Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(15-қисм)
2-Аллох таоло шодликни бардавом ва доимий қилиш учун кўрсатган ўринлардан яна бири, бу аллохни қазо ва қадарига рози бўлиш ва қалб,забон,амалга ўхшаш ботин хамда зохирдаги илохий қадарга эътироз қилмасликдур.
Мўъмин шахс мана бу даражага етган пайтида, у дунёвий хаётнинг охират билан боғлиқ ўрни хақида аниқ ва хақиқий тасаввурга эга бўлади, бу нарса илохий қазо ва қадарга нисбатан рози бўлиб хурсанд бўлишига боис бўлади.
«لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى مَا فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِمَا آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ» (حدید/23)
Токи, сизлар қўлларингиздан кетган нарсага қайғурмагайсизлар ва ( аллох) ато этган нарса билан шодланиб (хаволаниб) кетмагайсизлар. Аллох барча кибр- хаволи, мақтанчоқ кимсаларни суймас.
Яъни бу ғам,умидсизлик, диққатчилик,тушкинликка тушиш ва инсонни шодлигига зарба уриши мумкин бўлган барча офатларнинг эшигини ёпиб ташлаш деганидур, яна бу аллох таоло бизларни вужудимизга бир эхтиёж сифатида жойлаб қўйган шодлик неъматини мухофизат қилиш демакдир, махсусан улар барча инсонларни ё жонлари, ё очлик, ё мол-давлат, ё фарзандлари, ё бошқа нарсалар орқали, шубхасиз имтихон қилинишларини тушуниб етган пайтларида, янада яхшироқ уни химоя қилишади:
وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (بقره/155)
Ва албатта сизларни хавфу хатар, очлик, молу- жон ва мева- чеваларни камайтириш каби нарсалар билан имтихон қиламиз. Бирор мусибат келганда: “албатта биз аллохнинг (бандаларимиз) ва албатта биз у зотга қайтгувчилармиз”, дейдиган собирларга хушхабар беринг (эй Мухаммад).
لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (آل عمران/186)
Албатта молу- жонларингизда имтихон қилинурсизлар ( яъни тангри таоло мол ва жонларингизга хилма- хил офату балолар юбориб, сизларнинг иймонингизни текшириб кўрар) ва албатта сизлардан илгари китоб берилган кимсалар томонидан ва мушриклар томонидан кўп азият – маломатлар эшитажаксизлар. Агар (озорларига) сабр- тоқат қилсангизлар ва аллохдан қўрқсангизлар (нажот топурсиз). Чунки бу иш ( яъни сабр- тоқатли бўлиб, аллохдан қўрқиш) ишларнинг мақсадга мувофиғидир.
Мана бу холатда инсон бу дунёдан икки хил тушунчага эга бўла олади:
1-Дунё фароғат ва охирги макон бўлиб, у ерда мушкилотлар ва ёқимсиз нарсалар бўлмаслиги керак. Хамма инсонларни хаётида албатта мушкилотлар мавжуд, энди агар инсон мана бу кўз- қарашга эга бўлар экан, у ана ўша мушкилотларга ва қийинчиликларга дучор бўлган пайтида, бу назарни самарасида уни кудокка,меркелга ва уларга ўхшаган минглаб кишиларнинг топган тақдири кутади……
2-Яна бир бошқа бир тушунча шуки, бу дунё ўткинчи, доимий бўлмаган имтихон майдони ва унда солих амалларни хосили қиёмат учун жамланади, ана бу қиёмат доимий ва хамиша мавжуддур. Мана бу кўз- қараш орқали инсон машаққатларни,қийинчиликларни осонлик билан қабул қилади ва мана бу хаётга ва ундаги қийинчиликларга сабр – тоқат қилиш хам осонроқ бўлади.
Мана бу равишдаги дунё қараш, шукр қилгувчи ва ижобий фикрдаги мўъминларни вужудга келтиради,
« لَئِن شَکَرْتُمْ لأَزِیدَنَّکُمْ»
У ўзини бор куч- қуввати билан ва барча шаръий асбоблардан фойдаланган холда, ана бу мақсадни қўлга киритиш учун қўлидан келганча харакат қилади, лекин натижани аллохга топширади, у илохий қазо ва қадарга рози бўлади ва шу равиш билан ботинидаги шодликни химоя қилиб уни мустахкамлайди.
Биз мана бу мўъминларни қарама- қаршисида илохий қазо ва қадарни тушуниб етмаган жуда кўп инсонларни кўрамиз, уларнинг атроф жахонга нисбатан дунё қарашлари шариатга мувофиқ эмас. Улар доимо ўзларини атрофларидаги манфий нуқталарни кўришади; улар доим атрофларидаги кишиларни, жамиятни нотўғри ишларидан шикоят қилишади, улар хатто ўзларини хаётларидан хам рози эмаслар, пулсизликдан ва моддий имкониятларни йўқлигидан нолишади. Мана бу шахслар ана бу манфий дунё қарашлари билан фақатгина ўзларини жисмларига зарба урибгина қолмасдан,балки улар ўзлари билан бошқаларни шодлигини хам нобуд қилишади.
3-Инсонлардаги шодликни янада бардавом бўлишига ёрдам берадиган учинчи энг асосий ўринлардан бири, бу охирги элчи орқали хабар берилган қиёматга ва ўлимдан кейинги дунёга иймон келтиришдан иборат.
Ислом мусулмонлар учун чизиб берган охирги мақсад ва орзу, фақат жаннат ва аллохнинг розилигидур. Шахс ўзини ихтиёри ва тўғри иймони билан озод холида ана ўша мақсадни қўлга киритиш сари харакат қилган пайтида, дунёда эга бўлган хамма нарсани хурсанд ва шод холда бу йўлда фидо қилиб юборади, у мана бу йўлда хар қанча харакат қилгани сари ана бу мақсадга янада яқинлашади ва ўзини вужудида розиликни хис қилади ва шодлигига шодлик қўшилади. Қаъқо Авсийга айтган эдиларки; бизларни жаннатга тарғиб қиладиган бирор нарсани бизларга айтгин. Шунда у : росулуллох саллаллоху алайхи васаллам у ерда бўладилар.
Бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турган нарса,дунё ва ундаги хаёт борасидаги шаръий тафсирга кўра, мужохид мусулмонларнинг оқибати иккита йўлга тақсим бўлади: биринчиси дунёдаги шодлик, иккинчиси шахидлик билан топган ўлимидан кейинги шодлиги бўлади, ўтган даврларда ўтиб кетган шахидлар бу нарсаларни қўлга киритишган.
قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَن يُصِيبَكُمُ اللّهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِندِهِ أَوْبِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُواْ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ(توبه/52)
(эй Мухаммад), айтинг: ” сизлар биз учун фақат икки яхшилик ( яъни шахид бўлишимиз ёки ғалаба қилишимиз)дан бирини кутмоқдасиз. Биз эса сизлар учун аллох сизларга ўз даргохидан ёки бизнинг қўлимиз билан бир азоб етказишини кутмоқдамиз. Бас, сизлар хам кутаверинглар, биз хам сизлар билан бирга кутгувчимиз.”
(давоми бор……..)