سَوال: خَوارِج خُدانِی بَدتَرِین مَخلوُقاتِی اِیمَسمِی، مُسُلمانلَر اوُچُون اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش اَصلِی کافِرلَر وَ طاغوُت توُزُوملَرِیدَن کوُرَه مُقَدَّمراق اِیمَسمِی؟

سَوال: خَوارِج خُدانِی بَدتَرِین مَخلوُقاتِی اِیمَسمِی، مُسُلمانلَر اوُچُون اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش اَصلِی کافِرلَر وَ طاغوُت توُزُوملَرِیدَن کوُرَه مُقَدَّمراق اِیمَسمِی؟

( 8 – قیسم)

حاضِرگچَه بِیزلَر دارُ الاِسلامگه قَرشِی قوُزغَلانچِیلَرنِی، عِصیانچِیلَر، خَوارِجلَرنِی اوُچ دَستَه سِی بِیلَن تَنِیشدِیک، اوُلَرنِی هَمَّه لَرِی اَلله نِی اِینگ یامان مَخلوُقاتلَرِی حِسابلَنِیشَدِی، اِبنِ عابِیدِیننِی سوُزِیگه کوُرَه “بَغات، خَوارِجلَرنِی وَ غَیرِی خَوارِجلَرنِی اوُز اِیچِیگه آلَدِی” وَ  دارُ الاِسلامگه قَرشِی چِیققَن عِصیانکار مُسُلمانلَرنِی بَرچَه سِی اَهلِی بَغِی جُملَه سِیگه کِیرَدِی، اَمّا مَنَه بُو دارُ الاِسلامگه قَرشِی چِیقوُچِیلَرنِی اِیککِی دَستَه سِی:        قِتَالَهُم حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ.^[1] اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش هَر مُسُلمان اوُچُون واجِب بوُلِیب آشکار مُنافِقلَر جُملَه سِیدَن بوُلِیشَدِی، مَنَه بُو اَهلِی بَغِینِی اوُچِینچِی دَستَه سِی هَم قوُیِیدَگِی اَساسگه کوُرَه:

 وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَیْنَهُمَا فَإِن بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِی تَبْغِی حَتَّى تَفِیءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ (حجرات/49) (اِی مُؤمِنلَر)، اَگر مُؤمِنلَردَن بُولگن اِیککِی طائِفَه (بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن) اوُرِیشِیب قالسَلَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی اوُنگلَب قوُیِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُلَردَن بِیراوِی اِیککِینچِیسِینِی اوُستِیگه تَجاوُز قِیلسَه، بَس تا (تَجاوُزکار طائِفَه) اَلله نِینگ اَمرِیگه قَیتمَگوُنِیچَه سِیزلَر تَجاوُز قِیلگن (طائِفَه) بِیلَن اوُرِیشِینگلَر!

دارُ الاِسلامنِی اَهالِیسِینِی حُقوُقلَرِیگه تَجاوُز قِیلگن وَ قوُللَرِیگه قوُرال آلگن، اَلله نِی حُکمِیگه تَسلِیم بوُلمَگن، صُلح توُزِیشگه مایِیل بُولمَگن پَیتلَرِیدَه گِینَه اوُلَرنِی اوُلدِیرِیش مُباه بُولَدِی؛ بُونگه قوُشِیمچَه رَوِیشدَه خَوارِجلَردَن بُولگن بُو اوُچ دَستَه اوُچُون جَهَنَّمنِی وَعدَه سِی بِیرِیلگن، اِیندِی مَنَه بُو خَوارِجلَرنِی اوُرتَسِیدَگِی کافِرلَر جَهَنَّمنِی آلاوِیدَه اَبَدِی قالِیشَدِی، خَوارِجنِی آرَسِیدَگِی اَهلِی بَغِی وَ اَهلِی بِدعَت مُؤمِنلَر اِیسَه قِیلگن گوُناهلَرِیگه یَرَشَه جَهَنَّمدَه قالِیشَدِی، شُونِینگدِیک رَسُول الله صلی الله عَلَیهِ وسلم عَمَّار حَقِیدَه مَرحَمَت قِیلگندِیلَرکِی:

  ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.^[2]  عَمّارگه وای بوُلسِین، اوُنِی بَغِی طائِفَه اوُلدِیردِی، عَمّار اوُلَرنِی جَنَّتگه چَقِیرسَه اوُلَر اوُنِی جَهَنَّمگه چَقِیرِیشَدِی.

مَنَه بُو اَهلِی بَغِی حَرام اِیشنِی قِیلِیشگن اِیدِی:  قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّیَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْیَ بِغَیْرِ الْحَق (اعراف/33) اَیتِینگ: “پَروَردِیگارِیم فَقَطگِینَه آشکار وَ یَشِیرِین بُوزُوقلِیکلَرنِی، (بَرچَه) گوُناه اِیشلَرنِی، ناحَق ظُلم قِیلِیشنِی وَ اَلله گه (شِیرِیک اِیکَنلِیگِیگه) هِیج قَندَی حُجَّت توُشُورمَگن  نَرسَه لَرنِی اوُنگه شِیرِیک قِیلِیب آلِیشِینگِیزنِی هَمدَه اَلله شَعنِیگه بِیلمَیدِیگن نَرسَه لَرنِی گپِیرِیشِینگِیزنِی حَرام قِیلگن، حَلاص.”

مَنَه بُو حَرام بُولگن اِیشنِی قِیلِیش سَبَبلِی باشقَه مُؤمِن جِنایَتچِیلَرگه اوُحشَب قِیامَت بَرپا بُولِیشِیدَن آلدِین پاک بُولِیشمَگن بُولسَه، اوُلَر اَلله هاحلَگنِیچَه جَهَنَّمنِی آلاوِیدَه قالِیشَدِی وَ اَلله نِی عِذنِی بِیلَن جَنَّتگه کِیرِیشَدِی،اوُلَر بِیزلَرنِی اِیمانِی بِرادَرلَرِیمِیز، آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز بوُلِیشَدِی، مَنَه بُو آپَه – سِینگِیللَرِیمِیز، بِرادَرلَرِیمِیزگه نِسبَتاً دِیلسُوز دَکتارگه اوُحشَب مُناسَبَتدَه بوُلِیشِیمِیز کِیرَک.

بُو یِیردَه شُونِی ذِکر قِیلِیب اوُتِیش لازِمکِی، حَطا تَعوِیللَرگه اِیگه بوُلگن یا آشکار مُنافِقلَر گوُرُوهِیدَن بوُلگن خَوارِجلَرنِی ظاهِرِی صِیفَتلَرِینِی بِیر قِیسمِی اَمِیرَ المُؤمِنِین عَلِی اِبنِ اَبِی طالِبنِی زَمانِیگه تِیگِیشلِیدِیر، مَثَلاً:

1. اوُلَرنِی بِیرِینچِی صِیفَتلَرِی یاشلَرِی کِیچِیک، جاهِل بوُلِیشلَرِی اوُلَرنِی عُمُومِی صِیفَتلَرِیگه کِیرمَیدِی، بُو دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِی اَمِیرَ المُؤمِنِین عَلِینِی زَمانِیگه خاصدِیر. بوُندَی تَشقَرِی بِیز مَنَه شوُ اَهلِی تَعوِیل حَرَکَتِیدَن بوُلگن شَیخلَر، یاشِی کَتتَه عِلمگه اِیگه بوُلگن کِیشِیلَرگه گوُواه بُولگنمِیز، اِسلامِی مَذهَبلَرنِی باشقَه اَیئِمَّه لَرِی اوُلَرنِی عِلملَرِیدَن، رِوایَتلَرِیدَن بَهرَمَند بوُلِیشگن. شوُندَی بُولگچ اَهلِی تَعوِیل بُولگن خَوارِجلَر دَستَه سِینِی گوُمراهلِیگِی اوُلَرنِی یاشِینِی کِملِیگِی اوُچُون اِیمَس، بَلکِی اوُلَردَگِی عَقِیدَه وَ اُصُولدَگِی اَدَشِیش سَبَبلِی بُولگن.

• اوُلَرنِی ساچلَرِی قِیرِیلگن اِیدِی؛ اَصلِیدَه اِیسَه حاضِرگِی پَیتگچَه ساچلَرِی وَ ساقاللَرِی هَم بوُلگن اَهلِی تَعوِیل خَوارِجلَرِی مَوجُود بُولِیشگن. حَجگه کِیتَیاتگن کِیشِیلَر ساچلَرِینِی قِیرِیب آلِیشَدِی، بُو بِیلگِی آدَملَرنِی اَهلِی تَعوِیل خَوارِجلَرِیدَن بوُلِیشِیگه دَلِیل بوُلَه آلمَیدِی، بَلکِی بُو عَقِیدَه، فِکرگه اَساسلَنگندِیر.

• اوُلَر قُرآن اوُقِیگنلِیکلَرِی سَبَبلِی مَنَه بُو قُرآن اوُلَرنِی سُوزلَرِینِی تَصدِیقلَیدِی، دِیب اوُیلَشلَرِی، اَمّا حَقِیقَتدَه اِیسَه بُو اوُلَرگه قَرشِی حُجَّت بوُلِیشِی، فَقَطگِینَه نَهرَواندَگِی خَوارِجلَرگه خاص نَرسَه اِیمَس، بَلکِی بَرچَه اِسلامِی تَفسِیر وَ مَذهَبلَرنِی اوُرتَسِیدَگِی اَهلِی تَعوِیللَرنِی آرَسِیدَه بُوندَی شَخصلَر تاپِیلِیشِی مُومکِین.

• اوُلَر قُرآن اوُقِیشلَرِی، اَمّا بُو اوُلَرنِی حَلقوُملَرِیدَن پَستگه توُشمَسلِیگِی هَم خَوارِجلَر دَستَه سِینِی آرَسِیدَه عُمُومِی نَرسَه اِیمَس، بَلکِی بوُتوُن تَرِیخ دَوامِیدَه مَنَه بُو دَستَه نِی اوُرتَسِیدَه عالِم، شَرِیعَتدَن آگاه، حَدِیثنِی یَحشِی تَنِیدِیگن کِیشِیلَر مَوجُود بُولگن، اوُلَر اوُزلَرِینِی حَیاتلَرِیدَه مُؤمِنلَرنِی صِیفَتلَرِینِی طَتبِیق قِیلِیشگن، نَهرَواندَگِی خَوارِجلَرگه اوُحشَب فَقَط قُرآن قارِیلَرِی بوُلِیشمَگن، بَلکِی قُرآننِی طَتبِیق قِیلوُچِی هَم بوُلِیشگن.

• صَحابَه لَرنِی رُوزَه وَ نَمازلَرِی هَم بوُلَرنِی رُوزَه، نَمازِینِی آلدِیدَه تَحقِیرلَنِیب قالَردِی. بِیزلَر کِییِینراق نَماز وَ رُوزَه گه مُستَحکَم بُولمَگن خَوارِجلَرگه گوُواه بوُلگنمِیز، حَتّی اَباضِیَه نِی بِیر دَستَه سِی بوُلگنکِی، روُزَه وَ باشقَه اِسلامِی شِیعارلَر اوُ یاقدَه توُرسِین اَصلاً نَماز اوُقِیشمَسدِی. اَلبَتَّه اِسلامِی شِیعارلَرگه کوُزگه کوُرِینَدِیگن عالِی دَرَجَه دَه عَمَل قِیلَدِیگن وَ کوُز- قَرشِی سِیزگه مُخالِف بوُلگن هَر قَندَی کِیشِی خَوارِج بوُلِیشِی شَرط اِیمَس. شوُندَی بُولگچ مَنَه بُو صِیفَتنِی هَمَّه خَوارِج دَستَه سِینِی عَقِیدَه سِیگه عَلاقَه سِی یُوق.

(دوامی بار…..)

[1] مسند أحمد ١٣٤

[2] بخاری 447 / ابن حجر عسقلاني، الاصابه في تمييز الصحابه، بيروت، دارالكتب العربي، ج 2، ص 506./ ابن اثير، اسدالغابه في معرقة الصحابه، بيروت، دارالشعب، ج 4، ص 135./ ابن كثير، البدايه و النهايه، بيروت، مكتبه المعارف، چاپ ششم، 1409، ج 6، ص 214./ طبري، تاريخ طبري، بيروت، دارالكتب العلميه، چاپ دوم، 1408، ج 3، ص 98.