Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(18- қисм)
Шиъа мазхабидаги исмоилийлар шиъа ғуллотларини бир тоифаси эканини яхши биламиз, уларни ўзлари холиса ва муборакага тақсим бўлишади, булар хам яна қайтадан асосий уч шоха назорий ва дарузий ва мустаълога, хозирда эса оғожония ва бухрага бўлинади, айтиб ўтилганларни хар бири бир қанча турли-хил фирқаларга тақсим бўлишади, қуромитадан тортиб бизлар хозирги кунда афғонистонда, эронда кўриб турган гурухлар ва африкани шимолидаги исмоилийлар, махсусан мисрдаги мавжуд хукуматни умрини охирларида хатто ўзларининг хос фиқхларига ,азхарга ўхшаган олий ўқув юртларига, фиқхларини таълим берадиган мадрасаларга эга бўлган гурухлар хам шуларни жумласидан хисобланади.
Исмоилийлар Жаъфар Содиқгача бўлганларни қабул қилишади,у кишидан сўнг исмоилни қабул қилишади. Шу сабабли хам уларга олти имомликлар дейилади. Уларнинг ғолийларга ўхшаган ақидалари хам шаръий манбаълар бўйича ботинийгарликка, ботиний таъвилга ва 7 та рукнга асосланган.
1-Вилоят. Худо билан ва пайғамбарлар, имомлар,мубаллиғлар билан етакчиликни,дўстликни қабул қилишлик. Уларни айтишича худо пайғамбарларда, имомларда тажаллий қила олади.
2-Тахорат. Аммо дарузийлар буни дин рукни деб санашмайди.
3-Намоз. Уни шеваси ва равишини таъйинлаш хозирги пайтдаги имомни зиммасидадур. Улар бошқа мусулмонларни равишига кўра намоз ўқишни жохилларни шеваси деб хисоблашади. Шунинг учун хам хасан сабох ўзига эргашганларни бўйнидан намоз ва рўзани олиб ташлайди.
4-Закот. Улар ўзларининг бир ойлик даромадларини 12 фоизини хозирги пайтдаги имомларига беришади. Албатта дарузийлардан ташқари бошқа гурухлар.
5-Рўза. Улар рамазондаги рўзага пойбанд эмаслар.
6-Хаж. Маккадаги хажга қоил эмаслар ва ўзларини имомлари ва доийлари билан дийдорлашишни хаждан кўра юқорироқ деб хисоблашади.
7-Жиход. Буни нафс билан мубораза қилиш деб билишади.
Мана бу ўринлардан ташқари жисмоний жаннат ва дўзахга эътиқод қилишмайди ва амр ба маъруф ва нахий аз мункар бахонаси билан ўзларини мухолифларини терор қилишарди, бу борада хўжа низомулмулкнинг терор қилиниши машхурдир. Албатта ғолий исмоилийларининг хар бири хиндийларни ё маздакийларни ё насронийларни ва бошқаларни ақидаларини таъсирига тушишган, баъзи бир нисбатларга кўра бир-бирларидан фарқ қилишади. Уларни аксарияти 12 имомлик шиъалар ва ахли суннат деб машхур бўлган фирқалар томонидан такфир қилинган. Аммо мисрга ўхшаган мусулмон ва илдизли миллатни устида хукмронлик қилган дасталар намозга ва рўзага ва бошқаларга ўхшаган зохирий одобларни бир даврларда бажариб келишган ва яъни зохирда бажаришган- баъзиларни айтишича бу туқия сабабли қилинган – улар бу билан ўзларини бошқа исмоилий ғолийлардан жудо қилиб олишган. Хар қандай далилга кўра бўлганда хам уларни бир қисми мисрдаги фотимийлар давлатини охирларида ўзларининг зохирий фиқхий китобларига эга бўлишган,зохирда эса улардаги мавжуд булғанишларга қарамасдан уларни устида ахли қибла хукми содир қилинади.
Мана бу исмоилийлар шундай булғанган ақида ва рафторлар билан бирга африкани шимолида абидийлар ё фотимийюн номи остида исмоилий фиқхига асосан хукумат ташкил қилишган. Мана бу дастадаги фотимийларни даврида бугунги кунда биз кўриб турган маросимлар исмоилий шиъаларини таблиғ қилишда фойдаланилган, ошуро ва ийди ғодир ва ийди вилояти аимма ва Фотима захро розиаллоху анхо,мавлуд ва шаъбонни ярми маросимлари шулар жумласига киради.
Биринчи марта ошуро азадорлик маросими 363 йилда муъизиддин фотимийни хокимияти даврида ўтказилди ва бошқа хокимларни даврида хам давом этиб хозирги кунгача етиб келди. Мақризийни сўзига кўра, фотимийлар ошуро кунидан уч кун олдин нонвойхоналардан ташқари бозорларни,дўконларни хаммасини таътил қилишар эди ва одамлар мансабдорлар билан бирга азхар олий ўқув юртида азадорлик маросимларини амалга оширишарди, бундан сўнг машхади росул хусайн номли жойга бориб у ерда хам шеър ва марсиялар айтиш билан азадорликларини давом эттиришарди. Худди шу куни одамлар гулсум ва саййида нафисага ўхшаган имомзодаларни зиёратига хам боришар ва у ерда хам шеър ва марсия ўқиш билан азодорлик қилишарди. Хукуматни қасрида хам хокимни хузурида махсус азадорлик маросими ўтказилган. Бундан ташқари худди шу хукуматни даврида “хайя ала хойрул амал” ибораси азонга қўшилди.
Энди исмоилий шиъаларининг шундай хукумати айтиб ўтилган ақидалар ва дастурлар билан мисрда хукмронлик қилишган эди, хофизни замонидан бошлаб фотимийлар тафарруқга,заифликка ва қаттиқ ички курашларга дучор бўлишди, ўша замондан сўнг турли-хил минтақаларни хокимлари ва вазирлари қўзғалон қилишар, хамда хокимларни тайинлаш ва ишдан олиб ташлашда нақш ўйнашган. Худди шу вазирлар ўзаро ички рақобат пайтида ва ўзларини атрофларидаги моликий, шофеъий хукуматлари билан бўлган рақобатда ,ўша замонда фарангийлар деб номланган кофир насроний европаликлар учун диёрларига киришга рухсат беришади, мисрдаги шовар номли фотимий вазир қохирани атрофидан уларни харбий базасига ер ажратади.
(давоми бор…….)