مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(15- قیسم)
- اَلله تَعالَی شادلِیکنِی بَردَوام وَ دائِمِی قِیلِیش اوُچُون کوُرسَتگَن اوُرِینلَردَن یَنَه بِیرِی، بُو اَلله نِی قَضا وَ قَدَرِیگَه راضِی بوُلِیش وَ قَلب،زَبان،عَمَلگَه اوُحشَش باطِن هَمدَه ظاهِردَگِی اِلاهِی قَدَرگَه اِعتِراض قِیلمَسلِیکدوُر.
مُؤمِن شَخص مَنَه بُو دَرَجَه گَه یِیتگَن پَیتِیدَه، اوُ دُنیاوِی حَیاتنِینگ آخِیرَت بِیلَن باغلِیق اوُرنِی حَقِیدَه اَنِیق وَ حَقِیقِی تَصَوُّرگَه اِیگَه بوُلَه دِی، بُو نَرسَه اِلاهِی قَضا وَ قَدَرگَه نِسبَتاً راضِی بوُلِیب حوُرسَند بوُلِیشِیگَه باعِث بوُلَه دِی. «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى مَا فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِمَا آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ» (حدید/23) تاکِی، سِیزلَر قوُللَرِینگِیزدَن کِیتگَن نَرسَه گَه قَیغوُرمَه گَیسِیزلَر وَ ( اَلله) عَطا اَیتگَن نَرسَه بِیلَن شادلَه نِیب (هَوالَه نِیب) کِیتمَه گَیسِیزلَر. اَلله بَرچَه کِبر هَوالِی، مَقتَنچاق کِیمسَه لَرنِی سوُیمَس.
یَعنِی بُو غَم، اوُمِیدسِیزلِیک، دِققَتچِیلِیک، توُشکِینلِیککَه توُشِیش وَ اِنساننِی شادلِیگِیگَه ضَربَه اوُرِیشِی موُمکِین بُولگَن بَرچَه آفَتلَرنِینگ اِیشِیگِینِی یاپِیب تَشلَش دِیگَه نِیدُور، یَنَه بُو اَلله تَعالَی بِیزلَرنِی وُجُودِیمِیزگَه بِیر اِیختِیاج صِیفَتِیدَه جایلَب قوُیگَن شادلِیک نِعمَتِینِی مُحافِظَت قِیلِیش دِیمَکدِیر، مَخصُوصاً اوُلَر بَرچَه اِنسانلَرنِی یا جانلَرِی، یا آچلِیک، یا مال- دَولَت، یا فَرزَندلَرِی، یا باشقَه نَرسَه لَر آرقَه لِی، شُبهَه سِیز اِمتِحان قِیلِینِیشلَرِینِی توُشوُنِیب یِیتگَن پَیتلَرِیدَه، یَنَدَه یَحشِیراق اوُلَرنِی حِمایَه قِیلِیشَه دِی:
- وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (بقره/155) وَ اَلبَتَّه سِیزلَرنِی حَوفوُ- خَطَر،آچلِیک، مالوُ- جان وَ مِیوَه- چِیوَه لَرنِی کَمَیتِیرِیش کَبِی نَرسَه لَر بِیلَن اِمتِحان قِیلَه مِیز. بِیرار مُصِیبَت کِیلگَندَه: “اَلبَتَّه بِیز اَلله نِینگ (بَندَه لَرِیمِیز) وَ اَلبَتَّه بِیز اوُ ذاتگَه قَیتگوُچِیلَرمِیز”، دِییدِیگَن صابِرلَرگَه حوُشخَبَر بِیرِینگ (اِی مُحَمَّد).
- لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (آل عمران/186) اَلبَتّه مالوُ- جانلَرِینگِیزدَه اِمتِحان قِیلِینُورسِیزلَر ( یَعنِی تَنگرِی تَعالَی مال وَ جانلَرِینگِیزگَه هِیلمَه – هِیل آفَتُو بَلالَر یوُبارِیب، سِیزلَرنِینگ اِیمانِینگِیزنِی تِیکشِیرِیب کوُرَر) وَ اَلبَتَّه سِیزلَردَن اِیلگَه رِی کِتاب بِیرِیلگَن کِیمسَه لَر تامانِیدَن وَ مُشرِکلَر تامانِیدَن کوُپ اَذِیَت – مَلامَتلَر اِیشِیتَه جَکسِیزلَر. اَگَر (آزارلَرِیگَه) صَبر- طاقَت قِیلسَنگِیزلَر وَ اَلله دَن قوُرقسَنگِیزلَر (نَجات تاپوُرسِیزلَر). چوُنکِی بُو اِیش ( یَعنِی صَبر- طاقَتلِی بوُلِیب، اَلله دَن قوُرقِیش) اِیشلَرنِینگ مَقصَدگَه مُوافِیغِیدِیر.
مَنَه بُو حالَتدَه اِنسان بُو دُنیادَگِی اِیککِی هِیل توُشوُنچَه گَه اِیگَه بوُلَه آلَه دِی:
- دُنیا فَراغَت وَ آخِیرگِی مَکان بوُلِیب، اوُ یِیردَه مُشکِلاتلَر وَ یاقِیمسِیز نَرسَه لَر بوُلمَسلِیگِی کِیرَک. هَمَّه اِنسانلَرنِی حَیاتِیدَه اَلبَتَّه مُشکِلاتلَر مَوجُود، اِیندِی اوُشَه مُشکِلاتلَرگَه وَ قِییِینچِیلِیکلَرگَه دوُچار بوُلگَن پَیتِیدَه، بُو نَظَرنِی ثَمَرَه سِیدَه اوُنِی کوُداککَه، مِیرکِیلگَه وَ اوُلَرگَه اوُحشَه گَن مِینگلَب کِیشِیلَرنِینگ تاپگَن تَقدِیرِی کوُتَه دِی……
- یَنَه بِیر باشقَه بِیر توُشوُنچَه شوُکِی، بُو دُنیا اوُتکِینچِی، دائِمِی بوُلمَه گَن اِمتِحان مَیدانِی وَ اوُندَه صالِح عَمَللَرنِی خاصلَب قِیامَت اوُچُون جَملَه نَه دِی، اَنَه بُو قِیامَت دائِمی وَ هَمِیشَه مَوجُوددِیر. مَنَه بُو کوُز- قَرَش آرقَه لِی اِنسان مَشَقَّتلَرنِی، قِییِینچِیلِیکلَرنِی آسانلِیک بِیلَن قَبوُل قِیلَه دِی وَ مَنَه بُو حَیاتگَه وَ اوُندَگِی قِییِینچِیلِیکلَرگَه صَبر- طاقَت قِیلِیش هَم آسانراق بوُلَه دِی.
مَنَه بُو رَوِیشدَگِی دُنیا قَرَش، شُکر قِیلگوُچِی وَ اِجابِی فِکردَگِی مُؤمِنلَرنِی وُجُودگَه کِیلتِیرَه دِی، « لَئِن شَکَرْتُمْ لأَزِیدَنَّکُمْ» اوُ اوُزِینِی بار کوُچ- قُوَّتِی بِیلَن وَ بَرچَه شَرعِی اَسبابلَردَن فایدَه لَنگَن حالدَه، اَنَه بُو مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش اوُچُون قوُلِیدَن کِیلگَنچَه حَرَکَت قِیلَه دِی، لِیکِن نَتِیجَه نِی اَلله گَه تاپشِیرَه دِی، اوُ اِلاهِی قَضا وَ قَدَرگَه راضِی بوُلَه دِی وَ شوُ رَوِیش بِیلَن باطِنِیدَگِی شادلِیکنِی حِمایَه قِیلِیب اوُنِی مُستَحکَملَیدِی.
بِیز مَنَه بُو مُؤمِنلَرنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه اِلاهِی قَضا وَ قَدَرنِی توُشوُنِیب یِیتمَه گَن چُودَه کوُپ اِنسانلَرنِی کوُرَه مِیز، اوُلَرنِینگ اَطراف جَهانگَه نِسبَتاً دُنیا قَرَشلَرِی شَرِیعَتگَه مُوَفَّق اِیمَس. اوُلَر دائِما اوُزلَرِینِی اَطرافلَرِیدَگِی مَنفِی نوُقطَه لَرنِی کوُرِیشَه دِی؛ اوُلَر دائِم اَطرافلَرِیدَگِی کِیشِیلَرنِی، جَمِیعیَتنِی ناتوُغرِی اِیشلَرِیدَن شِکایَت قِیلِیشَه دِی، اوُلَر حَتَّی اوُزلَرِینِی حَیاتلَرِیدَن هَم راضِی اِیمَسلَر، پوُلسِیزلِیکدَن وَ ماددِی اِمکانِیَتلَرنِی یوُقلِیگِیدَن نالِیشَه دِی. مَنَه بُو شَخصلَر اَنَه بُو مَنفِی دُنیا قَرَشلَرِی وَ بِیلَن فَقَطگِینَه اوُزلَرِینِی جِسملَرِیگَه ضَربَه اوُرِیبگِینَه قالمَسدَن،بَلکِی اوُلَر اوُزلَرِی بِیلَن باشقَه لَرنِی شادلِیگِینِی هَم نابوُد قِیلِیشَه دِی.
- اِنسانلَردَگِی شادلِیکنِی یَنَدَه بَردَوام بوُلِیشِیگَه یاردَم بِیرَه دِیگَن اوُچِینچِی اِینگ اَساسِی اوُرِینلَردَن بِیرِی، بُو آخِیرگِی اِیلچِی آرقَه لِی خَبَر بِیرِیلگَن قِیامَتگَه وَ اوُلِیمدَن کِییِینگِی دُنیاگَه اِیمان کِیلتِیرِیشدَن عِبارَت.
اِسلام مُسُلمانلَر اوُچُون چِیزِیب بِیرگَن آخِیرگِی مَقصَد وَ آرزُو، فَقَط جَنَّت وَ اَلله نِینگ راضِیلِیگِیدوُر. شَخص اوُزِینِی اِیختِیارِی وَ توُغرِی اِیمانِی بِیلَن آزاد حالِیدَه اَنَه اوُشَه مَقصَدنِی قوُلگَه کِیرِیتِیش سَرِی حَرَکَت قِیلگَن پَیتِیدَه، دُنیادَه اِیگَه بوُلگَن هَمَّه نَرسَه نِی حوُرسَند وَ شاد حالدَه بُو یوُلدَه فِدا قِیلِیب یُوبارَه دِی، اوُ مَنَه بُو یُولدَه هَر قَنچَه حَرَکَت قِیلگَه نِی سَرِی اَنَه بُو مَقصَدگَه یَنَدَه یَقِینلَه شَه دِی وَ اوُزِینِی وُجُودِیدَه راضِیلِیکنِی حِیس قِیلَه دِی وَ شادلِیگِیگَه شادلِیک قوُشِیلَه دِی. قَعقَاع اَوسِیگَه اَیتگَن اِیدِیلَرکِی؛ بِیزلَرنِی جَنَّتگَه تَرغِیب قِیلَه دِیگَن بِیرار نَرسَه نِی بِیزلَرگَه اَیتگِین. شوُندَه اوُ : رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وَسَلَّم اوُ یِیردَه بوُلَه دِیلَر.
بُو یِیردَه آچِیق- آیدِین کوُرِینِیب توُرگَن نَرسَه، دُنیا وَ اوُندَگِی حَیات بارَه سِیدَگِی شَرعِی تَفسِیرگَه کوُرَه، مُجاهِد مُسُلمانلَرنِینگ عاقِبَتِی اِیککِیتَه یوُلگَه تَقسِیم بوُلَه دِی: بِیرِینچِیسِی دُنیادَگِی شادلِیک، اِیککِینچِیسِی شَهِیدلِیک بِیلَن تاپگَن اوُلِیمِیدَن کِییِینگِی شادلِیگِی بوُلَه دِی، اوُتگَن دَورلَردَه اوُتِیب کِیتگَن شَهِیدلَر بُو نَرسَه لَرنِی قوُلگَه کِیرِیتِیشگَن.
قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَن يُصِيبَكُمُ اللّهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِندِهِ أَوْبِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُواْ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ(توبه/52) (اِی مُحَمَّد)، اَیتِینگ: “سِیزلَر بِیز اوُچُون فَقَط اِیککِی یَحشِیلِیک ( یَعنِی شَهِید بوُلِیشِیمِیز یاکِی غَلَبَه قِیلِیشِیمِیز)دَن بِیرِینِی کوُتماقدَه سِیز. بِیز اِیسَه سِیزلَر اوُچُون اَلله سِیزلَرگَه اوُز دَرگاهِیدَن یاکِی بِیزنِینگ قوُلِیمِیز بِیلَن بِیر عَذاب یِیتکَه زِیشِینِی کوُتماقدَه مِیز. بَس، سِیزلَر هَم کوُتَه وِیرِینگلَر، بِیز هَم سِیزلَر بِیلَن بِیرگَه کوُتگوُچِیمِیز.”
(دوامی بار……..)
