Хозирги янги асрдаги дорул исломни намуналари (11) ( эрон исломий жумхурияти)(4)) ( 36 бўлим)
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(27-қисм)
Оятуллох Хумайний 1348 шамсий йилда ўзининг фақихни вилояти дарсида исломий мазхабларни барчаси иттифоқ қилган “вилоятни мужтахиди” яъни рахбариятни шартларини баён қилиб, дорул исломни рахбарини илми ижтиход қила оладиган даражада бўлиши, хамда дорул исломни рахбари мужтахид бўлиши, мусулмонларни устида хоким бўлган секуляристик тузумдан кейинги шаклланган тузумни ва исломий инқилобни назарий асосларидан эканини таъкидлайди, бошқа бир томондан эса исломий хукуматни теорик пояларини баён қилиб айтадики: “ бизлар хийлагар ғарбга ва тажовузкор шарққа ва жахонга хоким дипломатикага эътибор бермаган холда, исломни амалий фиқхини рўёбга чиқаришимиз керак, модомики мана бу фиқх китобларда ва уламоларни сийнасида қолиб кетадиган бўлса,жахонхўрларга зарар етмайди, агар рухонийлар барча масалаларда ва мушкилотларда фаол иштирок этишмаса, жамиятни идора қилиш учун истелохдаги ижтиход кофий эмаслигини дарк қилишмайди. Диний мадрасалар ва рухоният жамиятнинг келажакдаги эхтиёжларини, тафаккурини хамиша қўлида ушлаб туриши лозим ва доим ходисалардан бир неча қадам олдинроқда муносиб муносабатга эга бўлишлари керак…….агар бизлар бугун бу тузумга хизмат қилмасак ва одамларнинг рухониятни мисли кўрилмаган истиқболини кўрмасликка олсак, харгиз мана бундан кўра яхшироқ фурсатни ва шароитни қўлга кирита олмаймиз.” [1]
Яна қайтадан такрорлаб айтаман, ахли суннатни назари бўйича оддий холатда дорул исломни хукуматдорлик ишидаги мусулмонларни валийси,рахбари,бошлиғи “мужтахид” хаддидаги фақих бўлиши керак, зарурат ва изтирорий холатда эса қозини хаддидаги олим бўлиши лозим, мана бундан кўра пастроқ даража ахли суннат уламоларини,аиммаларини наздида бўлган эмас.
Бугунги кунда секуляристларни ва ташайъюни орасидаги мунофиқлар тўдаси билан бирга секуляристлар хамда мунофиқлар тўдаси ва огох бўлмаган мўъминлар ва ахли суннатни ўртасидаги жохил дўстлар хам, “дорул исломни” устидаги фақих рахбариятни ёки вилоятни ё фақих ва мужтахид бошлиқни 1329 шамсий йилдаги Навоб Сафавий вужудга келтирган нарсалардан ёки 1348 шамсий йилда оятуллох Хумайний вужудга келтирган нарсалардан,деб кўрсатишга харакат қилишяпти, аммо бу масхарабозлик ва умум мусулмонларни фикрини фариб беришдир. Ташайъюни назаридаги “вилояти фақихга” хужум қилишликни ахли суннатни наздидаги “вилояти мужтахидга” хужум қилинишидан фарқи йўқ, хужумчиларни “вилояти фақихга” хам ва “вилояти мужтахидга” хам эътиқодлари йўқ.
Олдин хам айтиб ўтканимиздек, жаъфарий шиъаларини ва зайдийларни ўртасида мана бу тушунчани тарихий ўтмиши янги асрдаги тарихдан олдинги асрларга бориб тақалади, бу Навоб Сафавий ёки оятуллох Хумайний вужудга келтирган нарса эмас; аслида “дорул исломни” устидаги мана бу мужтахид ва вилоят рахбарига, мужтахид ва олим бошлиққа қуръон оятлари ишора қилади, қуръон оятларидаги ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратларидаги, хамда хулафойи рошидинни сийратидаги илдизлар ва ахли суннат деб маъруф бўлган фуқахоларни асарларидаги илдизлар, исломни аввалги асрларига яъни бир қанча олдин ўтган асрларга бориб тақалади:
-204 қамарий йилда вафот қилган имоми Шофеъий рохимахуллох фиқхул акбар китобидаги “дорул исломни” рахбари ва имомини шартлари бахсида айтадики: фатво бериш салохиятига эга бўлган илмга эга бўлиши, хамда ахли ижтиход бўлиши лозим. [2]
-403 қамарий йилда вафот топган қози Боқилоний ва 458 йилда вафот топган қози Абу Яълий Фароъ ханбалий хам ижтиход ва илмни дорул исломнинг рахбарини танлашдаги шартлардан бири деб билади. [3]
(давоми бор……..)
[1] صحیفه امام خمینی » جلد 21 » ص 292
[2] امام شافعی . فقه الاکبر . ص 39 / و العلم؛ بحیث یصلح ان یکون مفتیا من اهل الاجتهاد
[3] الاحکام السلطانیه، ص۲۰ و التمهید، ص ۱۸۱.
