مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(9- قیسم)
مَنَه بُو طَرزدَه شَرعِی صَحِیح تَعلِیماتلَر شوُندَی مُؤمِنلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِیکِی، اوُ هَر قَندَی دُنیاوِی وَ ماددِی توُسِیقلَرنِی، مَشَقَّتلَرنِی اَلله تَعالَی دَن شادلِیکنِی ساتِیب آلِیش اوُچُون بِیر فُرصَتگَه اَیلَنتِیرَه آلِیشَه دِی، چوُنکِی شادلِیک قَلب وَ رُوحدَه جایلَشگَن، رُوح هَم سَقلَه نِیب قالَه دِیگَن دائِمِیدوُر. شَخص اوُتکِینچِی، فانِی اِیشلَرنِی اوُتکِینچِی، فانِی بوُلمَه گَن اِیشلَرنِی یوُلِیدَه حَرجلَب یوُبارَه دِی وَ بُونِی نَتِیجَه سِیدَه جُودَه کوُپ فایدَه نِی قوُلگَه کِیرِیتَه دِی، شوُندَی بوُلگَچ نِیمَه اوُچُون اوُ حوُرسَند بوُلمَسلِیگِی کِیرَک؟ «فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَیَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُواْ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ» (آل عمران/170) اوُ ذاتلَر اَلله اوُز فَضلوُ کَرَمِی بِیلَن بِیرگَن نِعمَتلَردَن خوُشنوُد حاللَرِیدَه بَهرَمَند بوُلماقدَه لَر وَ هَلِی آرتلَرِیدَن یِیتِیب کِیلمَه گَن بِرادَرلَرِیگَه هِیچ قَندَی حوُفوُ خَطَر یوُقلِیگِی وَ غَمگِین بوُلمَسلِیکلَرِی حَقِیدَه خوُشخَبَر بِیرماقدَه لَر.
اِنساننِی جِسمِی اِیمَس،بَلکِی اوُنِی رُوحِی اَبَدِی قالگوُچِی اِیکَه نِی اَنِیق- آشکاردوُر. اَنَه بُو رُوح مَعلوُم بِیر مَرحَلَه گَه چَه بُو جِسم بِیلَن هَمراه بوُلَه دِی، سوُنگرَه اوُنِی تَشلَب کِیتَه دِی. اِیندِی مَنَه بُو رُوحنِی مُحافِظَت قِیلِیشنِی، حِمایَه قِیلِیشنِی وَ دُنیا وَ آخِیرَتدَه بُو روُحنِی شاد وَ حوُرسَند قِیلِیشنِی یوُلِینِی اوُرگَه نِیش کِیرَک. اَنَه بُو رُوح جِسمدَن بُو دُنیادَه اوُزِینِی شاد وَ حوُرسَند قِیلِیش اوُچُون بِیر اَبزار صِیفَتِیدَه فایدَه لَه نَه دِی، بُو اِیش اوُنِینگ قِیامَتدَه هَم شاد بوُلِیشِیگَه سَبَب بوُلَه دِی. شوُندَی بوُلگَچ آرامِیش،خاطِرجَملِیک رُوحدَه دوُر، شادلِیکنِی مَکانِی هَم رُوحدَه، مَنَه بُو نَرسَه نِی یَعنِی قَلب وَ روُحنِینگ اَصلِی جایگاهِینِی سِکوُلارِیستلَرنِی پسِیحالاگلَرِی کوُرمَسلِیککَه آلِیشَه دِی وَ اوُلَر اِنساننِی بُوش ذِهنِیگَه وَ “مَسئُولِیَت”گَه سوُیَه نِیشَه دِی وَ جَمِیعیَتنِی آرَه سِیدَگِی اَنَه اوُشَنچَه کَسَللِیکلَرنِی شوُ طَرزدَه دَرمان قِیلماقچِی بوُلِیشَه دِی:
اِنکار قِیلِیب بوُلمَیدِیگَن مَنَه بُو اِیچکِی اِضطِرابلَرنِی هِیچ کِیم کوُرمَسلِیککَه آلِیب کِیتَه آلمَیدِی یاکِی اوُنِی بِیر مُعَمّا صِیفَتِیدَه اِنکار قِیلَه آلمَیدِی، بُوگوُنگِی کوُندَگِی جَمِیعیَتدَگِی اِنسانلَرنِینگ آرامِیشِی وَ اِیچکِی دُنیاسِی تِیهنالاگِیَه عَصرِینِی بوُزِیب بوُلغَب تَشلَه گَن، اَنَه اوُشَه بوُزغوُنچِیلِیکلَرنِی اَثَرلَرِیدَن بِیرِی شادلِیکنِی، حُورسَندچِیلِیکنِی،آرامِیشنِی کَمَه یِیب کِیتگَنلِیگِیدوُر.
سِکوُلار پسِیحالاگلَر سَلامَتلِیک پسِیحالاگِیَه سِی صاحَه سِی بُویِیچَه وَ اِجابِی پسِیحالاگِیَه شَکلِیدَه “مَسئوُلِیَت” وَ “شَخصِی آنگگَه” اَساسلَنگَن شادلِیک،بَخت توُشوُنچَه سِیگَه کوُپراق اِعتِبار قَرَه تِیشگَن، اوُلَرنِی اِعتِقادِی بوُیِیچَه اِنسان اوُز حَیاتِینِی فَقَط عَقلِینِی قُدرَتِی آرقَه لِی، حِیس- توُیغوُلَرِی وَ شَخصِی قابِیلِیَتِیگَه تَیَه نِیب، خُداگَه وَ شَرِیعَت قانوُنلَرِیگَه،قَلبگَه سوُیَنمَه گَن حالدَه باشقَه رِیشِی وَ اوُزِی کوُزلَه گَن آرامِیشنِی هَم قوُلگَه کِیرِیتِیشِی موُمکِین.
سِکوُلارِیستلَر اوُزلَرِینِینگ مَنَه بُو پسِیحالاگِیَه لَرِی بِیلَن حِسِّیاتگَه،فِکرگَه،شَخصِی مَنفَعَتلَرگَه، اِنسان وَ حَیواندَگِی مُشتَرَک غَرِیضَه لَرگَه سوُیَنگَن حالدَه شادلِیکنِی،بَختنِی قِیدِیرِیب یوُرِیشِیبدِی، اوُلَر اوُزلَرِینِی مُرِیدلَرِیگَه هَم شوُنِی تَعلِیم بِیرِیشَه دِیکِی، هَر بِیر شَخص هَر قَندَی قِیمَتگَه وَ هَر قَندَی شِیوَه گَه کوُرَه بُولسَه هَم،کوُپراق فایدَه نِی وَ کوُپراق لَذَّتنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش آرقَه لِی اوُزِی اوُچُون مَنَه بوُندَی شادلِیکنِی،بَختنِی تَعمِینلَشگَه مَسئوُلدِیر.
آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، سِکوُلارِیزم دِینِینِینگ مَنَه بُو یُولِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِینگ یوُلِیگَه توُغرِی کِیلمَیدِی، اوُلَرنِی هَر بِیرِی اَلاهِیدَه یُولدَن کِیتِیشیَپتِی؛ اِسلامدَه شادلِیک،بَخت قَلبدَه جایلَشگَن، اَمّا سِکوُلارِیستلَرنِینگ پسِیحالاگِیَه سِیدَه شادلِیک وَ بَختنِی اِندِیوِیدِی اَلِیزمگَه اَساسلَنگَن وَ قَلبدَن تَشقَه رِیدَگِی صاف رُوحِی حالَت بوُلِیب، شَخصگَه مَنَه بُو شادلِیک وَ آرامِیشنِی اوُزلَرِیدَن تَشقَه رِیدَگِی توُپالاندَن،قَلبلَرِینِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُننِی تَشقَه رِیسِیدَن قِیدِیرِیش کِیرَک دِیب توُشوُنتِیرَه دِی.
اِسلام اَلله نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرِی تامانِیدَن کانترال قِیلِینگَن “وَظِیفَه لَرنِی” وَ “عَقل یوُرگِیزِیشنِی” تَصدِیقلَش آرقَه لِی، “قَلبنِی” شادلِیک قَرار تاپَه دِیگَن جای دِیب بِیلَه دِی. حَتَّی قَلبنِی فَهملَش وَ دَرک قِیلِیش، عَقل یوُرگِیزِیش جایِی دِیب حِسابلَیدِی: «فَتَکُونَ لَهُم قُلُوبٌ یَعقِلُونَ بِهَا» (حج/ 46) اَخِیر اوُلَر ( یَعنِی مَککَه مُشرِکلَرِی) یِیر یوُزِیدَه سَیر قِیلِیب – اَیلَنمَیدِیلَرمِی، ( اَنَه اوُشَندَه) اوُلَر اوُچُون دانا دِیللَر، تِینگلَیدِیگَن قوُلاقلَر بوُلوُر اِیدِی. زِیرا، کوُزلَر کوُر بوُلمَس، بَلکِی کوُکرَکلَردَگِی قَلبلَر کوُر بوُلوُر. «لَهُم قُلُوبٌ لاَیَفقَهُونَ بِهَا…» (اعراف/179)، اوُلَرنِینگ دِیللَرِی بارُو اَنگلَی آلمَیدِیلَر، کوُزلَرِی بارُو کوُرَه آلمَیدِیلَر، قوُلاقلَرِی بارُو اِیشِیتمَیدِیلَر.
مَنَه بُو بِیزلَرنِینگ مِللَتِیمِیز عَصرلَر آلدِین قوُلگَه کِیرِیتگَن وَ اوُزِیگَه خاص مَدَنِیَتِی، گِیاگرَه فِیَه سِیگَه کوُرَه قَلبِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُن نَظَردَه توُتگَن شادلِیکنِی، بَختنِی وُجُودگَه کِیلتِیرگَن توُغرِی دَرک حِسابلَه نَه دِی، حَتَّی سِیاچَه مانَه یا سِیاجامَه دانَه” نِی عَوام حَلقنِینگ مَخصُوص آهَنگِی) وَ دَرَّه اِی”نِی (شَیخلَرنِینگ مَخصُوص آهَنگِی) کوُیلَشگَن پَیتِیدَه هَم،اَگَر چِیتدَن بِیر آدَم کِیلِیب بوُنِی اِیشِیتسَه، بوُلَر عَزَدارلِیک قِیلِیشیَپتِی دِیب اوُیلَیدِی، اَلبَتَّه حاضِردَه هَم شوُندَی دِیب فِکرلَه شَه دِی، لِیکِن اَصلِیدَه اوُلَر مَنَه بُو اُوصلوُب بِیلَن دِیللَرِینِی شاد قِیلِیب حوُرسَند بوُلِیشیَپتِی، اوُلَر اِیچ – اِیچلَرِیدَن خوُشنوُد بوُلِیشیَپتِی. مَنَه بوُندَی اُوصلوُبلَر اَکثَر مُسُلمان مِللَتِینِی یا دُنیادَگِی کافِر مِللَتلَرنِی اوُرتَه سِیدَه هَم مَوجُود.
مَنَه بُو اوُصلوُبلَر شَخصگَه نِسبَتاً بَرقَرار شادلِیکنِی،بَختنِی نَوِینِی بِیرَه دِی، لِیکِن چِیتدَن کِیلتِیرِیلگَن وَ مَحَلِّی مِللَتنِی مَعنَوِیَتِیگَه توُغرِی کِیلمَیدِیگَن،مَخصُوصاً اِسلام مَعنَوِیَتِیگَه توُغرِی کِیلمَیدِیگَن توُپالانلَر،اِسلام مَعنَوِیَتِینِی یَحشِی تَنِیگَن وَ اِیچکِی آرامِیش،اوُرِینلِی شادلِیک وَ بَختنِی تاتِیب کوُرگَن شَخصلَر اوُچُون وَقتِینچَه لِیک هَیَجاننِی،هَمدَه اوُتکِینچِی یالغان شادلِیکنِی کِیلتِیرَه دِی، اِنسانلَرنِی فِطرَتِیگَه مُخالِف بوُلگَن اَنَه بُو توُپالان نِهایَه سِیگَه یِیتگَچ، مَنَه بُو مَراسِیمدَه اِیشتِراک اِیتگَنلَرنِی اَکثَرِی بِیر نَوع وَقتِینچَه لِیک توُشکِینلِیککَه وَ حَتَّی وَقتِینچَه لِیک چَلکَشلِیکلَرگَه دوُچار بوُلِیشَه دِی. شُو یِیردَه آچِیق – آیدِین بوُلَه دِیکِی، اِسلام شادلِیک وَ بَختنِی ساغلام وَ اوُرِینلِی بوُلِیشِیدَن تَشقَه رِی اوُنِی کَیفِیَتِیگَه وَ بَرقَرار بوُلِیشِیگَه هَم اَهَمِیَت بِیرَه دِی، فَقَط اوُنِی مِقدارِینِی نَظَردَه توُتمَیدِی. مَنَه بُو نِعمَتلَرنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش بَرابَرِیدَه سَمِعنا وَ اَطَعنا دِیب اِطاعَت قِیلِیشِیمِیز لازِم بوُلَه دِی.
سِین لا اِلَهَ – اِلا الله وَ محمد رسول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّمنِی تِیلِینگگَه آلگَه نِینگدَن سوُنگ، دَرحَقِیقَت سِین بوُتوُن حَیاتِینگنِی وَ حَتَّی اوُلِیش اوُصلوُبِینگنِی هَم اَلله نِی قوُلِیگَه تاپشِیرگَن بوُلَه سَن: قُلْ إِنَّ صَلاَتِی وَنُسُکِی وَمَحْیَایَ وَمَمَاتِی لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ* لاَ شَرِیکَ لَهُ وَبِذَلِکَ أُمِرْتُ وَأَنَاْ أَوَّلُ الْمُسْلِمِینَ(انعام/162)[1]
بُو حَیاتدَه اَلله گَه تِیگِیشلِی بوُلگَن نَرسَه لَردَن یَنَه بِیرِی شادلِیک وَ بَختدوُر. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی اَلله بِیزلَرگَه قَیسِی نَرسَه اوُچُون شاد بوُلِیشِیمِیزنِی بوُیوُرگَن بوُلسَه، بِیز هَم شوُ اِیشنِی قِیلَه مِیز، قَیسِی اِیشلَرگَه نِسبَتاً حَفَه بوُلِیب خَواطِرلَه نِیشنِی بُویُورگَن بوُلسَه، بِیز هَم شوُ اِیشنِی قِیلَه مِیز. مَنَه شُو یِیردَه فَقَط اَلله دُنیا وَ آخِیرَتدَه هَم کوُلدِیرَه دِی وَ هَم یِیغلَه تَه دِی، دِییَه آلَه مِیز، اَلله تَعالَی قوُیِیدَگِی مُقَدِّیمَه بِیلَن مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: أَلَّا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى *.وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَى*. وَأَنَّ سَعْیَهُ سَوْفَ یُرَى * . ثُمَّ یُجْزَاهُ الْجَزَاء الْأَوْفَى*. وَأَنَّ إِلَى رَبِّکَ الْمُنتَهَى * . وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَأَبْکَى *. وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْیَا (نجم/36-44). هِیچ بِیر کوُتَرگوُچِی ( یَعنِی گوُناهکار جان) اوُزگَه جاننِینگ یوُکِینِی ( یَعنِی گوُناهِینِی) کوُتَرمَس! ** اِنسان اوُچُون فَقَط اوُزِی قِیلگَن حَرَکَتگِینَه بوُلوُر ( یَعنِی اوُزگَه لَرنِینگ قِیلگَن یَحشِی عَمَللَرِیدَن اوُنگَه بِیران فایدَه یِیتمَس)! ** اوُنِینگ قِیلگَن سَعی- حَرَکَتِی اِیسَه یَقِیندَه ( قِیامَت کوُنِیدَه) کوُرِینوُر.** سوُنگرَه اوُ ( اوُشَه سَعی- حَرَکَتِی اوُچُون) توُلَه – توُکِیس جَزا مُکافات آلوُر. ** اَلبَتَّه آخِیرگِی چِیگَرَه یالغِیز پَروَردِیگارِینگِیز آلدِیگَه (بارماقلِیک) دِیر.** اَلبَتَّه کوُلدِیرگَن هَم، یِیغلَتگَن هَم اوُنِینگ اوُزِیدِیر. ** اَلبَتَّه اوُلدِیرگَن هَم، تِیرِیلتِیرگَن هَم اوُنِینگ اوُزِیدِیر.
(دوامی بار…….)
[1] بگو: نماز و عبادت و زیستن و مردن من از آن خدا است که پروردگار جهانیان است. خدا را هیچ شریکی نیست، و به همین دستور داده شدهام، و من اوّلین مسلمان هستم .