سَوال: اِیرانلِیک اَهلِی سُنَّت صِیفَتِیدَه، اِیراندَگِی شِیعَه لَرنِینگ آرَسِیدَه تَبلِیغ قِیلِیش بارَسِیدَه سِیزنِینگ فِکرِینگِیز قَندَی؟
جَواب: اِبنِ تَیمِیَه بِیر فَقِیه وَ عالِم صِیفَتِیدَه، حَنبَلِی اِیسَه شِیعَه لَرگه مَخصُوصاً شِیعَه لَرنِی آرَسِیدَگِی رافِضِیلَرگه نِسبَتاً مُخالِیفَتِی بِیلَن مَشهُور بُولگنِیگه ( شُونگه اوُحشَش بَرچَه حَنبَلِیلَر اِمامِی حَنَفِی وَ حَنَفِیلَرگه نِسبَتاً بُوتُون تَرِیخ دَوامِیدَه مَشهُور بُولِیشگن) قَرَمَسدَن مُخالِفلَرگه نِسبَتاً نِهایَتدَه کوُپ اِنصافگه اِیگه بُولِیشگن. اوُ کِیشِی شِیعَه لَر حَقِیدَه اَیتَدِیلَرکِی: اِمامِیَه شِیعَه لَرِی اَهلِی سُنَّتگه مُخالِفَت قِیلگن نَرسَه لَرِیدَه گوُمراه بُولِیشگن بُولسَه هَم، بُو اوُلَرنِینگ هَمَّه نَرسَه لَرده گوُمراه بُولِیشگن، دِیگن مَعنانِی بِیلدِیرمَیدِی، آرَدَه شوُندَی اِیشلَر هَم بارکِی بَعضِی اَهلِی سُنَّت گوُرُوهلَرِی شُو اِیشلَر بُویِیچَه اوُلَر بِیلَن بِیر هِیل نَظَرگه اِیگه دِیرلَر.
آلدِین هَم اَیتِیب اوُتگنِیمدِیک، اِبنِ تَیمِیَه اوُلَرنِی مُؤمِنلَرنِینگ بِیر قِسمِی وَ مُحَمَّد اوُمَّتِینِینگ بِیر بُولَه گِی، دِیب سَنَگن وَ اَیتَدِیکِی: فإذا كان اسم المؤمنين وأمة محمد – صلى الله عليه وسلم – يتناولهم،
ولهم نظرٌ واستدلالٌ، لم يبقَ وَجْهٌ لمنع الاعتداد بهم . (الرد علی السبکی، ج 2 صص 661-662.)
اوُلَرگه نِسبَتاً مُؤمِنِین وَ مُحَمَّد صلی الله علیه وسلمنِی اوُمَّتِی، دِیگن اِسملَر اِیشلَتِیلگندَن سُونگ، اوُلَر اوُزلَرِیگه خاص نَظَر وَ دَلِیللَرگه اِیگه دِیرلَر، اوُلَرنِینگ کوُز- قَرَشِی وَ نَظَرِینِی حِسابگه آلمَسلِیک اوُچُون اوُرتَدَه هِیچ قَندَی دَلِیل یُوق.
اِبنِ قَیِّم هَم اِمامِیَه شِیعَه لَرِی حَقِیدَه قوُیِیدَگِی نَظَرگه، کوُز- قَرَشگه اِیگه بُولِیب،اوُ کِیشِی اَیتَدِیکِی: اَگر مُتَکَبِّر کِیشِی اوُلَرنِی هَمَّه سِینِی یالغانچِیگه چِیقَرَدِیگن بُولسَه، بُو اوُنِی مَغرُور بُولِیب کِیتگنلِیگِی سَبَبلِیدِیر.
«وإن أخطأوا في بعض المواضع لم يلزم من ذلك أن يكون جميع ما قالوه خطأ». اَگردَه اِمامِیَه شِیعَه لَری بَعضِی جایلَردَه حَطا قِیلِیشگن بُولسَه، بُو نَرسَه اوُلَرنِی اَیتگن هَمَّه نَرسَه سِی حَطا اِیکَنلِیگِیگه دَلالَت قِیلمَیدِی.
بُو اِمامِی اَحمَد اِبنِ حَنبَلنِی مَذهَبِینِی ایِچِیدَن چِیقِیب کِیلگن وَ اِیککِینچِی نَولِی سَلَفِیَت دِیب نام آلگن سَلَفِیلَرنِی کوُز- قَرَشِی بُولَدِی، اوُچِینچِی نَولِی سَلَفِیَت هَم ( مُحَمد ابن عبد الوهّاب وَ نَجد اوُلامالَرِی) مَنَه شُو مَذهَبنِی اِیچِیدَن توُغِیلگن.
بُو صُورَتدَه بِیزلَر اوُچُون شِیعَه لَرنِی مَذهَبِی اِسلامِی مَذهَبلَرنِینگ بِیرِی صِیفَتِیدَه باشقَه اِسلامِی مَذهَبلَردَن فَرقِی قالمَیدِی، اِیندِی سِیزنِی سُورَگن سَوالِینگِیزگه کِیلسَک، تُورلِی- هِیل اِسلامِی فِرقَه لَرنِی اوُرتَسِیدَه تَبلِیغ اِیشلَرِینِی آلِیب بارِیش بارَسِیدَگِی بِیزنِی سِیاسَتِیمِیز قَندَی بُولِیشِی موُمکِین؟
حاضِرگِی پَیتدَه سُنِّیلَر یَشَیدِیگن مِنطَقَه لَردَه بِیز سِکولارِیزم دِینِی وَ اوُنِی هِیلمَه – هِیل مَذهَبلَرِی سَبَبلِی بوُتُون جَهان سِکولار کافِرلَرِی وَ مَرتَدلَر وَ مَحَلِّی مُنافِقلَر تامانِیدَن کِیلَیاتگن فَسادلَرنِی دَفع قِیلِیشگه حَرَکَت قِیلیَپمِیز، اوُلَر بِیزنِی مِلَّتِیمِیزگه بُو فَسادلَرنِی یُوکلَب قوُیِیشیَپتِی، چُونکِی بُونِی آرقَسِیدَن عُمُومِی اِرتِدادنِی سِکولارِیزم دِینِینِیگ وَ اوُنِی هِیلمَه – هِیل مَذهَبلَرِینِینگ عَقِیدَه لَرِی کوُرِینِیشِیدَه یُولگه قوُیِیشماقچِی.
اوُرتَمِیزدَه مَیدَه حاشِیَه لِی فِقهگه آئِد اِختِلافلَر مَوجُود بُولگن شِیعَه لَر بِیلَن بِیزلَرنِی آرَمِیزدَگِی توُسِیقنِی آلِیب تَشلَش مَسَلَه سِی بُویِیچَه، مَنَه بُولَر نِهایَتدَه قِممَتلِی مَصلَحَتلَر حِسابلَنَدِی، لِیکِن مَنفَعَتلَرنِی جَلب قِیلِیش کِییِینگِی مَرحَلَه دَه جایلَشگن. مَوجُود سَرمایَه نِی سَقلَب قالِیش مَنفَعَتنِی کَسب قِیلِیشدَن کوُرَه مُقَدَّمراق بُولَدِی،……اَصلِیدَه اِیسَه بِیز شَرعِی قائِدَه اَساسِیدَه یَعنِی: «درء المفاسد مقدم على جلب المصالح»
فَسادنِی دَفع قِیلِیش مَصلَحَتنِی جَلب قِیلِیشدَن کُورَه مُقَدَّمراق؛ بِیز اَصلِی سَرمایَه نِی قَیتَرِیش وَ اَهلِی سُنَّتنِی مُسُلمان حالدَه اوُشلَب قالِیشگه حَرَکَت قِیلیَپمِیز.
مَنَه بُو آلِیب تَشلَشلِیک واجِب بُولگن اَساسِی مُشکِلات، فَساد فَقَطگِینَه اَهلِی سُنَّت یا شِیعَه لَر یاکِی پَیغَمبَرِیمِیز صلی الله علیه وسلمنِی شَرِیعَتلَرِیدَگِی باشقَه مَذهَبلَرگه خاص اِیمَس، بَلکِی بُو بَرچَه آسمانِی شَرِیعَتلَرنِی تَهدِید قِیلِیب تُورگن خَطَرلِی آفَت، وِیرُوس بُولَدِی. مَنَه بُو خَطَرلِی مُشتَرَک دُشمَننِی بَرابَرِیدَه هَمَّه مُتَّحِد بُولیب بِیرلَشِیشِی وَ اوُزلَرِینِی صُحبَتلَرِی، تَنقِیدلَرِینِی توُغرِی اِدارَه قِیلِیب باشقَرِیشلَرِی کِیرَک بُولَدِی، اَگر شوُندَی قِیلِینمَسَه بُو نَرسَه لَر اوُلَرنِی اوُزلَرِی بِیلَن مَشغُول قِیلِیب اَصلِی دُشمَندَن غافِل بُولِیب قالِیشلَرِیگه سَبَب بُولَدِی.