مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(10- قیسم)
آچِیق وَ آشکار کوُرِینِیب توُرگَه نِیدِیک، بِیزلَر اَلله تَعالَی راضِی بوُلگَن وَ اوُزِینِی قانوُنِیدَه بَیان قِیلگَن نَرسَه گَه حوُرسَند بوُلَه مِیز وَ اَلله تَعالَی ساغلام فِطرَت وَ قانوُنلَرِینِی واسِیطَه سِیدَه تَعیِین قِیلگَن نَرسَه لَرگَه حَفَه بوُلِیب غَمگِین بوُلَه مِیز، دِیمَک فَقَطگِینَه اَلله تَعالَی دُنیا وَ آخِیرَتدَه کوُلدِیرِیب حوُرسَند قِیلَه دِی وَ فَقَط اوُ ذاتگِینَه یِیغلَه تِیب غَمگِین قِیلَه دِی « وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَأَبْکَى»
اَلله تَعالَی راضِی بوُلگَن وَ اَلله یَحشِی کوُرگَن بَرقَرار شادلِیک وَ بَختنِی دَستَه سِیگَه “اوُرِینلِی وَ مُثبَت شادلِیک” دِییمِیز، عُمُومِی صُورَتدَه بُو طوُردَگِی شادلِیکلَرنِی اوُچ دَستَه گَه تَقسِیم قِیلِینَه دِی:
- بِیرِینچِیسِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرِیگَه اِیرگَه شِیش سَبَبلِی وُجُودگَه کِیلگَن شادلِیک بوُلِیب، اوُ قَلبلَرگَه شِفا بوُلَه دِی.
چوُنکِی اَوَّلگِی کوُندَه یاق اَلله تَعالَی آدَم عَلَیهِ السَّلامگَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: قُلْنَا اهْبِطُواْ مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ (بقره/38) “اوُ جایدَن (جَنَّتدَن) هَمَّه نگِیز توُشِینگ”، دِیدِیک. “بَس، سِیزلَرگَه مِین طَرَفِیمدَن هِدایَت کِیلگهُ نِیدَه، شُو حَق یوُلگَه اِیرگَشگَن کِیشِیلَرگَه حَوفوُ خَطَر یوُق وَ اوُلَر غَمگِین بوُلمَیدِیلَر.”
یَعنِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه اِیرگَه شِیشلِیک قوُرقوُونِی،غَم وَ اَندوُهنِی یوُقالِیشِی وَ شادلِیکنِی،بَختنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش بِیلَن بَرابَردوُر. شوُ یِیردَه اَلله تَعالَی یَنَه مَرحَمَت قِیلَه دِیکِی: یَا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْکُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّکُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِی الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِینَ* قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ (یونس/58-57)[1] اِی اِنسانلَر،سِیزلَرگَه پَروَردِیگارِینگِیز تامانِیدَن پَند – نَصِیحَت،دِیللَرِینگِیزدَگِی بوُزُوق اِعتِقادلَردَن عِبارَت نَرسَه لَرگَه شِفا وَ اِیمان کِیلتِیرگَن ذاتلَر اوُچُون هِدایَت وَ رَحمَت ( یَعنِی قُرآن) کِیلدِی. ** (اِی مُحَمَّد)، اَیتِینگ: “اَلله نِینگ فَضلوُ مَرحَمَتِی ( یَعنِی اِسلام) وَ رَحمَت – مِهرِبانلِیگِی ( یَعنِی قُرآن) بِیلَن – مَنَه شوُ( نِعمَت) بِیلَن شاد- حوُررَم بوُلسِینلَر. ( زِیرا)، بُو اوُلَر توُپلَیدِیگَن مال- دُنیالَرِیدَن یَحشِیراقدِیر.”
اَلله تَعالَی یَنَه تَعکِیدلَیدِیکِی، تَنها اوُ ذاتنِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیگَه اِیرگَه شَه دِیگَن وَ شوُ طَرزدَه عَمَلدَه بِیزلَرنِی رَبِّیمِیز فَقَط پَروَردِیگاردوُر، دِییدِیگَن کِیشِیلَر قِیامَتدَه هَم شاد وَ غَم – اَندوُهدَن اوُزاقدَه بوُلِیشَه دِی: إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ * أُوْلَئِکَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ خَالِدِینَ فِیهَا جَزَاء بِمَا کَانُوا یَعْمَلُونَ (احقاف/13-14) اَلبَتَّه “پَروَردِیگارِیمِیز اَلله دِیر”، دِیگَن، سوُنگرَه (توُغرِی یوُلدَه) اوُستوُوار بوُلگَن ذاتلَر اوُچوُن حَوفوُ- خَطَر یوُقدِیر وَ اوُلَر غَمگِین بوُلمَسلَر. * اَنَه اوُشَه لَر جَنَّت اِیگَه لَرِی بوُلِیب، اوُ جایدَه مَنگوُ قالوُرلَر. ( بُو) اوُلَر قِیلِیب اوُتگَن عَمَللَرِینِینگ مُکافاتِیدِیر.
بُو یِیردَه بَندَه لَر اوُچوُن قابِیلِیَتلَرِیگَه مُناسِب رَوِیشدَه شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِیگَن توُرلِی- هِیل یوُللَر آچِیلَه دِی، بِیر کِیشِینِی قابِیلِیَتِی تِجارَتدَه یا طِبِّیاتدَه کوُرِینَه دِی وَ اوُ اوُزِی اوُچُون شوُ یوُل آرقَه لِی شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی، باشقَه بِیر کِیشِی اِیسَه کوُچَه تازَه لَش،مُهَندِسلِیک، قِیشلاق حُوجَه لِیگِی، قوُرِیلِیش، تَعلِیم تِیزِیمِیدَه،آیاق کِییِیملَر اِیشلَب چِیقَه رِیش بوُیِیچَه اوُزِیگَه شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی، بوُندَن باشقَه جوُدَه کوُپ یوُللَرنِی اَلله نِی شَرِیعَتِی مُسُلمانلَرگَه کوُرسَتگَن، مُسُلمانلَر اَنَه اوُشَه یوُللَردَن بِیر نِیچَه سِی آرقَه لِی اوُزلَرِیگَه شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشَه دِی: مَثَلاً رِیا وَ مِنَّت قِیلمَه گَن حالدَه آزار- اَذِیَت یِیتکَزمَسدَن اَلله نِی یوُلِیدَه اِنفاق- اِحسان قِیلِیشلِیک، بُو اِیش هَم غَم وَ اَندوُهنِی یوُقالِیشِیگَه سَبَب بُولَه دِی. نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی شَخص اَلله تَعالَی بوُنِی اوُرنِیگَه اوُنگَه باشقَه نَرسَه بِیرِیشِینِی یَحشِی بِیلَه دِی وَ اَنَه اوُشَه مُکافاتگَه سَزاوار بوُلِیشگَه وَ اوُندَن قَبوُل قِیلِینِیشِیگَه اوُمِیدوار بوُلَه دِی. شُو نَرسَه قورُقوُو وَ غَمنِی کِیتِیشِیگَه وَ شادلِیکنِی کِیلِیشِیگَه باعِث بوُلَه دِی. شُو طَرزدَه پوُل بِیلَن هَم شادلِیکنِی ساتِیب آلِینِیشِیگَه اِمکان تاپِیلَه دِی.
- مَّثَلُ الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتْ سَبْعَ سَنَابِلَ فِی کُلِّ سُنبُلَةٍ مِّئَةُ حَبَّةٍ وَاللّهُ یُضَاعِفُ لِمَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ .(بقره/261) اَلله یوُلِیدَه ماللَرِینِی اِنفاق- اِحسان قِیلَه دِیگَن کِیشِیلَرنِی مِثالِی حوُددِی هَر بِیر باشاغِیدَه یوُزتَه دَن دانِی بوُلگَن یِیتتِیتَه باشاقنِی اوُندِیرِیب چِیقَرگَن بِیر دانَه دانگَه اوُحشَیدِی. ( یَعنِی، قِیلِینگَن بِیر یَحشِیلِیک یِیتتِی یُوز بَرابَر بوُلِیب قَیتِیشِیگَه اِیشارَه قِیلِینماقدَه.) اَلله اِیستَه گَن کِیشِیلَرِیگَه بِیر نِیچَه بَرابَر قِیلِیب بِیرَه دِی. اَلله (فَضلوُ کَرَمِی) کِینگ،بِیلگوُچِیدِیر.
-الَّذِینَ یُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِی سَبِیلِ اللّهِ ثُمَّ لاَ یُتْبِعُونَ مَا أَنفَقُواُ مَنّاً وَلاَ أَذًى لَّهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ (بقره/261-262). ماللَرِینِی اَلله یوُلِیدَه صَرفلَب، سوُنگرَه بِیرگَن نَرسَه لَرِیگَه مِنَّت وَ آزارنِی اِیرگَشتِیرمَیدِیگَن ذاتلَر اوُچُون پَروَردِیگارلَرِی حوُضُورِیدَه اوُلوُغ اَجر باردِیر. اوُلَر اوُچُون هِیچ قَندَی حَوفُو خَطَر یوُق وَ اوُلَر غَمگِین بوُلمَیدِیلَر.
مَنَه بُو یِیردَه شوُنِی اَیتسَه بوُلَه دِیکِی، اِنسانلَرنِینگ اِستِعدادلَرِیگَه وَ قابِیلِیَتلَرِیگَه کوُرَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَه شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیش یوُللَرِی مَوجُود.
- اَلله یَحشِی کوُرَه دِیگَن شادلِیکنِی نَوعلَرِیدَن یَنَه بِیرِی، دُشمَنشوُناسِینِی وَ دُشمَنلَرنِی دَرَجَه لَرگَه اَجرَه تِیشنِی فَهملَشدَن کِیلِیب چِیقَه دِیگَن شادلِیکدوُر.
اَلله تَعالَی نَمازنِی تَعلِیم بِیرگَندَن سُونگ، شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرِیشنِینگ مَنَه بُو مَنبَع سِینِی مُؤمِنلَر اوُچُون حَدِیث وَ فِقه کِتابلَرِیدَه مَوجُود بوُلگَن اوُنلَب حُکملَرنِی وَ مِینگلَب سُنَّتلَرنِی تَعلِیم بِیرِیشدَن آلدِین اوُرگَتدِی. یَعنِی دُشمَنشوُناسِینِی وَ دُشمَنلَرنِی دَرَجَه لَرگَه اَجرَه تِیشنِی اوُرگَه تِیش وَ تَعلِیم بِیرِیلِیشِی بِیرِینچِی دَرَجَه لِی اِیشلَر قَطارِیگَه کِیرَه دِی، اَلبَتَّه باشقَه اَحکاملَرگَه عَمَل قِیلِیش هَم شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِیگَن مَنبَع لَردَن حِسابلَه نَه دِی، اَمّا مَنَه بُو شادلِیک ضَرُورِیراق بوُلِیب بِیرِینچِی دَرَجَه دَه توُرَه دِی.
مَنَه بُو شَرعِی دُشمَنشوُناسِینِی وَ دُشمَنلَرنِی شَرعِی دَرَجَه لَرگَه اَجرَه تِیشنِی ثَمَرَه لَرِیدَن بِیرِی، مَوَدَّه جِهَتِیدَن مُسُلمانلَرگَه یَقِینراق بوُلگَن تاماننِینگ مُسُلمانلَردَن اوُزاقراق بوُلگَن تاماننِی اوُستِیدَن قاذانگَن غَلَبَه سِی بِیلَن شاد وَ حُورسَند بوُلِیشدَن عِبارَت، حَتَّی اَگَر یامان بِیر کافِر جَمِیعیَت وَ گوُرُوهنِینگ اوُندَن کوُرَه یامانراق بُولگَن کافِر جَمِیعیَتنِی اوُستِیدَن قاذانگَن غَلَبَه سِی هَم بوُلِیشِی موُمکِین، اَلله تَعالَی یاماننِی وَ یامانراقنِی وَ اِینگ یامان دَرَجَه لَرنِی اوُزِی تَعیِین قِیلگَن. بُو مُسُلمانلَرنِینگ اوُچِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَنِی بوُلگَن نَصرانِیلَرنِینگ مُسُلمانلَرگَه اِیککِینچِی دَرَجَه لِی دُشمَن بوُلگَن مَجُوسلَرنِی اوُستِیدَن قاذانگَن غَبَلَه سِیگَه اوُحشَیدِی، بُو یِیردَه مُسُلمانلَر رُوملِیک نَصرانِیلَرنِینگ غَلَبَه سِیگَه حوُرسَند بوُلِیشگَن اِیدِی وَ اَلله تَعالَی اوُلَرگَه بِیر بَشارَت صِیفَتِیدَه حوُشخَبَر بِیرَه دِکِی: وَهُم مِّن بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَیَغْلِبُونَ * فِي بِضْعِ سِنِينَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ (روم/3-4) (لِیکِن) اوُلَر ( یَعنِی رُوملِیکلَر) بُو مَغلوُبِیَتلَرِیدَن سوُنگ بِیر نِیچَه یِیل اِیچِیدَه اَلبَتَّه غَلَبَه قِیلَه جَکلَر. اَوَّلوُ آخِیر بَرچَه اِیشلَر اَلله نِینگ (عِظمِیدَه )دِیر. اوُشَه کوُندَه مُؤمِنلَر اَلله (رُوملِیکلَرنِی)غالِب قِیلگَه نِی سَبَبلِی شادلَه نوُرلَر.
(دوامی بار…….)
[1] ای مردمان ! از سوی پروردگارتان برای شما اندرزی (جهت رهنمود زندگی ) و درمانی برای چیزهائی که در سینهها است آمده است و هدایت و رحمت برای مؤمنان است. بگو:به فضل و رحمت خدا – به همین ( نه چیز دیگری ) – باید مردمان شادمان شوند . این بهتر از چیزهائی است که جمع می کنند.