Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(10- қисм)
Очиқ ва ошкор кўриниб турганидек, бизлар аллох таоло рози бўлган ва ўзини қонунида баён қилган нарсага хурсанд бўламиз ва аллох таоло соғлом фитрат ва қонунларини воситасида таъйин қилган нарсаларга хафа бўлиб ғамгин бўламиз, демак фақатгина аллох таоло дунё ва охиратда кулдириб хурсанд қилади ва фақат у зотгина йиғлатиб ғамгин қилади,
« وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَأَبْکَى»
Аллох таоло рози бўлган ва аллох яхши кўрган барқарор шодлик ва бахтни дастасига “ўринли ва мусбат шодлик” деймиз, умумий суратда бу турдаги шодликларни уч дастага тақсим қилинади:
1-Биринчиси аллохни шариатидаги қонунларига эргашиш сабабли вужудга келган шодлик бўлиб, у қалбларга шифо бўлади.
Чунки аввалги кундаёқ аллох таоло одам алайхиссаломга мархамат қиладики:
قُلْنَا اهْبِطُواْ مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ (بقره/38)
“У жойдан (жаннатдан) хаммангиз тушинг”, дедик. “Бас, сизларга мен тарафимдан хидоят келганида, шу хақ йўлга эргашган кишиларга хавфу хатар йўқ ва улар ғамгин бўлмайдилар”.
Яъни аллохни шариатидаги қонунга эргашишлик қўрқувни, ғам ва андухни йўқолиши ва шодликни, бахтни қўлга киритиш билан биробардур. Шу ерда аллох таоло яна мархамат қиладики:
یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْکُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ* قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ (یونس/58-57)[1]
Эй инсонлар, сизларга парвардигорингиз томонидан панд- насихат,дилларингиздаги бузуқ эътиқодлардан иборат нарсаларга шифо ва иймон келтирган зотлар учун хидоят ва рахмат (яъни қуръон) келди. * (Эй Мухаммад), айтинг: “Аллохнинг фазлу мархамати ( яъни ислом) ва рахмат- мехрибонлиги ( яъни қуръон) билан – мана шу ( неъмат) билан шод- хуррам бўлсинлар. (Зеро), бу улар тўплайдиган мол- дунёларидан яхшироқдир.”
Аллох таоло яна таъкидлайдики, танхо у зотни шариат қонунларига эргашадиган ва шу тарзда амалда бизларни роббимиз фақат парвардигордур,дейдиган кишилар қиёматда хам шод ва ғам-андухдан узоқда бўлишади:
إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ * أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ خَالِدِینَ فِیهَا جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ (احقاف/13-14)
Албатта “парвардигоримиз аллохдир”,деган, сўнгра (тўғри йўлда) устувор бўлган зотлар учун хавфу – хатар йўқдир ва улар ғамгин бўлмаслар. * Ана ўшалар жаннат эгалари бўлиб, у жойда мангу қолурлар. (Бу) улар қилиб ўтган амалларининг мукофотидир.
Бу ерда бандалар учун қобилиятларига муносиб равишда шодликни вужудга келтирадиган турли- хил йўллар очилади, бир кишини қобилияти тижоратда ё тиббиётда кўринади ва у ўзи учун шу йўл орқали шодликни вужудга келтиради, бошқа бир киши эса кўча тозалаш,мухандислик, қишлоқ хўжалиги, қурилиш, таълим тизимида, оёқ кийимлар ишлаб чиқариш бўйича ўзига шодликни вужудга келтиради, бундан бошқа жуда кўп йўлларни аллохни шариати мусулмонларга кўрсатган, мусулмонлар ана ўша йўллардан бир нечаси орқали ўзларига шодликни вужудга келтиришади: масалан риё ва миннат қилмаган холда ва озор- азият етказмасдан аллохни йўлида инфоқ- эхсон қилишлик, бу иш хам ғам ва андухни йўқолишига сабаб бўлади. Нима учун? Чунки шахс аллох таоло буни ўрнига унга бошқа нарса беришини яхши билади ва ана ўша мукофотга сазовор бўлишга ва ундан қабул қилинишига умидвор бўлади. Шу нарса қўрқув ва ғамни кетишига ва шодликни келишига боис бўлади. Шу тарзда пул билан хам шодликни сотиб олишга имкон топилади.
مَّثَلُ الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی کُلِّ سُنبُلَةٍ مِّئَةُ حَبَّةٍ وَاللّهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ .(بقره/261)
Аллох йўлида молларини инфоқ- эхсон қиладиган кишиларнинг мисоли худди хар бир бошоғида юзтадан дони бўлган еттита бошоқни ундириб чиқарган бир дона донга ўхшайди. (Яъни, қилинган бир яхшилик етти юз баробар бўлиб қайтишига ишора қилинмоқда.) аллох истаган кишиларига бир неча баробар қилиб беради. Аллох (фазлу карами) кенг,билгувчидир.
الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ ثُمَّ لاَ یُتْبِعُونَ مَا أَنفَقُواُ مَنّاً وَلاَ أَذًى لَّهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ (بقره/261-262).
Молларини аллох йўлида сарфлаб, сўнгра берган нарсаларига миннат ва озорни эргаштирмайдиган зотлар учун парвардигорлари хузурида улуғ ажр бордир. Улар учун хеч қандай хавфу хатар йўқ ва улар ғамгин бўлмайдилар.
Мана шу ерда шуни айтса бўладики, инсонларнинг истеъдодларига ва қобилиятларига кўра аллохни шариатидаги қонунларда шодликни вужудга келтириш йўллари мавжуд.
2-Аллох яхши кўрадиган шодликни навларидан яна бири, душманшуносийни ва душманларни даражаларга ажратишни фахмлашдан келиб чиқадиган шодликдур.
Аллох таоло намозни таълим бергандан сўнг, шодликни вужудга келтиришнинг мана бу манбаъсини мўъминлар учун хадис ва фиқх китобларида мавжуд бўлган ўнлаб хукмларни ва минглаб суннатларни таълим беришдан олдин ўргатди. Яъни душманшуносийни ва душманларни даражаларга ажратишни ўргатиш ва таълим берилиши биринчи даражали ишлар қаторига киради, албатта бошқа ахкомларга амал қилиш хам шодликни вужудга келтирадиган манбаълардан хисобланади,аммо мана бу шодлик зарурийроқ бўлиб биринчи даражада туради.
Мана бу шаръий душманшуносийни ва душманларни шаръий даражаларга ажратишни самараларидан бири, маваддах жихатидан мусулмонларга яқинроқ бўлган томоннинг мусулмонлардан узоқроқ бўлган томонни устидан қозонган ғалабаси билан шод ва хурсанд бўлишдан иборат, хатто агар ёмон бир кофир жамият ва гурухнинг ундан кўра ёмонроқ бўлган кофир жамиятни устидан қозонган ғалабаси хам бўлиши мумкин, аллох таоло ёмонни ва ёмонроқни ва энг ёмон даражаларни ўзи таъйин қилган. Бу мусулмонларнинг учинчи даражали душмани бўлган насронийларнинг мусулмонларга иккинчи даражали душман бўлган мажусларни устидан қозонган ғалабасига ўхшайди, бу ерда мусулмонлар румлик насронийларнинг ғалабасига хурсанд бўлишган эди ва аллох таоло уларга бир башорат сифатида хушхабар берадики:
وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ * فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ (روم/3-4)
(Лекин) улар (яъни румликлар) бу мағлубиятларидан сўнг бир неча йил ичида албатта ғалаба қилажаклар. Аввалу охир барча иш аллохнинг (измида)дир. Ўша кунда мўъминлар аллох (румликларни) ғолиб қилгани сабабли шодланурлар.
(давоми бор……..)
[1] ای مردمان ! از سوی پروردگارتان برای شما اندرزی (جهت رهنمود زندگی ) و درمانی برای چیزهائی که در سینهها است آمده است و هدایت و رحمت برای مؤمنان است. بگو:به فضل و رحمت خدا – به همین ( نه چیز دیگری ) – باید مردمان شادمان شوند . این بهتر از چیزهائی است که جمع می کنند.