حاضِرگِی یَنگِی عَصردَگِی دارُ الاِسلامنِی نَمُونَه لَرِی (5) ( عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِی-1) ( 29 بُولِیم)
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(3- قیسم)
اِمامِی شافِیعِی رَحِمَهُ الله دَن بِیزلَردَن یِیتِیب کِیلگن اِینگ یَحشِی تَوصِیَه لَر جُملَه سِیگه قوُیِیدَگِی سوُزلَر کِیرَدِی، اوُ کِیشِی مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: «رَأیِی صَوَابٌ یَحتَمِلُ الخَطَاء وَرَأیُ غَیرِی خَطَاءٌ یَحتَمِلُ الصَّوَاب»[1] “مِینِی توُغرِی نَظَرِیم هَم خَطا بُولِیب چِیقِیشِی اِیحتِمالِی بار وَ مِیندَن باشقَه لَرنِینگ خَطا نَظَرِی هَم توُغرِی بوُلِیب چِیقِیشِی اِیحتِمالِی بار.”
اِمامِی مالِک رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: «إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أُصِیبُ وَ أُخطِی فَأَعرِضُوا قَولِی عَلَی الکِتَابِ وَ السُّنَّة»[2] “مِین گاهِیدَه توُغرِی اَیتَه دِیگن وَ گاهِیدَه خَطا قِیلَه دِیگن بِیر اِنسانمَن؛ شوُنِینگ اوُچُون مِینِی اَیتگنلَرِیمنِی قُرآن وَ سُنَّت بِیلَن اوُلچَنگلَر.” شُو سَبَبلِی هَم بَعضِی حَنَفِی اوُلامالَرِی اَبُو حَنِیفَه رَحِمَهُ الله بِیلَن شاگِردلَرِینِی اوُرتَه سِیدَگِی اِیختِلافلِی مَسَلَه لَرگه تِیگِیشلِی جُودَه کوُپ اوُرِینلَردَه اَیتِیشَدِیکِی: «هَذَا اختِلَافُ عَصرٍ وَ زَمَان ٍلَا اختِلَافُ حُجَّةٍ وَ بُرهَانٍ»[3] “مَنَه بُو دَلِیل وَ حُجَّتدَگِی اِیختِلاف اِیمَس، بَلکِی عَصر وَ زَماننِی اِیختِلافِیدِیر.”
مَنَه بُو حالَتدَه نَجد اوُلامالَرِیگه اِیرگشُوچِیلَر هَم مُطلَق حُکم قِیلِیش وَ اوُتِیب کِیتگنلَرنِی خَطالَرِینِی تَکرارلَشدَن اوُزلَرِینِی تِییِیشلَرِی لازِم بُولَدِی، اوُلَر هَم اَهلِی سُنَّتنِینگ مَنَه بُو یُولِیدَه جایلَشِیشسِین، تائِنکِی اَلله نِی عِذنِی بِیلَن یَنَه قَیتَه دَن اوُلِی الاَمر شُوراسِیگه قَیتَه آلسَک، شوُندَه اوُ اوُزِینِی واحِد اِجماع سِی بِیلَن واحِد جَماعَتنِی تَشکِیل قِیلَدِی مَنَه شوُنچَه تَفَرُّقگه خاتِیمَه یَسَیدِی.
هَر قَندَی صُورَتدَه نَسِیانالِیست اَحزابلَرنِینگ وَ تَشکِیللَشگن نَصرانِی گوُرُوهلَرِینِینگ تَرقَه لِیشِی آرقَلِی اَوَّل نَجاد پَرَستلِیک وَ ناسِیانالِیزم اَلَنگه سِی مُسُلمانلَرنِی اوُرتَه سِیدَه یاقِیلَدِی وَ کِییِینراق نَصرانِیلَر بِیلَن یَهُودِیلَرنِی، نَجدِیلَر بِیلَن عُثمانِیلَرنِی اوُرتَه سِیدَه کوُرَشلَر، جَنگلَر باشلَنگچ اِیسَه اِیچکِی تَفَرُّق اوُچُون شَرائِطنِی مُهَیّا قِیلِیشَدِی وَ عَقِیدَه وِی، فِکرِی یارِیقلَر وَ تِیلگه، قَومگه آئِد اِیختِلافلَرنِی اِیجاد قِیلِیش بِیلن عُثمانِیلَرنِینگ اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِینگ سُود مَرکَزلَرِیگه حَتَّی تَعالِیم – تَربِیَه مَرکَزلَرِیگه سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرنِی بِیر قِیسمِی کِیرِیب کِیلَدِی، مَنَه شُوندَی آسانلِیک حالَتدَه اَلله تَعالَی بِیلَن یَگانَه عَلاقَه کَنَلِی بُولگن اَلله تَعالَی نِینگ شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرِی بِیلَن مُسُلمانلَرنِینگ عَلاقَه سِی اوُزِیلَدِی، کِییِینراق اِیسَه مَنَه بُو عَلاقَه نِی اوُزلَرِینِی قانوُنلَرِی آرقَلِی بُوتوُنلَی اوُزِیب تَشلَشَدِی وَ اوُنِی اوُرنِیگه سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی قانوُنلَرنِی قوُیِیشَدِی وَ آدَملَر عائِلَه وِی، تَعلِیم – تَربِیَه وِی،اِجتِمائِی، اِقتِصادِی، اِدارِی، حُکوُمَتِی مَسَلَه لَرنِی اِینگ مَیدَه سِی بُویِیچَه هَم اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن باغلَه نِیشنِی اوُرنِیگه سِکوُلارِیزم دِینِیدَگِی قانوُنلَر بِیلَن باغلَه نِیشگه مَجبُور بُولِیشَدِی؛ مَنَه بُو عَقِیدَه وِی اَدَه شِیشلَر وش حِزب یَسَشلَر وَ تَفَرُّقنِی یانِیدَه اِیچکِی مُنافِقلَر توُدَه سِی قانوُنِی صُورَتدَه، حُکوُمَتنِی وَ قانوُننِی پَناهِیدَه قَنات قاقِیب اوُچِیشَدِی وَ توُرلِی – توُمَن عَقِیدَه وِی، اَخلاقِی، رَفتارِی فَسادلَرنِی مُؤمِنلَرنِی آرَسِیدَه رِواجلَنتِیرِیشنِی باشلَشَدِی.
آتَه توُرک مُسُلمانلَرنِی آرَسِیدَه مُنافِقلَرنِی اوُسِیب – اوُنِیشِیگه کامِل نَمُونَه بُولَه آلَه دِی. مَنَه بُو مُرتَد شَخص حُکوُمَت قُدرَتِینِی قوُلگه کِیرِیتِیشدَن آلدِین قوُلِیدَه تَسبِیح وَ ظاهِردَه اِسلامِی، مُلّالَرنِی لِباسِی بِیلَن توُرکِیَه اوُلامالَرِینِی یانِیدَه حاضِر بُولَر اِیدِی، اَمّا عَمَلدَه سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرنِی وَ سِکوُلارِیستلَرنِی دِیماکرَتِیَه سِینِی آلِیب بارُوچِیسِی، هَمدَه اِسلامِی شَرِیعَتنِی وَ اوُنِی شِیعارلَرِینِی بوُزوُچِی بُولگن، حَتَّی عَیاللَرنِی حِجابِی وَ مُلّالَرنِی ساقالِی ،لِباسلَرِی وَ ………مَسَلَه سِیگه اَرَلَه شَردِی، بُولِیب هَم اوُنِی عَیالِی (لَطِیفَه) هَمِیشَه آدَملَرنِی اوُرتَه سِیدَه حِجاب بِیلَن ظاهِر بُولَردِی.
مَنَه بُوندَی مَوجُوداتلَر حاضِردَه هَم جُودَه کوُپَیگن؛ بُو مَوجُوداتلَر مُسُلمانلَرنِی عَداسِینِی چِیقَرِیشنِی هاحلَه شَدِی، اَمّا عَمَلدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن بَرائَت قِیلِیشگن وَ سِکوُلارِیستِیک قانوُنلَرنِی وَ سِکوُلارِیستِیک دِیماکرَتِیَه سِینِی اوُیِینچِیلَرِی صِیفَتِیدَه رال اوُینَه شَدِی.
(دوامی بار……..)
[1] التعريفات نوشته جرجانی ص 147 و حاشيه ابن عابدين 3/ 508 و إرشاد النقاد نوشته محمد بن اسماعيل صنعانی ص 17، وأبجد العلوم 2/ 402
[2] ابن عبدالبر در الجامع روايت کرده است. ابن حزم نيز در اصول الأحکام آن را از وی روايت نموده است. ابن تیمیه آن را در مجموع الفتاوی (20/117) آورده است
[3] الهداية فی شرح بداية المبتدی نوشته علی بن ابی بكر بن عبدالجليل فرغانی مرغينانی، متوفاى: 593 هـ ق