دسته: осори мактуби тожики шайх мужохид Абу Хамза хўромий

Рахбарият дар дорул ислом.

(15- қисмат)

Замоники Хаббоб ибни Мунзир розиаллоху анху аз ансор дар сақифа бани соида гуфт: ” эй жамоати қурайш аз мо рахбари ва аз шумо хам рахбари, Умар ибни Хаттоб- розиаллоху анху гуфт:

   ” فَسَيْفَانِ فِي غِمْدٍ؟! إِذًا لَا يَصْلُحَانِ^[1]

Албатта ин мисоли арабий аст мисли :

«لا يُجْمَعُ سَيْفَان في غِمْدٍ ولا فَحْلانِ في ذَودِ »

Ба ин маъники: ду шамшир дар ек ғилоф жой намегиранд ва бо хам намесозанд.

Аммо дар нихоят хамма сахоба ба ижмоъ расиданд ва ек нафарро интихоб карданд ва Абу Бакр сиддиқ розиаллоху анху интихоб шуд бар ин асос имоми Харамайн Жавиний мегуяд: мазхаби мухожирин ва ансор ин астки танхо ек нафар бояд рахбариятро бар ухда дошта бошад ва дар руйи замин каси набояд  рақибиш бошад. ^[2].^[3]

Байхақий рохимахуллох суханони Абу Бакр сиддиқ розиаллоху анху дар хамин жаласайи сақифаро дар китобиш зикр карда ва мегуядки Абу Бакр гуфта:

  وَإِنَّهُ لَا يَحِلُّ أَنْ يَكُونَ لِلْمُسْلِمِينَ أَمِيرَانِ؛^[4].

барои муслимин халол нестки ду рахбар дошта бошанд.

فَإِنَّهُ مَهْمَا يَكُنْ ذَلِكَ يَخْتَلِفْ أَمْرُهُمْ، وَأَحْكَامُهُمْ،

агар чанин шавад дастуротишон бо хам фарқ мекунад, ва ахкомишон хам мухталиф мешаванд,

وَتَتَفَرَّقْ جَمَاعَتُهُمْ، وَيَتَنَازَعُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ،

ва жамоатишон мутафарриқ мешавад, ва дар бейни худ дучори даргирий мешаванд,

هُنَالِكَ تُتْرَكُ السُّنَّةُ، وَتَظْهَرُ الْبِدْعَةُ، وَتَعْظُمُ الْفِتْنَةُ، وَلَيْسَ لِأَحَدٍ عَلَى ذَلِكَ صَلَاحٌ

дар инжостки суннат тарк мешавад ва бидъат хоким мешавад  ва фитна бузург мешавадки дар он ба салохи хеч каси нест.

Чи сухани зебо ва пурмухтавойи дар заминайи рахбарият гуфта аст. Суннат ин астки ек рахбар бошад агар табдил ба ду рахбар шуд ин кор бидъат аст,ин бидъат хамки тўлид шуд жойи суннатро мегирад ва суннат ба хамин содагий тарк мешавад. Хамчунонки бидъати шохигарий суннати хукумати исломий бар манхажи нубувват шуд ва то кунун ин бидъати бузург идома пейдо карда аст ва мо бо ахли бидъатхойи тараф хастемки ду бидъати бузургро бо хам махлут карданд: хам бидъати таъаддуд дар рахбарият ва хам бидъати мулукиятро.

Умар ибни Хаттоб хам дар мовриди шўройи 6 нафарайи улил амрки интихоб шуда буданд ва қарор буд аз миёни худ екиро ба унвони рахбари жомеъа интихоб кунанд дастури қатли тафрақа андозонро содир мекунад: ” Амр, Али ибни Аби Толиб, Усмон ибни Афвон, Абдуррохман ибни Авф, Зубайр ибни Аввом, Талха ибни Убайдуллох ва Саъад ибни Аби Ваққос, ро маъмури интихоби рахбар мекунад ва ба Сухайб, фармон додки бо мардум намоз  бигузорад то он шиш нафар, аз миёни худ ба ек тан ризоят диханд ва Абу Талха ( Зайд ибни Сахл ансорий) ро бар онон гуморд ва гуфт: агар чохор нафар ризоят доданд ва ду нафар мухолифат карданд, гардани он ду нафарро бизан ва агар се нафар ризоят доданд ва се нафар мухолифат карданд , гардани он се нафариро бизанки Абдуррохман дар миёнишон нест ва агар се руз гузашт ва ба хеч каси ризоят надоданд, хамма онхоро гардан бизан.”   50 нафар аз ансор .^[5]

муваззаф буданд дар ижройи ин дастур назорат ва муроқибат кунанд. . ^[6]

(идома дорад……..)

---

[1] البيهقي، أحمد بن الحسين بن علي بن موسى، السنن الکبری ، ت: محمد عبد القادر عطا، ط3 ،دارالكتب العلمية، بيروت، 2003م، باب لا يصلح إمامان في عصر واحد، 8 /249 ،برقم: 16548 / ؛  منا أمير، ومنكم أمير يا معشر قريش،

[2] البخاري، صحیح البخاری ، باب قول النبي :”لوكنت متخذاً ً خليلا”، 5/6 ،برقم: 3667

[3] إمام الحرمين الجويني، غیاث الامم فی التیاث الظلم ، 1 /172  / أن مذهب المهاجرين والأنصار هو: أن مبنى الإمامة على أن لا يتصدى لها إلا فرد، ولا يتعرض لها إلا واحد في الدهر

[4] السنن الكبرى للبيهقي (8/145) عن ابن إسحاق.

[5] یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۱۶۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۲۶۱ .

[6] سیوطی، تاریخ الخلفا، ۱۴۱۳ق، ص۱۲۹-۱۳۷.

Рахбарият дар дорул ислом.

(13- қисмат)

Зайдия.

Уздиддин Ижий рохимахуллох хам тафаккури дуруст будани теъдоди рахбарро ба фирқайи аз зайдия нисбат медихад ва мегуяд: фирқайи жорудия аз зайдия бар ин бовар астки иморот дар авлоди Хасан ва Хусайн шўро аст хар каси аз навадгони фотимаки олим ва шужоъ бошад ва бо шамшир қиём кунад ва даъватгар ба суйи хақ бошад у имом аст; ба ин шикл ба теъдоди имомон ва рахбарон ижоза доданд ва чанин ижозайи халофи ижмоъ аст.  .^[1]

Албатта иддайи аз ахли суннат мисли имоми Ашъарий рохимахуллох бар ин бовар астки шиъаён хам мўътақид ба ду рахбари сомит ва нотиқ хастанд ва бо истинод ба ин сухан иддайи мехоханд ташайюъ жаъфарийро дар радифи мазохиби қарор дихандки мўътақид ба теъдоди рахбарият аст аммо лозим бидонем хамчунонки арз шуд назди ташайюъ 12 имомий рахбари ” вожубут тоах” йики дастур медихад ва бояд фармониш мовриди пазириш қарор гирад танхо еки аст ва хамиша еки буда.  ^[2]

Бар ин асос мутаважжих шудемки ханафийхо , моликийхо, ^{[3] [4]}

шофеъийхо ва ханбалийхо ва зохирийхо ва шиъаёни жаъфарий дар^[5]  мовриди имом ва рахбари вожибут тоах чанин дидгохи доранд ва бар ^[6] ин нигариш ижмоъ доранд. ^[7]

Истидлоли иш шиш мазхаб ба тамоми оёт ва аходиси астки аллох таоло ва росулиш мўъмининро ба вахдат ва пархез аз тафарруқ ва чигунагийи бархурд бо ахли тафарруқ даъват карда астки дар китоби ” равобити мутақобили ислом ва дини секуляризм” ва дарси хаштум муқаддамотий ба тафсил дар мовриди ин оёт ва аходис сухбат кардам ва танхо жихати ёдоварий ба чанд моврид ишора мекунам. Иншааллох.

 Аллох таоло мефармояд:

• وَأَطِیعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ وَاصْبِرُواْ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ ‏(انفال/46)

-Ва аз худо ва пайғамбариш итоат намойид ва ( дар миёни худ ихтилоф ва ) кешмикеш макунид,( ки агар кешмикеш кунид) дармонда ва нотавон мешавид ва шукух ва хайбати шумо аз миён меравад ( ва тарс ва харроси аз шумо намешавад). Сабр кунидки худо бо собирон аст.

• وَلاَ تَکُونُواْ کَالَّذِینَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَیِّنَاتُ وَأُوْلَئِکَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ ‏(آل عمران/103)

-Ва монанди касони нашавидки пароканда шуданд  ва ихтилоф варзиданд ( он хам) пас аз онки нишонахойи ровшан ( парвардигоришон) ба онон расид, ва ишонро азоби бузурги аст.

Тамоми ончи аз оёт ва аходис ва сухани асхоб ва аиммайи муслимин ва уламои солихи мўъминин дар мовриди ” вахдати огохона, хадафманд ва харакатий” гуфтаем танхо замони мутахаққиқ мегардадки хаммайи муслимин доройи ек рахбар бошанд ва каси дар ин замина хамсон ва рақибиш набошад; вужуди чанд рахбар дар ек жомеъа бидуни шак мунжар ба тафарруқ хохад шуд. Ба хамин далил астки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ба сирохат мефармояд:  

• إِذَا بُويِعَ لِخَلِيفَتَيْن،ِ فَاقْتُلُوا الآخَرَ مِنْهُمَا ^[8]

-Замоники бо ду халифа байъат шуд халифа дувум аз ишонро бикушид.

 مَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ إِنِ اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ آخَرُ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا عُنُقَ الآخَرِ ^[9]

Хар каси бо имом ва рахбар байът кунад ва бо ризояти қалбий дастишро дар дастиш наход, то онжоки битавонад бояд аз у итоат кунад ва агар каси дигари омад ва дар ин амр низоъ кард гарданишро бизанид.

مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ فَاقْتُلُوهُ ^[10]

(идома дорад…….)

---

[1] عضد الدين الإيجي، المواقف ، 3 /591 / قال الجارودية من الزيدية الإمامة شورى في أولاد الحسن والحسين فكل فاطمي خرج بالسيف داعياً إلى الحق وكان عالماً شجاعاً فهو إمام؛ فلذلك جوزوا تعدد الأئمة، وهو خلاف الإجماع

[2] أبو الحسن الأشعري، علي بن إسماعيل بن إسحاق بن سالم، مقالات الإسلامیین و اختلاف المصلین، ت: نعيم زرزور، ط1 ،المكتبة العصرية، بيروت، 2005م، 2 /343

[3] ابن السمناني، علي بن محمد بن أحمد، الروضة القضاة و طرق النجاة ، ت: صلاح الدين الناهي، ط2، مؤسسة الرسالة، بيروت، 1984م، 1 /69؛ والحموي، أبو العباس أحمد بن محمد مكي،غمز عیون البصائر فی شرح الاشباه و النظائر ،ط1 ،دار الكتب العلمية، بيروت، 1985م، 4 /111 .

[4] القرافي، أبو العباس أحمد بن إدريس بن عبد الرحمن، الذخیرة، ت: محمد بوخبزة، ط1 ،دار الغرب الإسلامي، بيروت، 1994م، 10 /26 .

[5] الماوردي، أبو الحسن علي بن محمد بن محمد بن حبيب، الأحکام السلطانیة، بدون ط، دار الحديث، القاهرة، بدون ت، 1 /29 .

[6] أبو يعلى، محمد بن الحسين بن محمد بن خلف ابن الفراء، الأحکام السلطانیة، ت: محمد حامد الفقي، ط2 ،دار الكتب العلمية، بيروت، 2000م، 1 /25 .

[7] ابن حزم، أبو محمد علي بن أحمد، ت: محمد إبراهيم وعبد الرحمن عميرة، الفصل فی الملل و الأهواء و النحل،  ط2 ،دار الجيل، بيروت، 1996م، 4/151 .

[8] مسلم 4905 – 1853-3553

[9] مسلم 4882 / نسائی 4202

[10] مسلم 4904 – 1852 – 3552

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(12- қисмат)

Аммо росулуллох саллаллоху алайхи васаллам хушдор медихадки гурухи бар гурухи дигари шуриш мекунад ва каси бо гурухи шуришгар межангад Али розиаллоху анху аст ва бар хақ аст, ва боз гушзад мекунадки Аммор розиаллоху анху тавассути гурухи боғий ва саркеш аз хукумати исломий кушта мешавадки дар хадиси мутавотири ин хабар ба мо расида астки мефармояд:

 وَيْحَ عَمَّارٍ، تَقْتُلُهُ الفِئَةُ البَاغِيَةُ، يَدْعُوهُمْ إِلَى الجَنَّةِ، وَيَدْعُونَهُ إِلَى النَّارِ .

” Худо Амморро хейр бидихад! Уро гурухи боғий ( ва саркеш аз имоми муслимин) хоханд кушт у ононро ба бехишт даъват мекунад ва ле онхо уро ба жаханнам мехонанд”

قَالَ: يَقُولُ عَمَّارٌ: ” أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الفِتَنِ^[1]

Аммор гуфт: ман аз дасти фитнахо ба худо панох мебарам. ^[2].

Ва ба қовли ибни Хажар Асқалоний рохимахуллох Аммор розиаллоху анху ва гурухики ба он таъаллуқ дорад ба суйи бехишт даъват мекарданд, аммо тавассути гурухи боғийи Муовияки ба жаханнам ва азоб даъват мекарданд ба шаходат мерасад. Ибни Хажар дар  ^[3]

^{шархи сахихи Бухорий мегуяд хадиси( гурухи боғия Амморро мекушад) далолат дорад бар инки Али дар он жанг бар хақ буд ; зеро асхоби Муовия Амморро ба қатл расонданд.” Ва ибни Таймия истинод ба оройи  [4][5]}

фуқахойи  мазохиби исломий мегуядки ин боғий ва ахли бағий будани Муовия қобили тўвжих нест.  ^[6]

Боз росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

“إنَّ منكم مَن يُقاتِلُ على تَأْويلِه، كما قاتَلتُ على تَنزيلِه”، قال: فقام أبو بكْرٍ، وعمرُ فقال: “لا، ولكنَّه خاصِفُ النَّعلِ”، وعليٌّ يَخصِفُ نَعلَه.^[7]

Барости аз шумо каси астки барои таъвили қуръон межангад хамон гунайи ман барои танзили он жангидам, Абу Бакр ва Умар боланд шуданд ва гуфтанд: он каси ман хастам эй росули худо? Фармуд на, ва ле у каси астки наълайнро васла мезанад ва Али наълайнишро васла мезад.

Ва Али розиаллоху анху бо хаворижи харурия ба далили таъвили қуръон жангид ва бо гурухи Муовия хам ба далили ижоди тафарруқ миёни муслимин ва ахли бағий будан жангидки ибни Қуддома ва имоми Нававий ва дигарон нақл мекунанд дар хар  ду моврид хақ бо Али розиаллоху анху буд ва мухолифин у бар хато буданд.^[8][9]

^{Имом Нававий дар шархи муслим дар мовриди хадиси}

« يَخْرُجُونَ عَلَى فُرْقَةٍ مُخْتَلِفَةٍ يَقْتُلُهُمْ أَقْرَبُ الطَّائِفَتَيْنِ مِنْ الْحَقِّ »

Мегуяд: жудойики бейни муслимин ба вужуд омад жудойи будки бейни Али ва Муовия рух дод.  ^[10]

Бар ин асос ва бар асоси хадиси :

«بُؤْسَ ابْنِ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ فِئَةٌ بَاغِيَةٌ»^[11]

сахт аст бар писари Сумайяки гурухи боғий уро ба қатл мерасонанд. Ва хадиси:

«تَقْتُلُ عَمَّارًا الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ‏»

Амморро гурухи боғий ба қатл мерасонанд; ин аходис ба сирохат мерасонандки рахбари бар хаққи муслимин баъди аз Усмон , Али буд

« تَقْتُلُهُمْ أَدْنَى الطَّائِفَتَيْنِ إِلَى الْحَقِّ »^[12]

Наздиктарин тоифа ба хақ бо онхо межанганд  ва бақия буғот буданд  ва хар каси бар алайхи рахбари мовриди пазириши дорул ислом дучори хатойи ин гуруххо шавад боз хатокор аст ва ахли бағий аст ва фарқ надорад дар чи замон ва макони бошад.

(идома дорад……..) ^[13]

---

[1] مسلم (2915). (2916). الترمذي (3800) أحمد (6499)، والنسائي في الكبرى (8496) أبو يعلى في المعجم (283)، والطبراني في الصغير (516).البزار (2948).الطبراني في المعجم الكبير (4030).أبو يعلى في المعجم (181)، والروياني (693)، والطبراني في الكبير (954).ابن أبي شيبة (7/ 552)، والطبراني في الكبير (3720).أبو يعلى (7364)، والطبراني في الكبير (19/ 331). معمر في جامعه (11/ 240- ملحق بمصنف عبد الرزاق) مطولًا، وابن أبي شيبة (37876)، وأبو يعلى (7342، 7346).الطبراني في الأوسط (6315).الطبراني في الكبير (5/ 266)، الحافظ ابن حجر في الإصابة (2/ 484)ابن أبي عاصم في الآحاد والمثاني (2707)، والطبراني في الكبير (5146).الشاشي (1532)، والطبراني في الكبير (5/ 266، 19/ 170).الحارث (1017، 1018- بغية الباحث)، والبزار (1428)، وأبو يعلى (1614)، والطبراني في الأوسط (7526).

[2] رواه البخاري (447)./ وروى البخاري بإسناده إلى خالد الحذاء عن عكرمة قال لي ابن عباس ولابنه علي: انطلقا إلى أبي سعيد فاسمعا من حديثه، فانطلقنا فإذا هو في حائط يصلحه، فأخذ رداءه فاحتبى، ثم أنشأ يحدثنا حتى أتى على ذكر بناء المسجد فقال: ((كنا نحمل لبنة لبنة وعمار لبنتين فرآه النبي صلى الله عليه وسلم فينفض التراب عنه ويقول: ويح عمار تقتله الفئة الباغية يدعوهم إلى الجنة ويدعونه إلى النار قال: يقول عمار: أعوذ بالله من الفتن))

[3] ((فتح الباري)) (1/542) / فلو قال قائل: إن قتل عمار كان بصفين (وهو مع علي والذين قتلوه مع معاوية وكان معه جماعة من الصحابة فكيف يجوز عليهم الدعاء إلى النار، فالجواب أنهم كانوا ظانين أنهم يدعون إلى الجنة وهم مجتهدون لا لوم عليهم في اتباع ظنونهم فالمراد بالدعاء إلى الجنة الدعاء إلى سببها وهو طاعة الإمام وكذلك كان عمار يدعوهم إلى طاعة علي وهو الإمام الواجب الطاعة إذ ذاك وكانوا هم يدعون إلى خلاف ذلك لكنهم معذورون للتأويل الذي ظهر لهم)

[4] رواه مسلم (1064).

[5] فتح الباري ج13 ص85 و 86. « ودل حديث (تقتل عماراً الفئه الباغيه) علي ان عليا كان المصيب في تلك الحروب لان اصحاب معاويه قتلوه…؛ / دلالة واضحة أن علياً ومن معه كانوا على الحق وأن من قاتلهم كانوا مخطئين في تأويلهم)  (فتح الباري)) (6/619)

[6] ((مجموع الفتاوى)) (4/437-438  /  قال شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله تعالى: بعد ذكره لقوله صلى الله عليه وسلم: ((تقتل عماراً الفئة الباغية)) (وهذا أيضاً يدل على صحة إمامة علي ووجوب طاعته وأن الداعي إلى طاعته داع إلى الجنة والداعي إلى مقاتلته داع إلى النار وإن كان متأولاً وهو دليل على أنه لم يمكن يجوز قتال علي وعلى هذا فمقاتله مخطئ وإن كان متأولاً، أو باغ بلا تأويل وهو أصح القولين لأصحابنا وهو الحكم بتخطئة من قاتل علياً وهو مذهب الأئمة الفقهاء الذين فرعوا على ذلك قتال البغاة المتأولين وكذلك أنكر يحيى بن معين على الشافعي استدلاله بسيرة علي في قتال البغاة المتأولين قال: أيجعل طلحة والزبير معاً بغاة؟ رد عليه الإمام أحمد فقال: ويحك وأي شيء يسعه أن يضع في هذا المقام يعني: إن لم يقتد بسيرة علي في ذلك لم يكن معه سنة من الخلفاء الراشدين في قتال البغاة – إلى أن قال – ولم يتردد أحمد ولا أحد من أئمة السنة في أنه ليس غير علي أولى بالحق منه)

[7] أخرجه النسائي في ((السنن الكبرى)) (8541)، وأحمد (11289) واللفظ له // روى أبو عبد الله الحاكم وغيره بإسناده إلى أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال: ((كنا مع رسول الله صلى الله عليه وسلم فانقطعت نعله فتخلف علي يخصفها فمشي قليلاً ثم قال: إن منكم من يقاتل على تأويل القرآن كما قاتلت على تنزيله فاستشرف لها القوم وفيهم أبو بكر وعمر رضي الله عنهما قال أبو بكر: أنا هو قال: لا. قال عمر أنا هو قال: لا. لكن خاصف النعل –يعني عليا فأتيناه فبشرناه فلم يرفع به رأسه كأنه قد سمعه من رسول الله صلى الله عليه وسلم. [رواه الحاكم (3/132)، ورواه أحمد (3/82) (11790). قال الحاكم: هذا حديث صحيح على شرط الشيخين و لم يخرجاه، ووافقه الذهبي، وقال الهيثمي في ((مجمع الزوائد)) (9/136): رواه أحمد ورجاله رجال الصحيح غير فطر بن خليفة وهو ثقة، وقال الشوكاني في ((در السحابة)) (167): إسناده رجاله رجال الصحيح غير فطر بن خليفة وهو ثقة، وقال الألباني في ((سلسلة الأحاديث الصحيحة)) (5/639): على شرط مسلم.]

[8] رواه مسلم (1064). روى مسلم في (صحيحه) عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: ((تمرق مارقة عند فرقة من المسلمين يقتلها أولى الطائفتين بالحق))/ وفيه أيضاً: أنه قال: ((تكون في أمتي فرقتان فتخرج من بينهما مارقة يلي قتلهم أولاهم بالحق))  / وفي لفظ: قال: ((تمرق مارقة في فرقة من الناس فيلي قتلهم أولى الطائفتين بالحق))  / وجاء أيضاً بلفظ ((يخرجون على فرقة مختلفة يقتلهم أقرب الطائفتين من الحق))

[9] ((منهاج القاصدين في فضل الخلفاء الراشدين)) لابن قدامة (ص: 75-76) مخطوط وانظر ((شرح النووي)) (7/166). / والمراد بالفرقة المارقة هم (أهل النهروان كانوا في عسكر علي رضي الله عنه في حرب صفين فلما اتفق علي ومعاوية على تحكيم الحكمين خرجوا وقالوا: إن علياً ومعاوية استبقا إلى الكفر كفرسي رهان فكفر معاوية بقتال علي ثم كفر علي بتحكيم الحكمين وكفروا طلحة والزبير فقتلتهم الطائفة الذين كانوا مع علي وقد شهد النبي صلى الله عليه وسلم أن الطائفة التي تقتلهم أقرب إلى الحق وهذه شهادة من النبي صلى الله عليه وسلم لعلي وأصحابه بالحق وهذا من معجزات النبي صلى الله عليه وسلم لكونه أخبر بما يكون فكان على ما قال وفيه دلالة على صحة خلافة علي رضي الله عنه وخطأ من خالفه)

[10] (شرح النووي على صحيح مسلم)) (7/166)./ فقوله صلى الله عليه وسلم على حين فرقة –بضم الفاء- أي: في وقت افتراق الناس أي: افتراق يقع بين المسلمين وهو الافتراق الذي كان بين علي ومعاوية رضي الله عنهما 

[11] رواه مسلم (2915).

[12] أخرجه مسلم (1064)

[13] ((شرح النووي على صحيح مسلم)) (18/40-41). / قال الإمام النووي بعد قوله صلى الله عليه وسلم: ((بؤس ابن سمية تقتلك فئة باغية)) (قال العلماء: هذا الحديث حجة ظاهرة في أن علياً رضي الله عنه كان محقاً مصيباً والطائفة الأخرى بغاة لكنهم مجتهدون فلا إثم عليهم لذلك.. وفيه معجزة ظاهرة لرسول الله صلى الله عليه وسلم من أوجه: منها: أن عماراً يموت قتيلاً وأنه يقتله مسلمون وأنهم بغاة، وأن الصحابة يقاتلون وأنهم يكونون فرقتين باغية وغيرها وكل هذا وقع مثل فلق الصبح صلى الله وسلم على رسوله الذي لا ينطق عن الهوى إن هو إلا وحي يوحى) 

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(11- қисмат)

Шофеъия:

Имоми Харамайн Жавиний мухимтарин илал ва асбоби жихати теъдоди рахбарон дар ек замонро ном мебурд ва мегуяд: густариши сарзаминхойи исломий ва дурий сарзаминхойи исломий аз марокизи идорий ва хукуматийи дорул ислом, ақабнишинийи ислом аз сарзаминхойики қудрати рахбари аслий бар онхо намемонад, инсонхойики ба куллий иртиботишон бо рахбарият қатъ шуда ва имом ва рахбар наметавонад мудирияти бар онхо дошта бошад ва ……. агар ин иттифоқ биёфтад ва рахбар натавонад бар онхо назорат ва мудирияти дошта бошад чанин ашхоси метавонанд барои худ рахбар ва имоми интихоб кунанд.   ^[1]

Агар диққат кунем иллат ва сабаби инки касони мўътақид ба жавози вужуди ду ё чанд рахбар дар замони вохид шуданд ” зарурат” аст ва гарна вахдати муслимин асл аст ва ин теъдоди рахбарий танхо ба далили зарурат ва истисноъи махз аст ва чунончи медонем

«الضَّرُورَةُ تُقَدَّرُ بِقَدَرِهَا»

Зарурат танхо ба андозайи аз он истефода мешавадки он заруратро аз бейн бибарад ва замоники зарурат аз бейн рафт хукм ба холати аслийи он бармегардад ва асл боқий мемонад. Хам акнун ба сурати комил ин зарурат ба далили  вужуди системхойи мухталифи иртиботий аз бейн рафта аст ва рахбари дорул ислом метавонад бар тамоми ” дорул ислом” ба хар андозайики васиъ бошад назорат ва мудирият дошта бошад.

Бо ин вужуд ингор ин афрод хам дар миёни мазохиби исломий бисёр андак ва шоз буданд ва мазохиби ёд шуда ин хукми изтирор ва заруратро хам омили жихати ақди имомат ва рахбарий барои бештар аз ек нафар намедонанд.

Қози Самноний ханафий рохимахуллох ( 499 х) мегуяд: дар мовриди имом ва рахбар замоники сарзаминхо вусъат дошта ва ба андозайи аз хам дур бошандки дастуроти рахбар ба онхо нарасад ва ё вазиати ин сарзаминхо ба рахбар нарасад, оё бар ахли он макон ижоза доранд барои худ имом ва рахбари интихоб кунанд ё на? Назди жумхури мо барои онхо интихоби имом ва рахбари жадид мужоз нест.  .^[2]

Қалқашандий шофеъий рохимахуллох ( 821 х) нез мегуяд: агар байъат барои ду имом бо хам баста шавад ақди еки аз онхо дуруст нест, агар дар ду сарзамин комилан аз хам дур бошанд назди асхоби шофеъийи мо ду дидгох вужуд дорад, сахихтарин ин дидгоххоки жумхур ва тамоми уламо бар он хастанд инки байъати онхо ботил аст ва мужоз нест.  ^[3]

Холо дар кинори ин мазохиби исломий иддайи хам вужуд дорандки мутлақан теъдоди рахбарро  дуруст медонанд:

1-Карромия:

Ибни Хазм Андалусий рохимахуллох сахих будани вужуди ду рахбар дар дунёйи исломро ба Мухаммад ибни Карром Сажистоний ва Аби Сабох самарқандий ва тарафдорони инхо нисбат медихад ва Шахристоний хам мегуяд ин раъй мутаъаллиқ ба карромия ( тарафдорони Мухаммад ибни Карром Сажистоний) аст ва мегуяд: инхо байъат барои ду имом дар ду сарзаминро мужоз донистанд, манзури инхо хам исботи имомати Муовия ба хамрохи иддайи аз сахоба дар шом ва исботи имомати амирал мўъминин Али дар Мадина ва ироқайн ба иттифоқи жамоати аз сахоба буд.  .^[4]

Дар мовриди ин нигариш бояд ба сурати мухтасар арз кунамки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

تَمْرُقُ مَارِقَةٌ عِنْدَ فُرْقَةٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ ، يَقْتُلُهَا أَوْلَى الطَّائِفَتَيْنِ بِالْحَقِّ^[5]

Хенгомики мусалмонон дучори тафрақа шуданд мориқайн аз қудрати хукуматий хориж мешаванд дар он хенгом шойистатарин тоифа ба хақ бо онхо межанганд, касики ба хақ шойистатар аст бо онхо межангад.

(идома дорад……)

---

[1] غياث الأمم)) (ص: 28).

[2] السمنانی ، روضة القضاة و طریق النجاة ، 1/68 / واختلف في الإمام إذ اكان ببلد بعيد لا يقدرعلى استعلام حاله وما يعرض له، هل لأهل ذلك الموضع أن ينصبوا غيره أم لا؟ فعند جمهورنا  ليس لهم ذلك

[3] القلقشند ، مآثر الإنافة فی معالم الخلافة ، 46 /1 / فلو عقدت البيعة لاثنين معاً لم تنعقد لواحد منهما فلو كانا في إقليمين متباعدين ففيه وجهان لأصحابنا الشافعية، أصحهما ما عليه الجمهور بطلان بيعتهما

[4] الشهرستاني، أبو الفتح محمد بن عبد الكريم بن أبي بكر أحمد، الملل و النحل، بدون ط، مؤسسة الحلبي، بيروت، بدون ت، 1 /113  / إنهم جوزوا عقد البيعة لإمامين في قطرين، وغرضهم إثبات إمامة معاوية في الشام باتفاق جماعة من أصحابه، وإثبات أمير المؤمنين علي بالمدينة والعراقيين باتفاق جماعة من الصحابة

[5] مسلم 1774

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(10- қисмат)

-Имоми Мовардий рохимахуллох ( 450 х) мегуяд: хокимияти ду ё се имом дар замони вохид ва сарзамини вохид ба ижмоъ мужоз нест.  ^[1]

Абул Маъалий Жавиний рохимахуллох (478 х) хам мегуядки дар асри у хам ижмоъи уламо дар мамнуъ будани теъдоди имом ва рахбар вужуд дорад. ^[2]

-Имоми Нававий рохимахуллох ( 676 қамарий) нез мегуяд: уламоъ иттифоқ доранд бар инки дар ек замон барои ду рахбар хукми рахбарий дода немешавад ва ин фарқ надорад дорул ислом вусъат дошта бошад ё хейр. ^[3]

Ханбалия:

-Имоми Рохибоний рохимахуллох ( 1243 қ) муфтийи ханбалийхойи Дамашқ мегуяд:

” لَا يَجُوزُ تَعَدُّدُ الإمامِ”^[4]

теъдоди рахбар жоиз нест.

Зохирий:

-Ибни Хазм Андалусий рохимахуллох ( 456 қ) мегуяд: аллох азза жалла тафарруқ ва кешмикеш ва даргирийи дохилийро харом карда аст, ва агар ду имом вужуд дошта бошад тафарруқики харом аст иттифоқ меофтад ва кешмикеш ва даргирий ба вужуд меояд ва офтодан дар гунох ва саркаший аз аллох таоло иттифоқ меофтад.^[5]

Боз ибни Хазм  рохимахуллох :уламоъи муслимин иттифоқ дорандки мужоз нест дар замони вохид дар тамоми дунё ду рахбар ва имом бар муслимин хокимият кунанд, на бо хам  ва на жудо аз хам, дар ду макон ва на дар ек макони вохид. ^[6]

Шиъаёни 12 имомия ё жаъфария:

Шиъаён аз иборати ” вилояти тадбирий” , ” вилояти танзимий” , ” вилояти фақих” ва ” имоми вожибут тоах” барои хоким ва рахбари дорул ислом истефода карданд ва вилоят дар ин маъоний аз нигохи шиъаёни жаъфарий яъни: хукумат ва идорайи кишвар ва ижройи қавонини шаръ муқаддас ва бо истинод ба сийрайи амирал мўъминин Али ибни Аби Толиб розиаллоху анху ва соири аиммайи ахли байт  бар ин боваранд ” имоми вожибут тоах” хамиша еки буда ва бояд еки бошад. ^[7]

Дастайи  дигари вужуд дорандки боз мўътақид ба манъи вужуди ду рахбар дар ек замони вохид хастанд магар дар холати изтирор ва заруратки иллат ва сабаби монеъ аз иттиход бар ек имом ва рахбари вохиди бошад.

Моликия:

Имоми Абу Абдуллох Мухаммад ибни Али ибни Умар Мозарий рохимахуллох (536 қ) мужтахиди замони худиш мегуяд: ақди ду имом дар асри вохид мужоз нест. Аммо баъзи аз мутааххирин аз ахли усул ишора кардандки агар сарзамини муслимин вусъат пейдо кунад ва фосилахо зиёд шавад ва дастурот ва тадбироти имом ва рахбар ба баъзи аз манотиқ нарасад ба хадди дар холати изтирор барои таъйини имом қарор бигирандки умури онхоро бичархонад дар чанин холати изтирор ва заруратий таъйини имоми жадид мушкили надорад.  .^[8]

Қуртубий рохимахуллох ( 671 қ) нез дар мовриди хадиси Урфажа ва Абдуллох ибни Амрки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам фармуда:

 مَنْ أَتَاكُمْ وَأَمْرُكُمْ جَمِيعٌ عَلَى رَجُلٍ وَاحِدٍ، يُرِيدُ أَنْ يَشُقَّ عَصَاكُمْ، أَوْ يُفَرِّقَ جَمَاعَتَكُمْ، فَاقْتُلُوهُ»^[9]:

” хар каси дар холи назди шумо омадки хавли ек шахс иттиход ва инсижом доштид ва қасди ижоди тафрақа дар бейнитон дошт, уро бикушид” мегуяд: ва ин бехтарин далил бар манъи вужуди ду имом аст, чун теъдоди имом ба ижоди шикоф ва мухолифат ва чанд дастагий ва тўлиди фитнахо ва аз бейн  рафтани неъматхо  хатм мешавад, аммо агар сарзаминхойи исломий аз хам дур бошанд ва натавон ба сурати вохид онхоро идора кард мисли Андалус ва Хуросон  вужуди чанд имом мужоз аст.  .^[10]

(идома дорад…….)

---

[1] الماوردي، علي بن محمد بن محمد بن حبيب،أدب الدنیا و الدین ، بدون ط، دار مكتبة الحياة، 1986م، بيت حنينا، القدس، 1 /136 . / فأما إقامة إمامين أو ثلاثة في عصر واحد، وبلد واحد فلا يجوز إجماعاً

[2] إمام الحرمين الجويني، عبد الملك بن عبد االله بن يوسف، الارشاد الی القواطع الادلة فی اصول الاعتقاد،ت: أحمد عبد الرحيم السايح وتوفيق علي وهبة، ط1 ،مكتبة الثقافة الدينية، القاهرة، 2009م، ص 326، / أن عقد الإمامة لشخصين في صقع واحد متضايق الخطط والمخالف غير جائز، وقد حصل الإجماع عليه

[3] النووي، أبو زكريا يحيى بن شرف، المنهاج شرح صحیح مسلم بن الحجاج ، ط2 ،دار إحياء التراث العربي، بيروت، 1392هـ، 12 /232 / ” اتفق العلماء على أنه لا ُعقد لخليفتين في عصر واحد سواء اتسعت دار الإسلام أم لا”

[4] الرحيباني، مصطفى بن سعد بن عبده، مطالب أولی النهی فی شرح غایة المنتهی ، ط2 ،المكتب الإسلامي، بيروت، 1994م، 6 /263

[5] ابن حزم، أبو محمد علي بن أحمد، ت: محمد إبراهيم وعبد الرحمن عميرة، ط2 ،دار الجيل، بيروت، 1996م، 4/151 . / فحرم الله – عز وجل- التفرق، والتنازع، وإذا كان إمامان فقد حصل التفرق المحرم، فوجد التنازع، ووقعت المعصية لله تعالی

[6] ابن حزم، علي بن أحمد بن سعيد، مراتب الاجماع فی العبادات و المعاملات و الاعتقادات، بدون ط، دار الكتب العلمية، بيروت، بدون ت، 1 /124 . / ابن حزم456″ه”- رحمه الله- إذ قال:” اتفقوا أنه لا يجوز أن يكون على المسلمين في وقت واحد في جميع الدنيا إمامان، لا متفقان ولا متفرقان، ولا في مكانين ولا في مكان واحد

[7] روح الله خمینى, ولایت فقیه (قم: آزادى, بى تا) ص 56.

[8] لمازري المالكي، أبو عبد االله محمد بن علي بن عمر، المعلم بفوائد مسلم، ت: محمد الشاذلي النفير، ط2 ،المؤسسة الوطنية للكتاب، الجزائر، 1991م، 3 /54 ،55 / العقد لإمامين في عصر واحد لا يجوز. وقد أشار بعض المتأخرين من أهل الأصول إلى أن ديار المسلمين إذا اتسعت وتباعدت وكان بعض الأطراف لا يصل إليه خبر الإمام ولا تدبيره حتى يضطروا إلى إقامة إمام يدبرهم فإن ذلك يسوغ لهم

[9] مسلم 4904

[10] القرطبي، محمد بن أحمد بن أبي بكر بن فرج، الجامع لأحكام القرآن ، ت: أحمد البردوني وإبراهيم أطفيش، ط2 ،دار الكتب المصرية، القاهرة، 1964م، 1 /273 / إذ قال في حديث عرفجة وعبد الله بن عمرو السابقين:” وهذا أدل دليل على منع إقامة إمامين؛ ولأن ذلك يؤدي إلى النفاق والمخالفة والشقاق وحدوث الفتن وزوال النعم، لكن إن تباعدت الأقطار وتباينت كالأندلس وخراسان جاز ذلك” / ابن الأزرق، محمد بن علي بن محمد بن علي المالكي، بدائع السلک فی طبائع الملک ، ت: علي سامي النشار، ط1 ،دار السلام، القاهرة، 2008م، 1 /77 / ابن عرفة فيما حكى عنه ابن الأزرق المالكي”896ه”:” فلو بـعُد موضع الإمام حتى لا ينفذ حكمه في بعض الأقطار البعيدة، جاز نصب غيره في ذلك القطر/ الدسوقی ، حاشیه الدسوقی علی الشرح الکبیر ،144 /7 / الدسوقي”1230ه”:” وقيل بالجواز إذا كان لا يمكن النيابة لتباعد الأقطار جداً واقتصر عليه ابن عرفة

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(9- қисмат)

Ахли суннат ва жамоат дар ин заминайи мамнуъияти вужуди ду рахбар дар ек замон, ду даста шуданд:

1-Аксарияти мутлақи ахли суннат ва жамоат ва баъзи аз мўътазила мегуяндки ба сурати мутлақ вужуди ду рахбари мамнуъ аст ва фарқи надорад сарзамини исломий ва дорул ислом то чи андоза густарда ва васиъ бошад. Ба андозайи тарафдорони ин дидгох зиёд ва мухолифи надоштки имоми Нававий чанин мепандошт тамоми уламо тарафдори чанин дидгохи хастанд ва бар чанин дидгохи иттифоқ дорандки  жихати мустанад кардани суханони ин имомони бузургвор ба чанд дидгохи мазохиби мухталифи исломий ишора мекунем:^[1]

Ханифия:

-Абу Юср Баздавий рохимахуллох (493 х) мегуяд: тамоми ахли қибла  мегуянд: мужоз нест барои ду нафар имомат ва рахбарият баста шавад ( ё мужоз нест имомат барои ду нафар ақд шавад), ва агар ин имомат ва рахбарий ба ақди еки дар омад дигар мужоз нест ба ақди дигар дар ояд, хатто агар ба ақди еки дигар дар биёяд боз имом ва рахбар хамон аввали аст…… аммо Каромия мегуянд имомат ва рахбарият ба ақди ду нафар ё бештар дар меояд, аммо ахли суннат ва жамоат мегуянд: ин халофи ижмоъи сахоба, ва халофи ижмоъи уммат аст, ва ахли суннат бар интихоби ек рахбар ижмоъ доранд, чун ақди имомат ва рахбарий барои ек нафар жихати аз бейн бурдани даргирийхо ва хомуш кардани инқилобот ва шўришхо вожиб аст, ақди имомат барои ду нафар боиси ижоди даргирийхо ва тўлиди инқилобот ва шўришхо мешавад пас мужоз нест.   ^[2]

Ибни Нажим рохимахуллох ( 970 хижрий) мегуяд: теъдоди имом дар аср ва замони вохид жоиз нест. .^[3]

Моликия:

-Ибни Қаттон рохимахуллох ( 628 х) шайхул шуйухи моликийхойи ғарби исломий мегуяд: уламойи муслимин иттифоқ кардандки дар замони вохид дар тамоми замин набояд ду имом ва рахбар бо хам ё жудо аз хам дар ек макон ё дар маконхойи мухталифи бар муслимин хокимият дошта бошанд, ва мегуяд: муслимин ижмоъ карданд бар инки имом еки , халифа еки , амир еки ва қози еки бошад.  .^[4]

Шофеъия:

Имоми Шофеъий рохимахуллох ( 204 х) мегуяд: –

” وما أجمع المسلمون عليه: من أن يكونَ الخليفةً واحداً والقاضي ٌ واحد، والأمير ٌ واحد، والإمامُ”^[5]

Ончи муслимин бар он ижмоъ доранд инки : бояд халифа еки ва қози еки, ва амир еки ва рахбар хам еки бошад.  Шумо тасаввур кунидки дар ек шахр чанд қози бо чанд новъ хукм вужуд дошта бошад! Ек қози яхудий ва еки қози  секуляри либирал демократ ва ек қози секуляр коммунист ва ……. ё хатто дар миёни ек дин ва мазхаб хам чанд новъ додгох ва чанд новъ вужуд дошта бошад шумо назди ек қози биравид ва тарафи шумо назди ек қозийи дигар ва хар кудом хукмхойи жудогонайи бидиханд ва ……. хеч каси дар хеч даъвойи ба хеч натижа шаръий намерасад ба хамин далил хатто дар пеймони Мадинаки дар он яхудийхо ва мушрикин хам хузур доштанд росулуллох саллаллоху алайхи васаллам маржаъ ва қози расидагий ба ихтилофот мешавад.

–-Имоми Мовардий рохимахуллох ( 450 х) мегуяд:

 ” وَإِذَا عُقِدَتِ الْإِمَامَةُ لِإِمَامَيْنِ فِي بَلَدَيْنِ لَمْ تَنْعَقِدْ إمَامَتُهُمَا؛ لِأَنَّهُ لَا يَجُوزُ أَنْ يَكُونَ لِلْأُمَّةِ إمَامَانِ فِي وَقْتٍ وَاحِدٍ “^[6]

Агар рахбарият дар ду сарзамин барои ду рахбар баста шавад имомати ин ду мунъақид баста намешавад; чун мужоз нестки дар ек  замон барои ” уммат” ду рахбар вужуд дошта бошад.

Ишон тўвзих медихадки ончи фуқахо ва мухаққиқин бар он хастанд ин астки рахбарият ” байъатан ва ақдан” аст мисли валий дар амри никохи зан, агар ин занро ба ақди да нафар дар биёварад никох барои он екики зудтар ба ақдиш дар омад мунъақид ва баста мешавад, ва агар дар ек замон зани барои ду нафар ақд шавад ақди хар ду нафар фосид аст, ва чанин ақди дуруст нест. Масалайи рахбарият хам ба хамин шикл аст дар ек замони вохид барои ду рахбар, рахбарияти дорул ислом  дода намешавад.

(идома дорад……)

---

[1] شرح صحيح مسلم .  للنووي (12/233).

[2] 31 البزدوي، أبو اليسر محمد، أصول الدین، ت: هانز بيتر لنس، ط1 ،المكتبة الأزهرية للتراث، القاهرة،2003م، ص 195 / :” قال عامة أهل القبلة: لا يجوز أن تعقدلاثنين الإمامة لو عقد لواحد لا يجوز أن يعقد لآخر، ولو عقد لآخر يكون الأول هو الإمام دون الثاني إلا أن يغلب الثاني فيصير إماماً بالغلبة عند عامة أهل السنة والجماعة على ما نبين. والكرامية قالوا: لا بأس أن تعقد الإمامة لاثنين ولأكثر، فهم يعتبرون بالقضاء أنه يجوزعقد القضاء لأناس، ولكن عامة أهل السنة والجماعة قالوا: إن هذا خلاف إجماع الصحابة،وخلاف إجماع الأمة، فإنهم أجمعوا على خليفة واحد، ولأن عقد الخلافة كان واجباً لقطع المنازعات وإطفاء الثوائر، وعقد الإمامة لإمامين سبب لإحداث المنازعات وإيراد الثوائر فلا یجوز ذلک .

[3] ابن نجيم، زين الدين بن إبراهيم بن محمد : ،الأشباه النظائر علی مذهب ابی حنیفه النعمان ، زكريا عميرات، ط1 ،دار الكتب العلمية، بيروت، 1999م، 1 /325 / ولا يجوز تعدده- الإمام- في عصر واحد

[4] ابن القطان، علي بن محمد بن عبد الملك، الأقناع فی مسائل الاجماع، ت: حسن فوزي الصعيدي، ط1 ،مكتبة الفاروق الحديثة، القاهرة، 2004م، 1 /60 ./ :” واتفقوا أنه لا يجوز أن يكون على المسلمين في وقت واحد في جميع (أقطار الأرض) إمامان متفقان ولا مفترقان، ولا في مكانين ولا في مكان واحد” وقال:” وأجمع المسلمون على أن الإمام واحد، والخليفة واحد، والأمير واحد، والقاضي واحد /  الدسوقي، محمد بن أحمد بن عرفة، حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر، بدون ط، دار الفكر، بيروت، بدون ت، 4 /134 ،135؛ والخرشي، محمد بن عبد االله، شرح مختصر خلیل ، بدون ط، دار الفكر، بيروت، بدون ت، 7 /144 / در حاشیه ی الدسوقي آمده است :” أشعر ما ذكره المصنف من جواز تعدد القاضي بمنع تعدد الإمام الأعظم وهو كذلك ولو تباعدت الأقطار جداً لإمكان النيابة

[5] الشافعي، محمد بن إدريس بن العباس بن عثمان بن شافع، الرساله، ت: أحمد شاكر، ط1 ،مكتبة الحلبي، القاهرة، 1940م، 1/418

[6] . الماوردی، احکام السلطانیه ،29 /1

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(8- қисмат)

Имом Байхақий рохимахуллох ва дигарон аз ибни Аббос розиаллоху анхума нақл кардандки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мефармояд:

 مَنْ تَوَلَّى مِنْ أُمَرَاءِ الْمُسْلِمِينَ شَيْئًا فَاسْتَعْمَلَ عَلَيْهِمْ رَجُلًا وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّ فِيهِمْ مَنْ هُوَ أَوْلَى بِذَلِكَ وَأَعْلَمُ مِنْهُ بِكِتَابِ اللهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ ، فَقَدْ خَانَ اللهَ وَرَسُولَهُ وَجَمِيعَ الْمُؤْمِنِينَ . ^[1]

Касики коргузорий аз  муслиминро ба кор бигуморад дар холики медонад дар миёни мусалмонон каси хастки шойистатар аз он  ва огохтар ба китоби худо ва суннати росулиш вужуд дорад, ба худо ва росулиш  ва ба тамоми мусалмонон хиёнат карда аст. Бо хамин мафхум аз Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху нақл шудаки:

” مَن اسْتعملَ رجلاً لِمَوَدَّةٍ أو لِقَرابَةٍ ، لا يستعمِلُه إلاَّ لذلك؛ فقد خانَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ والمؤمِنينَ”[2]

Касики шахсиро ба хотири инки дустиш дорад ё аз наздикони уст дар кори мудирият ва рахбарий интихоб кунад, дар ин сурат ба аллох ва росулиш ва мўъминин хиёнат карда аст.

Дар ин сурат, мо аз замоники хилофати исломий бар минхажин нубувватро аз даст дода ва ба бидъати бузурги мулукият ва ин хокимиятхойи бадили изтирорийи исломий дучор шудаем то замоники бори дигар ба хукумати исломий бар минхажин нубувват даст пейдо накардем аз мазхаб ва фарди хосси дар амри рахбарият химоят намекунем, балки танхо аз  меъёрхо химоят мекунем. Мо талош мекунемки ин меъёрхойи мовриди пазириши тамоми мазохиби исломий тахаққуқ пейдо кунандки ба унвони еки аз асбоби моро дар нихоят ба ижмоъи вохид ва жамоати вохиди муслимин мерасонанд. биизниллах.

Холо суъолики пеш меояд инки: ек дорул ислом бо ек хукумат ва ек рахбарият, ё дорул исломхойи мутаъаддид бо хукуматихойи мутаъаддид ва рахбархойи мутаъаддид? ( бахши 8)

Ахамияти мумониат аз теъдоди рахбарият аз ахамияти вахдати исломий ва вахдати дорул ислом ва татбиқи вохиди шариати аллох меояд,теъдод дар рахбарият боиси инхидоми вахдат ва ижоди тафарруқ  ва тақсими дорул ислом ва тахкими шариати аллох ба шевахойи мухталиф бар мардум мешавад.

Рахбарияти вохид аз ин се мақсад мухофизат мекунад. Ба хамин далил бисёри аз уламо иттифоқи шибхи ижмоийро баён карданд мабний бар инки дар дорул ислом дар замони вохид вужуди бештар аз ек рахбар ғейри шаръий аст ва мужоз нест.

Хукумати исломий бо шўройи улил амрики ришахойи онро дар миёни мўъминин ва ” дорул ислом” мустахкам карда, ва хамин шўройи мутахассисини амр рахбарийи вохидро ба унвони намояндайи ижроийи худ дар умури хукуматий маърифий карда аст, намод ва мазхари зохирий тўвхид аст. Тўвхид дар масоили хукуматий ва ижроий ва дунёвийи жомеъа, ва ижро кардани вохиди қонуни шариати аллох, ва мумониъат аз ширки тафарруқ, ва ирояйи ижмоийи вохид ба унвони раъйи вохид ба тамоми муслимин. Бидуни шак тўвхид бо теъдод ва тафарруқ созгор нест.

Нигариши жумхури ахли суннат ва жамоат бар ин астки дар замони вохид ва макони вохид теъдоди аимма ва рахбар жоиз нест ва имоми Нававий мегуяд: иттифоқ дорандки дар аср ва замони вохид бо ду рахбар байъат мунъақид намешавад.  Ва Моврудий хам мегуядки ^[3]

Агар дар ду сарзамин бо ду рахбар ва имом пеймон баста шавад байъати хеч ек дуруст нест чун дар ек замон барои уммат доштани ду рахбар  ва имом дуруст нест. .^[4] 

Еки аз далоили қатли дорудастайи мунофиқинки аз дорул ислом хориж шуад ва мехоханд барои худ гурух ва дастайи ба номи ислом ташкил диханд жиловгирий аз теъдоди рахбарият ва жиловгирий аз ширки тафарруқ ва  жиловгирий аз тўлиди жараёноти мувозий бо дорул ислом ва хатто жиловгирий аз тўлиди жараёноти мувозий бо худи ислом астки қатъан агар қудрати хукуматийи дорул ислом набошад дорудастайи мунофиқин даст ба чанин тўлидоти масмумий  хохад зад .

(идома дорад……..)

---

[1]الحاكم في مستدركه (4/ 104) وقال صحيح الإسناد ، والطبراني في ” المعجم الكبير ” (11/ 114) ، / الهيثمي في مجمع الزوائد (5/ 212)/  أنظر تفسير المنار ٥ / ٢١٥ ـ ٢١٦ / سنن بیهقی

[2] رواه ابن أبي الدُّنيا، كما في ” مسند الفاروق ” لابن كثير (2/ 536) .

[3] شرح صحيح مسلم للنووي (12/233). /اتفق العلماء على أنه لا يجوز أن يعقد لخليفتين في عصر واحد…

[4]الأحكام السلطانية  (ص: 9)./  إذا عقدت الإمامة لإمامين في بلدين لم تنعقد إمامتهما، لأنه لا يجوز أن يكون للأمة إمامان في وقت واحد،

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(6- қисмат)

Саъдиддин Тафтозонийки дар соли 769 қ вафот карда зимни бар шумордани шурути рахбари ” дорул ислом” мегуяд:

ویشترط أنْ یکون …. مجتهداً شجاعاً،.^[1]

Ва шарт аст…….. мужтахиди шужоъ бошад.

Имоми Шотибий хамки дар соли 790 қамарий вафот намуда мегуяд: уламоъ иттифоқиро нақл кардандки рахбар ( ё хамон имоматул кубро) мунъақид намешавад магар барои касики ба рутба ва даражайи ижтиход ва фатво дар улуми шаръий расида бошад. ^[2]

Саййид Шариф Журжоний туркистонийки дар соли 816 қамарий вафот карда ва дар шархи худ бар китоби мавақифу қози Аздиддин ойжий мегуяд: жумхури фуқахо ва ахли илм бар ояндки ахли имомат ва касики шойиста ва мустахаққи рахбари шудани дорул ислом аст бояд дар усул ва фуруъ мужтахид бошад…… то тавоноий дошта бошад далоил ва хужажул илохийро иқома ва шубхотро дар ақоиди диний хал кунад ва дар мовриди масоили руз ниёзи ба фатвойи дигарон надошта бошад ва худиш дар мовриди масоили руз ва навозил ва мустахдиса мустақил бошад. .^[3]

Қалқашандийки дар соли 821 қамарий вафот карда дар китоби ” маасирул анафах фил маъалимул хилафах” дар бахси шурути имомат ва рахбарийи дорул ислом гуфта аст: мовриди дахум: илмики ба даража ижтиход дар масоили руз ё навозил ё мустахдиса ва ахкоми шариати аллох расида бошад, рахбарият бидуни доштани чанин даражайи илмий дар хадди ижтиход мунъақид намешавад ва сахих нест; чун рахбар ба чанин ижтиходи ниёз дорад ва мухтожи чанин ижтиходи аст то инки умурро бар равиши сахихи исломий ва бар рохи рости ” сиротул мустақим” ба пеш бибарад, то инки дар панохи чанин ижтиходи дар худуди шарърий огохий пейдо кунад ва хуқуқи шаръийи инсонхойи мовжуд дар дорул исломро бидихад ва даргирий ва ихтилофоти бейни мардумро фосила бидихад, ва чунончи олими мужтахид набоша тавоноийи чанин корхойиро надорад.  .^[4] 

Абдуррохман Жазирийки дар соли 1360 қ вафот карда менависад: тамоми фуқахойи ахли суннат иттифоқ дорандки хокими исломий бояд доройи чанин вижагихойи нез бошад: 1. Мусалмон бошад; 2. Мукаллаф бошад; 3. Хур ва озод бошад; 4. Мард бошад 5. Аз қурайш бошад; 6. Олим ва мужтахид бошад то мардумро аз ахкоми дин огох намояд ва ниёз ба истифтоъ аз ғейри худ надошта бошад. .^[5]

Ин раъйи тамоми мазохиби исломий астки имом Рамилий мақдисий дар қарни чохорум аз ижмоъи ахли суннат ва имоми Харамайн Жавиний ба унвони амри муттафиқун  алайх дар миёни тамоми муслимин  ва имоми Шотибий рохимахуллох ва дигарон нез аз иттифоқи тамоми ахли илм дар ин замин сухан мегуянд, пас рахбари фақих дар хадди ихтиходи матлуби тамоми ахли суннат буда аст.

Аммо  бо ин вужуд барои рахбарияти ” дорул ислом” хам холати торий ва изтирорий ва зарурат мисли соири умури мумкин аст ба вужуд ояд ва он хам инки ба далил набуди рахбари мужтахид ва мутахассис дар умури хукуматдорийи муслимин ба рутбайи пойинтар аз он яъни ба шахсики дар хадди қози бошад тан медиханд ва дар бадтарин холат хам боз мумкин аст муслимин жихати жиловгирий аз харж ва марж ва …… ба рахбарийи мусалмонки доройи илми кофий бошад ва уламойиро дар атрофи худ жамъ карда бошад ва аз раъйи онхо истефода кунад нез ружуъ кунанд.

(идома дорад……..)

---

[1] التفتازانی، مسعود بن عمر، شرح المقاصد فی علم الکلام: ج2، ص271./ «ویشترط أنْ یکون مکلّفاً مسلماً عدلاً حرّاً ذکراً مجتهداً شجاعاً، ذا رأی وکفایه سمیعاً بصیراً ناطقاً قریشیاً»

[2] الاعتصام ـ للشاطبى موافق للمطبوع . المؤلف : أبو إسحاق الشاطبي . دار النشر : المكتبة التجارية الكبرى – مصرص 126/ الشاطبی، إبراهیم بن موسی، الاعتصام: ج2، ص362. / إن العلماء نقلوا الاتفاق على أن الإمامة الكبرى لا تنعقد إلا لمن نال رتبة الاجتهاد والفتوى في علوم الشرع

[3] الجمهور علی ان اهل الامامه و مستحقها من هو مجتهد فی الاصول و الفروع لیقوم بامر الدین متمکنا من اقامه الحجج و حل الشبهه فی العقائد الدینیه مستقلابالفتوی فی النوازل و احکام الوقائع نصا و استنباطا لان اهم مقاصد الامه حفظ العقائد و فصل الخصومات و لم یتم ذلک بدون هذا الشرط / الجمهور على أن أهل الإمامة ومستحقها من هو مجتهد في الأصول والفروع …   متمكّناً من إقامة الحجج وحلّ الشبه في العقائد الدينية، مستقلاً بالفتوى في النوازل …

[4] القلقشندی، أحمد بن علی، مآثر الأناقه: ج1، ص37./ «الثانی عشر: العلم المؤدّی إلی الإجتهاد فی النوازل والأحکام، فلا تنعقد إمامه غیر العالم بذلک؛ لأنّه محتاج لأنْ یصرف الأمور علی النهج القویم ویجریها علی الصراط المستقیم، ولأن یعلم الحدود، ویستوفی الحقوق، ویفصل الخصومات بین الناس، وإذا لم یکن عالماً مجتهداً لم یقدر علی ذلک»

[5] الفقه على المذاهب الاربعة، ج۵ ، ص ۳۱۷ – ۳۱۶. / اتفق الائمة رحمهم اللَّه تعالى على ان الامامة فرض و انه لابد للمسلمین من امام یقیم شعائر الدین و ینصف المظلومین من الظالمین و اتفقوا على ان الامام یشترط فیه: اولاً ان یکون مسلماً ثانیاً ان یکون مکلّفاً ثالثاً ان یکون حرا رابعاً ان یکون ذکراً خامساً ان یکون قرشیاً سادساً ان یکون عالماً مجتهداً لیصرف الاحکام و یتفقه فى الدین فیعلم الناس و لایحتاج الى استفتاء غیره

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(7- қисмат)

Замоники хўроки солим ва халол ( яъни рахбари мужтахид ва фақих) гир наёмад дар холати изтирор ва зарурат ба пойинтар аз он ва ба хўроки носолим ва мурдор ( яъни рахбари олим аммо муқаллид) жихати хифзи ” дини” дорул ислом ва соири заруратхо ва манофеъи муслимин панох бурда мешавад, аммо ин холат ба далили набуди рахбари мужтахид ва фақих ва холати изтирор ва зарурат аст ва чунончи рахбари мужтахид ва фақих вужуд дошта бошад ба маънийи рафъи зарурат ва аз бейн рафтани холати торий аст ва ……….пас ғейри аз қулдурхойи низомийи мусалмонки бо қудрати низомий ва танхо бо пуштивонайи аслаха худишонро бар дорул ислом тахмил карданд, чи дар холати оддий ва чи дар холати изтирор ва зарурат тамоми уламои ахли суннат барои идорайи жомеъа мўътақидандки рахбар бояд олим ва фақих ба қонуни шариати аллох бошад:

Чун то рузи қиёмат қонуни асосийи муслимин ва дорул ислом танхо еки аст ва онхам қонуни шариати аллох ва касики дар ин қонун тафаққух ва огохий дақиқий надошта бошад наметавонад вакили мўъминин дар татбиқи сахихи қавонини шариати аллох дар жомеъа бошад.

Рахбари жомеъа хам бо онки тавассути шўройи улил амр ва ё ахли хал ва ақд тахти назорат аст ва болотарин мақоми тасмим гиранда дар умури ижроийи дорул ислом аст аммо агар илм ва дониш ва фиқхи комили нисбат ба қонуни шариати аллох ва манобеъи шаръий надошта бошад наметавонад мутаносиб бо ” вазъи мовжуд” ба ” ниёзхойи руз” дорул ислом ва сиёсатхойи дохилий ва хорижийи он, тасмимоти шаръийро аз манобеъи шаръий истихрож кунад.

Агар ек хокими мусалмони жохил ба шариат ва доройи қудрати хукуматий, хазорон олими мужтахид мисли имоми Абу Ханифа ё имоми Жаъфар Содиқ ё имоми Молик ва имоми Шофеъий ва имоми Ахмад ибни Ханбал ва имоми ибни Хазм Андалусий ва ғейрихро дар ихтиёр дошта бошад метавонад раъйи жохилонайи худишро бар илми ин даста аз мужтахидин таржих дихад ва раъйи ин мужтахидро нодида бигирад, ва дар баробари ин мужтахидин ва уламоъ, ахли бидъатро дўври худиш жамъ кунад ва дорудастайи мунофиқин хам қудрати бартар шаванд ва ин хоким бо пуштивонайи ахли бидъат дар баробари ин мужтахидин ва уламои бузургвор муртакиби фажоъйеи шавадки фақат кофий аст сари ба зиндагийи ин мужтахидин ва аиммайи хойрул қурун ва хатто уламои омили соири қуруни исломий бизанид.

Хукумати исломий бо находхойи мухталифики дорад, бидуни вужуди рахбари олим ва фақих, имкони идорайи шаръийи он бар асоси қонуни шариати аллох вужуд надорад. Ахли суннат ба ин рахбари ” дорул ислом” мегуянд мужтахид ва шиъаён мегуянд фақих. Яъни мохият еки аст ва ихтилоф танхо дар ду исм хам маъни аст. Еки мегуянд мужтахид  ва дигари мегуяд вилояти фақих. Албатта шиъаён дар қонуни асосийи ижтиход ва салохияти илмий лозим барои афтоъ дар абвоби мухталифи фиқхро зикр карданд.  Шуд хамон достони ангур ва инаб ва азам ва истофили шахси форс забон ва араб ва турк ва румий. Хамма еки аст бо исмхойи мухталифи.  [1]

Мўъминин( яъни 1.Анъамта алайхим на 2. Мағзуби алайхим ва куффор 3. Ва на золлин ва мунофиқин) хеч гох дар тули торих аз қудратгирийи мужтахидин зарар надиданд хар чандки ин мужтахидин дидгоххойи мухталифи хам дошта бошанд ва чунончи аз коноли шўройи улил амри мутахассисин ба қудрати хукуматий хам даст пейдо кунанд  барои мўъминин ва дунё баракат мешаванд. Биизниллах. Ва чунончи мўъмини дар амри рахбарият, касони пойинтар аз инхоро бар чанин рахбарони мужтахид ва фақихи бартари бидихад ва барои хоким шудани рахбарияти пойинтар аз инхо бикушад бидуни шак дучори хиёнат ба аллох ва росулиш ва мўъминин шуда аст.

(идома дорад……..)

---

[1] اصل 109 قانون اساسي

Рахбарият дар дорул ислом.

Шайхул мужохид: Абу Хамза мухожир хўромий хафизахуллох

(5- қисмат)

“алақроу” дар замони сахоба яъни фақихтарин ва олимтарин шахс ба қуръон. Хамчунонки аз Абу Абдуррохман Сулламий ва дигарон ривоят шуда хар ек аз сахоба танхо 10 ояро мегирифт ва то замоники комилан ба он илм ва амал пейдо намекард суроғи 10 ояйи дигар намерафт ва каси чун ибни Умар розиаллоху анхума дар сурайи Бақара 8 сол монд ва Умар ибни Хаттоб розиаллоху анху дар хамин сурайи Бақара 10 сол монд. Сахоба маъонийи оётро ёд мегирифтанд ва дар он фиқх ва фахм мекарданд, ба хамин далил мегуфтанд хар шахси аз моки сурахойи Бақара ва оли Имронро мегирифт ва тамом мекард назди мо жойгохи волойи пейдо мекард.

Имоми Абу Ханифа рохимахуллохки дар  соли 150 қамарий дар зиндони хукумати бадили изтирорийи исломий аббосиён масмум ва ба шаходат расида – нахсабуху казалика валлоху хасбиях- дар мовриди

« فَإِنْ كَانُوا في الْقِراءَةِ سَواءً، فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ، »

-мегуяд: дар инжо манзур фақихтарин ва олимтарин шахс аст барои  имомат.

Имоми Шофеъий рохимахуллохки дар соли 204 қамарий дар рохи даъват тавассути моликий мазхабхо алил шуда ва бар асари хамин жарохот сипас шахид шуда- нахсабуху казалика валлоху хасбиях-  дар фиқхи акбар дар бахси шурути имомат ва рахбарийи ” дорул ислом” мегуяд: ва илм; ба гунайики салохияти афтоъ дошта бошад ва ахли ижтиход бошад.  ^[1]

Қози Боқилоний ( мутаваффойи 403 қамарий хижрий) ва қози Абу Яълий Фароъ ханбалий ( мутаваффойи 458 қамарий) нез ижтиход ва илмро еки аз шурути интихоби рахбари дорул ислом медонанд.^[2]

Имоми Харамайн Жавинийки дар соли 478 қамарий вафот карда дар мовриди шарти ихтиход дар рахбари ” дорул ислом” мегуяд: пас шартики рахбари мужтахиди комил бошад ва тамоми сифоти мужтахидинро дар хувиш жамъ карда бошад.  ^[3]

Ва дар жойи дигари хам мегуяд: аз шароити имом ва рахбар ин астки аз ахли ижтиход бошад, ба гунайики дар аходис ниёз ба истифтоъи дигарон надошта бошад ва ин моврид ( доштани шарти ижтиход барои рахбар) мовриди иттифоқи хамма аст, ва хаза муттафиқун алайх.” .^[4]

Абул Қосим маккий рамилий мақдисийки дар соли 492 қамарий тавассути насронийхойи ишғолгар ба шаходат мерасад – нахсабуху казалика валлоху хасбиях – дар зимни баршумордани шурути рахбари ” дорул ислом” мегуяд: …… бояд мужтахид бошад, хамчунин қози ва балки увлотар ва вожибтар аз инки ек қозики бояд мужтахид бошад, балки дар мужтахид будан рахбари ижмоъи мазохиби исломий ва ахли илм ривоят шуда аст, ва шарти ижтиход дарборайи рахбар мовриди ижмоъи фуқахо аст. Ва инки аксари рахбарони муслимин баъди аз хулафойи рошидин ғейри мужтахид буданд ба ин далил астки инхо танхо бо қудрати низомий  ба хокимият расиданд . .[5]   

Имоми Нававийки дар соли 676 қамарий вафот карда дар китоби ровзатут толибин дар шурути рахбари ” дорул ислом” мегуяд: мукаллафи мусалмон, одил , озод, бохуш, донишманд ва мужтахид будан аз шароити рахбар аст. ^[6]

(идома дорад……..)

---

[1] امام شافعی . فقه الاکبر . ص 39  / و العلم؛ بحیث یصلح ان یکون مفتیا من اهل الاجتهاد

[2] الاحکام السلطانیه، ص۲۰ و التمهید، ص ۱۸۱.

[3] الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، غیاث الأُمم فی التیاث الظلم: ص84. / «فالشرط أنْ یکون الإمام مجتهداً بالغاً مبلغ المجتهدین مستجمعاً صفات المفتین، ولم یُؤثَر فی اشتراط ذلک خلاف».

[4] الجوینی، عبد الملک بن عبد الله، الإرشاد: ص426./ وقال: «من شرائط الإمام أنْ یکون من أهل الاجتهاد، بحیث لا یحتاج إلی استفتاء غیره فی الحوادث، وهذا متّفق علیه».

[5] …مجتهدًا كالقاضي وأولى، بل حكى فيه الإجماع…/  قال: وكون أكثر من ولي أمر الأمة بعد الخلفاء الراشدين غير مجتهد إنما هو لتغلبهم فلا يَرِدْ

[6] المنهاج، ص ۵۱۸ و شرح صحیح مسلم. / هی کونه مکلفا مسلما عدلاحرا ذکیا عالما مجتهدا /