Савол: эронлик ахли суннат сифатида, эрондаги шиъаларнинг орасида таблиғ қилиш борасидаги сизнинг фикрингиз қандай?
Жавоб: ибни Таймия бир фақих ва олим сифатида,Ханбалий эса шиъаларга махсусан шиъаларни орасидаги равофизларга нисбатан мухолифати билан машхур бўлганига ( шунга ўхшаш барча ханбалийлар имоми Ханафий ва ханафийларга нисбатан бутун тарих давомида машхур бўлишган) қарамасдан мухолифларга нисбатан нихоятда кўп инсофга эга бўлишган. У киши шиъалар хақида айтадиларки: имомия шиъалари ахли суннатга мухолифат қилган нарсаларида гумрох бўлишган бўлса хам, бу уларнинг хамма нарсаларда гумрох бўлишган,деган маънони билдирмайди, орада шундай ишлар хам борки баъзи ахли суннат гурухлари шу ишлар бўйича улар билан бир хил назарга эгадирлар.
Олдин хам айтиб ўтганимдек, ибни Таймия уларни мўъминларнинг бир қисми ва Мухаммад умматининг бир бўлаги,деб санаган ва айтадики:
فإذا كان اسم المؤمنين وأمة محمد – صلى الله عليه وسلم – يتناولهم،
ولهم نظرٌ واستدلالٌ، لم يبقَ وَجْهٌ لمنع الاعتداد بهم . (الرد علی السبکی، ج 2 صص 661-662.)
Уларга нисбатан мўъминин ва Мухаммад саллаллоху алайхи васалламни уммати ,деган исмлар ишлатилгандан сўнг, улар ўзларига хос назар ва далилларга эгадирлар,уларнинг кўз-қараши ва назарини хисобга олмаслик учун ўртада хеч қандай далил йўқ.
Ибни Қоййим хам имомия шиъалари хақида қуйидаги назарга,кўз-қарашга эга бўлиб, у киши айтадики:
Агар мутакаббир киши уларни хаммасини ёлғончига чиқарадиган бўлса, бу уни мағрур бўлиб кетганлиги сабаблидир.
«وإن أخطأوا في بعض المواضع لم يلزم من ذلك أن يكون جميع ما قالوه خطأ».
Агарда имомия шиъалари баъзи жойларда хато қилишган бўлса, бу нарса уларни айтган хамма нарсаси хато эканлигига далолат қилмайди.
Бу имоми Ахмад ибни Ханбални мазхабини ичидан чиқиб келган ва иккинчи навли салафият деб ном олган салафийларни кўз-қараши бўлади, учинчи навли салафият хам (мухаммад ибни абдулваххоб ва нажд уламолари) мана шу мазхабни ичидан туғилган.
Бу суратда бизлар учун шиъаларни мазхаби исломий мазхабларнинг бири сифатида бошқа исломий мазхаблардан фарқи қолмайди,энди сизни сўраган саволингизга келсак, турли-хил исломий фирқаларни ўртасида таблиғ ишларини олиб бориш борасидаги бизни сиёсатимиз қандай бўлиши мумкин?
Хозирги пайтда суннийлар яшайдиган минтақаларда биз секуляризм дини ва уни хилма-хил мазхаблари сабабли бутун жахон секуляр кофирлари ва муртадлар ва махаллий мунофиқлар томонидан келаётган фасодларни дафъ қилишга харакат қиляпмиз, улар бизни миллатимизга бу фасодларни юклаб қўйишяпти, чунки буни орқасидан умумий иртидодни секуляризм динининг ва уни хилма-хил мазхабларининг ақидалари кўринишида йўлга қўйишмоқчи.
Ўртамизда майда хошияли фиқхга оид ихтилофларга мавжуд бўлган шиъалар билан бизларни орамиздаги тўсиқни олиб ташлаш масаласи бўйича, мана булар нихоятда қимматли маслахатлар хисобланади, лекин манфаъатларни жалб қилиш кейинги мархалада жойлашган. Мавжуд сармояни сақлаб қолиш манфаъатни касб қилишдан кўра муқаддамроқ бўлади,……аслида эса биз шаръий қоида асосида яъни:
«درء المفاسد مقدم على جلب المصالح»
Фасодни дафъ қилиш маслахатни жалб қилишдан кўра муқаддамроқ; биз асли сармояни қайтариш ва ахли суннатни мусулмон холда ушлаб қолишга харакат қиляпмиз.
Мана бу олиб ташлашлик вожиб бўлган асосий мушкилот, фосод фақатгина ахли суннат ё шиъалар ёки пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни шариатларидаги бошқа мазхабларга хос эмас, балки бу барча осмоний шариатларни тахдид қилиб турган хатарли офат,вирус бўлади. Мана бу хатарли муштарак душманни баробарида хамма муттахид бўлиб бирлашиши ва ўзларини сухбатлари,танқидларини тўғри идора қилиб бошқаришлари керак бўлади, агар шундай қилинмаса бу нарсалар уларни ўзлари билан машғул қилиб аслий душмандан ғофил бўлиб қолишларига сабаб бўлади.