Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(43- қисм)
Энди улил амр шўроси мавжуд бўлмаган пайтда, шуни яхши билишимиз керакки, ана ўшанча тафарруқ ва тартибсизликлар вужудга келганига қарамасдан, бизнинг ўзимиз равишимизни исломга яқинроқ эканини ташхис бера олишимиз лозим. Қози ( яъни шўро) бизларни ташхисимизни сихатини тасдиқлаш учун келган эмас, хамма иддао қилади ва хамма шикоятчи хам бўлади, чунки қози мавжуд бўлмаганлиги сабабли уларнинг хар бири ўзини юз фоиз хақ ва мухолифларини эса юз фоиз нохақ, деб билишлари керак эмас. Мана шу ерда имоми Шофеъий рохимахуллохнинг сўзлари ўзини ахамиятини кўрсатади: мени раъйим сахих,аммо хато бўлишини эхтимоли хам бор, менга мухолиф бўлганларнинг хато раъйини сахих бўлиш эхтимоли хам бор.
Бир ахли қиблага нисбатан мени фирқам айтган нарса исломдур ва сени фирқанг айтган нарса ғайри исломийдур, дейишинг айни жахолат ва инсофдан ташқаридаги иш хисобланади. Биз хам соф исломни иддао қиламиз, қарама-қарши муқобил томон хам шуни иддао қилади. Иддао қилаётган томонни хар бири мана бу иддаони устида қози бўлишга хаққи йўқ. Бу дунёда бир томоннинг хам хам иддао қилувчи ва хам қози бўлиши мумкинлигини хеч қайси бир соғлом инсон қабул қилмайди.
Вужудга келган мана бу тафарруқни устида хам фақат улил амр шўросигина ана ўшанча фирқаларни,тарқоқ мазхабларни орасида қазоват қила олади. Шахсий ижтиходларни кўп сонли бўлиши турли-хил мазхабларни,ахзобларни сонини кўпайишига сабаб бўлди. Ижтиходларнинг вахдати улил амр шўросини мажлисидагина вахдатга эришади ва фақат шу шўро қайси ижтиход ва раъй сахихроқ эканини ўзини вохид ижмоъси билан таъйин қилади. Фақатгина шу суратда эргашаётган ижтиходимиз соф эканини ва бунга барча пайғамбарлар таблиғ қилишганини иддао қила оламиз.
Ислом энг кичкина ижтимоъий мажмуъадаги ихтилофни хал қилишдан тортиб энг катта ижтимоъий ташкилот бўлмиш қазоват ва хукумат ташкилотлардаги ихтилофларни хал қилишни шўрога топширган. Бир эркак киши ва аёлни ўртасида ихтилоф вужудга келган пайтида, мана буларнинг ўртасидаги ихтилофни хал қилишни иккивидан ташқаридаги шўрога топширилади, чунки уларни хар иккови хам иддао қилувчидур. Эркак киши ва аёлнинг орасидаги ихтилоф, улардаги фарқлар билан бирга оддий ва муқаррар бир иш хисобланади, бу худди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан у кишини аёлларини ўртасидаги ихтилофга ўхшайди. Бу ердаги мухим нарса, мана бу ихтилофни хал бўлиши ва тафарруққа, жудо бўлишга сабаб бўлмаслигидур.
Жамият ва хукуматдаги ижроий масалалар бўйича баъзи тобеъинлар томонидан умматни ихтилофи рахматдур, деб эълон қилинган пайтда, ихтилоф иттифоқни баробарида бўлади, яъни натижаси манфий бўлган тафарруқни баробарида эмас, балки иттифоқсизликни баробаридадур, улил амр шўросида ихтилофлар ана ўшанча ижобий натижаларга сабаб бўлади. Мана бу шўродаги турли-хил фикрлар тараққиётга,ривожланишга ва энг муносиб ва энг яхши чорани танланишига боис бўлади.
Шўрода охирги раъй эълон қилинмагунича иттифоқ мавжуд бўлмайди ва ихтилоф хоким бўлади, турли-хил масалалар бўйича иттифоқсизликни ва ихтилофни мавжуд бўлиши табиий ва доимий нарсадур. Айтиб ўтганимиздек инсонлар то қиёмат кунигача кофир ва мусулмон бўлиб шаклланади, улар хеч қачон вохид уммат суратида бўлишмайди, улар фақатгина аллох уларга рахм қилган пайтидагина вохид уммат шаклига ўтишади ва мусулмон бўлишади, чунки аллох кофирларга рахм эмас ғазаб қилган. Аллох таоло мархамат қиладики:
وَلَوْ شَاء رَبُّکَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً وَاحِدَةً وَلاَ یَزَالُونَ مُخْتَلِفِینَ * إِلاَّ مَن رَّحِمَ رَبُّکَ وَلِذَلِکَ خَلَقَهُمْ (هود/118-119)
Агар парвардигорингиз хохлаганида, барча одамларни бир миллат ( яъни бир динга эргашувчи) қилган бўлур эди. ( лекин у зот бундай бўлишини истамади. Шунинг учун) улар (одамлар) мудом ихтилоф қилурлар, магар парвардигорингиз рахм қилган кишиларгина ( хақ йўлда иттифоқ бўлиб яшарлар). Уларни шунинг учун ( яъни бировлари хақ йўлда хидоят топишлари, бошқалари нохақ йўлларда талашиб- тортишиб юришлари учун) яратгандир.
Бу ерда “илла маррохима роббика” ва аллохни рахматининг доимий танлови мусулмонларни вохид жамоати билан бўлиб, бу вохид ижмоъдан ва вохид умматдан ва вохид шўродан содир бўлган бўлиши керак. Мана бу табиий, доимий, иттифоқсиз ихтилофлар тафарруққа айланмаслиги учун энг яхши замонат, мутахассислар шўроси номли абзор хисобланади, у қуръонда улил амри минкум номи билан машхур.
Шўрода мавжуд бўлган ана ўшанча ихтилофлар бўлишига қарамасдан, оддий одамларни улил амрни мутахассислар шўросидаги натижасиз ихтилофларидан иборат мана бу нохуш хабарлар ва воқеалардан хабардор хам қилмаймиз, балки мутахассисларни фақат ўзларига хос бўлган мана бу бахсларни эшитишдан уларни манъ хам қиламиз. Нима учун? Чунки уларни хаммаси етилмаган хом ашё бўлиб, улар шўро номли мохир ошпаз томонидан маромига етган таомга айланган эмас. Чунки ғайри мутахассисларни раъйлари билан тафарруққа боис бўлишга эмас, балки ихтилофларни хал қилишга қарор қилганмиз, чунки шўройимизни такомуллаштириш орқали вохид умматга ва вохид жамоатга айланишга қарор қилганмиз ва мана бу мақсадларга етиш учун энг кучли абзорни яъни улил амр шўроси ва вохид ижмоъни танлаганмиз.
Шу сабабли хам агар хар қандай заминада хар қандай мушкилот вужудга келадиган бўлса, миш-миш тарқатмасдан ва якка холда харакат қилмаган холда улил амр шўросига мурожаат қилиниши керак,
وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ (نساء/83)
Хатто фойдали ва ишберадиган ихтиро унвони остида янги фикр ва янги равишга эга бўлиш билан хам, хеч ким ўзи учун гурух,тўда вужудга келтиришга ва шўродан жудо бўлишга хаққи йўқ, балки мана бу янги кўз-қарашни улил амр шўросида ўртага ташланиши керак ва охирида хам шўрони раъйи ва назарига тобеъ бўлиши лозим, хатто агар шўрони назари уни назарига хилоф равишда бўлса хам, шўронинг хато раъйини ўзининг тўғри раъйидан афзал кўриши керак, яъни шўронинг нотўғри раъйини ўзининг тўғри раъйидан устун кўради, худди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ухуд жанги борасида шўрони назарини устун кўрганларидек қилиши лозим.
(давоми бор……..)