مُقَدَّمات دَرسلَرِی / سَککِیزِینچِی دَرس: فِطرِی اِیختِیاج صِیفَتِیدَگِی شادلِیک وَ اوُنِی قَندَی کانترال قِیلِیب باشقَه رِیش.
شیخ ابو حمزه هورامی حفظه الله نی ااودیا تسمه سیدن یازیب آلینگن.
(17- قیسم)
“غَیرِی شَرعِی وَ مَنفِی یا اوُرِینسِیز شادلِیک”.
کوُرِیب توُرگَه نِیمِیزدِیک عُمُوم مُسُلمانلَرنِی حوُرسَند بوُلِیشِی اوُچُون صاحَه لَر جوُدَه کوُپ، اوُلَرنِی سانِی بَرچَه عِبادَتلَرنِی سانِیگَه تِینگ، یَعنِی مُسُلمان شَخص یوُزلَب آیَتلَرنِی وَ مِینگلَب حَدِیثلَرنِی وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَر تَصدِیقلَه گَن مِینگلَب عُرفلَرنِی سانِیچَه اوُزِی اوُچُون شادلِیک وُجُودگَه کِیلتِیرِیشِی موُمکِین. اَلله تَعالَی بِیر اِیختِیاج صِیفَتِیدَه «أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ» نِی مَنَه بُو شادلِیکنِی بَرقَرارلِیگِی وَ اوُسِیشِی اوُچُون مُناسِب بِیر شَرائِط صِیفَتِیدَه تَنِیشتِیرَه دِی. بُو فَقِیرلِیکنِی اوُرتَه دَن یوُقاتَه دِی وَ راحَت- فَراوانلِیکنِی آلِیب کِیلَه دِی، قوُرقوُونِی وَ ناتِینچلِیکنِی یوُقاتِیب اَمنِیَتنِی آلِیب کِیلَه دِی.
یَعنِی شَخص “شَرعِی اَندازَه گَه کوُرَه” اِقتِصادِی وَ مَئِیشَه تِی مُشکِلاتلَرگَه اِیگَه بوُلمَه گَن وَ دِینِی، جانِی، نامُوسِی، عَقلِی، آبرُوسِی، مالِی وَ باشقَه حَیاتِی ضَرُورَتلَرِی تامانِیدَن اَمنِیَتگَه اِیگَه بوُلگَن پَیتِیدَه، اِنساننِی دُنیادَه شاد وَ حوُرسَند قِیلَه دِیگَن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِی اوُچُون دَروازَه آچِیلَه دِی. مُسُلمان شَخص مَنَه بوُندَی فَضادَه «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ» نِی اِینگ یَحشِی اوُصلوُبدَه وَ کامِل صُورَتدَه بَجَرَه آلَه دِی، اَلله تَعالَی نازِیل قِیلگَن وَ اوُ ذات راضِی بوُلَه دِیگَن نَرسَه لَرنِی هَمَّه سِیگَه عَمَل قِیلِیشلِیک، بُو عِبادَت حِسابلَه نَه دِی.
اِیندِی شادلِیک زَمِینَه سِیگَه نَظَر تَشلَیمِیز، اَلله تَعالَی نِیمَه لَرنِی قِیلِیشِیمِیزگَه رُوحصَت بِیرگَن بوُلسَه، اوُنگَه “شادلِیک کِیلتِیرُوچِی یا حَتَّی شادلِیکنِی کوُپَیتِیرُوچِی” دِییمِیز، بوُنِی قَرَمَه – قَرشِیسِیدَه اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه مُخالِف بوُلگَن وَ اَلله راضِی بوُلمَیدِیگَن هَر قَندَی عَمَلنِی “شادلِیکنِی سوُندِیرُوچِی یا شادلِیکنِی کِیتکَه زُوچِی” دِییمِیز، حَتَّی اَگَر وَ ظاهِردَه بِیر نَوع شادلِیکنِی وُجُودگَه کِیلتِیرگَن تَقدِیردَه هَم، نِیمَه اوُچُون؟ چوُنکِی شادلِیکنِی جایِی حِسابلَنگَن قَلبگَه ضَرَرِی بار، اوُنِی بِیمار قِیلِیب قوُیَه دِی، دَرحَقِیقَت مَنزِیلنِی کوُیدِیرِیب یوُبارَه دِی، اِیندِی مَنزِیلگَه ضَرَر یِییتکَه زَه دِیگَن وَ اوُنِی بُولغَیدِیگَن یاکِی اوُنِی کوُیدِیرِیب یوُبارَه دِیگَن یَسَمَه شادلِیککَه غَیرِی شَرعِی یا ناشَرعِی دِییِیلَه دِی. مَنَه بُو حالَتدَه شادلِیکنِی شَرعِی وَ ناشَرعِیسِی ،بوُزوُچِیسِی مَوجُود.
شُو بِیلَن بِیرگَه شَرِیعَتگَرا مُؤمِنلَرنِی یانِیدَه هَمِیشَه کافِرلَردَن عِبارَت توُرلِی- هِیل دَستَه لَر، حَتَّی مُنافِق وَ سِکوُلارزَدَه لَر عُنوانِی آستِیدَگِی اِیچکِی دُشمَنلَر دَستَه سِی مَوجُود، اوُلَر خَطا یوُلدَن یوُرِیشَه دِی، اوُزلَرِینِی اِیختِیاجلَرِینِی ناتوُغرِی یوُللَر آرقَه لِی بَرطَرَف قِیلِیشَه دِی، مَثَلاً اِستِعمال قِیلِیش اِیختِیاجِینِی توُنغِیز گوُشتِینِی اِستِعمال قِیلِیش آرقَه لِی قاندِیرَه دِی، یاکِی اِیچِیش اِیختِیاجِینِی حَلال اِیچِیملِیکلَرنِی اِیچِیش بِیلَن بِیرگَه مَست قِیلوُچِی اِیچِیملِیکلَرنِی اِیچِیش آرقَه لِی قاندِیرَه دِی، یاکِی جِنسِی اِیختِیاجِینِی زِنا آرقَه لِی قاندِیرَه دِی، یاکِی دَرآمَد کوُرِیش اِیختِیاجِینِی حَرام کَسب قِیلِیش، اوُغرِیلِیک، رِبا وَ باشقَه لَر آرقَه لِی بَرطَرَف قِیلَه دِی، شوُ طَرزدَه اوُلَر شادلِیککَه بوُلگَن اِیختِیاجلَرِینِی ناشَرعِی وَ ناتوُغرِی کَنَللَر آرقَه لِی قاندِیرِیشَه دِی.
مَنَه بُو دَستَه دَگِی اِنسانلَر اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَگِی صَحِیح قَدرِیَتلَرنِی اوُرنِیگَه یالغان وَ قِیمَتسِیز قَدرِیَتلَرنِی قوُیِیب آلِیشگَن، اوُلَر شوُ طَرزدَه شَرعِی صَحِیح مَقصَدلَرنِی اوُرنِیگَه یالغان مَقصَدلَرنِی تَصَوُّر قِیلِیشَه دِی، حَتَّی اوُلَرنِینگ مُؤمِنلَر وَ جِنایَتچِیلَردَن کوُتَه یاتگَن نَرسَه لَرِی هَم خَطا، نَتِیجَه دَه اوُلَر بِیمار وَ مُواظَنَتسِیز اِنسانلَرگَه اَیلَه نِیب قالِیشگَن، اوُلَردَگِی مِعزانسِیز صِیفَتلَرنِی کوُرِیش اوُچُون خاص بِیر عِلمنِی کِیرَه گِی یوُق، هَمَّه اوُلَرنِی تَشخِیص بِیرِیشگَه قادِر.
مَنَه بوُندَی جِنایَتچِی اِنسانلَرنِی قَرشِیسِیدَه، اَلله تَعالَی مُؤمِنلَرگَه اُخراوِی ثَواب بِیرَه دِیگَن شادلِیکنِی،آرامِیشنِی،لَذَّتنِی مُحافِظَت قِیلِیش اوُچُون، یاقِیمسِیز وَ یالغان شادلِیکلَر وَ لَذَّتلَرنِی آلدِینِی آلَه دِی. چوُنکِی مَنَه بوُندَی شادلِیکلَرنِی جِنسِی یَسَمَه بوُلِیب، اِنسانلَرنِینگ دائِمِی شادلِیکلَرِیگَه ضَرَر یِیتکَه زَه دِی. شوُنگَه اَساسلَنگَن حالدَه قُرآندَگِی آیَتلَردَه هَم شادلِیک اِیککِی دَستَه گَه بوُلِینَه دِی؛ بِیر دَستَه آیَتلَردَه مُؤمِنلَرنِی شادلِیککَه دَعوَت قِیلگَن بوُلسَه، باشقَه بِیر دَستَه سِی اِیسَه بَعضِی بِیر شادلِیکلَردَن مَنع قِیلَه دِی.
شادلِیک باطِنِی اِیش بوُلِیب، باشقَه شَرعِی عامِللَر بِیلَن بِیرگَه اِنساننِی وُجُودِینِی آرامِیشگَه توُلدِیرَه دِی وَ اوُ بِیلَن اِنساننِی رُوحِی نَفَس آلَه دِی وَ کوُچگَه توُلَه دِی، اَمّا یَسَمَه شادلِیکنِی مَخصُولاتلَرِی حوُددِی ساسِیالِیست سِکوُلار حِتایلِیکلَرنِینگ مَخصُولاتِیگَه اوُحشَیدِی،اوُلَرنِینگ فَقَط ظاهِرِی اَصلِی مَخصُولاتگَه اوُحشَیدِی، اَمّا باطِیندَه اوُلَر باشقَه بِیر نَرسَه، اَنَه بُو یَسَمَه شادلِیک مَخصُولاتِی حَقِیقِی شادلِیک اِیگَه بوُلگَن فوُنکسِیَه گَه اِیگَه اِیمَس.
شُو کوُرِینِیشدَه، حَرام وَ مَمنوُع قِیلِینگَن آذِیق- آوقَتلَر،اِیچِیملِیکلَرگَه اِیگَه بوُلگَه نِیمِیز کَبِی اوُرِینسِیز غَضَبگَه وَ یَسَمَه،اوُرِینسِیز شادلِیککَه هَم اِیگَه مِیز. هَم یَحشِیسِی بار وَ هَم یامانِی بار. اِنساننِی هَم جِسمِیگَه وَ هَم رُوحِیگَه جِددِی ضَرَر یِیتکَزگَن توُرِی، بُو مَخصُولاتنِینگ یامانِی وَ حَرام قِیلِینگَه نِیدُور، اوُ اِنساننِی بوُلغَب بِیمار قِیلَه دِی، اَلله نِی شَرِیعَتِیدَه طَلَب قِیلِینگَن آرامِیشنِی اِنساندَن تارتِیب آلَه دِی، طَبِیعَتاً هَم اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنگَه مُخالِف بوُلَه دِی.
سِیزنِی فِکرِینگِیزچَه، تَنَه سِی مُعالَجَه قِیلِیش قِییِین بوُلگَن آغِیر،دَردلِی کَسَللِیککَه مُبتَلا بوُلگَن شَخص، حَیات نِعمَتلَرِیدَن لَذَّتلَه نَه دِیمِی؟ اَلبَتَّه، یوُق. اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَردَن اوُزاقلَشگَن شَخص هَم رُوحاً وَ قَلباً دَرمان قِیلِینِیشِی آغِیر کَسَللِیککَه چَه لِینگَن، اوُ تَوحِیددَن وَ اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُندَن قَی دَرَجَدَه اوُزاقلَشگَن بوُلسَه، اوُنِینگ قَلبِی وَ رُوحِی کَسَللِیگِی اَنَه اوُشَه مِعزاندَه کوُپَه یَه دِی، مَنَه بُو شَخص تَنَه سِی دَرمان قِیلِینِیشِی قِییِین بوُلگَن بِیمار کَبِی،اوُرِینلِی شادلِیکدَن وَ آرامِیشدَن مَحرُوم بوُلَه دِی. مَنَه بُو صُورَتدَه،حَیاتدَگِی مَقصَد اَساسِیدَه اِسلام نوُقطَه یِی نَظَرِیدَگِی شادلِیک وَ حوُرسَندچِیلِیک هَم اوُزِیگَه خاص حُدُود وَ چِیگَرَه لَرگَه اِیگَه. اِستِعمال قِیلِینَه دِیگَن نَرسَه لَر وَ اِیچِیملِیکلَرنِی حَددِی وَ چِیگَرَه سِینِی بوُزگَن کِیمسَه،اوُزِیگَه نِسبَتاً وَ حَتَّی باشقَه لَرگَه نِسبَتاً ظُلم وَ جِنایَت صادِر قِیلگَن حِسابلَه نَه دِی.
اَلله نِی شَرِیعَت قانوُنلَرِیدَگِی شادلِیکنِی مَنع قِیلِینگَن وَ قَیتَه رِیلگَن حَددِی وَ چِیگَرَه لَرِینِی اوُچ دَستَه گَه تَقسِیم قِیلِینَه دِی: 1- شادلِیکنِی تَرکِیبِی،2- شادلِیکنِی قالِیبِی،3- شادلِیکنِی مَکانِی وَ زَمانِی.
(دوامی بار……..)