سَوال: اَگر بِیر کِیشِی بِیر شَخصگه بَیعَت بِیرگن بُولسَه وَ اَهلِی بَغِی،قوُزغَلانچِیلَرِی جَنگِیدَه اوُنگه یاردَم بِیرمَسَه وَ مَنَه بُو فِتنَه لِی جَنگدَه اِیشتِراک اِیتمَسَه، بُو کِیشِینِی قِیلگن اِیشِی حَطا حِسابلَنَدِیمِی؟ بُو یِیردَگِی مَنضُورِیم شوُکِی، اَگر سَیِّیدِیمِیز عَلِی رَضِیَ الله عَنهُ وَ اَمِیر مُعاوِیَه نِی اوُرتَسِیدَگِی جَنگدَگِی اِبنِ عُمَر رَضِیَ الله عَنهُ نِینگ اوُرنِینِی توُتَه دِیگن بوُلسَه، بُو کِیشِینِی اِیشِی حَطا بُولَدِیمِی؟
(1 – قیسم)
جَواب: بُو یِیردَه بَغِی اِصطِلاحدَه سِیتَم، حَددِیدَن آشِیش، تَجاوُز، مُؤمِنلَرنِینگ بِیر دَستَه سِی تامانِیدَن باشقَه بِیر دَستَه گه نِسبَتاً حَقنِی چِیتگه سُورِیب قوُیِیشدِیر، اَلله تَعالی مَرحَمَت قِیلَدِیکِی:
وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا ۖ فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَىٰ فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا ۖ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ (حجرات/9)
(اِی مُؤمِنلَر)، اَگر مُؤمِنلَردَن بوُلگن اِیککِی طائِفَه ( بِیر-بِیرلَرِی بِیلَن) اوُرِیشِیب قالسَه لَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی اوُنگلَب قوُیِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُلَردَن بِیراوِی اِیککِینچِسِینِینگ اوُستِیگه تَجاوُز قِیلسَه، بَس تا (تَجاوُزکار طائِفَه) اَلله نِینگ اَمرِیگه قَیتگوُنِیچَه سِیزلَر تَجاوُز قِیلگن (طائِفَه) بِیلَن اوُرِیشِینگلَر! اِیندِی اَگر اوُ (طائِفَه تَجاوُزکارلِیکدَن) قَیتسَه، سِیزلَر دَرحال اوُلَرنِینگ اوُرتَسِینِی عَدالَت بِیلَن اوُنگلَب قوُیِینگلَر. (مُدام) عَدالَت قِیلِینگلَر! زِیرا، اَلله عَدالَت قِیلگوُچِیلَرنِی سوُیُور.
مَنَه بُو آیَت اَهلِی بَغِی مُسُلمانلَرِی بَحثِیدَه اَساس وَظِیفَه سِینِی اوُتَگن. بوُنگه قوُشِیمچَه، رَسُول الله صلی الله علیه وسلم هَم مَرحَمَت قِیلگنلَرکِی: [1]
ويْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إلى الجَنَّةِ، ويَدْعُونَهُ إلى النَّارِ.[2] اَلله عَمّارگه یَحشِیلِیک بِیرسِین! بَغِیلَر، تَجاوُزکار، قَیصَر گوُرُوه اوُنِی اوُلدِیرَدِی، عَمّار اوُلَرنِی جَنَّتگه چَقِیرسَه، اوُلَر عَمّارنِی جَهَنَّمگه دَعوَت قِیلِیشَدِی.
شوُندَی اِیکَن قُرآن وَ حَدِیثنِی کوُز- قَرَشِی بِیلَن قَرَگندَه، بَغِی ظُلم، سِیتَم، حَددِیدَن تَجاوُز قِیلِیش، اَلله تَعیِین قِیلگن حَقنِی قَبُول قِیلِیشدَن باش تارتِیش مَعنالَرِیدَه کِیلگن، عُمُوماً اَیتگندَه مَنفِی مَعنادَه کِیلَدِی «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ» حَتّی شَخص یاکِی قَیصَر گوُرُوه اَلله نِی فَرمانِیگه اِطاعَت قِیلِیشگه قَیتَدِی وَ اَلله نِی حُکمِینِی قَبُول قِیلَدِی.
مَنَه بُو اَهلِی بَغِی خَطا اِیجتِهاد اَساسِیدَه قِیام قِیلگن بوُلِیشِی هَم مُومکِین، اَهلِی نَهرَواندَگِی دَستَه لَرگه اوُحشَش یاکِی قُدرَت کَسب قِیلِیش وَ دُنیاوِی مَنفَعَتلَر اوُچُون قوُزغَلان قِیلگن بُولِیشِی هَم مُومکِین، یاکِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی وَفاتلَرِیدَن سُونگه مُؤمِنلَرنِی عُمُومِی حَقلَرِینِی دارُ الاِسلامگه بِیرِیشدَن باش تارتِیب دارُ الاِسلام رَهبَرِیگه زَکات بِیرمَگن، هَمدَه دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیگه اِطاعَتسِیزلِیک قِیلگن کِیشِیلَرگه اوُحشَشلَرِی هَم مُومکِین، رِدَّه جَنگلَرِیدَه زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَرگه قَرشِی آلِیب بارِیلگن جَنگ اَهلِی بَغِیگه قَرشِی آلِیب بارِیلگن اِیدِی. اوُلَر زَکاتنِی اِنکار قِیلوُچِیلَر اِیمَس، بَلکِی زَکاتدَن مَنع قِیلوُچِیلَر بُولِیشگن. اَلله تَعالی تَعیِین قِیلگن دارُ الاِسلامدَگِی اَهالِینِی عُموُمِی حَققِیدَن مَنع قِیلِیشگن، شُونِینگ اوُچُون هَم اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِینگن. [3][4][5] «حَتَّىٰ تَفِيءَ إِلَىٰ أَمْرِ اللَّهِ».
بُوندَن کِیلِیب چِیقَدِیکِی اَهلِی بَغِی اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرگه قَرشِی چِیقَدِیگن وَ قوُراللَنگن حالدَه اَمِیرگه قَرشِی حَرَکَت قِیلَدِیگن کِیشِیلَردِیر، اوُلَر اوُزلَرِینِی حَرَکَتلَرِی بِیلَن دارُ الاِسلامگه ضَربَه اوُرِیشَدِی یاکِی اوُنِی آرقَگه قَیتَرِیشَدِی، نُبُوَّت مَنهَجِیدَگِی اِسلامِی حُکوُمَتنِی کَتتَه بِدعَت شاهِیگرلِیگِیگه اَیلَنتِیرِیشگه اوُحشَیدِی. بُوندَی حالَتدَه مَنَه بُو اَهلِی بَغِینِی جِنایَتِی- سِیاسِی بوُلِیب مُسُلمانلَرنِی عُمُومِی مَنفَعَتلَرِیگه، حُقُوقلَرِیگه تَجاوُز قِیلِیش وَ اِیچکِی جَنگلَرنِی کِینگیتِیرِیشگه حَرَکَت قِیلِیش وَ حُکوُمَتگه، عُمُومِی خَوفسِیزلِیککَه ضَربَه اوُرِیش آرقَلِی دارُ الاِسلامنِی وَ مُؤمِنلَرنِی ضَعِیفلَشتِیرِیشدِیر، اَمِیرنِی یانِیدَه توُرِیب مَنَه بُو تَجاوُزکار کِیشِیلَرگه قَرشِی توُرِیش وَ مَنَه بُو بوُزغوُنچِی حَرَکَتنِی توُختَه تِیش مُؤمِننِی وَظِیفَه سِیدِیر؛ حَتّی شَخص اوُزِی یَککَه صُورَتدَه هَم بَغِیلِیک قِیلَیاتگنلَرگه قَرشِیلِیک قِیلِیش بوُیِیچَه شَرعِی حُقوُقگه اِیگه، اِجتِمائِی وَظِیفَه وَ تَکلِیفلَرنِی اِیسَه گاهِیدَه فَرضِی عَینگه اَیلَنَدِی، بَغِیلَرنِینگ عُمُومِی حُقوُقلَرگه یِیتکِیزگن ضَرَرلَرِی گاهِیدَه یِیللَر اِیمَس، بَلکِی عَصرلَر دَوامِیدَه کِییِینگِی نَسلگه اوُزِینِی مَنفِی تَأثِیرِینِی کوُرسَتَدِی، کَتتَه شاهِیگرلِیک بِدعَتِی حاضِرگِی کوُنگه چَه مَنَه شوُنچَه عَقِیدَه وِی، اِجتِمائِی فَسادلَرگه وَ یِیر یوُزِینِی آزاد قِیلِیش بوُیِیچَه مُؤمِنلَرنِی آلدِینگه حَرَکَت قِیلِیشِیگه نِسبَتاً مانِعلِیککَه اَیلَنِیب توُرِیبدِی. [6] [7][8]
(دوامی بار…..)
[1] شافعی، محمد، ج۱، ص۱۶، الام، بیروت، ۳۹۳ق./ شافعی، محمد، ج۱، ص۸۹، احکام القرآن، به کوشش محمد زاید بن حسن کوثری و عبدالغنی عبدالخالق، بیروت، ۴۰۰ق/۹۸۰م./ جصاص، احمد، ج۱، ص۷۹، احکام القرآن، به کوشش محمد صادق قمحاوی، بیروت، ۴۰۵ق/۹۸۵م.
[2] بخاری447
[3] ابن قدامه، مغنی، ج۱۰، ص۲۵/ الکاسانی، الحنفی، المصادر الفقهیه، کتاب الجهاد (۱)، ص۱۰۶
[4] عودة، عبدالقادر، التشریع الجنایی الاسلامی، ج۲، ص۶۷۳
[5] ماوردی، علی، ج۱، ص۵، قتال اهل البغی، به کوشش ابراهیم علی صندقجی، قاهره، ۴۰۷ق. / المصادر الفقهیه،کتاب الجهاد، ص۴۰۴
[6] شافعی، محمد، ج۱، ص۱۶، الام، بیروت، ۳۹۳ق.
[7] بغوی، حسین، ج۱، ص۱۴، معالم التنزیل، به کوشش خالد عک و مروان سوار، بیروت، ۴۰۷ق/۹۸۷م./ قطب، سید، ج۱، ص۳۴۳، فی ظلال القرآن، بیروت، ۳۹۴ق./ ابن عاشور، محمد طاهر، ج۶، ص۳۸-۳۹، التحریر و التنویر، تونس، ۹۸۴م.
[8] قرطبی، محمد، ج۰، ص۶۸، الجامع لاحکام القرآن، به کوشش احمد عبدالعلیم بردونی، قاهره، ۳۷۲ق./ بیضاوی، عبدالله، ج۱، ص۳۳، انوار التنزیل، به کوشش عبدالقادر عرفات و عشا حسونه، بیروت، ۴۱۶ق./ قرطبی، محمد، ج۰، ص۶۸، الجامع لاحکام القرآن، به کوشش احمد عبدالعلیم بردونی، قاهره، ۳۷۲ق. بیضاوی، عبدالله، ج۱، ص۳۳، انوار التنزیل، به کوشش عبدالقادر عرفات و عشا حسونه، بیروت، ۴۱۶ق / آلوسی، محمود، ج۵، ص۸، روح المعانی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.