Муқаддамот дарслари / олтинчи дарс: нима қилиш керак? Онгли,мақсадли ва харакатланувчи вахдат.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохнинг аудио тасмасидан ёзиб олинган.
(134- қисм)
Ошкора кўриб турганимиздек ,росулуллох саллаллоху алайхи васалам ахли китобни кофирларидан ёрдам сўрашни хам ва мушрик,секуляр кофирлардан ёрдам сўрашни хам, ва жуда кўп ўринларда мунофиқлардан ёрдам сўрашни хам, ўзларининг назоратлари ва аллохни шариатидаги қонунларни назорати остида, мавжуд вазиятга муносиб холда мусулмонларнинг эхтиёжларига кўра мумкин деб санаганлар, аммо мусулмонларнинг эхтиёжлари бўлмаган ва зарурат туғилмаган шароитда эса, мана бу ахли китобни кофирларидан ва мушрик, секуляр кофирлардан хатто агар улар мусулмонлар билан иттифоқдош бўлиб паймон тузган бўлса хам, манъ қилган бўлишлари хам мумкин. Масалан росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бадр жангида иштирок этмоқчи бўлган мушрик кишига қараб мархамат қилган эдиларки:
ارْجِعْ فَلَنْ أَسْتَعِينَ بِمُشْرِكٍ،
Қайтиб кетавер, мен харгиз мушрикдан ёрдам олмайман.
Шу ерда диққат билан эътибор берилиши керак, мана бу замон ва макондаги ўринда мушриклардан ё секуляристлардан ёрдам сўрамаслик, кофирлар билан паймон тузмаслик керак деган маънода эмас, балки бу ўртамизда паймон тузилган кофирлардан ёрдам олмаслик маъносида келади.
Ўзингиз бир тасаввур қилиб кўринглар, маккани фатхи бадр жангидан бир неча йил ўтгач қурайш секуляристларининг росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан паймон тузган секуляр қабилага хамла қилишини натижасида содир бўлди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан паймон тузган бани хузоъа секуляристларига қурайш секуляристларининг хамла қилишлари, худайбия сулхини бузиш деб хисобланган, бу ходиса маккани фатх бўлиши ва араб ярим оролидаги секуляристларнинг пойтахтини қулашига шароитни мухайё қилади.
Мана шу равишда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам турли-хил кичкина секуляр ва мушрик қабилалар билан хам паймон тузганлар ва у киши паймондаги шартларга,паймонни муддатига доим риоя қилганлар; хатто тавба сураси ва мушриклардан, секуляристлардан бароат қилиш, уларни ўлдириш дастури нозил бўлган пайтда хам, исломий хукумат билан паймон тузган мушриклар ва секуляристларнинг дасталари, паймон муддати тамом бўлгунига қадар мусулмонларнинг қуролли жангларидан мустасно қилинади.
إِلاَّ الَّذِینَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِکِینَ ثُمَّ لَمْ یَنقُصُوکُمْ شَیْئاً وَلَمْ یُظَاهِرُواْ عَلَیْکُمْ أَحَداً فَأَتِمُّواْ إِلَیْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُتَّقِینَ (توبه/4)
Магар (эй мўъминлар), сизлар ахд-паймон қилган мушрик кимсалар кейин (ахдларидан) бирон нарсани бузмасалар ва сизларнинг зиёнингизга биров билан хамкорлик қилмасалар, у холда уларнинг ахдларини белгиланган муддатгача тўла- тўкис етказинглар! Албатта, аллох тақво қилгувчи зотларни севар.
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Али ибни Аби Толибга қараб мархамат қилган эдиларки: “Бароат сурасини олди оятларини ўзинг билан бирга олиб бор ва ийди қурбонда одамлар минода жамланган пайтларида уларга эълон қил: хеч қайси кофир жаннатга кирмайди, келаси йили хажда хеч қайси бир мушрик хозир бўлмайди, хеч ким яланғоч холатда худони байтини тавоф қилмасин ва росули худо билан паймон тузган кимсаларнинг паймони уни мухлати охирига етгунича мўътабар саналади.”
Бу ерда бани замрага ўхшаганлар билан тузилган паймоннинг муддати доимий бўлганлиги “денгизда садаф мавжуд бўлгунича”
مَا بَلّ بَحْرٌ صُوفَهً
ёки унга муайян муддат таъйин қилинганлиги мухим эмас, балки бу ерда мана бу паймонларнинг муддатига ва бандларига пойбанд бўлиш мухимдур.
أَوفُوا بِالعَهدِ إنَّ العَهدَ كانَ مَسئُولـاً (اسراء/34)
Ахдга вафо қилинглар. Зеро, ахд-паймон (қиёмат кунида) масъул бўлинадиган ишдир.
Яъни қурайш секуляристларининг пойтахти фатх бўлган пайтда ва секуляристларнинг арабистон ярим оролидаги хукмронлиги хотима топган ва аллохни шариатидаги қонунлар жамиятни устида ўз хукмронлигини бошлаган ва жамиятни мушрик ва секуляристлардан поклаш жараёни бошланган пайтда хам, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан ва исломий хукумат билан паймон тузган мушрик ва секуляр кофирлар паймонларини муддати тамом бўлгунича мана бу қирғинлардан омонда бўлишади:
«فَأَتِمُّوا إِلَیهِم عَهدَهُم إِلَی مُدَّتِهِم» (توبه/ 4)
Бу ерда мушаххас ва аниқ бўлган нарса шуки, паймонномаларни қоидалари ва бу паймонномаларнинг муддати мусулмонларнинг “мавжуд вазияти” ва “кундалик эхтиёжига” кўра, фақатгина исломий умматни амири ва рахбари томонидан таъйин қилинади. Олдин хам айтиб ўтганимиздек уммат хам фақат ва фақат уч абзорни йўлига асосан ташкил қилинади: ёки нубувват манхажига асосланган исломий хукумат ёки у мавжуд бўлмаса исломий изтирорий бадал хукумат, агар у хам мавжуд бўлмаса, мужохидларнинг вохид мажлиси томонидан бу уммат шаклланади ва охирги элчи юборилгач исломий диёрларда мана бу умматни ташкил қилиш учун уч абзордан бошқа йўл йўқ, шунинг учун хам тарқоқ гурухларнинг бутун жахон ва минтақадаги кофирлар билан тузган паймонлари шаръан дуруст бўлмайди ва у фақат мусулмонларни гумрох қилиб бутун жахон ва минтақадаги кофирларни қўлида бир абзорга айлантиради холос.
Энди мана бу умматни рахбари – у қайси сатхда бўлишидан қатъий назар – аллохни шариатидаги қонунларни аслий ва собит усулларини назарга олиб, бутун жахон ва минтақадаги ва ички мавжуд вазиятга муносиб холда, мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларини хисобга олиб мана бу паймонларни муддати ва қоидалари қандай бўлишини таъйин қиладиган танхо маржаъ хисобланади. Бу яъни дипломатика ўзгарувчан бўлади,деганидур, мусулмонлар мана бу ўзгаришларни улил амрнинг шўросини канали ва уни уч каналининг рахбариятидан олишлари лозим, бу тўғридан – тўғри хар бир мўъминнинг “самиъна ва атоъна”сига боғланган.
Чунки дипламатика ва кофирлар билан муомала қилиш равиши темир маъдани каби собит усулларга эга бўлса хам, лекин у ўзини мақсадларига етиш учун замон ва маконни ўзгарувчан шароитига муносиб холда, бир неча ўзгаришларни тажриба қилиб ўтказади, биргина мақсадга етиш учун ўша замон ва макондаги мавжуд вазиятга ва мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига муносиб турли- хил равишлардан фойдаланиши хам мумкин.
Яъни темир маъдани собит бўлган тақдирда хам, макон ва замонни ўзгарувчан шароитига ва кундалик эхтиёжларга муносиб холда, фойдаланиш заминасида бир неча ўзгаришни тажриба қилиши мумкин, яъни шуни айтишимиз мумкинки, темир маъдани қўлланиладиган сохаларда ўзгарувчан хусусиятга эга, у собит ва мутлақ эмас.
Исломий дипломатика хам биринчи пайғамбарни замонидан буён, махсусан росулуллох саллаллоху алайхи васалламни замонларидан то қиёмат кунигача, замон ва макондаги ўзгаришларга ва мавжуд вазиятга ва мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига муносиб холда – усулларни хифз қилиб – мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларини бартараф қилиш бўйича жуда кўп ўзгаришларни бошидан ўтказади ва мусулмонларнинг эхтиёжларига ва мавжуд вазиятга жавоб берган ва хозирда хам жавоб беради.
(давоми бор……..)
