Савол: агар бир киши бир шахсга байъат берган бўлса ва ахли бағий,қўзғалончилар жангида унга ёрдам бермаса ва мана бу фитнали жангда иштирок этмаса, бу кишини қилган иши хато хисобланадими? Бу ердаги манзурим шуки, агар саййидимиз Али розиаллоху анху ва амир муовияни ўртасидаги жангдаги ибни Умар розиаллоху анхунинг ўрнини тутадиган бўлса,бу кишини иши хато бўладими?
(1 қисм)
Жавоб: бу ерда бағий истелохда ситам,хаддидан ошиш, тажовуз, мўъминларнинг бир дастаси томонидан бошқа бир дастага нисбатан хақни четга суриб қўйишдир, аллох таоло мархамат қиладики:
وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)
(эй мўъминлар), агар мўъминлардан бўлган икки тоифа (бир-бирлари билан) урушиб қолсалар дархол уларнинг ўртасини ўнглаб қўйинглар! Энди агар улардан бирови иккинчисининг устига тажовуз қилса, бас то (тажовузкор тоифа) аллохнинг амрига қайтгунича сизлар тажовуз қилган (тоифа) билан урушинглар! Энди агар у (тоифа тажовузкорликдан) қайтса, сизлар дархол уларнинг ўртасини адолат билан ўнглаб қўйинглар. (мудом) адолат қилинглар! Зеро, аллох адолат қилгувчиларни суюр.
Мана бу оят ахли бағий мусулмонлари бахсида асос вазифасини ўтаган. Бунга қўшимча, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хам мархамат қилганларки: [1]
ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.[2]
Аллох Амморга яхшилик берсин! Бағийлар,тажовузкор,қайсар гурух уни ўлдиради, Аммор уларни жаннатга чақирса, улар Амморни жаханнамга чақиришади.
Шундай экан қуръон ва хадисни кўз-қараши билан қараганда, бағий зулм,ситам,хаддидан тажовуз қилиш, аллох таъйин қилган хақни қабул қилишдан бош тортиш маъноларида келган, умуман айтганда манфий маънода келади
«حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ»
Хатто шахс ёки қайсар гурух аллохни фармонига итоат қилишга қайтади ва аллохни хукмини қабул қилади.
Мана бу ахли бағий хато ижтиход асосида қиём қилган бўлиши хам мумкин, ахли нахравондаги дасталарга ўхшаш ёки қудрат касб қилиш ва дунёвий манфаъатлар учун қўзғалон қилган бўлиши хам мумкин, ёки росулуллох саллаллоху алайхи васалламни вафотлардан сўнг мўъминларни умумий хақларини дорул исломга беришдан бош тортиб дорул исломни рахбарига закотни бермаган, хамда дорул исломни рахбарига итоатсизлик қилган кишиларга ўхшашлари хам мумкин, ридда жангларида закотдан манъ қилувчиларга қарши олиб борилган жанг ахли бағийга қарши олиб борилган эди. Улар закотни инкор қилувчилар эмас,балки закотдан манъ қилувчилар бўлишган. Аллох таоло таъйин қилган дорул исломдаги ахолини умумий хаққидан манъ қилишган, шунинг учун хам уларга қарши жанг қилинган. [3][4][5]
«حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».
Бундан келиб чиқадики ахли бағий аллохни шариатидаги қонунларга қарши чиқадиган ва қуролланган холда амирга қарши харакат қиладиган кишилардир, улар ўзларини харакатлари билан дорул исломга зарба уришади ёки уни орқага қайтаришади, нубувват манхажидаги исломий хукуматни катта бидъат шохигарлигига айлантиришга ўхшайди. Бундай холатда мана бу ахли бағийни жинояти- сиёсий бўлиб мусулмонларни умумий манфаъатларига,хуқуқларига тажовуз қилиш ва ички жангларни кенгайтиришга харакат қилиш ва хукуматга,умумий хавфсизликка зарба уриш орқали дорул исломни ва мўъминларни заъифлаштиришдир, амирни ёнида туриб мана бу тажовузкор кишиларга қарши туриш ва мана бу бузғунчи харакатни тўхтатиш мўъминларни вазифасидир; хатто шахс ўзи якка суратда хам бағийлик қилаётганларга қаршилик қилиш бўйича шаръий хуқуқга эга, ижтимоъий вазифа ва таклифлар эса гохида фарзи аъйнга айланади, бағийларнинг умумий хуқуқларга еткизган зарарлари гохида йиллар эмас,балки асрлар давомида кейинги наслларга ўзини манфий таъсирини кўрсатади, катта шохигарлик бидъати хозирга кунгача мана шунча ақидавий,ижтимоъий фасодларга ва ер юзини озод қилиш бўйича мўъминларни олдинга харакат қилишига нисбатан монеъликка айланиб турибди. [6] [7][8]
(давоми бор…….)
[1] شافعی، محمد، ج۱، ص۱۶، الام، بیروت، ۳۹۳ق./ شافعی، محمد، ج۱، ص۸۹، احکام القرآن، به کوشش محمد زاید بن حسن کوثری و عبدالغنی عبدالخالق، بیروت، ۴۰۰ق/۹۸۰م./ جصاص، احمد، ج۱، ص۷۹، احکام القرآن، به کوشش محمد صادق قمحاوی، بیروت، ۴۰۵ق/۹۸۵م.
[2] بخاری447
[3] ابن قدامه، مغنی، ج۱۰، ص۲۵/ الکاسانی، الحنفی، المصادر الفقهیه، کتاب الجهاد (۱)، ص۱۰۶
[4] عودة، عبدالقادر، التشریع الجنایی الاسلامی، ج۲، ص۶۷۳
[5] ماوردی، علی، ج۱، ص۵، قتال اهل البغی، به کوشش ابراهیم علی صندقجی، قاهره، ۴۰۷ق. / المصادر الفقهیه،کتاب الجهاد، ص۴۰۴
[6] شافعی، محمد، ج۱، ص۱۶، الام، بیروت، ۳۹۳ق.
[7] بغوی، حسین، ج۱، ص۱۴، معالم التنزیل، به کوشش خالد عک و مروان سوار، بیروت، ۴۰۷ق/۹۸۷م./ قطب، سید، ج۱، ص۳۴۳، فی ظلال القرآن، بیروت، ۳۹۴ق./ ابن عاشور، محمد طاهر، ج۶، ص۳۸-۳۹، التحریر و التنویر، تونس، ۹۸۴م.
[8] قرطبی، محمد، ج۰، ص۶۸، الجامع لاحکام القرآن، به کوشش احمد عبدالعلیم بردونی، قاهره، ۳۷۲ق./ بیضاوی، عبدالله، ج۱، ص۳۳، انوار التنزیل، به کوشش عبدالقادر عرفات و عشا حسونه، بیروت، ۴۱۶ق./ قرطبی، محمد، ج۰، ص۶۸، الجامع لاحکام القرآن، به کوشش احمد عبدالعلیم بردونی، قاهره، ۳۷۲ق. بیضاوی، عبدالله، ج۱، ص۳۳، انوار التنزیل، به کوشش عبدالقادر عرفات و عشا حسونه، بیروت، ۴۱۶ق / آلوسی، محمود، ج۵، ص۸، روح المعانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.