Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(37- қисм)
Ижтиход қилса бўладиган ўринларни хаммаси бой маъдан сифатида қуръон ва суннатда баён қилинган ва хар қандай замондаги хайъатлар ва улил амр шўролар кундалик масалаларга ва янги ўзгаришларга муносиб равишда унинг майда қисматларини баён қилиб беради, худди Умарни замонидаги девонга ўхшаб атъамахум мин жуъни татбиқ қилиш ё қуръонни жамлаш учун эълон қилинган пайтда, қарор қабул қилинган, шўро бир мажлис ёки икки мажлис ёки бир неча мажлис томонидан бўлиши мумкин. Ёки қуйидагича амр қилинган пайтида:
اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوى …
وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ:
Аслида ўзгармайдиган нарса умумий қонунлар бўлиб, хар қандай замон ва маконда унга амал қилишлик лозим ва зарурийдур, аммо йўллар ва адолатни ижро қилиш воситалари замон ва макондаги тараққиётга нисбатан ўзгарувчандур: масалан бир суд ёки икки суд ёки аслан мухокама қилиш шеваси қайси шева билан яхшироқ ва осонроқ амалга оширилади? Бунга ўхшаган ўринлар ерга нозил бўлган темир маъданига ўхшайди ва инсонлар кундалик эхтиёжларига муносиб равишда ундан янги нарсаларни олишади ва кундалик эхтиёжларига жавоб беришади. Ундаги маъдан собитдур, аммо ундан вужудга келадиган нарсалар турли-хил замон ва маконда хилма-хил бўлади.
Мана бундай ижтиход қилса бўладиган ўринларда улил амр шўроси қарор қабул қилади ва шўрога боғланган холда ягона раъй ва иттифоқли назар билан янги ишларни мусулмонларга эълон қилинади ва мухолиф кимсалар хам шўрони ва ижро қилувчи кучни вакили яъни рахбарни,амирал мўъмининни раъйига тобеъ бўлишади.
Очиқ кўриниб турганидек, аслий хукм мана бундай ўринларда собит бўлади, аммо мана бу ахкомларни ижро бўлиш шеваси турли-хил замон ва маконларда мусулмонларнинг эхтиёжларига ва мусулмонларнинг жамиятидаги тараққиётига муносиб холда ўзгарувчандур, ўзини замонини дардига еган, аммо хозирда мавжуд вазиятга ва мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига жавоб бера олмайдиган қадимий ижтиходни, эски тушунчани устида оёқ тираб туриб олишлик, бир томондан шариатни дастурларига хилоф равишда амал қилиш ва янгини ўрнига эскини қўйиб қўйиш хисобланади, бу иш мусулмонларнинг жамиятига зарба уришдан ташқари, агар онгли равишда қасддан қилинадиган бўлса, шахснинг иймонига жуда кўп зарар келтиради.
Мана бу суратда, оддий ва табиий холатда, қуръон ва сахих суннат ва шўрони вохид раъйидан ташқари бошқа нарса мусулмонлар учун хужжат бўла олмайди ва исломий харакатга ва исломий хукуматга боғлиқ ижроий ишлардаги мақбул шўронинг нотўғри аммо самимий раъйи шахснинг тўғри раъйидан кўра афзалроқдур. Шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ухуд жангида мадинадан ташқарига чиқиш борасидаги шўрони қарорида, ўзларининг тўғри раъйига хилоф равишда шўронинг нотўғри раъйига таслим бўлган эдилар.
Улил амр шўроси ва уни вохид раъйи диндан ваа аллохни шариатидаги қонунлардан қилинган ижтиходдур, аммо вохид ижтиход ва вохид ижмоъ вохид жамоат учун бўлади. аллох таоло мустазъафин кишиларга ердаги хилофатни ваъдасини берган пайтида, бу борада таъкидлаб мархамат қилади:
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ (نور/55)
Бизлар учун жуда хам яхши ошкор ва равшан бўлган нарса шуки, бизлар хукумат қудратини касб қилиш заминасида қилишимиз керак бўлган амали солих ва аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилишдаги ягона замонатчи бошқа нарсалар эмас, фақат ва фақат шўро бўлади. Исломда фақат шўрони расман тан олинади, шўро ижроий вакилларни ё рахбар, амир ва халифани мушаххас қилиб беради ва умуман айтганда шўрога итоат қилиш вожибдур, у худони қонунини ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларини сатхида хисобланади.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الأَمْرِ مِنْكُمْ .
Улил амр шўроси ижмоъи вохид билан бирга замонатчи ва вохид жамоатни ташкил бўлишини омили бўлишидан ташқари, мусулмонларнинг орасида комил вахдатни,бирдамликни сабабчиси хам хисобланади, у якка холдаги меъросий хукуматларни ташкил бўлишига энг катта монеъ хам бўлади. Улил амри минкум хам жамъ холатда келган, бир замондаги якка шахс маъносида эмас, балки жамиятни эхтиёжларидан,мушкилотларидан ва уларга боғлиқ масалалардан огох кишиларни ва донишмандларни ўз ичига олади, улар ишлар бўйича мутахассисдурлар, яъни улар мутахассисликка эга ва мана шу иш учун танлаб олингандурлар. Олдин хам айтиб ўтилганидек улар ижроий ва бошқа кучларнинг вакилларини мушаххас қилиб танлашади. Бу ерда бошқа шахслар ё мақом эмас,балки шўро кимни амир ва рахбар бўлиши борасида қарор қабул қилади, агарчи танлаган ё танланган шахс жамиятдаги ўша замоннинг энг солих кишиси бўлган тақдирда хам.
Али ибни Аби Толиб муовияга ёзган номасида айтадики: менга байъат берган одамлар Абу Бакрга,Умарга, Усмонга ўша пайтдаги шароитлар билан бирга байъат беришган эди. Демак уларни (шўронинг катталарини) раъйини қабул қилмасликка хеч кимни хаққи йўқ ва имомни таъйин қилиш шўросининг вазифаси мухожир ва ансорларни хаққидур, демак агар бир кишига иттифоқли назар бериб уни имом деб номлашган бўлса, худони ризосига сабаб бўлибди.
إِنَّمَا الشُّورَى لِلْمُهَاجِرِينَ وَ الْأَنْصَارِفَإِنِ اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ وَ سَمَّوْهُ إِمَاماً كَانَ ذَلِكَ لِلَّهِ رِضًا
Мана шу шевага кўра шўро росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан сўнг вахдатни ва жамоатни хифз қилиш замонати билан ўзини вазифасини комил сихат ва саломатликда бажариб келган ва нубувват манхажига асосланган исломий хилофат ва хукумат ўзини йўлида давом этган, тоинки ғайри исломий ва зидди исломий бўлган “бидъат” ва вайронгар бало мусулмонларни ўртасида тарқалди ва натижада нубувват манхажига асосланган хилофатни ва хукуматни ўрнига меъросий, оилага чегараланган хукумат пайдо бўлди.
(давоми бор…….)
