, хилма- хил даражаларга эгадурлар ва уларда бир мувофиқлаштирувчи  ташкилотнинг ва созламанинг  баданига эхтиёж бор, бу вазифани эса “нубувват манхажига асосланган хилофат” ё исломий изтирорий бадал хукумат ё мужохидларни шўросининг мажлисидан иборат “уч абзор”ни бирортаси зиммасига олади.

(давоми бор……..)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(78- қисм)

Онгли, мақсадли ва харакатланувчи вахдатнинг олди шартларидан бири, “ баённинг даражама-даража мархаласини риоя қилишлик ва шариатдаги иккинчи ўриндаги ислохотларни ижро қилиш”дан иборат.

Энди аллох таоло иймонни таълим олишлик ва иймонни, ақидани  ўрганишлик хам илмга асосланган бўлиши керак,деб амр қилганидан сўнг, бошқа ишлар борасида гапирмаса хам бўлади:

    فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ (قتال/19)

У зот амр қилади:

 وَلَا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ۚ إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَٰئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولًا(اسراء/36)

Мана бу холатда, мана бу мақсадга етиш учун танхо абзор хар бир инсоннинг ибтидоий хуқуқи бўлмиш ақлни ишга солиш, тафаккур, тадаббур хисобланади, мана бу абзорларни воситасида аллох дастур берган  ўша илмни қўлга киритилади.

 Хозирги даврда жохилий жамият бир томондан мана бу тафаккур ва тадаббур, таъаққул қилиш хаққини шахсдан тортиб олган ва уни мусодара қилган, бошқа томондан эса аллох таоло турли- хил оятларда қайта-қайта мархамат қиладики, мана бу оятларни сизларга кўрсатдим ва сизларга бу тавсияларни бердим:

 وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ(بقره/73)    

قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿آل عمران/ ١١٨﴾

ذَٰلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ (أنعام/ ١٥١﴾

буни кетидан хилма-хил жойларда қуйидаги саволларни беради:

أَفَلَا تَعْقِلُونَ؟؛ أَفَلَا تَتَفَكَّرُونَ؟؛أَفَلَا تَتَذَكَّرُونَ؟؛ أَفَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ؟

Шахс аллох таолонинг мана бу саволларига қандай қилиб жавоб бера олади? Чунки хозирги даврда жохилий жамият тафаккур,таъаққул, тадаббур қилишни ва шаръий илмларни таълим олиш ва уни қўлга киритиш йўлларини ёпиб ташлаган, хамда аллох таоло ундан талаб қилган нарсаларни жуда кўпини мамнуъ қилиб қўйган ва шахснинг илм томонга ақл,тафаккур, тадаббур билан харакат қилишига ва  талаб қилинган ўзгаришларни ўзида вужудга келтиришга  рухсат бермайди?!

Мусулмон шахсдан ўғирлаб олинган андиша қилиш, тафаккур, тадаббур қудратини унга қайтариб берилиши керак, энди мана бу қудрат унга қайтариб берилгач, у учун  олдинга сари харакат қилиш, ўсиш, ривожланиш шароитини мухайё қилиш лозим, шу нарсани хам қабул қилишимиз керакки, илмни касб қилиш ва иймонни қувватлантириш йўлида харакат қилиш, шубхасиз аста-секинлик билан маълум муддатда ва аксар холларда хатолар билан бирга давом этади. 

Шариат шахс учун  сўрашга рухсат берган жойда, нима учун,деб сўрай олиши керак? Ва агар қалби билан зехнига берилган нарсалар борасида таъаққул қилган бўлса,

 «لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِهَا»

ва қалби билан керакли тафаққухни қўлга киритган бўлса, ва

«لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا»

жумласидан бўлмаса ва зехн билан қалбни ўртасидаги мухлисона хамкорликни йўлга қўйишга қодир бўлган бўлса, дархақиқат очилиши керак бўлган қулфларни хаммасини калидини қўлга киритибди.

Бугунги кунда секуляр жохилият мунофиқларни,секулярзадаларни ,уламойи суъ варрувайбизани, аимматул музиллинни ва дуъату ала абваби жаханнамни қўллаб- қувватлаш билан мана бу калидни мусулмонлардан тортиб олган ва мусулмонлар учун ғалаба ва ўсиш йўлларини тўсиб қўйган ва уларни фақат эшитувчи бўлишга, хамда ўзлари бир нарсани кетидан тушиб изламасликка   одатлантирди, балки мусулмонларни  улар томонидан тайёрланган, янги холатда қадоқланган “жавоб”ни ва тайёр луқмаларни  кутишга ва уларнинг ақидавий ва фикрий вужудга келтирган махсулотини масраф қилувчилари бўлишликка ўргатди. Улар бу равиш билан мусулмонларни  ичкаридан боғлаб ташлашади ва улардан озодликни тортиб олишади ва уларни қулфлаб қўйишади,натижада эса бу қулфни калидини хам ўзларини олдиларида сақлашади ва  мана бу асирни,махбусни  зехни ва дилига бирор кимса  уларни рухсатисиз  киришига рухсат беришмайди. Бу ерда мана бу қул ва асир қалбларнинг кўпчилигини айби билмасликда эмас, балки хато суратда  билишликдадур.

Энди мана бу хато билишликни баробарида учта хос табақа вужудга келади, уларнинг баъзи бирлари мана шу хатоларида давом этишади ва олдинга сари харакат қилишади ва хатто тўғри назарни қаршисида хам манфий муносабатни билдиришади, бошқа  баъзи бирлари эса буларни хато, фосид эканини билишади, аммо жохилона ва бу назарни тўғрисига мурожаъат қилмасдан исломни қаршисида сафланиб олишади ва кўпинча мунофиқларни, секулярзадаларни шубхаларини химояси остида илгари харакат қилишади, учинчи дастада жуда кўп биродарларимиз ва опа-сингилларимиз мавжуд бўлиб, улар ё ислох бўлишган ёки мана шу хато билишликлари билан бирга “онгли ва мақсадли харакатни уч абзоридан” бирига тобеъ бўлишган, улардан ўғирлаб олинган таъаққул, тафаккур ва тадаббур қудратини бу кишиларга  қайтариб берилишига эхтиёжлари бор, аллохнинг шариатининг покланиш хоналарида нохолисликлари бартараф қилиниши керак ва аллох улар учун назарга олган табиий ўсиш йўлига жойлашишлари лозим бўлади.

Бизларнинг тараққий топиб ривожланаётган биродарларимиз ва опа-сингилларимиз худди ўзимизга ўхшаб рақибга эхтиёжлари йўқ, қаршиларида мана шунча ошкор ва пинхон, ички ва ташқи кофирларга қўшимча равишда, хамрохлари хам уларга бир рақибдек муносабатда бўлишига эхтиёжлари йўқ, чунки кофирларнинг асли мақсади дилсўзлик билан  равшанлаштириш ё яхшилик қилиш эмас, балки сўзлашувдан бўлган хадафи хам қаршилик қилиш,уларни қаршисида жибхаланиб олиш, қочиш, бу шохдан у шохга сакраш ва мағлубиятга учратишдан иборат.

Мана бундай муносабатларни баробарида бизларнинг қараб томоша қилиб туришимиз, хақиқатда келишувни, бизнинг мақсадларимизни ва озодлигимизни  ўлимини англатади. Бизларнинг мана бу биродарларимиз ва опа-сингилларимиз қанчалик мухофизатга,дифоъга, тафаккурга, тадаббурга эхтиёжлари бўлса, бизлар хам ана ўша миқдорда дифоъга эхтиёжимиз бор, бошқаларнинг томошабин бўлиб сукут сақлаши, ошкор зулмни бир нави ва мана бу жохилиятни давом этишига розилик билдириш ва “асосий уч абзорни” онгли харакатидаги  хамрохларини сафини булғаш ва бир  “вохид дастурни”  панохидаги “ вохид куч”нинг вахдатини, хамда “энг яқин вохид мақсадни” қўлга киритишни  баробарида тўсиқ  ижод қилиш демакдир.

(давоми бор……..)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(77- қисм)

 Шубхасиз мана бу адашишларни,булғанишларни булоғини,манбаъсини икки жойдан излаш керак бўлади:

– Уларни бири мунофиқ ва секулярзадаларни орасида бўлиб, баъзи бир мусулмонлар хам бу билан булғанишган ва мана бу  адашишларни ўзлари билан бирга олиб келишган.      

– Иккинчиси ўзларининг хамрохларини ўртасида  танқид усулини таълим беришни ва ўз-ўзини танқид қилишни маданиятлилаштириш бўйича  жамоатлардаги   шўроларини камчилигидур.

Мана шу кичик шўролар баъзи ўринларда жохил ахзоблар ва гурухларга ўхшаб мужохидлар ва муборизларнинг арзимас эътирозларига  хам зўравонлик, қўрқитувчи, тахдидли равишлар билан жавоб беришган, оқибатда бу ишлар кўпинча мужохидларнинг кўнглини совуб кетишига, бир четга чиқиб олишига ёки тафарруққа, жудо бўлишга, назарни текширилишига, ёлғон чегараларни вужудга келишига, хамда ана ўша кичик шўроларнинг номуносиб намунага айланишига олиб келди ва нотўғри суннатларга пойдевор бўлишди, натижада “шўровий ирода”га ва бу минтақадаги шўрони хамма жараёнига, уни қўл остидаги мажмуъаларга жуда катта зарбалар урилди ва хатто мана бу шўролардан ташқаридаги мусулмонларни хам фожеъаларга дучор қилди ва нихоят ўзининг табиий ўсиши йўлида қадам ташлаб кетаётган ва келажакда қудратманд,кучли инсонга айланиши керак бўлган  гўдакни нобуд қилишди.

Кичик жамоатлардаги шўрони камчилигига тегишли бўлган бошқа бир ўрин шуки, мана бу шўроларга ва “шўровий ирода”га ўзини тобеъ қилган мусулмон, аслида худди янги дунёга келган ва парваришга,эхтиёт қилишга, ўсиш ва ривожланиш  асбобларини мухайё қилишга эхтиёжи бор, “ ўзига эътимод қилишга” ва касалликни, заифликни  сабабларидан узоқлашишга  мухтож бўлган ва натижада  осойиш вазифаларига амал қилишга ниёзи бор  гўдакка ўхшайди. “Ўзига эътимод қилиш” ақидадан кейинги рахбариятни барча шаклларида, танзимотда, амалда ва шўронинг қўл остидаги мажмуъаларда вахдатнинг энг катта омилларидан ва зохирий абзорларидан хисобланади.

Шўро вахдатни ва “шўровий ирода”ни  хифз қилишлик ва уни сақлаб туриш учун уч абзордан бирини панохида керакли материалларни жиддий суратда мухайё қилиши лозим, амалий таълимотлар ва таълим бериш корхоналари орқали тажрибий холатда, вахдатни ва “шўровий ирода”ни хифз қилишнинг зарурлигига  ўзини қўл остидаги мажмуъаларни тарғиб қилиши ва вахдатни, “шўровий ирода”ни хифз қилиш учун химоя қилувчи  чораларга қўл уриши керак.

  Сабиқунлар,рахбарлар ва турли-хил шўролар бугунги кунда бошқа даврларга қараганда шаръий уч абзорни панохидаги  иттиходга,муштарак амалларга ва “шўровий ирода”га янада кўпроқ эхтиёжлари бор, шу нарсани уларга эслатиб ўтиш лозимки,  янада кўпроқ тафарруққа, ахли қиблани ва уларни паймондошларини  ўртасидаги бир неча дасталикка сабаб бўладиган улар томонидан амалга оширилган хар қандай камчиликлар, дархақиқат жохилият жибхасини мустахкамлаш билан бирга  барча мусулмонларни заифлаштириб ташлайди.

Сабиқунлар, рахбарлар ва турли- хил шўролар шу нарсани унутмасликлари керакки, жохилий жамиятдаги ғолиб тафаккур ва маданият жохилиятга,нодонликка суянган, мубораза қилувчилар турли- хил  йўллар орқали мана бу жохилиятни,нодонликни бир қисмини ўзлари билан бирга олиб келган бўлишлари мумкин, уларнинг кўпчилиги мана бу жохилий сифатларга эга бўлишлари хам аслида табиий бир холат, бундан хам кўра табиийроғи шуки, хатолар ва ақидавий,маданий нотўғри фикрлар, ақидавий ва фикрий сахих далилларни, хужжатларни ироя бериш орқали аста-секинлик билан узоқ муддат давомида бартараф қилинади. Мана бу жохилий сифатларни бартараф бўлиш муддати ва кофирларга,мунофиқларга,секулярзадаларга хос бўлган булғанишларнинг покланиш муддати, шахснинг ихлосига,садоқатига, даркига ва  фахмига боғлиқ нарса.

Шунинг учун хам мана бу даста  айтилган сифатлардан,булғанишлардан қутулиши учун замонга, даражама- даража мархалага ва ундан хам мухимроғи эса танқид қилиш ва исломий сахих ўзини танқид қилиш учун  очиқ, озод, табиий  фазога эхтиёжи бор. Чунки мана бу лойихани ва аниқ,мунсажим дастурни ижро қилмасдан, бу йўлни босиб ўтмасдан  туриб, ёлғон жудо бўлишларни ва ғайри шаръий чегараларни йўқотиб бўлмайди ва натижада шаръий уч абзорни панохидаги ахли қибланинг “шўровий иродаси”га зарба урилади, чунки мана бундан бошқа холатда, тафарруқ учун нусха ёзишлик,

  « فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ»،

муваффақиятсизликка,мусибатга,залилликка боис бўлади. Улар бизларнинг бемор, булғанган биродарларимиздурлар, уларни аста-секинлик билан ва тавхид,аллохни шариатидаги қонунлар, дилсўзлик   билан режалаштирилган холда, “шўровий иродани” хифз қилган ва тафарруқдан пархез қилган суратда шаръий уч абзорни панохида дармон қилишимиз керак.

(давоми бор………)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(76- қисм)  

Агар улар ислом жибхасини кучли қилишликни “хамма нарсадан” кўра афзал деб билишса ва биринчи хатто иккинчи, учинчи даражали душманларнинг муттахид жибхасини қаршисида туриб шаръий уч абзордан бирининг  каналига кўра  мусулмонларнинг жибхасига  ва мусулмонларни “шўровий ирода”сига хизмат қилишни қасд қилган бўлсалар, қуйидагиларни лозим тутушлари керак бўлади:

– Ихтилоф чиқиши қатъий бўлган ўринларда  ва хануз бу ихтилофларни бирлаштириш учун шўро ташкил қилинмаган замонда, кечиримли бўлишимиз ва шаръий маъруфга буюриш ва мункардан қайтаришга эга бўлишимиз керак ва ўзимизни вужудимизда мана бу ихтилофли масалаларга нисбатан  қаттиққўлликни,қатъиятни чегаралашимиз лозим.

 – Мухолифларимиз билан қандай муносабатда бўлиш учун зарурий таълимотларни ўрганишга ўзимизни тарғиб қилишимиз керак, тоқатли бўлиш ва ғазабни бошқариш ва қайсарликдан қутулишга ўхшаган масалаларни хос шаръий таълим марказларида амалан таълим олишимиз лозим.

– Шу нарсага ишонч хосил қилишимиз керакки, шаръий манбаълардан олинган  бизларнинг тушунчаларимиз хам ва бошқаларнинг тушунчалари, тафсирлари хам бутун жахон ёки минтақавий улил амр шўроси ташкил бўлгунига қадар,мутлақ эмас нисбий хисобланади ва хеч қандай шахсга  ё тафсирга сиғинилмайди. Чунки агар хар қандай шахсни ё тафсирни мутлақ дейдиган бўлсангиз ва уларнинг беасос  ўргамчак деворидан ўзингизни қутқармасангиз, дархақиқат сиз уларни аллохни шариатидаги қонунларни ўрнига қўйиб сиғинган бўласиз.

– Бир мисқол ё бир зарра такаббур бизларнинг қалбимизга,амалларимизга йўл топиб киришига рухсат бермаслигимиз керак. Такаббур бу сулх ва маваддах йўлини ёпиш ва зўравонлик, кураш йўлини очиш демакдир.

– Ёмон гумон қилишдан, олдиндан хукм чиқаришдан ва далилсиз,илмсиз бошқаларга тухмат қилишдан, ғийбат қилишдан, жосуслик қилишдан пархез қилиш лозим.            

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ وَلا تَجَسَّسُوا وَلا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ (حجرات/12)

– Бундан ташқари бизларнинг амр ба маъруф ва нахий аз мункарларимизни хаммаси шундай шевада бўлиши керакки, каттароқ мункарга сабаб бўлмасин. Бизларнинг барча мункардан нахий қилишларимиз вахдатга юзланиш ва тафарруқдан пархез қилишни йўлида бўлмоғи лозим.

Саййидимиз Хорун  ва Мусонинг бани исроилдаги  бузоқ воқеасига нисбатан билдирган муносабатларини яна қайтадан кўриб чиқсак, шу нарсани тушуниб етамизки, тафарруқ ширки мусулмон жамияти учун мавжуд бўлган  энг катта мункар хисобланади. Кўриб турганингиздек,тафарруқ ширки мусулмон жамияти учун бузоққа сиғиниш ширкидан тортиб хамма қабул қиладиган рахбарга етишликкача бўлган нарсаларни хаммасидан хатарлироқдур. Хамма қабул қиладиган рахбарга етиб борилгунгача бўлган даврда кичикроқ ширкка қарши жангга каттароқ ширк билан бирга борилмайди ва каттароқ ширкни кичикроқ ширкни ўрнига қўйилмайди.  Шунинг учун  хам мухолиф биродарларимиз ё опа- сингилларимиз билан  нихоятда жузъий,майда мункарлар ё фиқхий,фаръий ихтилофлар  сабабли, уларнинг хиссиётларини, туйғуларини  ярадор қилишимизни натижасида, улар  биз билан бирга вахдат ва қудрат ва вохид улил амр шўросини, хамда исломий хукуматни, вохид умматни, вохид жамоатни, вохид ижмоъни ташкил қилиш сари қилаётган сафаримиздан пушаймон бўлиб кетиб қолишмасин. Ёки иккиланиб шубхаланиб сустлашишмасин ва бизларнинг уч абзорни канали орқали олиб бораётган  “шўровий иродамиз” га зарба етмасин.

  خیرالنَّاسِ أَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ-

каби мухим нарсани назарда тутган холда сухбатларимиздан ва маъруфга даъват қилиб мункардан қайтаришдан мақсад, бир манфаат етказиш бўлиши керак, бу ердаги лаззат хам шерикларимизни устидан ғалаба қозонишда ёки йўлни пуч,арзимас қилиб кўрсатишда ё уларни устидан хукм чиқаришда  эмас, балки уларга фойда етказишда бўлиши лозим. Ана бу хатоларга жуда кўпчилик дучор бўлишади.

Энди мана бу чораларни қарама- қаршисида, жохилий жамиятда мунофиқ ва секулярзадаларнинг баъзи сифатларига чалиниб қолган ва ўзларини хануз бу фосид  сифатлардан поклашга улгурмаган ва бу сифатларни ўзлари билан бирга мана бу вирусларни,булғанишларни мусулмонларнинг харакатини ичига олиб кирган   бир даста биродарларимиз ва опа-сингилларимиз бор бўлишлари мумкин, мана булар эса ўз ўрнида мусулмонларнинг “шўровий иродаси”га ва онгли, мақсадли ва харакатланувчи  вахдатга етказиладиган жиддий зарбаларни муқаддимаси бўлиши хам мумкин.

Мисол тариқасида айтиладиган бўлса, мана бу бемор, булғанган, ва иймони заиф мусулмонларни наздида ғийбат қилиш жуда хам арзимас бир нарса хисобланади ва осонлик билан бу гунохни қилишади,аслида  миш-миш бўлган сўзларни хам уни оқибати хақида фикрлаб ўтирмасдан оғизма- оғиз ғийбат қилиш билан тарқатиб юришади, биродарларни ва опа- сингилларнинг кичкина харакатларига нисбатан хам жосуслик қилиш орқали  ёмон гумон қилиш, улар учун модага айланади, агар улар хос бир тафсирга ё ижтиходга тобеъ бўлишса, бир тафсир ва бошқа мазхабдаги  ўзларининг мухолифларини  содиқлик билан кўришга аслан кўзлари хам йўқ, ўртада  кичкина бир назарий  ихтилоф вужудга келиши билан муроса қилиб биродарчиликни ва зиллатни,рахмни, хамда мухолиф назарга нисбатан муносиб муносабатни кўрсатишни ва жохилятга қарши амал иттиходини хифз қилишни  ўрнига, аввалданоқ ёрлиқ ёпиштиришни, тухмат қилишни бошлашади, натижада вақт ўтиши билан

« إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ» و جای« رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ» و « أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ»

 ни ўрнини душманчилик ва кина эгаллайди ва нихоят эса арзимас,кичик ихтилофларни катталаштириб кўрсатиш орқали хазф қилиб ташлаш  ё тафарруқ билан ишни нихоясига етказишади. Мана бундай тескари амал  қилишлар ва бундай булғанишлар мусулмонлар томонидан бер четга улоқтириб ташланиши керак ва бу амалларни  жохилий жамиятларга қўйиб қўйилиши лозим.

(давоми бор………)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(75- қисм)

Фақат маълум миқдорда ўзларини  такаббурга мубтало қилган ва ўзларидаги азамат талаб қилиш рухиясини бошқаришни билган  кишиларгина, шўродаги мана бу хилма-хилликни қабул қила олишмайди холос. Бизлар энди хозирги даврда етарли ақлга эгамиз, ўтган вақт мобайнидаги ислом жахонининг  жиходий ва мубозара қилиш тажрибаларига суянган холда, гурухларнинг ичидаги ўзимизнинг  тафсирларни химоя қилишлик ва уни йўлида  қаттиққўллик билан мубораза қилишлик, мусулмонларнинг асосий хислатларидан бири эканини тушуниб етканмиз, ва шўронинг ва “шўровий ирода”нинг йўлланмаси асосида ўзимизнинг сиёсатимизни мустақил равишда таъйин қилиб ижро қилишимиз керак, чунки бу усул билан жиход амрини ва мужохидлар шўросининг ёки исломий изтирорий бадал хукуматнинг ё “шўровий ирода”нинг  вохид мажлисининг биносини комил қилишни олдинга юргиза оламиз ва бу бино хамма учун амниятли макон бўлгунига қадар  бу бинони комил холатга келтирамиз.

Комил холатга келиб хамма тафсирларни ва йўналишларни, суннатий ва замонавий фиқхий мазхабларни ўз ичига оладиган ва нихоят эса ўзининг вохид ижмоъси билан вохид раъйни ироя берадиган мана бу шўро ва “шўровий ирода”нинг биноси, мазхабий фирқачилик ва миллатчилик тендентциялари рухига эга бўлиши мумкин эмас. Аксинча у маълум бир диний тоифани ёки хос бир ирқни назарда тутмаган холда, мўъминларни ўртасида фақат бирдамлик ва хамкорлик рухини қадрлайди, ва бошқа исломий харакатларнинг тажрибаларини хурмат қилади ва у сахих, муносиб раъйни ироя бериш учун хаммадан таълим олиб ўрганишни зарур деб хисоблайди. Мана бу  яъни “шўровий ирода” ва бир хил хуқуқ асосида  ўзаро муттахид, хамкор бўлишлик, хамда мана бу хуқуқ ва хамкорликни хукмрон қилишлик демакдир. 

Мана бу сиёсат фақатгина бизларнинг жиходимиз,инқилобимиз ва диёримиздаги бинога мувофиқ бўлиб қолмасдан, балки бошқа исломий миллатларнинг махаллий ва минтақавий шўроларини истакларига ва хатто

« أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآَمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»

ни атрофида бизлар билан хамрох бўлган  ахли китоб ва шибхи ахли китобдан иборат ғайри мусулмонларнинг истакларига хам комилан  мувофиқ келади. Бунга қўшимча равишда, ўтган бир неча йил мобайнида исломий харакатларда вужудга келган, бутун жахон инқилобий вазиятини такомуллашиш йўли ва хақиқий бир силсиласи хам, кўп марта очиқ-ойдин шу нарсани  кўрсатиб бердики, бизларнинг “шўровий ирода”даги ва вахдат талаб қилиш борасидаги мана бу сиёсатимиз, бугунги кунда мусулмонларнинг исломий харакатларида вужудга келган мушкилотларни хал қилишда ёрдам беради, хамда хақиқий бирдамликни қўлга киритиш ва вохид умматни,вохид ижмоъни, вохид жамоатни қўлга киритиш учун хам ёрдам беради ва тафарруқдан, кўп сонли умматлардан ва кўп сонли жамоатлардан халос бўлиш учун амалий чора хам хисобланади.

Энди муваххид улил амр шўроси ташкил бўлгунича ва вохид ижмоъ ва вохид жамоат қайтиб келгунича, дуч келишимиз аниқ бўлган ихтилофларга нисбатан қандай муносабатда бўлишимиз керак? Ва қандай қилиб мусулмонларнинг “шўровий иродасини” дифоъ  қила оламиз?  Бўлиб хам мана бу ихтилофларни юзага келиши аниқ бўлса, нима учун? Чунки:

  – Инсонлар ўзлари эга бўлган ақлни,илмни ва уни кенг-кўламини андозасига кўра дарк қилиш ва ижтиходларининг  мезони бўйича  табиий қувватга ва заифликка эгадурлар, мана бу заифликларни  фақатгина шўрода бартараф қилиб бўлади холос.

– Бундан ташқари инсонлар эхтиёжларига муносиб равишда инкор қилиб бўлмайдиган тараққиётни қўлга киритишяпган ва бу тараққиётни олдини олиб хам  бўлмайди, шунинг учун хам мавжуд вазиятга муносиб холда шаръий манбаълар борасида  турли-хил тафсирлар ва тушунчалар вужудга келади, буларни хаммаси эса фақат шўродагина бирлашишади.

Энди агар мана бу турли-хил назарларни ва тарқоқ тушунчаларни ва хилма-хил тафсирларни уйғунлаштириш учун абзор ва восита мавжуд бўлмаса, ихтилофни юзага чиқиши четлаб ўтиб бўлмайдиган қатъий бир иш бўлиб қолади ва харгиз уларнинг биридаги раъй ва тафсирни ёки бир мазхаб ва хизбни раъйи ва тафсирига мажбурлаб қабул қилдириб  бўлмайди.     

 Худди шу ишни имоми Молик рохимахуллох Абу Жаъфар Мансур аббосийнинг талабига қарши чиққан холда қилади ва у кишининг мазхаби расмий мазхаб деб эълон қилинишига ва бошқаларга мажбурлаб қабул қилдиришга  рози бўлмайди, у киши бундай ишни фитна ва тафарруққа сабаб бўлади, деб хисоблаганлар. Имоми Шофеъий рохимахуллох ислом ва шўро борасида тўғри даркка эга бўлганликлари сабабли очиқ-ойдин эълон қиладиларки: “ мени раъйим тўғри, аммо хато бўлиши эхтимоли хам бор ва мени назарим бўйича хато деб хисобланган  раъйни тўғри бўлиши эхтимоли хам бор.” Яъни хурматли жаноблар ва хонимлар, биз  мутлақ хужжат бўла олмаймиз, мен хам башарни хусусиятларига эга бўлган бир башарман, мана бу башарни хос белгиларидан бири уни андишаси ва тушунчаси ва тафсирининг нисбий бўлишидур, турли-хил шахсларни эмас, балки фақат шўро ва уни вохид ижмоъсигина ўша аср учун мутлақ хужжат бўла олади.

Мана бундай шароитдаги энг мухим вазифа, ахли қиблани хаммаси билан бирга вохид жибхани ташкил қилиш учун юзланиш ва мужохидлар шўросини мажлисини ёки исломий изтирорий бадал хукуматни шаръий абзорларидан бирини каналига кўра вохид шўро ва “шўровий ирода” сари харакат қилишдан иборат. Мана бу шароитда фақат  вахдат ва шўрони ташкил қилиш йўли билан мусулмонларнинг жибхасини қувватланишига ёрдам берса бўлади, мана бу шаръий абзорлардан бирини канали орқали ислом жибхасини қувватлантиришни “ хамма нарса”дан  афзал кўришимиз керак бўлади.

Бу ерда нафсоний истак-хохишлар, мойилликлар ва такаббур эмас, ислом жибхасини кучли қилишлик мухимдур. Умар ибни Хаттоб Холид ибни Валидни мусулмонларнинг лашкарини устидаги рахбарлик мақомидан туширган пайтида, Холид ибни Валид кичкина бўлса хам қаршилик қилмасдан худди бир итоатгўй аскардек, ўзини ўрнига таъйинланган  энг яхши маслахатчи ва насихатгўй бўлган Абу Убайдага итоат қилади. Энди шу ерда баъзи дўстларимиз ўзларининг иймонларини заифлиги борасида бир озгина шак қилишса, улар ўзларидан бир сўраб кўришсинчи, тафарруқдан нахий қилинишини ва вахдат томонга юзланишни ва иззатни,шаръий абзорларни ва “шўровий иродани” канали орқали  қудратни касб қилишни баробарида, ўзларининг  амаллари билан қанчалик содиқ эканликларини исботлай  олишдими? Ва мана бу аллохнинг  шариатидаги қонунлар дастури йўлида шу заминада харакат қилишяптими? Улар бир оз бўлса хам ўзларига келиб бир лахза қилган амалларига шак қилиб фикрлаб кўришлари  лозим бўлади.

(давоми бор……….)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(74- қисм)  

Шундай  эканига қарамасдан, мусулмонлар эга бўлган асрлар давомидаги тажрибаларга,бечорагарчиликларга эга бўлсакда, бугунги кунда хам мусулмонлар яшайдиган диёрлардаги  баъзи исломий жамоатларни орасида жуда кўп нуқталарда, хануз шундай ходисалар содир бўладики, унда кўпчилик фирқалар ва тафсирлар ўзларининг ички  тушунчаларини ва сиёсатларини бошқа тафсирлар ва йўналишларга мажбурлаб юклашни қасд қилишади ва уларга босим ўтказишади ва уларнинг шахсий ва якка холдаги ишларига хам дахолат қилишади. Нима учун? Чунки мана бу тафсирлар нихоятда жузъий бўлган ва ахли қибланинг хозирги кундаги муштарак масалаларига алоқаси бўлмаган  уларнинг ички ва якка сиёсатларини қабул қилишни хохлашмайди.

  Албатта бизларнинг мусулмон миллатимиз хам мана бу қоидадан мустасно эмаслар, улар хам аччиқ тажрибаларга эга. Аммо бизларнинг улил амр шўро томонга харакат қилаётган харакатимиз ва бизларнинг нубувват манхажига асосланган исломий хукумат сари харакатланаётган харакатимиз, уч абзор билан бирга “шўровий ирода”га ўхшаш  онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдатнинг олди заминаларини риоят қилган холда, бутун жахон улил амр шўросини ташкил қилинишини ва вохид умматни хамда вохид жамоатни яна қайтадан вужудга келишини замонат қилади. Ва у фирқа ясовчи,фирқапараст ва вахдатни зидди бўлган унсурларни ортига яхшилаб тепди ва захарли,мувозанатсиз, меъзонсиз тафаккуротларни,андишаларни ўзидан узоқлаштирди ва бир четга улоқтириб ташлади. Чунки хозирги даврга келиб ўтмишдаги дахшатли ва аччиқ бир неча тажрибаларга эга бўлганимиз сабабли, исломий уйғониш харакати ва мусулмонларни шўроси учун бунга сабр-тоқат қилишлик жуда оғир нарса бўлиб қолган.

 Турли-хил тафсирлар,мазхаблар, жамоатлар ва йўналишлар “уч абзорни” панохида муштарак холда, хаммани эътиборидаги мухим масалалар борасида, вохид шўрода келишувга эришишган муштарак хулосалар асосида қарор қабул қилишлари ва амал қилишлари керак. Фақат мана бу суратдагина ирода вахдатини ва амал вахдатини замонат қилса бўлади.

 Шўрога тобеъ бўлган хар қандай жамоат ва гурух ва тафсирлар биродар йўналишларга нисбатан муносабатларида зехнигарликка мубтало бўлмасликлари ва ўзбошимчалик билан хукм қилмасликлари керак, бирор бир тафсир ўзининг шахсий иши бўйича уларнинг сўзларига қулоқ солмайдиган бўлса, у тафсирларнинг ислом динидаги бошқа таъвиллари, назарлари борасида олдиндан хукм чиқаришмасин,чунки бу ахли қибланинг “шўровий иродасига” зарба уради.

Шўрога тобеъ бўлган хар қандай жамоат ва гурух ва тафсир учун  биродар тафсирларнинг рафтори ва ишлари масалан фақат  уларнинг назари билан мувофиқ бўлмаганлиги сабабли, исломга зид деб талқин қилишлари жоиз эмас. Шунингдек шахсий ва жузъий масалаларни бир қисмида мустақил ўринни тутган биродар тафсирлар ва йўналишларга нисбатан хаво ва хавас юзасидан лақаб қўйишлари хам жоиз бўлмайди. Баъзилар эса вахдат талаб жараёни бўлмиш мусулмонларнинг шўровий харакатига, хамда баъзи тафсирларга хавориж, такфирий, рофизий, муржиъа, сўфийга ўхшаган ёрлиқларни ёпиштиришади, аммо буларни хаммаси бекорчи сўзлар холос. Олдинги душманларни даражаларга ажратиш  дарсимизда уни иллати ва бу ёрлиқларнинг нима учун пайдо бўлганлиги хақида ишора қилиб ўтдик.              

Мана бу холатда, вахдат сари харакат қилаётган ва шўроларни такомуллашиши сари харакат қилаётган бу харакат, исломнинг  бутун жахон улил амр шўроси ва вохид ижмоъ ва вохид уммат ва вохид жамоат қатъий равишда фақатгина исломий изтирорий бадал хукуматнинг шаръий абзорини ё мужохидлар шўросининг мажлисидаги абзорини химояси остидаги “ислом” ва “шўровий ирода”ни дифоъ қилади. Шу йўлда  биз мусулмонлар адашган кўз-қарашларга ва ранго-ранг назарларга қарши оёққа турдик ва уларга қарши жиход қилиб мубораза қиламиз.

Шўрога тобеъ бўлган хар қандай жамоат ва гурух ва тафсир хаддан ошириб юбормаслиги керак, улар  ўзларини бажарадиган амалларни  хаммасинигина тўғри деб санамасликлари, аммо бошқалар бажараётган амалларни эса нотўғри деб хисобламасликлари лозим. Муштарак амр учун жиход ва мубороза қилаётган мужохидларни ўртасида мана бундай  нишона ва белгиларга тоқат қилинмайди. Бутун жахон мусулмонларининг хаммаларини  йўлбошчиси қуръон ва сахих суннат ва бутун жахон вохид улил амр шўроси хисобланади.

Бунга қўшимча ривишда, исломда бутун жахон улил амр шўросини мавжуд эмаслиги сабабли ва мана бу шўродан келиб чиқадиган вохид ижмоъни йўқлиги сабабли, улар кам ё кўп миқдорда жузъий  у ёки бу масалалар борасида турли-хил тафсирларга эга бўлишлари мумкин. Лекин бу борада хам бир-бирларига нисбатан хусни зон билан муносабатда бўлишлари ва масалаларни муштарак холда содиқона ўртага ташлашлари ва бирдамлик учун захмат чекиб харакат қилишлари лозим бўлади. Бундай рафтор аслида диний бир вазифа хисобланиб, барча мусулмонлар бир-бирларига нисбатан шаръий “уч абзорни” қўл остидаги  “шўровий иродани” химоя қилиш учун уни риоят қилишлари зарур бўлади.

Бизлар хеч кимга тарафдорлик қилиш ниятида эмасмиз. Агар бир киши биздан кимни тарафидасиз, деб сўраса? Бунга жавобан айтамизки: биз исломни ўрнини ва исломий жиходни ўрнини ва шаръий уч абзорни каналидаги бутун жахон улил амр шўросини,вохид умматни, вохид жамоатни ташкил бўлиши сари қилинаётган харакатни тарафдоримиз ва бизлар шу нарсага ишонамизки, шўро ва “шўровий ирода”даги бир хил ва баробар бир сиёсат хеч қачон тушунчаларни ва тафсирларни хилма- хиллигини инкор  қилмайди.

(давоми бор……….)

  Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(73- қисм)  

Хўп, мана бу шаръий кўз- қараш билан хозирги мавжуд вазиятда, агарчи бизлар исломий изтирорий бадал хукуматга эга бўлсак хам ё бу неъматдан махрум бўлсак хам, ё мужохидлар шўросига эга бўлсак хам, хар икки  холатда хам, мана бу икки абзорнинг хокимияти остидаги шўрони ичида, қимматли бир тарихий тажриба сифатида, амалий  ахамият берилиши керак бўлган нуқталардан бири, ва бундан ташқари рахбариятни қўллаб-қувватлашни ёнида учталик абзорларни йўли  орқали   онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдатнинг муқаддамотлари ва олди эхтиёжларидан бири сифатида “шўровий иродани” таъминлаш лавозимларидан бири  хисобланган нарса, ўзларининг шахсий ишлари бўйича исломий тафсирлар ва мазхабларнинг “гурухни ичидаги истиқлоли” бўлади.

Вохид ижмоъни  ва вохид умматни  ва вохид жамоатни қўлга киритишгунича, мусулмонлар ўзларининг мазхабий,тафсирий йўлларида ўзлари чегараланган фикрий истиқлолга суянишлари, исломий харакатнинг мухим масалаларидан хисобланади. Исломий диндаги барча тафсирий ва фиқхий йўналишларнинг истиқлоли замонат қилинган пайтдагина, хар қандай фирқа ва мазхаб ва гурух ё хизб,иттиход йўлида исломий тўфонли харакатга ёрдам беради ва аллохнинг ваъдалари рўёбга чиқиши ва нусрат,ғалаба нозил бўлишини тезлаштиради.

Шўрони чорчўпидаги  фикрга эга бўлган истиқлол ва баёндаги озодлик ва “шўровий иродани” хифз қилишлик, хар бир исломий йўналишларнинг хурмат қилинадиган ва дахлсиз  хаққи хисобланади, бунга тўсқинлик қилишга хеч кимнинг хаққи йўқ. Хар бир тафсир ўзини улушига кўра бошқа исломий тафсирларнинг истиқлолини хурмат қилиши, унинг вазифасидур. Шўрони чорчўпидаги фикрга эга бўлган  истиқлолни  ва баёндаги озодликни хурмат қилишлик, мусулмонларнинг бирдамлигидаги “шўровий иродани” муқаддам ва асосий шартларидан ва уларни ўртасидаги хамкорлик саналади, биродар тафсирларни орасидаги бирдамлик ва хамкорлик иши, шундай холатда  хақиқатан  ихтиёрий ,доимий ва самимий бўла оладики, унда  барча тафсирлар ва мазхабий йўналишлар ўзаро бир-бирларининг истиқлолини риоят қилиши керак. Агар мана бу асосий аслни оёқ- ости қилинадиган бўлса, биродар тафсирларни ўртасида зиддиятли муаммолар вужудга келади. Натижада эса исломий харакатнинг “шўровий иродаси” ва бирдамлиги нобуд бўлади ва уч абзор ва уч канал хисобланмиш нубувват манхажига асосланган исломий хукуматдан  ёки исломий изтирорий бадал хукуматдан  ёки мужохидлар шўросининг мажлисидан бўлган  олдинга сари харакат қилаётган исломий уйғониш харакатини йўлида жиддий мушкилотлар туғилади.

Хозирги бизлар яшаб турган йилларда ва бундан олдин ўтган  бир неча йил  мобайнида,ёки охирги ўтган асрда десак хам тўғри бўлади, исломий харакатларда исломий тафсирларни ўртасида мана бу аслни оёқ- ости қилинди. Шу сабабли хам исломий  миллатлараро,хатто минтақавий  харакатларда зиддиятли муаммолар зохир бўлди ва биродар фирқалар ва тафсирларнинг ўртасида  бирдамликни рўёбга чиқариш йўлида жиддий тўсиқлар вужудга келди, “шўровий иродани” ва исломий изтирорий хукуматни ёки мужохидлар шўросини мажлисини  каналлари ва абзорларини инкор қилиб бўлмайдиган  ички ва ташқи  хатарларни қаршисида заиф,нотавон ва хатто суст ва убухатсиз қилиб қўйди, хамда душманни  мусулмонларни диёрларига нисбатан тажовузлари ва жиноятларини кенгайишига сабаб бўлди.

Учталик каналга нисбатан улкан  душманларнинг баробаридаги йирик қудрат абзори сифатида эътиқодга эга бўлган исломий йўналишларни ва тафсирларни хаммаси, “шўровий иродани” онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдатнинг эхтиёжларидан бири сифатида хурмат қилишлари, хамда бунга қўшимча  бир-бирларини ўзаро  хурмат қилишлари шарт, ва мана бу йўналишда “хамма учун баробар хуқуқлар ўрнини” эгаллашлари керак, яъни улар ўзлари учун раво  кўрган хақларни бошқа ахли қибла учун раво кўришлари лозим,  хамма худди пўлатдан ясалган девор сингари баробар хуқуқ билан исломга ёрдам беришлари керак бўлади.

Бу ерда ана ўшанча фирқалар, тафсирлар, суннатий ва замонавий  мазхаблар мавжуд бўлиши билан бирга, мусулмонларнинг ишлар ва рафторлар бўйича ягона йўлловчиси ислом эканини тушуниб еткан бўлсак керак. Ва мусулмонлар шўросини сиёсати хам ислом ахлоқини ишга солиш асосида, мана бу шўронинг фаолият майдонидаги  хос шароитларини хам  назарга олган холда танзим қилинган. Бизлар учун мана бундан бошқа идеология, кўз- қараш, рахбарий теория мавжуд эмас.

Шўронинг ахамияти ва шаръий уч абзордан бирини панохидаги “шўровий иродани” шаръий жойгохини тушуниб етган мўъминлар, бошқа тафсирлар ва биродар йўналишларга нисбатан хаддан ошган рафторларни қилишларига ва ўзларини тафсирларини ва фикрларини бошқа фирқаларга мажбурлаб юклашга  хақлари йўқ ва бошқа тафсир ва йўналишларнинг тафсирларини,йўналишини босим остига олиш хуқуқига эга эмаслар , бошқачароқ қилиб айтганда  уларнинг ички ишларига  дахолат қила олишмайди, чунки уларнинг иродасига тобеъ эмаслар ва уларнинг хос тафсирларига эргашишмайди.

(давоми бор……..)