Дарсхойи муқаддамотий / дарси хаштум: шодий ба унвони ек ниёзи фитрий ва чигунагийи мудирият ва контроли он.
Пиёда шуда аз навори совтийи шайх мужохид : Абу Хамза мухожир хўромий.
(35- қисмат)
Анжоми ин корхо то замони лағв ва беарзиш ва бефойда хисоб мешавадки боиси ғийбат ва зойеъ шудани хаққи аз мардум ва ё тарки вожиби ва иртикоби ба гунохи нашавад, замоники ба ин хад расид дигар лағв нест, балки журми аст мисли соири журмхо ва гунохи аст мисли соири гунохон бо миқёсхойи хосси худишон. Масалан замоники жорияйи дар хузури росулуллох саллаллоху алайхи васаллам дар утоқи уммул мўъминин Оиша розиаллоху анху мехонад:
وَفِينَا نَبِيٌّ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ
“ дар миёни мо пайғамбари вужуд дорадки медонад фардо чи пеш хохад омад” зуд росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бехиш тазаккур медихад:
لَا تَقُولِي هَكَذَا وَقُولِي مَا كُنْتِ تَقُولِينَ[1]
“Чанин нагу. Балки хамонро бигуки қаблан мехонди”.
Дар хар сурат ин саргармийхо ва корхойи бефойда ва беарзиш дар қолиби лахв жо мегиранд аммо лахвиёт шохахойи мухталифи доранд ва фақат хамин лағв гуфтанхо ва сухани пуч ва беарзиш нест, балки лахвхойи хам вужуд дорандки метавонанд ба унвони ек абзор дар хидмати ек хадафи хуб ва шаръий қарор бигиранд ва муслимин дар мовқеъиятхойи ба он ниёз пейдо мекунанд.
Иддайи аз муслимин хастандки барои оромиш додан ба рухишон ё дар маросимхойи хосси мераванд ва аз ин корхойи ботил ва лахв ба сурати муваққатий истефода мекунанд, ё худишон ба танхойи ё дар жамъи дустонашон булбули хуш садо барои хам мешаванд, ё ба бозийхо ва саргармийхойи мепардозанд ва аз ин лахв истефода мекунанд. Масалан дар маросими арусийхо хамин корхойи лахвро анжом медиханд.
Замоники уммул мўъминин Оиша еки аз қовми хешхойи худишро ба ақди ек марди аз ансор дар меоварад росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ба у фармуд:
: «یَا عَائِشَةُ، مَا کَانَ مَعَکُمْ لَهْوٌ؟ فَإِنَّ الأَنْصَارَ یُعْجِبُهُمُ اللَّهْوُ»[2]
“ эй Оиша! Оё хамрохи шумо лахв ( чизхойи лаззат бахш ва саргарм кунанда) набуд? Чун ансор, лахв ва саргармийро дуст доранд”. Дар ривояти дигари омада астки фармуд :
« فَهَلْ بَعَثْتُمْ مَعَهَا جَارِيَةً تَضْرِبُ بِالدُّفِّ وَتُغَنِّي »
“ оё канизиро хамрохиш фристодид то даф бизанад ва овоз бихонад?” уммул мўъминин гуфт: у ( масалан) чи бояд мехонд ё росулуллох? Фармуд: интури:
ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ *** ﻓَﺤَﯿﻮﻧَّﺎ ﻧُﺤﯿِّﯿﮑُﻢْ
وَلَوْلَا الذَّهَب الْأَحْمَر *** مَا حلَّتْ بوادیکــــــم
وَلَوْلَا الْحِنْطَة السمراء *** مَا سَمِنَتْ عَذَارِيكُمْ
“ мо омадем, мо омадем, ба мо салом ва хуш омад бигуйид то мо хам ба шумо салом ва дуруд бигим.
Агар талойи сурх набуд *** ораста намегашт биёбонхойитон
Ва агар гандумхойи талойи набуд*** душизагон ва духтарони новрасидайи шумо чоқ намешуданд.
Ё ба Оиша розиаллоху анхо мефармояд:
« ﺍَﻫْﺪَﯾْﺘُﻢ ﺍﻟْﻔَﺘـَﺎﺓَ؟ ﻗَﺎﻟﻮُﺍ ﻧَﻌَﻢْ ﻗﺎﻝَ : « ﺃﺭْﺳَﻠْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬﺎ ﻣﻦ ﯾُﻐَﻨِّﯽ؟ ﻗﺎﻟَﺖْ: ﻻَ، ﻓَﻘﺎﻝَ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪِ (صلی الله علیه وسلم) ﺍِﻥَّﺍﻷﻧْﺼﺎﺭَ ﻗَﻮْﻡٌ ﻓﯿﻬﻢ ﻏَﺰْﻝٌ ﻓَﻠَﻮْ ﺑَﻌَﺜْﺘُﻢ ﻣَﻌَﻬَﺎ ﻣَﻦْ ﯾَﻘﻮﻝُ : ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ»
Оё ба ин духтар хадя додаид? Гуфтанд: оре, фармуд: оё касиро хамрохи у фристодаид то овоз бихонад? Оиша гуфт: на. Пас росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуд: медонид ансор мардуми хастандки дар миёнишон овоз мутадовул ва расм аст. Чи хуб аст каси хамрохи ишон бифристид то бигуяд:
« ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﺃﺗَﯿْﻨَﺎﮐُﻢْ ﻓَﺤَﯿَّﺎﻧﺎ ﻭ ﺣَﯿَّﺎﮐﻢُ »
Мо назди шумо омадем; пас ба мо салом ва табрик бигуйид ва мо хам ба шумо тахият мегуем.
(идома дорад……..)
[1]رواه البخاري ( 3779)
[2]بخاری (5163)