Савол: хавориж худони бадтарин махлуқоти эмасми, мусулмонлар учун уларни ўлдириш аслий кофирлар ва тоғут тузумларидан кўра муқаддамроқ эмасми?
(5 – қисм)
Амирал мўъминин Али ибни Аби Толибни лашкаридаги мана бу гурух нахравон қўшинини катта қисмини ташкил қиларди, мана бу кишилар айтишадики: хукм фақат аллох томонидан бўлиши керак. Шунда Али айтдики: мана бу хақ калом аммо ботилни назарда тутяпти. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам бир қавмни сифатлаб бергандилар, мен мана бу сифатларни бу гурухда кўриб турибман:
يَقُولُونَ الْحَقَّ بِأَلْسِنَتِهِمْ لَا يَجُوزُ هَذَا، مِنْهُمْ، – وَأَشَارَ إِلَى حَلْقِهِ [1]
Улар хақ сўзни тиллари билан айтишади,аммо мана бу ерларидан пастга ўтмайди- шунда томоқларига ишора қилгандилар.
Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу даста хақида мархамат қиладиларки:
إِنَّ مَا أَتَخَوَّفُ عَلَيْكُمْ رَجُلٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ حَتَّى إِذَا رُئِيَتْ بَهْجَتُهُ عَلَيْهِ، وَكَانَ رِدْئًا لِلْإِسْلَامِ، غَيَّرَهُ إِلَى مَا شَاءَ اللَّهُ، فَانْسَلَخَ مِنْهُ وَنَبَذَهُ وَرَاءَ ظَهْرِهِ، وَسَعَى عَلَى جَارِهِ بِالسَّيْفِ، وَرَمَاهُ بِالشِّرْكِ»، قَالَ: قُلْتُ: يَا نَبِيَّ اللَّهِ، أَيُّهُمَا أَوْلَى بِالشِّرْكِ، الْمَرْمِيُّ أَمِ الرَّامِي؟ قَالَ: بَلِ الرَّامِي.[2]
Мени сизларни устингизда қўрқадиган нарсам шуки, бир киши қуръон ўқийди. Хатто унда энг гўзал бир холатга етиб боради ва ислом устунларидан бир устунга айланади ( яъни қуръонни янгилиги,хуррамлиги унда кўринади ва исломни дифоъ қилиш рангини,хидини ўзига олган бўлади ва исломни химоя қилади,одамларни орасида бир олим хисобланади) сўнгра аллох хохлаган нарсага ўзгариб қолади. Исломни усул ва асосларидан холи бўлиб қолади ва уни орқага отиб юборади ва қўшнисига қарши қилич кўтаради ва уни ширк келтиришда муттахам қилади. Ровийни айтишича: эй набиюллох, уларни қайси бири ширкда аввалроқ, муттахам бўлган кишими ё муттахам қилаётганми?-дедим. Қўшнисини ширкда муттахам қилаётган киши,дедилар.
Бугунги кунда биз жуда кўп кишиларни кўрамизки, бир мухтасар мутолаъа қилгандан ва ўзини атрофидагиларни орасида ё фазойи мажозийда ахли дин деб танилгандан сўнг, нихоятда осонлик билан яхудий,насроний, мажус ё собеин хатто ўзига мухолиф бўлган мусулмон қўшнисини хам нохақдан мушрик дейди ва мушрик кофирларни ахкомларини уларни устида татбиқ қилади.
Мана бу кимсалар Али ибни Аби Толиб билан бирга бўлган сахобаларни хаммасини шу жумладан ибни Аббос, Анас, ибни Умар, Хасан,Хусайн,Оиша, Хафса, Умми Саламага ўхшаш бир неча оналаримизни хам кофир деб хисоблашарди; уларни гурухига кирмаган хамма мусулмонларни тобеъиндан тортиб тоба тобеъингача такфир қилишарди. Бунга қўшимча бу даста муовияни қўшинидаги минглаб нафарларни хам такфир қилган эди, ғайри мукаффара бўлган гунохи кабираларни яъни шаробхўрлик ё зино, ўғирлик, ёлғон гапиришга ўхшаган гунохларни қилган кишиларни хам такфир қилишган, шундай бўлган тақдирда хам мана бу катта гунохларига қарамасдан Али ибни Аби Толиб хам ва исломдаги катта кишиларни қатъий раъйи хам ахли таъвил бўлган хаворижлар дастасини такфир қилишмаган, сахобалар хаворижни кофир эмаслигига ижмоъ қилишган эди. Ахли қиблани такфир қилишлик фақатгина мана бу шахсларнинг огох холда,қасддан, ўзини ихтиёри ва ишонч билан шаходатайнни бузган пайтида мумкин бўлади. [3]
Дорул исломни рахбари ва бошқа сахобалар қуролланган ё қуролсиз мунофиқлардан иборат ахли таъвил хаворижларига қарши жангни бошлашмаган, улар бегунох инсонларни ўлдириб мусулмонларни молларини талон-тарож қилган пайтларида дорул исломни масъуллари ва мўъминлар зулмни ва уларни туғёнларини ўртадан кўтариш учун уларга қарши жанг қилишди, бу жанг уларнинг исломдан чиқиб секуляр кофирларнинг ва ошкор мунофиқларнинг хукмига шомил бўлганликлари сабабли эмас эди. Шу сабабли уларни қул қилиб хам олинмаган ва моллари хам ғанимат сифатида мусодара қилинмаган, улардан ярадор бўлганлар хам ўлдирилмаган, қочиб кетган кишиларни хам таъқиб қилинмаган, тавба қилиниши хам талаб қилинмаган, балки уларга нисбатан бошқа мўъминлардек муносабатда бўлинарди, ибни Умар ва ибни Аббосга ўхшаган сахобалар уларни ортида намоз хам ўқишган, улардан 2000 нафарга яқини ибни Аббос билан сухбатлашиб мунозара олиб боргач тавба қилишади ва динга ёки дорул ислом хокимиятига қайтишади. [4]
“Зул хувайсарага” ўхшаган ошкор мунофиқлар ва уларга эргашганлар харгиз динга қайтишмади ва
«لَا يَرْجِعُونَ حَتَّى يَرْتَدَّ عَلَى فَوْقِهِ»
га шомил бўлишди.
Нахравондаги ахли таъвил хаворижлари дорул исломни рахбарини минглаб сахобалар билан бирга такфир қилишган пайтда хам, Али бунга қарама-қарши равишда уларни такфир қилгани йўқ, Алидан бу кишилар мушрикми?-деб сўралган пайтда,( чунки ошкор мунофиқлар мушрикларни хукмига шомил бўлишади) Али айтдики: улар ширкдан қочиб келишган. Шундан сўнг улар мунофиқларданми?-деб сўралди. У киши айтдики: мунофиқлар аллохни жуда кам зикр қилишади, бу кишилар эса аллохни жуда кўп зикр қиладилар. Сўнгра ундан бўлса бу кишилар кимлар бўлади?-деб сўралди. Амирал мўъминин жавоб бердиларки:
اخواننا بغوا علینا یا قومٌ بغوا علینا؛
Улар бизни биродарларимиз ва бизга қарши бағий бўлишган. У киши нахравондаги жамоатни ахли бағий ва биродар,деб номлаганлар, кофир эмас; аммо мана бу ахли бағийлар у кишини очиқ-ошкор такфир қилишган ва қўллари хам юзлаб мусулмонларни қонига беланган эди, кейинчалик уларни қўллари Али розиаллоху анхуни қонига хам беланди, амирал мўъминин Али мана шу кишилар томонидан шахид қилинди, шу билан бирга дорул исломни ва исломий хилофатни аскарлари бўлмиш юзлаб мусулмонлар хам нахравонда мана шу ахли бағий томонидан шахид қилинади.
(давоми бор….)
[1] مسلم1066
[2] لإحسان في تقريب صحيح ابن حبان، المؤلف: محمد بن حبان بن أحمد بن حبان بن معاذ البُستي، ترتيب: الأمير علاء الدين علي بن بلبان الفارسي، حققه وخرج أحاديثه وعلق عليه: شعيب الأرنؤوط، الناشر: مؤسسة الرسالة، بيروت، الطبعة: الأولى، 1408 هـ – 1988 م. -سلسلة الأحاديث الصحيحة وشيء من فقهها وفوائدها، تأليف محمد ناصر الدين الألباني، الناشر: مكتبة المعارف للنشر والتوزيع، الرياض، الطبعة: الأولى، لمكتبة المعارف. -مختار الصحاح، لزين الدين أبو عبد الله محمد بن أبي بكر بن عبد القادر الحنفي الرازي، تحقيق: يوسف الشيخ محمد، نشر: المكتبة العصرية – الدار النموذجية، بيروت – صيدا، لطبعة: الخامسة، 1420هـ – 1999م. -معجم اللغة العربية المعاصرة، للدكتور أحمد مختار عبد الحميد عمر بمساعدة فريق عمل، الناشر: عالم الكتب، الطبعة: الأولى، 1429 هـ – 2008 م. -شرح مشكل الآثار, أبو جعفر أحمد بن محمد الطحاوي, تحقيق: شعيب الأرنؤوط, مؤسسة الرسالة, الطبعة: الأولى – 1415 هـ، 1494 م.
[3]– اجماع بر عدم کفر خوارج را تعدادی از اهل علم حکایت کردهاند: 1- الخطابی آن را حکایت کرده آنجا که میگوید: «أَجْمَعَ عُلَمَاءُ الْمُسْلِمِينَ عَلَى أَنَّ الْخَوَارِجَ مَعَ ضَلَالَتِهِمْ فِرْقَةٌ مِنْ فِرَقِ الْمُسْلِمِينَ وَأَجَازُوا مُنَاكَحَتَهُمْ وَأَكْلَ ذَبَائِحِهِمْ وَأَنَّهُمْ لَا يُكَفَّرُونَ مَا دَامُوا مُتَمَسِّكِينَ بِأَصْلِ الْإِسْلَامِ».علمای مسلمین اجماع دارند بر اینکه خوارج، همراه با گمراهی شان، فرقهای از فرقههای مسلمانان هستند و ازدواج کردن با آنان و خوردن ذبیحۀ شان جایز است و آنها کافر نمیشوند مادامیکه به اصل اسلام چنگ زده باشند. [فتح الباری از ابن حجر (12/300 شرح حدیث شماره 6933-6934)]./2- ابن المنذر در الإشراف علی مذاهب الفقهاء (8/255) ./3- ابن تیمیه نیز در «منهاج السنة النبوية» و در دیگر کتابهایش این اجماع را حکایت کرده و آن را حمایت و تقویت کرده است. منهاج السنة النبوية (5 /11-12، 241-244، 247-248) (7/ 405-406)، و مجموع الفتاوی (7/ 217-218).
[4] عبد الرزاق الصنعاني في (المصنف ، باب ذكر رفع السلام 10/157 رقم 18678) / أبو نعيم في (الحلية 1/318)، والبيهقي في(السنن الكبرى 8/179)، وابن عبد البر القرطبي في (جامع بيان العلم وفضله 2 / 103 طبعة المنيرية)، ويعقوب بن سفيان البسوي في (المعرفة والتاريخ 1/522)، والحاكم في (المستدرك 2/150-152)، و الإمام أحمد في(المسند 1/342،5/67 رقم 3187، طبعة شاكر).وأشار إليه الحافظ ابن كثير في (البداية والنهاية 7 / 282)، وابن الأثير في (الكامل) وابن العماد الحنبلي في (الشذرات)، وقال أحمد شاكر في تعليقه على (المسند 5 / 7 6 رقم 3187): إسناده صحيح