Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(16- қисм)
Бу яъни на қўрқув, на изтироб, на иккиланиш мавжуд бўлмаган, балки фақат шодлик ва оромишга эга бўлган равшан келажак ва оқибат, дунё ва қиёматга тегишли.
Шу ерда бу дунёдаги ўринли ва аллох таоло яхши кўрадиган шодликларга ишора қилиб ўтилиши лозим бўлади:
Улардан бири: аллохни шариатидаги қонунда мана бу шодлик хам жаннатни ва аллохни розилигини қўлга киритиш учун бир восита хисобланади, уни ўзи ёлғиз холда мақсад бўла олмайди. Шодликни ўзи бир абзор бўлиб, у мўъмин инсонни жаннатга ва аллох таолони розилигига яқинлаштирадиган асосий ва мухим ишларни бажариш учун унга ёрдам беради, бошқачароқ истелох билан айтганда шодлик бу йўлда бизларга хизмат қилади ва шахсга куч-қувват беради, у вазифаларини янада яхшироқ бажара олиши учун унга куч бағишлайди.
Энди мана бу ўринлик ва аллох яхши кўрадиган шодликни доимий қилиш учун бир нечта майда нуқталарга,фарқларга ва белгиларга эътибор бериш керак бўлади, айниқса бу нуқталар дорул исломда яшовчиларга тегишли:
-Улардан бири диний эътиқодлар,яъни бир иш мусулмон учун шодликка сабаб бўлиши мумкин, лекин кофир шахс учун ғам- андух, хавотир, зарар келтириши мумкин.
وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا (اسراء/82)
Биз мўъминлар учун шифо ва рахмат бўлган қуръон оятларини нозил қилурмиз. (Лекин бу оятлар) золим-кофир кимсаларга фақат зиённи зиёда қилур.
Яъни мана бу қуръон ва мана бу аллохни шариатидаги қонунлар инсон учун иккита бир-биридан фарқли ишлатилиш йўлига эга, у мўъминлар учун шифо ва рахмат бўладиган бўлса, буни қарама- қаршисида золимлар учун зиён ва зарардан бошқа нарсани келтирмайди. Бу ерда мўъминларнинг қуръон ва ундаги қонунлар билан шод ва хурсанд бўлишлари, хамда золим ва ситамгарларни ғамгин бўлиб хавотирга тушишлари хам табиий нарса. Бунга мисол бизларнинг учинчи даражадаги душманимиз бўлмиш насроний кофирларининг иккинчи даражали душманимиз мажус кофирларини устидан қозонган ғалабаси билан бизнинг хурсанд бўлишимиз бўла олади,
«وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ» (روم/4)
албатта бу нарса табиатан бизларнинг биринчи даражали душманимиз қурайш секуляристлари билан иккинчи даражали душманимиз мажусларнинг ғам-андухга тушишларига боис бўлади.
Аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилишлик мўъминлар учун ва хатто дорул исломда сокин бўлиб яшаётган ахли жизъя бўлган кофирлар учун хам фаровонлик ва амниятни
«أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ »
ва ибодатларни аллохга комил суратда хослашни келтиради,
«فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ»
динга унинг тўрт мафхумига кўра комил суратда амал қилинишига сабаб бўлади, бу яъни мўъминларга шодликни хадя бериш демакдир, аммо бу абу жахллар, абу лахаблар, динфурушлар, секуляристлар,ўғрилар, беномуслар, даюслар,хамжинсбозлар ва бошқа золимлар учун зиён ва зарар келтиради холос.
-Бизларнинг биродарларимиз ва опа-сингилларимиз шодликни бардавом бўлиши учун назарга олишлари керак бўлган фарқлардан яна бири, шахсларнинг ёшини хисобга олинишидур.
Чунки хар қандай ёшда шахслар учун шодликлар хам фарқ қилади, баъзи бир ўринларда улар бир хил бўлмасликлари мумкин. Шу сабабли хам кўриб турганимиздек, балоғатга етган йигитни хурсанд қиладиган олий ўқув юртига қабул қилиниши ё яхши иш, турмуш қуриш……. каби нарсалар, бошланғич синфдаги болани хурсанд қила олмайди, агар буни аксига олиб кўрсангиз хам шу натижани беради. Шунингдек бир ўсмир ёшдаги ёки балоғатга етган йигитни шодлигига боис бўладиган нарса хам ёши катта кишига шодлик келтирмаслиги хам мумкин. Масалан ёш йигит бўлган Зубайр хабашада Нажжошийнинг кофир лашкарини ғалабаси билан хурсанд бўлади ва хурсандчилигидан кўйлагини ечиб олиб ғалабани белгиси сифатида уни силкитади. Лекин шу нарса бир болачани шодлигига сабаб бўла олмайди, у бу нарсани бутунлай тушунмайди ва бунга хурсанд хам бўлмайди.
Яна хам майдароқ суратда назар ташлайдиган бўлсак, жуда кўп шеърлар ёки оханглар, қўшиқлар бизларни тилимиз билан айтганда эса гуронийлар ўсмир ёки балоғатга етган йигитни шодлигига сабаб бўлиши мумкин, аммо ёши катта киши учун бу шодликка сабаб бўлмаслиги мумкин. Ёки буни тескариси хам бўлиши мумкин. Ўйинлар ва қизиқарли машғулотлар борасида хам шахсларнинг ёши хисобга олишини керак. Мана бу нуқталарни асрлар олдин исломий маънавият маданиятлаштириб бўлган, фақат яна қайтадан бу нуқталарга эътибор билан диққат қилинса, шуни ўзи кифоя қилади.
Ёшни хисобга олган холда, мана бу саралаш жараёнида риоят қилиниши керак бўлган мухим нуқталардан бири,”ўз-ўзини хурмат қилиш ва бу хурматни сақлаб туриш”дан иборат, бу шодликни ажратиб бўлмайдиган асосий омилларидан ва энг мухим шодликни химоя қилувчиларидан бири хисобланади.
-Мана бу ўринларда диққат билан эътибор берилиши керак бўлган фарқлардан яна бири, шахсларнинг жинсиятидур.
Шубхасиз муштарак нуқталарни назарга олган холда- жуда кўп бошқа ўринлар каби – ўғил ва қизни ё эркак ва аёлни ўртасида бу борада хам фарқ бор. Шодликни ижод қилувчи омиллар хам баъзи ўринларда эркаклар ва аёлларни ўртасида бир-биридан фарқ қилади. Жуда кўп нарсалар ўғил болаларни хурсанд қилади,аммо худди шу нарсалар қиз болаларга қизиқарли бўла олмайди. Лекин буни тескариси хам бўлиши мумкин, жуда кўп нарсалар қиз болаларни хурсанд қилади ,аммо бу нарсаларни ўғил болаларга бутунлай қизиғи йўқ. Катта ёшда хам шунга ўхшаган ўринлар жуда кўп топилади, бир нарса эркак кишини хурсанд қилиши, аммо аёл кишини хурсанд қила олмаслиги мумкин, ёки буни акси бўлиб, бир нарсалар эркак кишини хурсанд қилиши, аммо аёл кишини хурсанд қила олмаслиги мумкин.
-Алохида эътибор талаб қиладиган ўринлардан яна бири атроф мухитни омилларидур. Масалан: айнан географик ва иқлимий жойлашув хам баъзи бир шодликларни қўлга киритиш учун турли -хил маданий шароитларни вужудга келтиради, бу нарсалар ўша минтақадаги “урфи”ни қолибига кўра тайинланади, чунки хар- хил қавмлар ўзларидаги географик ва иқлим шароитига муносиб равишда турли- хил равишлардан фойдаланишлари мумкин.
Мана бу урфлар агар аллохни шариатидаги қонунларга қарши бўлмайдиган бўлса, уларни хурмат қилиб қабул қилинади,хеч ким бир минтақанинг ўзига хос географик урфини бошқа бир минтақага ёки бир қабила ва забонни нарсасини бошқа қабила ва бошқа забонга мажбурлаб қабул қилдира олмайди.
(давоми бор………)
