Савол: хавориж худони бадтарин махлуқоти эмасми, мусулмонлар учун уларни ўлдириш аслий кофирлар ва тоғут тузумларидан кўра муқаддамроқ эмасми?
( 8- қисм)
Хозиргача бизлар дорул исломга қарши қўзғалончиларни, исёнчилар , хаворижларни уч дастаси билан танишдик, уларни хаммалари аллохни энг ёмон махлуқотлари хисобланишади, ибни Обидинни сўзига кўра “бағот, хаворижларни ва ғайри хаворижларни ўз ичига олади” ва дорул исломга қарши чиққан исёнкор мусулмонларни барчаси ахли бағий жумласига киради, аммо мана бу дорул исломга қарши чиқувчиларни икки дастаси:
قِتَالَهُم حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ.[1]
уларни ўлдириш хар мусулмон учун вожиб бўлиб ошкор мунофиқлар жумласидан бўлишади, мана бу ахли бағийни учинчи дастаси хам қуйидаги асосга кўра:
وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّى تَفِیءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ (حجرات/49)
(Эй мўъминлар), агар мўъминлардан бўлган икки тоифа (бир-бирлари билан) урушиб қолсалар дархол уларнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Энди агар улардан бирови иккинчисини устига тажовуз қилса, бас то (тажовузкор тоифа) аллохнинг амрига қайтгунича сизлар тажовуз қилган (тоифа) билан урушинглар!
Дорул исломни ахолисини хуқуқларига тажовуз қилган ва қўлларига қурол олган, аллохни хукмига таслим бўлмаган,сулх тузишга мойил бўлмаган пайтларидагина уларни ўлдириш мубох бўлади; бунга қўшимча равишда хаворижлардан бўлган бу уч даста учун жаханнамни ваъдаси берилган, энди мана бу хаворижларни ўртасидаги кофирлар жаханнамни оловида абадий қолишади ,хаворижни орасидаги ахли бағий ва ахли бидъат мўъминлар эса қилган гунохларига яраша жаханнамда қолишади, шунингдек росулуллох саллаллоху алайхи васаллам Аммор хақида мархамат қилгандиларки:
ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.[2]
Амморга вой бўлсин, уни бағий тоифа ўлдиради, аммор уларни жаннатга чақирса улар уни жаханнамга чақиришади.
Мана бу ахли бағий харом ишни қилишган эди:
قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَق (اعراف/33)
Айтинг: “парвардигорим фақатгина ошкор ва яширин бузуқликларни, (барча) гунох ишларни, нохақ зулм қилишни ва аллохга (шерик эканлигига) хеч қандай хужжат тушурмаган нарсаларни унга шерик қилиб олишингизни хамда аллох шаънига билмайдиган нарсаларни гапиришингизни харом қилган, холос”.
Мана бу харом бўлган ишни қилиш сабабли бошқа мўъмин жиноятчиларга ўхшаб қиёмат барпо бўлишидан олдин пок бўлишмаган бўлса, улар аллох хохлаганича жаханнамни оловида қолишади ва аллохни изни билан жаннатга киришади, улар бизларни иймоний бародарларимиз,опа-сингилларимиз бўлишади, мана бу опа-сингилларимиз,бародарларимизга нисбатан дилсўз докторга ўхшаб муносабатда бўлишимиз керак.
Бу ерда шуни зикр қилиб ўтиш лозимки,хато таъвилларга эга бўлган ё ошкор мунофиқлар гурухидан бўлган хаворижларни зохирий сифатларини бир қисми амирал мўъминин Али ибни Аби Толибни замонига тегишлидир, масалан:
1-Уларни биринчи сифатлари ёшлари кичик,жохил бўлишлари уларни умумий сифатларига кирмайди, бу дорул исломни рахбари амирал мўъминин Алини замонига хосдир. Бундан ташқари биз мана шу ахли таъвил харакатидан бўлган шайхлар,ёши катта илмга эга бўлган кишиларга гувох бўлганмиз, исломий мазхабларни бошқа аиммалари уларни илмларидан,ривоятларидан бахраманд бўлишган. Шундай бўлгач ахли таъвил бўлган хаворижлар дастасини гумрохлиги уларни ёшини камлиги учун эмас,балки улардаги ақида ва усулдаги адашиш сабабли бўлган.
2-Уларни сочлари қирилган эди; аслида эса хозирги пайтгача сочлари ва соқоллари хам бўлган ахли таъвил хаворижлари мавжуд бўлишган. Хажга кетаётган кишилар сочларини қириб олишади, бу белги одамларни ахли таъвил хаворижларидан бўлишига далил бўла олмайди, балки бу ақида,фикрга асослангандир.
3-Улар қуръон ўқиганликлари сабабли мана бу қуръон уларни сўзларини тасдиқлайди,деб ўйлашлари, аммо хақиқатда эса бу уларга қарши хужжат бўлиши, фақатгина нахравондаги хаворижларга хос нарса эмас,балки барча исломий тафсир ва мазхабларни ўртасидаги ахли таъвилларни орасида бундай шахслар топилиши мумкин.
4-Уларни қуръон ўқишлари,аммо бу уларни халқумларидан пастга тушмаслиги ахм хавориж дастасини орасида умумий нарса эмас, балки бутун тарих давомида мана бу дастани ўртасида олим,шариатдан огох, хадисни яхши танийдиган кишилар мавжуд бўлган, улар ўзларини хаётларида мўъминларни сифатларини татбиқ қилишган, нахравондаги хаворижларга ўхшаб фақат қуръон қорилари бўлишмаган,балки қуръонни татбиқ қилувчи хам бўлишган.
5-Сахобаларни рўза ва намозлари хам буларни рўза,намозини олдида тахқирланиб қоларди. Бизлар кейинроқ намоз ва рўзага мустахкам бўлмаган хаворижларга гувох бўлганмиз, хатто абозияни бир дастаси бўлганки,рўза ва бошқа исломий шиорлар у ёқда турсин аслан намоз ўқишмасди. Албатта исломий шиорларга кўзга кўринадиган олий даражада амал қиладиган ва кўз-қараши сизга мухолиф бўлган хар қандай киши хавориж бўлиши шарт эмас. Шундай бўлгач мана бу сифатни хам хавориж дастасини ақидасига алоқаси йўқ.
(давоми бор…..)
[1] مسند أحمد ١٣٤
[2] بخاری 447 / ابن حجر عسقلاني، الاصابه في تمييز الصحابه، بيروت، دارالكتب العربي، ج 2، ص 506./ ابن اثير، اسدالغابه في معرقة الصحابه، بيروت، دارالشعب، ج 4، ص 135./ ابن كثير، البدايه و النهايه، بيروت، مكتبه المعارف، چاپ ششم، 1409، ج 6، ص 214./ طبري، تاريخ طبري، بيروت، دارالكتب العلميه، چاپ دوم، 1408، ج 3، ص 98.