Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(9- қисм)
Мана бу тарзда шаръий сахих таълимотлар шундай мўъминларни вужудга келтирадики, улар хар қандай дунёвий ва моддий тўсиқларни, машаққатларни аллох таолодан шодликни сотиб олиш учун бир фурсатга айлантира олишади, чунки шодлик қалб ва рухда жойлашган, рух хам сақланиб қоладиган доимийдур. Шахс ўткинчи,фоний ишларни ўткинчи,фоний бўлмаган ишларни йўлида харжлаб юборади ва буни натижасида жуда кўп фойдани қўлга киритади, шундай бўлгач нима учун у хурсанд бўлмаслиги керак?
«فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَیَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُواْ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ» (آل عمران/170)
У зотлар аллох ўз фазлу карами билан берган неъматлардан хушнуд холларида бахраманд бўлмоқдалар ва хали ортларидан етиб келмаган биродарларига хеч қандай хавфу хатар йўқлиги ва ғамгин бўлмасликлари хақида хушхабар бермоқдалар.
Инсонни жисми эмас,балки уни рухи абадий қолгувчи экани аниқ-ошкордур. Ана бу рух маълум бир мархалагача бу жисм билан хамрох бўлади,сўнгра уни ташлаб кетади. Энди мана бу рухни мухофизат қилишни,химоя қилишни ва дунё,охиратда бу рухни шод,хурсанд қилишни йўлини ўрганиш керак. Ана бу рух жисмдан бу дунёда ўзини шод,хурсанд қилиш учун бир абзор сифатида фойдаланади,бу иш унинг қиёматда хам шод бўлишига сабаб бўлади. Шундай бўлгач оромиш,хотиржамлик рухдадур, шодликни макони хам рухда, мана бу нарсани яъни қалб ва рухнинг аслий жойгохини секуляристларни психологлари кўрмасликка олишади ва улар инсонни бўш зехнига ва “масъулият”га суянишади ва жамиятни орасидаги ана ўшанча касалликларни шу тарзда дармон қилмоқчи бўлишади:
Инкор қилиб бўлмайдиган мана бу ички изтиробларни хеч ким кўрмасликка олиб кета олмайди ёки уни бир муоммо сифатида инкор қила олмайди, бугунги кундаги жамиятдаги инсонларнинг оромиши ва ички дунёси технология асрини бузиб булғаб ташлаган, ана ўша бузғунчиликларни асарларидан бири шодликни,хурсандчиликни, оромишни камайиб кетганлигидур.
Секуляр психологлар саломатлик психологияси сохаси бўйича ва ижобий психология шаклида “масъулият” ва “шахсий онгга” асосланган шодлик,бахт тушунчасига кўпроқ эътибор қаратишган, уларни эътиқоди бўйича инсон ўз хаётини фақат ақлини қудрати орқали,хис-туйғулари ва шахсий қобилиятига таяниб, худога ва шариат қонунларига,қалбга суянмаган холда бошқариши ва ўзи кўзлаган оромишни хам қўлга киритиши мумкин.
Секуляристлар ўзларининг мана бу психологиялари билан хиссиётга,фикрга, шахсий манфаъатларга , инсон ва хайвондаги муштарак ғаризаларга суянган холда шодликни,бахтни қидириб юришибди, улар ўзларини муридларига хам шуни таълим беришадики, хар бир шахс хар қандай қийматга ва хар қандай шевага кўра бўлса хам,кўпроқ фойдани ва кўпроқ лаззатни қўлга киритиш орқали ўзи учун мана бундай шодликни,бахтни таъминлашга масъулдур.
Очиқ-ойдин кўриниб турганидек, секуляризм динининг мана бу йўли аллохни шариатидаги қонуннинг йўлига тўғри келмайди, уларни хар бири алохида йўлдан кетишяпти; исломда шодлик,бахт қалбда жойлашган, аммо секуляристларнинг психалоягисида шодлик ва бахтни индивидиализмга асосланган ва қалбдан ташқаридаги соф рухий холат бўлиб, шахсга мана бу шодлик ва оромишни ўзларидан ташқаридаги тўполондан,қалбларини ва аллохни шариатидаги қонунни ташқарисидан қидириш керак деб тушунтиради.
Ислом аллохнинг шариатидаги қонунлари томонидан контрол қилинган “вазифаларни” ва “ақл юргизишни тасдиқлаш орқали, “қалбни” шодлик қарор тападиган жой деб билади. Хатто қалбни фахмлаш ва дарк қилиш, ақл юргизиш жойи деб хисоблайди:
«فَتَکُونَ لَهُم قُلُوبٌ یَعقِلُونَ بِهَا» (حج/ 46)
Ахир улар (яъни макка мушриклари) ер юзида сайр қилиб-айланмайдиларми, (ана ўшанда) улар учун доно диллар, тинглайдиган қулоқлар бўлур эди. Зеро, кўзлар кўр бўлмас, балки кўкраклардаги қалблар кўр бўлур.
«لَهُم قُلُوبٌ لاَیَفقَهُونَ بِهَا…» (اعراف/179)،
Уларнинг диллари бору англай олмайдилар, кўзлари бору кўра олмайдилар, қулоқлари бору эшитмайдилар.
Мана бу бизларнинг миллатимиз асрлар олдин қўлга киритган ва ўзига хос маданияти,географиясига кўра қалбида аллохни шариатидаги қонун назарда тутган шодликни, бахтни вужудга келтирган тўғри дарк хисобланади, хатто “сиёча мона ё сиё жома дона”ни ( авом халқнинг махсус оханги) ва “дарраий” ни (шайхларнинг махсус оханги) куйлашган пайтида хам, агар четдан бир одам келиб буни эшитса, булар азадорлик қилишяпти деб ўйлайди,албатта хозирда хам шундай деб фикрлашади, лекин аслида улар мана бу услуб билан дилларини шод қилиб хурсанд бўлишяпти, улар ич-ичларидан хушнуд бўлишяпти. Мана бундай услублар аксар мусулмон миллатини ё дунёдаги кофир миллатларни ўртасида хам мавжуд.
Мана бу услублар шахсга нисбатан барқарор шодликни,бахтни навини беради, лекин четдан келтирилган ва махаллий миллатни маънавиятига тўғри келмайдиган, махсусан ислом маънавиятига тўғри келмайдиган тўполонлар, ислом маънавиятини яхши таниган ва ички оромиш,ўринли шодлик ва бахтни тотиб кўрган шахслар учун вақтинчалик хаяжонни, хамда ўткинчи ёлғон шодликни келтиради, инсонларни фитратига мухолиф бўлган ана бу тўполон нихоясига етгач, мана бу маросимда иштирок этганларни аксари бир нав вақтинчалик тушкинликка ва хатто вақтинчалик чалкашликларга дучор бўлишади. Шу ерда очиқ- ойдин бўладики, ислом шодлик ва бахтни соғлом ва ўринли бўлишидан ташқари уни кайфиятига ва барқарор бўлишига хам ахамият беради, фақат уни миқдорини назарда тутмайди. Мана бу неъматларни қўлга киритиш учун аллох таоло яхши деган шодлик ва бахтни баробарида самиъна ва атоъна деб итоат қилишимиз лозим бўлади.
Сен
لا اله – الا الله و محمد رسول الله صلی الله علیه وسلم
ни тилингга олганингдан сўнг,дархақиқат сен бутун хаётингни ва хатто ўлиш услубингни хам аллохни қўлига топширган бўласан:
قُلْ إِنَّ صَلاَتِی وَنُسُکِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ* لاَ شَرِیکَ لَهُ وَبِذَلِکَ أُمِرْتُ وَأَنَاْ أَوَّلُ الْمُسْلِمِینَ(انعام/162)[1]
Бу хаётда аллохга тегишли бўлган нарсалардан яна бири шодлик ва бахтдур. Нима учун? Чунки аллох бизларга қайси нарса учун шод бўлишимизни буюрган бўлса, биз хам шу ишни қиламиз, қайси ишларга нисбатан хафа бўлиб хавотирланишни буюрган бўлса, биз хам шу ишни қиламиз. Мана шу ерда фақат аллох дунё ва охиратда хам кулдиради ва хам йиғлатади,дея оламиз, аллох таоло қуйидаги муқаддима билан мархамат қиладики:
أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى *.وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى*. وَأَنَّ سَعْیَهُ سَوْفَ یُرَى * . ثُمَّ یُجْزَاهُ الْجَزَاء الْأَوْفَى*. وَأَنَّ إِلَى رَبِّکَ الْمُنتَهَى * . وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَأَبْکَى *. وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْیَا (نجم/36-44).
Хеч бир кўтаргувчи (яъни гунохкор жон) ўзга жоннинг юкини (яъни гунохини) кўтармас! * Инсон учун фақат ўзи қилган харакатгина бўлур ( яъни ўзгаларнинг қилган яхши амалларидан унга бирон фойда етмас)! * Унинг қилган саъй – харакати эса яқинда ( қиёмат кунида) кўринур. * Сўнгра у ( ўша саъй- харакати учун) тўла- тўкис жазо – мукофот олур. * Албатта охирги чегара ёлғиз парвардигорингиз олдига (бормоқлик)дир. * Албатта кулдирган хам, йиғлатган хам унинг ўзидир. * Албатта ўлдирган хам, тирилтирган хам унинг ўзидир.
(давоми бор………)
[1] بگو: نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است. خدا را هیچ شریکی نیست، و به همین دستور داده شدهام، و من اوّلین مسلمان هستم .