Еттинчи муқаддамот дарслари / шаръий манбаълардаги бидъатни мухтасар таниб олиш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(11- қисм)
Мана бундай холатда,яхши суннатни йўлга қўйишлик ё суннати хасана, бу аллохнинг шариати қандай ижро қилиниши бўйича бирор бир равишни ироя бермаган ва бу мавзуда сукут сақлаган бир шаръий хукмни ижро қилиш учун бир равишни ва бир янги абзорни вужудга келтириш демакдир. Масалан аллохни шариатидаги қонун қандай намоз ўқишимизни баён қилган, аммо аллохни шариатидаги қонунларни қандай таълим берилиши ёки турли-хил макон ва замонларда душманларимизга қарши рухий жангларда қандай абзорлардан фойдаланишимиз кераклигини баён қилган эмас? Ёки хабарларимизни фалончи давлатга қандай қилиб етказишимиз борасида хам хеч нарса демаган? Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам шу хабарларни элчи ва отлиқлар орқали юборганлар, бу иш гохида ойлаб вақт олган, аммо бугунги кунда интернет ва ижтимоъий каналлар орқали, сахобалар Хисрав Парвез ё Хирақл ва бошқаларга хабар етказган масофадан кўра минглаб километр узоқдаги жойларга сиз бир неча дақиқа мобайнида хабар жўната оласиз, фейсбук, гугел, твитер, ёху каби сизларнинг хабар етказадиган каналларингиз ва ижтимоъий, интернетий каналларингиз аксар холда кофирларга тегишли.
Шариат мана бу ахкомларни оддий ва изтирорий холатларда татбиқ қилиш абзорларидан фойдаланиш борасида хам сукут қилган. Бу сукут шуни англатадики, аллох таоло бу борада амр ва нахий қилмаган ва уни қандай татбиқ қилишни мусулмонларнинг кундалик эхтиёжларига ва мавжуд вазиятига қўйиб қўйган.
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидагича мархамат қилганликларини хаммамиз яхши биламиз: “Муоз ибни Жабал , мени умматимни орасида халол ва харом бўйича энг билимдон шахсдур”. Энди росулуллох саллаллоху алайхи васаллам худди шу 28 ёшли Муоз ибни Жабални Яманга жўнатадилар ва ундан сўрайдиларки:
كَيْفَ تَقْضِي إِذَا عَرَضَ لَكَ قَضَاءٌ؟
одамларни ўртасида нимага асосланган холда хукм чиқарасан? Муоз розиаллоху анху бунга жавобан айтдики: худони китобига асосланиб хукм чиқараман. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:
فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي كِتَابِ اللَّهِ؟
агар бу хукмни худони китобидан топа олмасангчи? Муоз айтди:
فَبِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ،
росулуллох саллаллоху алайхи васалламни суннатларига асосланиб хукм чиқараман. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар: агар худони пайғамбарини суннатида хам топа олмасангчи?
فَإِنْ لَمْ تَجِدْ فِي سُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ؟
шубхасиз ўзимни раъйим бўйича ижтиход қиламан,деди Муоз.
أَجْتَهِدُ رَأْيِي وَلَا آلُو.
мана бу жавобни эшитганларидан сўнг росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг чехралари гулдай очилиб кетди ва уни кўкрагига уриб мархамат қилдилар:
الْحَمْدُلِلَّهِ الَّذِي وَفَّقَ رَسُولَ رَسُولِ اللَّهِ لِمَا يُرْضِي رَسُولَ اللَّهِ،
аллохнинг росулини элчисини аллохнинг росули рози бўладиган нарса билан мувофиқ қилиб қўйган аллохга хамд ва санолар бўлсин. “[1]
Ха, шундай ишлар борки қуръон ва суннат улар борасида сукут сақлаган ва бу ишларни мусулмонларнинг ижтиходига қўйиб қўйган ва мусулмонлар “мавжуд вазиятга” ва “кундалик эхтиёжларига” муносиб равишда бу борада ўзларига хос ижтиходларни ироя бера олишади ва кундалик эхтиёжларига, саволларига “янги кунга” мувофиқ равишда жавоб беришга қодир бўлишади. Бу ерда шахс ижтиход қилган пайтида жамиятнинг эхтиёжларига шаръий манбаълардан янги равишни ироя берган бўлади, албатта бу аллохни шариатидаги қонунлардан бирини хизматида бўлади, у аллохнинг амр ва нахийларини ёнига янги бир нарсани ироя бермайди.
Кейинги нуқта изтирорий ва зарурат холати бўлиб, шахс бир зарурат холатига тушиб қолади ва у мана бу зарурат холати ўртадан кўтарилгунча, ўзини мавжуд вазиятига ва кундалик эхтиёжларига муносиб бўлган ижтиходни ироя беради.
Хозирда зарурат ва изтирор холатидаги мана бу ижтиходни “уч абзордан” бири ироя бериши ва ана бу изтирорий холат ўртадан кўтарилгунча аллохни шариатидаги қонунларга хилоф бўлган ишларни қилиши мумкин. Масалан худайбия паймони каби, мусулмонлар мухожир бўлиб келганларни кофирларга топширишган. Ха, улар ўртадаги паймон сабабли муваххид мухожирларни кофирларга топширишган, ёки нихоятда нозик ўринларда кофирларга молиёт,бож тўлашган; аслида эса кофирлар мусулмонларга молиёт,бож тўлашлари керак эди. Бу тўловларни бугунги кунда аксар мусулмонлар кофирларга тўлашади ва худди шу кофирлар ўша молиётларни,божларни сарфлаб мусулмонларни қатли ом қилишади, ёки олдинги даврда исломий изтирорий бадал хукуматлар ўртада сулх тузиш учун изтирорий холат ўртадан кўтарилгунча маълум маблағни тўлашган.
Мана бу борада жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, шахслар хам, гурухлар хам,уч абзор хам изтирорий холатга дуч келишади; хатто бу холатга нубувват манхажига асосланган исломий хукумат дучор бўлиши мумкин, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам худайбия сулхида худди шу ишни қилган эдилар, исломий изтирорий бадал хукуматлар хам бани Умайяни баъзи хокимларига ўхшаб бундай холатга дучор бўлишлари мумкин, улар изтирорий холат ўртадан кўтарилгунча римлик кофирларга пул тўлашган, ёки бу холатга мужохидларнинг вохид шўросини мажлиси хам дуч келишлари мумкин, бу каби ишларни суриядаги,ироқдаги, ямандаги, афғонистондаги, чечендаги мужохидлар тузилган паймон сабабли амалга оширишган, олдин айтганимиздек бундай изтирорий холатга якка шахслар хам дучор бўлиши мумкин.
Мана бу холатларни барчасида яъни зарурат ва изтирорий вазиятларда шу нарсани тушуниб олишимиз керакки, агар шахс аллохни шариатидаги қонунларга хилоф бўлган ишни қилишга мажбур бўлса ва уни бу иши кунлар,ойлар эмас балким йиллар давом этадиган бўлса, аммо зарурий холат ўртадан кўтарилмаса, бу кишини қилган ишига узр келтиришимиз керак, агар бошқалар ана бу шахсга зарурат ва изтирорий холатида ёрдам беришга қодир бўлишмаган тақдирда хам, хаддиақал унга тухмат қилишмасин,тамға ва лақаблар ёпиштиришмасин,хамда ошкора зулм хам қилишмасин.
(давоми бор……..)
[1]– أخرجه أبو داود في سننه