سَوال: مِین بَلوُچمَن، بِیزلَر اِیرانگه یا طالِبانگه بَیعَت قِیلمَگنمِیز، بِیزلَرنِی جُودَه کوُپ بَلوُچ بِرادَرلَرِیمِیز طالِبان وَ اِیران تامانِیدَن اوُلدِیرِیلگن، بِیزلَرگه اوُلَرگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشِیمِیز صَحِیح بوُلَدِیمِی؟
جَواب: چوُنکِی سِیز مِعیارنِی نَجاد بِیلَن اوُلچَگنسِیز، قوُیِیدَگِی رِوایَتگه اَساسلَنگن حالدَه «فَأَعْضُوهُ بِهِنَّ أَبِيهِ، وَلَا تُكَنُّوا» [1] کِنایَه قِیلمَسدَن آچِیقچَه سِیگه اَیتماقچِیمَنکِی، مَنَه بُو نَجاد سِیزگه آتَه نگِیزنِی جِنسِی آلَتِی آرقَلِی کِیلگن وَ سِیز اوُزِینگِیزنِی شَخصِیَتِینگِیزنِی اِسلام آرقَلِی اِیمَس، بَلکِی آتَه نگِیزنِی جِنسِی آلَتِی آرقَلِی تَنِیشتِیرگنسِیز، باشقَه قَومِیَتلَردَه بوُلگنِیدِیک بَلوُچلَرنِی آرَسِیدَه هَم سِکوُلار کافِرلَر هَم مُسُلمانلَر هَم مَوجُود ، شوُ سَبَبلِی هَم صَدرِ الاِسلامدَه بُولِیب اوُتگن مُهِم تَرِیخِی واقِیعَه نِی کوُزدَن کِیچِیرِیش آرقَلِی اَلله نِی عِذنِی بِیلَن سِیزگه جَواب بِیرماقچِیمَن.
رَسُول الله صلی الله علیه وسلم عَلِیدَن حُدَیبِیَه صُلحِیدَه نامَه یازِیشنِی سُورَیدِیلَر.شوُندَه عَلِیگه یاز دِیدِیلَر: “بِسمِ الله الرحمن الرحیم”، قُرَیشنِی سِکوُلار کافِرلَرِی تامانِیدَن حُدَیبِیَه صُلحِینِی اِمضالَش اوُچُون کِیلگن سُهیل اِبنِ اَمر اَیتدِیکِی: رَحمَنِ الرَّحِیم بِیزلَرگه تَنِیش اِیمَس، “بِسمِکَ اللَّهُمَّ!”- دِیب یاز. رسول الله صلی الله علیه وسلم هَم مَنَه بُو عِبارَه نِی یازِیشگه بُویُوردِیلَر. شُوندَن سُونگ اَیتدِیلَر: “مِین مُحَمَّدُ الرَّسُولُ الله” شوُندَه سُهَیل اَیتدِیکِی: اَگر بِیزلَر سِینِی اَلله نِی رَسُولِ اِیکَنِینگنِی بِیلگنِیمِیزدَه سِینگه اِیرگشگن بُولَردِیک،سِینگه اِیمان کِیلتِیرَردِیک وَ سِینِی یالغانچِیگه چِیقَرمَسدِیک، یُوق؛ اوُزِینگنِی اِسمِینگنِی وَ آتَه نگنِی اِسمِینِی یاز. رَسُول الله مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی: مُحَمَّد اِبنِ عَبدُالله، دِیب یاز. [2]
چُونکِی مَنَه بُو سِکوُلار کافِرلَر رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمنِی پَیغَمبَرلِیگِینِی قَبُول قِیلِیشمَسدِی وَ اوُلَرنِی رسول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه وَ باشقَه مُؤمِنلَرگه وَ دارُ الاِسلامگه قَرشِی قِیلَیاتگن جَنگلَرِی صَحِیح اِیمَسدِی.
اِسلام تَرِیخِیدَه هَم مُعاوِیَه حُکم مَسَلَه سِیدَه، مَنَه بُو اَمِیرَ المُؤمِنِین عَلِینِی مُعاوِیَه اِبنِ اَبِی سُفیان بِیلَن توُزگن عَهدِی،دِیب یازِیلگن پَیتدَه مُعاوِیَه اَیتدِیکِی: اَمِیرَالمُؤمِنِین دِیب یازمَه، اَگر سِینِی اَمِیرَ المُؤمِنِین دِیب سِینگه بَیعَت بِیرگنِیمدَه، سِینگه قَرشِی جَنگ قِیلمَسدِیم، بَلکِی مِینِی اِسمِیم بِیلَن اوُزِینگنِی اِسمِینگنِی یاز. [3]
سِیز هَم حاضِر بَیعَت بِیرمَگنمِیز، دِییَپسِیز، بَیعَت بِیرمَگنِینگِیز سَبَبلِی سِیزنِی قَرشِی جَنگ قِیلِیشِینگِیز هَم مَشرُوع بوُلِیب قالَه دِیمِی؟! اَمّا بُو یِیردَگِی واقِیعِیَت شوُکِی، سُهَیل اِبنِ اَمرنِی وَ باشقَه سِکوُلار کافِرلَرنِی رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه اِیمان کِیلتِیرمَگنلِیگِی، سِکوُلار اَحزابلَرنِینگ رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلَّمگه، مُؤمِنلَرگه، دارُ الاِسلامگه قَرشِی قِیلگن اَنَه اوُشَنچَه جِنایَتلَرِینِی اَساسلَی آلگنِی یوُق، حوُددِی شوُنگه اوُحشَش اَهلِی حَل وَ عَقدنِینگ بَیعَت بِیرگنِیدَن سوُنگ مُعاوِیَه نِی بَیعَت بِیرمَگنلِیگِی، مُعاوِیَه نِی خَلِیفَه گه، دارُ الاِسلامگه قَرشِی چِیقِیشِینِی هَم اَساسلَی آلگنِی یُوق.
بُو یِیردَگِی مِعیار اَلله نِی شَرِیعَتِیدِیر، اَلله تَعالی نِی شَرِیعَتِی اَساسِیدَه سُهَیل اِبنِ اَمرگه اوُحشَگنلَر اِیمان کِیلتِیرِیشلَرِی وَ مؤُمِنلَرگه وَ دارُ الاِسلامگه قَرشِی دُشمَنچِیلِیک قِیلِیشدَن قوُللَرِینِی تِییِیشلَرِی لازِم اِیدِی، مُعاوِیَه گه اوُحشَگنلَر هَم بَیعَت بِیرِیب دارُ الاِسلامنِی رَهبَرِیگه مُخالِف بوُلِیشدَن قوُلِینِی تِییِیشِی وَ دارُ الاِسلامنِی لَشکَرِیگه قَرشِی جَنگ قِیلِیشدَن تِییِیلِیشِی کِیرَک اِیدِی.
سِکوُلار کافِرلَرنِینگ وَ اَهلِی کِتابنِینگ وَ شِبهِ اَهلِی کِتابنِینگ اِیمانسِیزلِیک جِنایَتِی وَ دارُ الاِسلامنِی شَرعِی رَهبَرِیَتِیگه مُسُلمانلَرنِی بَیعَت بِیرمَسلِیک جِنایَتِی اوُلَر اوُچُون عُذر بوُلَه آلمَیدِی، اَگر سِیز هَم حَنَفِی مَذهَبِیگه اَساساً دارُ الاِسلام تَشکِیل بوُلگن دِیگن نَتِیجَه گه کِیلگن بوُلسَنگِیز، تَفَرُّق وَ اِیچکِی جَنگدَن قوُلِینگِیزنِی تِییِیب اوُنگه بَیعَت بِیرِیشِینگِیز کِیرَک، مُؤمِنلَرنِی وَ دارُ الاِسلامنِی ضَعِیفلَشتِیرِیش وَ اِسلامنِی، مُسُلمانلَرنِی دُشمَنلَرِینِی قُوَّتلَنتِیرُوچِی یوُلدَن یُورِیشِینگِیز اوُچُون عُذرنِی اوُزِی مَوجُود اِیمَس.
اَگر شَرعِی مَنبَعلَرگه اَساساً دارُ الاِسلام مَوجُود بوُلَدِیگن بُولسَه وَ سِیز 1- آگاه حالدَه، 2- قَصددَن،3- اوُزِینگِیزنِی اِیختِیارِینگِیز بِیلَن اوُنگه قَرشِی قوُرال آلِیب باغِی بوُلسَنگِیز، اَگر مُسُلمان بوُلسَنگِیز- اوُ سِکوُلار حِزبلَرنِی بِیرِینِی دَعوَتِی بِیلَن مُرتَدلَر جُملَه سِیگه کِیرمَگن بُولسَنگِیز، اَلبَتَّه سِیز یا آشکار مُنافِقلَرنِی جُملَه سِیدَن حِسابلَنِیب سِکوُلارِیستلَرنِی حُکمِیگه شامِل بوُلَسِیز یاکِی اَهلِی بَغِی مُسُلمانلَرِی حُکمِیگه شامِل بُولگن اَهلِی تَعوِیل حِسابلَنَسِیز؛ چُونکِی بوُگوُنگِی کوُندَه اِیران، پاکِیستان وَ اَفغانِستاندَگِی بَلوُچلَرنِی آرَسِیدَه اِیران، اَفغانِستان اِسلامِی اِضطِرارِی بَدَل حُکوُمَتِینِی اوُندَن کوُرَه یُوقارِیراق اَلله نِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی طَتبِیق قِیلِیش مَرحَلَه سِیگه یاکِی “خِلافَةُ عَلَی مِنهَجِ النَّبُوَّه” گه یِیتکَزِیب آلِیب بارَدِیگن “اوُ اَبزارنِی” بِیرِی مَوجُود اِیمَس. [4]
[1] قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ تَعَزَّى بِعَزَاءِ الْجَاهِلِيَّةِ فَأَعْضُوهُ بِهِنَّ أَبِيهِ وَلَا تُكَنُّوا» رواه البخاري في (الأدب المفرد) [963/1 بتحقيقي ] ، والنسائي في (السنن الكبرى) (5/272) [8864] و (6/242) [10812] وفي (عمل اليوم والليلة) [976] ، وأحمد في (المسند) (5/136) وابنه في (زوائد المسند) (5/136) ، وابن أبي شيبة في (المصنف) (15/33) [19030] أو (7/456) [37183] ، وأبو عبيد القاسم بن سلام في (غريب الحديث) (3/163) [422] و (3/288) [467] (ط مجمع اللغة العربية) ، والحربي في (الغريب) (3/919) ، والطحاوي في (شرح مشكل الآثار) [3204] و [3207] ، والهيثم بن كليب الشاشي في (مسنده) (3/374) [1499] ، وابن حبان في [3153الإحسان] أو [736 موارد] ، والطبراني في (المعجم الكبير) (1/198-199) [532] ، والقطيعي في (جزء الألف دينار) [209] ، وأبو نعيم في (معرفة الصحابة) [756] ، والبغوي في (شرح السنة) (13/120-121) [3541] ، والضياء المقدسي في (المختارة) [1242] و [1244] ، والمزي في (تهذيب الكمال) (19/339-330) و (19/330) النسائي في ((السنن الكبرى)) (8864) واللفظ له، وأحمد (21234) / آلبانی ، تخريج مشكاة المصابيح 4828/ شعيب الأرناؤوط: تخريج المسند 21236 / الألباني ، السلسلة الصحيحة269 / تخريج صحيح ابن حبان 3153 / ابن حجر العسقلاني: تخريج مشكاة المصابيح 4/404 / الألباني : السلسلة الصحيحة1/538 / محمد الأمين الشنقيطي: أضواء البيان3/527 / السخاوي: الأجوبة المرضية2/623 / شعيب الأرناؤوط: تخريج المسند21233 / السيوطي: الجامع الصغير629 / الألباني: صحيح الجامع567 / أخرجه أحمد (21271)، والنسائي في ((السنن الكبرى)) (10810)، والطبراني (1/198) (534) باختلاف يسير. ابن تيمية في منهاج السنة:قال أهل العلم: يجوز التصريح باسم العورة للحاجة والمصلحة… كما في حديث أبي بن كعب عن النبي صلى الله عليه وسلم قال: من تعزى بعزاء الجاهلية فأعضوه بهن أبيه ولا تكنوا.انتهى،
[2] صحيح مسلم 1784/ أنَّ قُرَيْشًا صَالَحُوا النبيَّ صَلَّى اللَّهُ عليه وسلَّمَ فيهم سُهَيْلُ بنُ عَمْرٍو، فَقالَ النبيُّ صَلَّى اللَّهُ عليه وسلَّمَ لِعَلِيٍّ: اكْتُبْ، بسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، قالَ سُهَيْلٌ: أَمَّا باسْمِ اللهِ، فَما نَدْرِي ما بسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَلَكِنِ اكْتُبْ ما نَعْرِفُ باسْمِكَ اللَّهُمَّ، فَقالَ: اكْتُبْ مِن مُحَمَّدٍ رَسولِ اللهِ، قالوا: لو عَلِمْنَا أنَّكَ رَسولُ اللهِ لَاتَّبَعْنَاكَ، وَلَكِنِ اكْتُبِ اسْمَكَ وَاسْمَ أَبِيكَ، فَقالَ النبيُّ صَلَّى اللَّهُ عليه وسلَّمَ: اكْتُبْ مِن مُحَمَّدِ بنِ عبدِ اللهِ، فَاشْتَرَطُوا علَى النبيِّ صَلَّى اللَّهُ عليه وسلَّمَ أَنْ مَن جَاءَ مِنكُم لَمْ نَرُدَّهُ علَيْكُم، وَمَن جَاءَكُمْ مِنَّا رَدَدْتُمُوهُ عَلَيْنَا، فَقالوا: يا رَسولَ اللهِ، أَنَكْتُبُ هذا؟ قالَ: نَعَمْ، إنَّه مَن ذَهَبَ مِنَّا إليهِم فأبْعَدَهُ اللَّهُ، وَمَن جَاءَنَا منهمْ سَيَجْعَلُ اللَّهُ له فَرَجًا وَمَخْرَجًا./ صحيح ابن حبان4870/ ابن هشام، السیره النبویة، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۷۸۳؛/ به واقدی، کتاب المغازی، ۱۹۶۶م، ج۲، ص۶۰۹-۶۱۱؛/ ابن سعد، کتاب الطبقات الکبیر، لیدن، ج۲، ص۱۰۱./ بیهقی، دلایل النبوه، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص ۱۰۶؛/ ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۳۷۱.
/ ذهبی، تاریخ الاسلام، ۱۴۰۹ق، ج۲،ص۳۷۱
[3] البدایة والنهایة 7/288
[4] : الألباني، تخريج مشكاة المصابيح 5306