Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(17- қисм)
“Ғайри шаръий ва манфий ё ўринсиз шодлик”.
Кўриб турганимиздек умум мусулмонларни хурсанд бўлиши учун сохалар жуда кўп, уларни сони барча ибодатларни сонига тенг, яъни мусулмон шахс юзлаб оятларни ва минглаб хадисларни ва аллохни шариатидаги қонунлар тасдиқлаган минглаб урфларни сонича ўзи учун шодлик вужудга келтириши мумкин. Аллох таоло бир эхтиёж сифатида
«أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»
ни мана бу шодликни барқарорлиги ва ўсиши учун муносиб бир шароит сифатида таништиради. Бу фақирликни ўртадан йўқотади ва рохат- фаровонликни олиб келади, қўрқувни ва нотинчликни йўқотиб амниятни олиб келади.
Яъни шахс “шаръий андозага кўра” иқтисодий ва маишатий мушкилотларга эга бўлмаган ва дини, жони, номуси,ақли, обрўси,моли ва бошқа хаётий заруратлари томонидан амниятга эга бўлган пайтида, инсонни дунёда шод ва хурсанд қиладиган нарсаларни хаммаси учун дарвоза очилади. Мусулмон шахс мана бундай фазода
«فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ»
ни энг яхши услубда ва комил суратда бажара олади, аллох таоло нозил қилган ва у зот рози бўладиган нарсаларни хаммасига амал қилишлик, бу ибодат хисобланади.
Энди шодлик заминасига назар ташлаймиз, аллох таоло нималарни қилишимизга рухсат берган бўлса, унга “шодлик келтирувчи ё хатто шодликни кўпайтирувчи” деймиз, буни қарама- қаршисида аллохни шариатидаги қонунга мухолиф бўлган ва аллох рози бўлмайдиган хар қандай амални “шодликни сўндирувчи ё шодликни кетказувчи” деймиз, хатто агар у зохирда бир нав шодликни вужудга келтирган тақдирда хам, нима учун? Чунки шодликни жойи хисобланган қалбга зарари бор, уни бемор қилиб қўяди, дархақиқат манзилни куйдириб юборади,энди манзилга зарар етказадиган ва уни булғайдиган ё уни куйдириб юборадиган ясама шодликка ғайри шаръий ё ношаръий дейилади. Мана бу холатда шодликни шаръий ва ношаръийси, бузувчиси мавжуд.
Шу билан бирга шариатгаро мўъминларни ёнида хамиша кофирлардан иборат турли -хил дасталар, хатто мунофиқ ва секулярзадалар унвони остидаги ички душманлар дастаси мавжуд, улар хато йўлдан юришади, ўзларини эхтиёжларини нотўғри йўллар орқали бартараф қилишади, масалан истеъмол қилиш эхтиёжини тўнғиз гўштини истеъмол қилиш орқали қондиради, ёки ичиш эхтиёжини халол ичимликларни ичиш билан бирга маст қилувчи ичимларни ичиш орқали қондиради, ёки жинсий эхтиёжини зино орқали қондиради, ёки даромад кўриш эхтиёжини харом касб қилиш, ўғрилик, рибо ва бошқалар орқали бартараф қилади, шу тарзда улар шодликка бўлган эхтиёжларини ношаръий ва нотўғри каналлар орқали қондиришади.
Мана бу дастадаги инсонлар аллохни шариат қонунларидаги сахих қадриятларни ўрнига ёлғон ва қийматсиз қадриятларни қўйиб олишган, улар шу тарзда шаръий сахих мақсадларни ўрнига ёлғон мақсадларни тасаввур қилишади, хатто уларнинг мўъминлар ва жиноятчилардан кутаётган нарсалари хам хато, натижада улар бемор ва мувозанатсиз инсонларга айланиб қолишган, улардаги меъзонсиз сифатларни кўриш учун хос бир илмни кераги йўқ, хамма уларни ташхис беришга қодир.
Мана бундай жиноятчи инсонларни қаршисида, аллох таоло мўъминларга ухравий савоб берадиган шодликни,оромишни, лаззатни мухофизат қилиш учун, ёқимсиз ва ёлғон шодликлар ва лаззатларни олдини олади. Чунки мана бундай шодликларни жинси ясама бўлиб, инсонларнинг доимий шодликларига зарар етказади. Шунга асосланган холда қуръондаги оятларда хам шодлик икки дастага бўлинади; бир даста оятларда мўъминларни шодликка даъват қилган бўлса, бошқа бир дастаси эса баъзи бир шодликлардан манъ қилади.
Шодлик ботиний иш бўлиб, бошқа шаръий омиллар билан бирга инсонни вужудини оромишга тўлдиради ва у билан инсонни рухий нафас олади ва кучга тўлади,аммо ясама шодликни махсулотлари худди социалист секуляр хитойликларнинг махсулотига ўхшайди, уларнинг фақат зохири аслий махсулотга ўхшайди, аммо ботинда улар бошқа бир нарса, ана бу ясама шодлик махсулотлари фақат зохирда ўхшайди холос, уларнинг мохияти аслий шодликдан фарқ қилади, ясама шодлик махсулоти хақиқий шодлик эга бўлган функцияга эга эмас.
Шу кўринишда, харом ва мамнуъ қилинган озиқ-овқатлар, ичимликларга эга бўлганимиз каби ўринсиз ғазабга ва ясама,ўринсиз шодликка хам эгамиз. Хам яхшиси бор ва хам ёмони бор. Инсонни хам жисмига ва хам рухига жиддий зарар етказган тури, бу махсулотнинг ёмони ва харом қилинганидур, у инсонни булғаб бемор қилади, аллохни шариатида талаб қилинган оромишни инсондан тортиб олади, табиатан хам аллохни шариатидаги қонунга мухолиф бўлади.
Сизни фикрингизча, танаси муолажа қилиш қийин бўлган оғир,дардли касалликка мубтало бўлган шахс, хаёт неъматларидан лаззатланадими? Албатта, йўқ. Аллохни шариатидаги қонунлардан узоқлашган шахс хам рухан ва қалбан дармон қилиниши оғир касалликка чалинган, у тавхиддан ва аллохни шариатидаги қонундан қай даражада узоқлашган бўлса, унинг қалбий ва рухий касаллиги ана ўша меъзонда кўпаяди, мана бу шахс танаси дармон қилиниши қийин бўлган бемор каби, ўринли шодликдан ва оромишдан махрум бўлади. Мана бу суратда, хаётдаги мақсад асосида ислом нуқтайи назаридаги шодлик ва хурсандчилик хам ўзига хос хадуд ва чегараларга эга. Истеъмол қилинадиган нарсалар ва ичимликларни хадди ва чегарасини бузган кимса, ўзига нисбатан ва хатто бошқаларга нисбатан зулм ва жиноят содир қилган хисобланади.
Аллохни шариат қонунларидаги шодликни манъ қилинган ва қайтарилган хадди ва чегараларини уч дастага тақсим қилинади: 1- шодликни таркиби,2- шодликни қолиби, 3- шодликни макони ва замони.
(давоми бор………)