Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс : фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган
(31- қисм)
Шунингдек имоми Шофеъий хам “адабул қазоъ” китобида айтган эдиларки: ” мусиқа макрух бўлган нарса ва шибхи ботилдур, кимки унга мубтало бўлган бўлса, сафих бўлибди ва уни гувохлиги қабул қилинмайди. Яъни фосиқ кишини хукмида бўлади. Қуртубий тафсирида Абул Фарождан нақл қилиб келтирадики: бизларнинг (шофеъий) мазхабимиздаги ёронлардан бири Қаффолни айтишича, овоз айтадиган ва раққоса бўлган кишиларни гувохлиги қабул қилинмайди, лекин имоми Шофеъийга эргашган кишиларни баъзиси мусиқани озод қўйиб беришган, улар кўпроқ зохирий мазхабидаги ибни Хазм андалусийни ва сўфийларнинг кўз- қарашини таъсирига тушишган.
– Имоми Ахмад рохимахуллохни мазхаби тутган ўрин хақида у кишини ўғли Абдуллох ибни Ахмад айтадики: мусиқа хақида отамдан савол сўраган пайтимда, у киши буни жавобига айтдилар: мусиқа қалбда нифоқни ундиради ва мен уни яхши кўрмайман.” Сўнгра Моликни сўзини келтирдилар: ” бу ишларни бизларни наздимизда фосиқ кишилар қилишади.” ( яъни у киши хам бундай ишларни мунофиқларга ва секулярзадаларга хос деб хисоблаганлар). [1]
Мана бу суратда тўрт аиммани хаммалари маъазиф асбобларидан ( ёки бугунги кунни тили билан айтганда мусиқа асбобларидан) фойдаланишни яхши эмас деган назарга иттифоқ қилишган ва агар хар қандай киши мана бу имомлар мусиқадан фойдаланишни мубох дейишган,дейдиган бўлса, шубхасиз бу одам тўрт имомга нисбатан ёлғонни нисбатлабди.
Ибни Таймияни айтишича: ” хар тўрт мазхаб мусиқа асбобларини хаммасини харом деб санашган…….ва мана бу тўрт мазхабга тобеъ бўлганларни орасида бу борада ихтилоф мавжуд эмас.” Ва ” мусиқа ботиний шароб бўлиб инсонни ботинига, рухига,равонига таъсир ўтказади, уни таъсири шаробни таъсиридан кўра каттароқ. Инсон мусиқа билан маст бўлган пайтида уни вужудида ширк хал бўлади ва фахш ишларга,зулмга мойиллик пайдо бўлади, 1- ширк келтиришади, 2- аллох харом қилган нафсни ўлдиришади ва 3- зино қилишади; мана бу учта ўрин мусиқани кўп эшитадиган кишиларда жуда кўп топилади. [2].[3]
Ибни Таймия бу борада яна айтадики: ” шу сабабли хам мусиқа эшитишга одатланиб қолган кишилар қуръонни эшитишга муштоқ бўлишмайди ва уни эшитиш сабабли хурсанд бўлишмайди, улар мусиқа эшитишни кетидан топаётган таъсирни қуръонга қулоқ солишда топа олишмайди, балки агар хам қуръонга қулоқ соладиган бўлишса хам қалблари бошқа нарса билан машғул бўлган холда ёки тиллари бошқа нарсалар билан машғул холда эшитишади ва қалблари хозир бўлмайди, аммо навбат мусиқага келадиган бўлса овозларини пастлатишади ва харакатланишмайди ва қалблари хам хозир бўлади!” [4]
Абу Умар ва ибни Салох ва ибни Қоййим соз ва овозни (биргаликда) мамнуъ қилингани борасидаги исломий уламоларнинг иттифоқини баён қилишган. Бу даражада қаттиққўллик қилинишини иллати хам, мусулмонларни иймонини сақлаб қолиш, мухофизат қилиш ва қалбни булғаниб бемор бўлиб қолишини олдини олиш ва қалбда аста- секинлик билан берахмликни ўсиб боришига йўл қўймаслик ва қуръон тушунчаларини дарк қилишдан узоқлашиб кетилишига ва мусиқага одатланиб қолишга йўл қўймасликдан иборат.
Энди мусиқага ўрганиб шу ишни ахли бўлиб қолган мусиқа гиёхвандларига қуйидагиларни айта оламиз: улар шундай кишиларки, вақтларини бекорга талаф қилишади ва лағвга кўнгил қўйиб олишган, улар шу ишни ахли бўлиб қолишган, улар кофирларнинг касалликларидан бирига мубтало бўлишган, улар бемор бўлиб қолишган, агар мана бу кишилар мўъмин бўлсалар, улар дармон қилиниши керак, лекин агар улар мунофиқ ва секулярзадаларни сафида бўлишса, уларга мунофиқ ва секулярзадаларга ўхшаб муомала қилиниши лозим, энг камида уларни баробарида ўзимизни эхтиёт қилиб хушёр бўлишимиз керак бўлади.
Агар жамиятда мунофиқ ва секулярзадалар каби охангларида мусиқа асбобларидан фойдаланаётган ва уларга қулоқ солаётган кишиларни кўрсак, нима қилиниши керак? Биз хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ва у кишининг ибни Умарга ўхшаш асхоблари қилган ишни қиламиз:
Нофиъ розиаллоху анху айтадики: ибни Умар бир овозни эшитди ва бармоқларини қулоғига киргизди ва йўлини бошқа томонга бурди ва менга айтдики: эй Нофиъ мана бу овозни эшитяпсанми? Йўқ!,- дедим. Шундан сўнг у бармоқларини қулоғидан чиқариб менга айтди: мен росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан бирга эдим, биз хозирги овозга ўхшаш бир овозни эшитдик, у киши шу ишни қилган эдилар, ёки
« ﺭَﺍَﯾْﺖُ ﺭﺳﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﯾَﺴْﻤَﻊُ ﺯَﻣﺎﺭَﺓَ ﺭﺍﻉٍ ﻓَﺼَﻨَﻊَ ﻣِﺜْﻞَ ﻫﺬﺍ»[5]
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам чўпонни найини овозини эшитган пайтларида, шундай амал қилганликларини кўрдим.
Мана бу ривоятдан кўриниб турганидек, бу асбоблардан фойдаланиш тахрим даражасига етган эмас, чунки агар бу нарса харом бўлганда росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бармоқларини қулоқларига киргизишни ўрнига бу ишни тўхтатиш бўйича хукм содир қилган бўлар эдилар ва бу найни чалишга ё бошқалар уни овозини эшитишга рухсат бермаган бўлардилар ва мана бу мункарни ўзгартириш учун керакли дастурларни содир қилган бўлардилар, харом қилинган ишларга нисбатан қаттиқ муносабат билдирадиган ибни Умар розиаллоху анху хам, агар буни харом қилинганидан хабардор бўлганларида эди, Нофиъ бу овозни эшитишига йўл қўймас эдилар. Ибни Умарни билдирган муносабати шуни кўрсатяптики, мана бу абзорлар тахрим даражасига етган эмас. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам жуда кўп лахвлардан ва лағвлардан ўзларини узоқ тутганлар, лекин буларни бошқаларга тахрим қилган эмаслар, у киши хатто жуда кўп мубох ишлардан хам ўзларини тортганлар. Мана бу иккита нуқтага жуда хам диққат билан эътибор берилиши керак, агар диққат қилинадиган бўлса, шахс суннат ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламни сийратлари борасида хатога дучор бўлмайди. Шундай қилиб бу ердаги мухим нарса шуки: бир хукм тахрим холатидан чиқадиган бўлса , бу хукм тахримдан бошқа хукмларни даражасидан жой олади.
Агар сиз хам мусиқа асбобларини дуруст эмаслигига эътиқод қилсангиз, росулуллох саллаллоху алайхи васалламни ва ибни Умарни қилган манфий муборазасини қилинглар. Ха, бу манфий мубораза бўлади, бундан ортиғи ғулув ва ошириб юборишлик хисобланади.
(давоми бор……..)
[1] إغاثة اللهفان
[2] مجموع الفتاوا . ج 11 ص 567 / ناصر الدین آلبانی هم می گوید: “مذاهب اربعه بر تحریم تمام آلات موسیقی اتفاق نظر دارند” (السلسلة الصحیحة:145/1)
[3]مجموع الفتاوى ” (10 /417)
[4] مجموع فتاوی
[5] امام احمد،صحیح أبی داوود 4116 و ابن ماجه
