بَعضِیلَرنِی اِعتِقادِی بُویِیچَه، بُوگوُنگِی کوُندَه جِهاد فِتنَه بوُلِیب اوُندَن اوُزاقلَشِیش کِیرَک اِیکَن، سِیزنِی فِکرِینگِیزچَه بِیزنِی عَصرِیمِیزدَه جِهاد فَرضِینِی عَمَلگه آشِیرِیش فِتنَه حِسابلَنَدِیمِی؟
جَواب: دُشمَنلَر، کافِر باسقِینچِیلَر، مَحَلِّی حِذمَتکارلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیش بارَه سِیدَه اَلله نِی وَ رَسُولِی صلی الله علیه وسلمنِی بوُیرُوقلَرِیدَن باش تارتِیش فِتنَه حِسابلَنَدِی. اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِی:
« … فَلۡيَحۡذَرِ ٱلَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنۡ أَمۡرِهِۦٓ أَن تُصِيبَهُمۡ فِتۡنَةٌ أَوۡ يُصِيبَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ » (النور :٦٣)
(پَیغَمبَرنِینگ) اَمرِیگه خِلاف اِیش قِیلَدِیگن کِیمسَه لَر اوُزلَرِیگه بِیران فِتنَه- کوُلفَت یِیتِیب قالِیشِیدَن یاکِی اَلَملِی عَذاب یِیتِیب قالِیشِیدَن حَضِیر بوُلسِینلَر!
یَعنِی: اِمامِی بُخارِی عادَتِیگه کوُرَه حَدِیثلَرنِی مَوضُوعلَرِیگه اَساساً تَقسِیملَب چِیقگن، مَنَه بُو حَدِیث فِتنَه لَر کِتابِینِی اَوَّلِیدَه کِیلتِیرِیلگن: « ألا وإنه يُجَاء برجال من أمتي فيؤخذ بهم ذات الشمال، فأقول: يا رب أصيحابي، فيقال: إنك لا تدري ما أحدثوا بعدك..» [الحديث].
یَعنِی: قِیامَت کوُنِیدَه اوُمَّتِیمدَن بِیر قِیسمِینِی آلِیب کِیلِیشَدِی، اَمّا اوُلَرنِی چَپ تاماندَن اوُزاقلَشتِیرِیشَدِی، شوُندَه مِین اَیتَمَنکِی: اِی پَروَردِیگارِیم یارانلَرِیم. مِینگه اَیتِیشَدِیکِی: اوُلَر سِیزدَن کِییِین نِیمَه لَر قِیلِیشگَنِینِی بِیلمَیسِیز………
مَنَه بُو حَدِیث آدَملَر اوُچُون دِیندَگِی بُویرُوقلَرنِی نااَنِیق قِیلِیب کوُرسَتِیش یا اَلمَشتِیرِیش وَ اَلله هَمدَه رَسُولِی صلی الله علیه وسلمنِی فَرمانِیدَن باش تارتِیش، اِینگ کَتتَه فِتنَه، غَلَیان اِیکَنلِیگِیگه اِیشارَه قِیلیَپتِی، حَتَّی اوُتمِیشدَه هَم حاضِرگِی پَیتدَه هَم فِتنَه نِی اِیلدِیزِی بُولگن دِیسَه بُولَدِی. بُو یِیردَه نِهایَتدَه حُوشیار بُولِیش کِیرَک، حُکوُمَتلَر تامانِیدَن یاللَنگن دِینفُرُوشلَر، سِکولار اَحزابلَر، مُرتَدلَرنِی اَیتِیشلَرِیچَه، بوُگوُنگِی کوُندَه نَماز وَ رُوزَه گه اوُحشَش فَرضِی عَینگه اَیلَنگن جِهاد فِتنَه دِیر، اَصلِیدَه اِیسَه مَنَه بُو فَرضِی عَیندَن باش تارتِیش وَ اوُنِی عَمَلدَه بَجَرمَسلِیک فِتنَه بوُلَدِی. اَلله تَعالی مَنَه بُو حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « وَمِنۡهُم مَّن يَقُولُ ٱئۡذَن لِّي وَلَا تَفۡتِنِّيٓۚ أَلَا فِي ٱلۡفِتۡنَةِ سَقَطُواْۗ……» (التوبة :٤٩)
اوُلَرنِینگ آرَسِیدَه: “مِینگه (جَنگدَن قالِیش اوُچُون) عِذن بِیرگِین، مِینِی فِتنَه گه سالمَگِین”، دِییدِیگن کِیمسَه لَر هَم باردِیر. آگاه بُولِینگِیزکِیم، اوُلَر (جَنگدَن قالِیش سَبَبلِی) فِتنَه نِینگ اوُزِیگه توُشدِیلَر.
یَعنِی: بُونگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه جَنگ وَ قوُراللِی اوُرُوش فِتنَه نِی اوُرتَدَن یُوقاتِیش اوُچُون بِیر شَرعِی یُولدِیر. اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِی: « وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَةٞ وَيَكُونَ ٱلدِّينُ لِلَّهِۖ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَلَا عُدۡوَٰنَ إِلَّا عَلَى ٱلظَّٰلِمِينَ » (البقرة :١٩٣) تا فِتنَه تُوگب، بُوتُون دِین اَلله اوُچُون بوُلگوُنگه قَدَر اوُلَر بِیلَن اوُرِیشِینگِیز! اِیندِی اَگر توُحتَه سَلَر، اوُ حالدَه سِیزلَر هَم تُوحتَنگِیز! زِیرا، فَقَط ظالِملَرگه قَرشِی دُشمَنلِیک قِیلِیش مُومکِین. باشقَه بِیر آیَتدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « وَقَٰتِلُوهُمۡ حَتَّىٰ لَا تَكُونَ فِتۡنَة ، وَيَكُونَ ٱلدِّينُ كُلُّهُۥ لِلَّهِۚ فَإِنِ ٱنتَهَوۡاْ فَإِنَّ ٱللَّهَ بِمَا يَعۡمَلُونَ بَصِير» (الأنفال :٣٩) تا (دُنیادَه) بِیران فِتنَه – اَلداو قالمَی، بُوتُون دِین فَقَط اَلله اوُچُون بوُلگوُنگه قَدَر اوُلَر بِیلَن جَنگ قِیلِینگلَر! اِیندِی اَگر (کافِرلِیکدَن) تُوحتَه سَلَر، بَس، اَلبَتَّه اَلله قِیلَیاتگن عَمَللَرِینِی کوُرگوُچِیدِیر.
شَیخُ الاِسلام اِبنِ تَیمِیَه کُرد رَحِمَهُ الله مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « الجهاد وإنفاق الأموال؛ قد تكون مضرة، لكن لما كانت مصلحته راجحة على مفسدته؛ أمر به الشارع » [مجموع الفتاوى 1/265].
جِهاد وَ مالنِی صَرفلَش ظاهِردَه زِیانلِی بوُلِیب کوُرِینِیشِی مُومکِین، اَمّا اوُنِی مَسلَحَتِی وَ مَنفَعَتِی فَسادلَر وَ یامانلِیکلَردَن اوُستُون بُولگنِی بائِث، اَلله وَ رَسُولِی صلی الله علیه وسلم اوُنِی بَجَرِیشگه اَمر قِیلگن.
« الجهاد؛ هو دفع فتنة الكفر، فيحصل فيها من المضرة ما هو دونها » [مجموع الفتاوى 20/52].
یَعنِی: جِهاد قِیلِیش کُفر فِتنَه سِینِی دَفع قِیلِیشدَن عِبارَتدِیر، شُو سَبَبلِی هَم اَگر جِهاد قِیلِینمَسَه اوُرتَدَه شوُندَی ضَرَر بَرپا بوُلَدِیکِی،بوُنِی مِثالِیدَگِی ضَرَر باشقَه نَرسَه لَردَه تاپِیلمَیدِی.
باشقَه بِیر جایدَه مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « الشريعة تأمر بالمصالح الخالصة والراجحة، كالإيمان والجهاد، فإن الإيمان مصلحة محضة، والجهاد , وإن كان فيه قتل النفوس ء فمصلحته راجحة، وفتنة الكفر أعظم فسادا من القتل، كما قال تعالى: (وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ) [البقرة: 217] » [مجموع الفتاوى 27/230].
یَعنِی شَرِیعَتنِی بَجَرِیشگه بُویُورگن نَرسَه لَرنِی بَرچَه سِیدَه مَسلَحَت وَ مَنفَعَت مَوجُود یاکِی بُولمَسَم اوُنِی مَنفَعَتِی زِیانِیدَن کوُپراق، اِیمان کِیلتِیرِیش وَ جِهاد قِیلِیش هَم شُونگه اوُحشَیدِی، اِیمان کِیلتِیرِیشنِی هَمَّه سِی خالِص مَنفَعَت بوُلَدِی، جِهاد اِیسَه اَگرچِی اوُندَه آدَم اوُلدِیرِیش بُولگنِی بِیلَن، اوُنِی مَنفَعَتِی فَسادلَرِیدَن کوُپراق، یِعنِی کُفرنِی فِتنَه سِی قَتل، آدَم اوُلدِیرِیشدَن کوُرَه کوُپراقدِیر، شوُنِینگدِیک اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ »
اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی: « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ…) [البقرة: 216]، سِیزلَرگه یاقمَسَدَه، جَنگ قِیلِیشِینگِیز فَرض قِیلِیندِی. (ذاتاً) سِیزلَر اوُزِینگِیز اوُچُون یَحشِی بوُلگن نَرسَه نِی یاقتِیرمَسلِیگِینگِیز وَ سِیز اوُچُون یامان بُولگن نَرسَه نِی یَحشِی کوُرِیشِینگِیز مُومکِین. اَلله بِیلوُر، سِیزلَر بِیلمَسسِیز.
فأمر بالجهاد، وهو مكروه للنفوس، لكن مصلحته ومنفعته راجحة على ما يحصل للنفوس من ألمه، بمنزلة من يشرب الدواء الكريه لتحصل له العافية، فإن مصلحة حصول العافية له؛ راجحة على ألم شرب الدواء » [مجموع الفتاوى 24/279] . اَلله تَعالی جِهاد قِیلِیشگه بوُیُورگن، لِیکِن اِنسانلَر اوُنِی یاقتِیرمَیدِیلَر، اَمّا اوُنِی مَنفَعَتِی، فایدَه سِی اِنسانلَر رُوبَرُو بوُلَدِیگن ناخُوشلِیکلَردَن کوُپراقدِیر، بُو شُونگه اوُحشَیدِیکِی بِیر کِیشِی سَلامَتلِیگِینِی قَیتَرِیش اوُچُون اَچچِیق، بِیمَذَه دارِینِی اِیچَدِی، بُو یِیردَگِی جِسمگه قَیتِیب کِیلَدِیگن سَلامَتلِیک دارِینِی اِیچِیشدَگِی ناخُوشلِیکلَر یاکِی کَسَللِیکدَگِی آغرِیقلَردَن کوُرَه کوُپراقدِیر.
“الله سبحانه إنما حرم علينا الخبائث لما فيها من المضرة والفساد، وأمرنا بالأعمال الصالحة لما فيها من المنفعة والصلاح لنا، وقد لا تحصل هذه الأعمال إلا بمشقة كالجهاد والحج والأمر بالمعروف والنهي عن المنكر وطلب العلم فيحتمل تلك المشقة ويُثاب عليها، لما يعقبه من المنفعة”. [مجموع الفتاوى 25/282].
یَعنِی اَلله تَعالی اِفلاص نَرسَه لَرنِی اوُندَه مَوجُود بُولگن زِیان وَ فَساد سَبَبلِی بِیزلَرگه حَرام قِیلَدِی وَ اوُندَه مَنفَعَت، فایدَه بُولگنِی بائِث یَحشِی اِیشلَرنِی قِیلِیشِیمِیزگه بُویُورَدِی؛ بَعضِی وَقتلَردَه مَنَه بُو اِیشلَرنِی بَجَرِیش ناخوُشلِیکلَرسِیز یا مَشَقَّتسِیز عَمَلگه آشمَیدِی، جِهاد وَ حَجگه وَ یَحشِیلِیکگه بُویُورِیب یامانلِیکدَن قَیتَرِیشگه، عِلم آلِیشگه اوُحشَش؛ بُولَردَه اوُزِیگه یَرَشَه ناخوُشلِیکلَر مَوجُود، اَمّا اوُلَرنِی کِیتِیدَن کِیلَدِیگن فایدَه سِی سَبَبلِی بوُنِی عِوَضِیگه اَجر بِیرِیلَدِی.
(دوامی بار….)