دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(29- қисм)

Энди,агар мусулмон шахс куфрли,булғанган сўзни айтган ё амални қилган бўлса ва мана бундай жиноятни қилганлиги исбот қилинган бўлса ва такфирни шартлари хам мавжуд бўлса хам, шунга қарамасдан мана бу булғанган  сўз ё амал билан уни иймонини  ўртасига монеълик қиладиган тўсиқ мавжуд бўлиши мумкин, мана шу монеъликлар шахсни иймонига кириб боришига хамда унга зарба уришига  йўл қўймайди, мана бу монеъликлар шахснинг иймони билан  куфрли,булғанган амали ё сўзини ўртасига туриб олади ва шахсни иймонига зарба урилишига йўл қўймайди ва шахсни иймонини мухофизат қилади.

Иймон ва куфрни орасидаги ва шахсни мусулмонлар жамиятидан кофирларни жамиятига қайтишига йўл қўймайдиган ва тўсиқ ижод қиладиган ва шахсни исломи нобуд бўлишига йўл қўймайдиган шаръий монеъликларни энг мухими қуйидагилардан иборатдир: жохиллик,таъвил, хато,унутиш, икрох,мажбурлик, иродасини қўлдан бой бериш ( шахсни иродаси қулфланиб қолади,бу уни қаттиқ хурсандчилиги ёки қаттиқ асабийлашиши,қўрқуви,ғам – ғуссаси,хавотири натижасида бўлиши мумкин, шахс нима қилаётганини ва нима деяётганини билмайди). Баъзилар тақлидни хам такфирни монеъликларидан деб баён қилган бўлса, тақлид қилмасликни эса шартлардан бири деб хисоблаган. Ибни Таймия рохимахуллох айтадики: ахли қибладан бўлган тақлид қилувчи шахсни аслан мазхаби йўқдир, шу сабабли хам узрли бўлади,деб хисоблашади.

Умумий қилиб айтганда, такфирни шартлари бу такфирни монеъликларига мухолиф бўлган хар қандай нарса,масалан: илм,огох бўлиш,қасд қилиш, ихтиёр, таъвил қилмаслик, буларни бир қисмига олдин хам ишора қилиб ўтганмиз, агар такфирни монеъликлари хақида изох берилса, шартлар хам ўз-ўзидан равшан бўлади ,деб фикрлайман.

Аввало у хақида жуда кўп гапирилган такфирни монеъликларини бири  бўлмиш узр ба жахлга тўхталамиз:

Инсон онасини қорнидан илм ва огохликлар билан бирга туғилмаслигини  яхши биламиз, балки инсон оппоқ варақга ўхшайди, унда аста- секинлик билан нарсалар ёзиб борилиши керак,шунда инсон ўзини ички,моддий хаётини идора қилиш қудратига етадиган  ўсиш ва тахассус даражасига чиқади. Демак, инсон илм билан дунёга келмайди,буни хаммамиз яхши биламиз. Хозирги кунда хам сизларни кўпингиз талабасизлар ,олий ўқув юртларида  таълим олаяпгансизлар  ёки турли-хил сохадаги ишларда анча муддатдан буён шогирд бўлиб иш ўрганиб устоз даражасига етгансизлар, сўзлашув одобини ,ўтириш одобини, оилавий алоқалар одобини, сиёсий ва ижтимоъий, маданий одобларини ўрганишда хам аста-секинлик билан уларни турли-хил манбаълардан олиб таълим олгансизлар,қабул қилгансизлар.

Мана бу холатда, қоида бўйича инсон меърос бўлиб қолган ё онасидан унга ўтган нарсалардан бошқасини, мана бу дунёда ўзи қўлга киритиши лозим, аслида уни ўзи жохил,илмсиздур:

«وَاللّهُ أَخْرَجَكُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لاَ تَعْلَمُونَ شَيْئاً وَجَعَلَ لَكُمُ الْسَّمْعَ وَالأَبْصَارَ وَالأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ» (نحل/۷۸)،

Аллох сизларни оналарингиз қорнидан бирон нарса билмаган холингизда чиқарди ва шукр қилиш учун сизларга қулоқ,кўзлар ва дилларни берди.

(давоми бор…….)

 
Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

 
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(28- қисм)

Одатда “ижмоъ”ни рўёбга чиқиши нихоятда қийин,тўғрими? Аммо кўриб турганимиздек ибни Мунзир сахобаларни ва барча мусулмонларнинг  “дафъул худуд бишшубхат”ни қоидаси хақидаги “ижмоъ” сини келтирган ва айтишича, барча мусулмонлар ва сахобалар мана бу заминада ижмоъга эгадирлар. Термизийга,Байхақийга, Хайсамийга, ибни Можжага, ибни Аби Шайба ва бошқа жуда кўп  мухаддислар мана бу заминада бир бобни ижод қилишган ва салафлар хамда  умматни ўтган солих кишиларини орасида мана бу “ижмоъ” ни хилофига бир нарса дейилмаган. 

Абу Ханифа рохимахуллох ва у кишини асхоблари мана бу қоида бўйича энг қаттиққўл кишилардан хисобланишади ва хаммадан кўра кўпроқ мана бу қоидадан фойдаланишган. Абу Ханифа ва у кишини тарафдорларидан сўнг моликийлар уларни кетидан шофеъийлар мана бу қоидани тарафдорлари хисобланишади, бундан бошқалар хам бор,аммо ахли суннат деб маъруф бўлган фирқаларни орасида мана бу кишилар кўпроқ тарафдорлик қилишган,албатта зохирийлар ва бошқалар хам мана бу қоидага қаршилик қилишмаган.

Рошид Ризо рохимахуллох айтадики: ” муайян шахс устида вужудга келган шубха ва таъвил сабабли,ундаги куфр хадди ва ахкомлари олиб ташланади”. У даръ хадисларини мазмунига ишора қилиб айтадики: ” бизлар худудларни шубха билан олиб ташлашга буюрилганмиз; олиб ташлашга энг муносиб бўлган хад,иртидод ва ислом динидан чиқиш хаддидир.”

Кўрдингизми? Қуйидаги асосий қоидага яна етиб келдик,

«من دخل الإسلام بيقين لم يُـخرج منه إلا بيقين»،

Мусулмон бўлиши ишонч билан собит бўлган киши,шубха ва шак,эхтимол билан ундан чиқарилмайди, балки мавжуд бўлган хар қандай шубхага чанг соламиз ва биродаримизни ё опа-синглимизни иймонини мухофизат қиламиз ва уни ўзимиздан узоқлаштирмаймиз ва қўлимизни биродаримизни қони билан булғамаймиз.

Мана булар ахли қибла иттифоқли назарга эга бўлган шартлар эди,аммо шиъа мазхабида мана бу шартлардан ташқари ,куфр келтириш  учун қилинган қасд,ният хам асосий шартлардан хисобланади. Аммо айтишларича: шахсларнинг сўзлари ва рафтори уни химоячиси бўлган эътиқодларга махсусан уларни қасдларини билиб олиш учун,бу ишни албатта  ахли фанга,мутахассисларга топширилиши керак. Шундай мутахассислар борки, шахсларни сўзлари ё амалларини ортидаги ва бу шахслар мана бу рафтор ё амални воситасида иртидод бўйича муттахам бўлган қасдни,ниятни билишга қодирдирлар,улар фақат ташхис беришади холос,бунга Хотиб ибни Аби Балтаъани намунаси мисол бўла олади.

Энди, агар айтиб ўтилган мана бу шартлардан бирортаси мавжуд бўлмаса,шахсдан муртад истелохи нафий қилинади ва уни устида хад хам ижро қилинмайди. Аммо, агар шахсда мана бу шартларни барчаси жамланадиган бўлса,бу вақт охирги мархалага тўртинчисига ўтамиз, у хам бўлса такфирни монеъликларидир.

Такфир монеъликлари, иртидод жинояти бўйича муттахам қилинган шахсга нисбатан  муносабат билдиришни тўртинчи мархаласи сифатида, иртидод хукмини содир қилиш учун ишлатилади. Тўртинчи мархала бўлмиш такфирни монеъликларини кўриб чиқишлик, шахс учта мархалани “ишонч” билан босиб ўтса ва “ишонч” билан уни жиноятчи экани собит бўлган ва барча такфирни шартларига эга бўлган пайтидагина амалга оширилади.

Монеъ иккита нарсани ўртасини тўсиб қўядиган нарса эканини ва мана бу икки нарсани бир-бирига етишига йўл қўймаслигини ёки бир нарсани чиқишини ё киришини олдини олишини  хаммамиз хам яхши биламиз. Либослар сизни баданингизга совуқ етишига тўсқинлик қилади, соябонлар сизни бошингизга ёмғир тушишига монеълик қилади, тўғонлар сувни оқиб кетишига йўл қўймайди, электр симларини устидаги қобиқ сизни ток уришидан сақлайди, мана шунга ўхшаш жуда кўп хилма-хил тўсиқларни биламиз.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

.Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(27- қисм)

Шахс қилган жиноят борасида аниқ ишончга эга бўлиши  лозим, шахс ишонч билан исломга кирган ва энг ёлғон сўз бўлмиш  шак,шубха,гумон билан эмас танхо ишонч билан исломдан чиқади, чунки мана булар энг ёлғон сўзлар хисобланади:

«إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ».

Шубха калимаси умумий маънода ишлатилган бўлиб у хар қандай шубхани ўз ичига олади. Шу сабабли хам, бу ерда муттахамга кўндаланг бўлган шубхани хам назарда тутилади ва хам қозига кўндаланг келган шубхани назарга олинади, яъни шубха жазолашни дафъ қиладиган бўлса муттахам ва қозини ўртасини фарқлаб ўтирмайди; хар қандай холатда агар муттахамга ё қозига шубха кўндаланг келадиган бўлса шахсни устидаги жазо  соқит бўлади.

Мана бу ерда қуйидаги қоидага етиб келамиз

«ال‍ح‍ُدُود ت‍درأ ب‍ِال‍ش‍ب‍ه‍ات‌«

Яъни барча худудлар шахсдан шубха билан дафъ бўлади ва узоқлаштирилади. Мана бу заминада жуда кўп ривоятлар,хабарлар мавжуд бўлиб, уларни  очиқ-ойдин кўрсатишича, агар кичкина шубха топиб олсак хам у билан хукмни мусулмондан узоқлаштирамиз ва ўртада шахс хақида  монеъ бўлишга сабаб бўлган мана бу шубха борасида  ишонч хосил қилиниша керак, мана бу биргина шубхага қаноат қилинади ва хукм чиқарамиз, чунки фалончи шубха,шак сабабли ишонч хосил бўлмади,демак шахсдан иртидод хукми олиб ташланади. Шахсни устидаги қотиллик хукми олинади ва шахс қатлдан,ўлимдан оқланади.

-Абдуллох ибни Масъуд розиаллоху анху айтадики:

 «‏‏ادرؤوا الحدود بالشبهات ادفعوا القتل عن المسلمين ما استطعتم‏‏».

Худудларни шубха билан дафъ қилинглар ва қатл хукмини мусулмонлардан дафъ қилинглар.

-Ибни Аббос розиаллоху анху хам росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан нақл қилиб мархамат қиладики:

«ادْرَءُوا الْحُدُودَبالشبهات‏‏».

Худудларни шубха билан олиб ташланглар.

Шавконийни найлул автор китобини “хад тухмат билан вожиб бўлмайди ва шубха билан дафъ бўлади” унвони остидаги бобида келтирилишича:

 آمده است:الزهری عن عروة عن عائشة، قالت: قال رسول الله صلی الله علیه وسلم: «ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَة».

Хадни имкон борича мусулмонлардан олиб ташланглар; агар муттахам учун дафъ қилишга йўл топилса,мана бу йўлни унга очиб беринглар; зеро агар имомнинг  авфда,кечиримда хато қилиши жазолаш ва уқубатда хато қилишидан кўра яхшироқдир.

«يدرأ بالشبهة»

Яъни буни маъноси шуки, агар хар қанча заиф бўлса хам хоким ё қозига шубха топилиб қолса, мана шу шубха асосида шахсни устидаги хад борасидаги хукм ишонч даражасига етиб бормайди; мана бу холатда шубха борлиги сабабли, мана бу шахс борасида  ишончли даражага етиб бормадик деб хукм чиқарилади,ишонч хосил бўлмагандан сўнг шахсга қарши хукм содир қилинмайди, агарчи мана бу шубха хар қанча заиф бўлса хам мусулмон шахсга қарши хукм содир қилинишига монеъ бўлади. Нима учун? Чунки исломга ишонч билан кирган ва фақат ишонч билан исломдан чиқади, мана шу арзимас шубха бизни  ишонч даражасига етишимизга йўл қўймади. Энди шундай бўлгач, хоким ва қозини  кечирим ва авфда хато қилиши жарима қилишда,хадларни ижро қилишда хато қилишидан кўра яхшироқ бўлади, шунингдек Термизини хадисида келганки:

«فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

(давоми бор…….)

 
Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(26- қисм)

Такфир шартларини учинчи шарти, мана бу шахс айтган сўзга ё қилган ишига бориб тақалади. Яъни: уни айтган сўзи ва қилган куфри ошкор,равшан,қатъий ва аниқ кўриниб туриши  ва у хақида  хеч қандай гумон,шак-шубха бўлмаслиги керак, хеч қандай шубхасиз аниқ ишонч билан мана бу жиноят шахсни исломдан чиқарганлиги собит бўлиши лозим. Мана бу хам мухим нуқталардандир.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам қуйидагича мархамат қилганликларини хам яхши биламиз:

«إقَامَةُ حَدٍّ فِي الْأَرْضِ خَيْرٌ لِأَهْلِهَا مِنْ مَطَرِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً»

Яъни ер ахли учун бир хадни ижро қилишлик, қирқ кун ёмғир ёғишидан кўра яхшироқдир.

Мана бу холатда, ўлат ва вабо,сил,спидга ўхшаган бошқа  касаллликларга мубтало бўлган ва агар уларга хукм чиқармасангиз уларнинг касалликлари жамиятни саломатлигига зарба урадиган,хатто ўзларини,одамларни саломатлигини тахдид қиладиган мана бу беморларни хукмини уларни ўзларига айтмасанг ,бу хам уларнинг саломатликларини хам тахдид қилади ва хам жамиятни саломатлигини хам тахдид қилади. Мана бундай хукмни ижро қилиш ва шахсга мана бу хукмни чиқариш билан,аслида уни хаётига хам ёрдам берган бўласан ва хам жамиятни хаёти йўлида хизмат хам қиласан.

Тўғри, мана бундай хукмни содир қилишлик ва жиноятчиларни жазолаш хам, агар адолат бўйича ва ишонч билан бўладиган бўлса,жамиятни тирилтириш бўйича 40 кунлик рахмат ёмғирига ўхшаб,жамиятни тароватига,гуллаб яшнашига, унумли бўлишига боис бўлади, балки мана бу худудларни ижро қилиш ер ахли учун бу ёмғирлардан кўра хам яхшироқдир. Аммо худудларни ижро қилишдаги мана шунча яхшиликларга қарамасдан, агар у ўзини тўғри йўлига амалга оширилмаса, хадни ижро қилишлик ва мана бу хадни шак,гумон,шубхани устида зулм ва исён билан қилиниши,хамда ғайри шаръий далилларга кўра асосланиши керак эмас. Жуда кўпчиликни кўрдик ва хозирда хам кўриб турганимиздек, улар ўзларини сўзлари бўйича худудларни ижро қилишяпти,аслида эса бу худудлар аллохники эмас, балки уларни нафсларига тегишли, фақат аллохни хукмига ўхшаш бўлиб уни гумон,шак,зулм,исёнга кўра ғайри шаръий далиллар ва комилан нафсоний холатда асослаб амалга оширишади.

Исломий адолатни пиёда қилиниши ва исломий адолатни картаси жиноятчиларни устида  хукмларни татбиқ қилинишини самараси эмас,балки иш юритишга  ва жамиятдаги одамларни хуқуқлари бўйича адолат билан хукм қилишга боғлиқдир.Шахсий хуқуқларни химоя қилиш ва жиноят бўйича муттахам бўлган шахсни хаққини дифоъ қилиш, хамма нарсадан кўра мухимроқ,мушкилроқ ва зарурийроқ бўлган.

Бир ривоятда келишича:

«ادْرَءُوا الْحُدُودَ عَنْ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ فَإِنْ كَانَ لَهُ مَخْرَجٌ فَخَلُّوا سَبِيلَهُ فَإِنَّ الْإِمَامَ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ»

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу ривоят билан имкон борича мусулмонлардан худудларни олиб ташлашга ва жазолашни тўхтатишга  чақиряптилар, агар уларни халос қилишга йўл топилса ундан фойдаланинглар,деяптилар; чунки  мусулмонлар борасидаги  имомнинг  кечирим бўйича хато йўлдан юришлиги,жазолаш ва уқубат беришдаги хатосидан кўра яхшироқ хисобланади. Мана бундай холатда, аллохни шариатидаги қонунларида нафсни жазолаш матлуб нарса эмаслигини тушуниб етамиз, балки бу ерда муттахамни хуқуқларини риоя қилиш,қазоватда осонлаштириш  ва ишонч билан  жиноят исбот қилингунгача бўлган замонда мусулмонни хуқуқларини сақлаш мухим хисобланади; хукмни содир қилиш ва уни жазолаш хақида бир зарурат сифатида охирги мархалада сухбат қилинади.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

.Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(25- қисм)

Энди, агар хеч қандай шак ва гумонсиз, аниқ ишонч билан қуръон ва сахих суннат йўли орқали мана бу амалнинг шахсни иртидодига боис бўладиган  очиқ куфр эканини исбот қиладиган бўлсак, бу холатда учинчи мархалага етиб келамиз, бу мусулмон шахсни такфир қилишни шартларини назарга олиш ва текширишдир:

Такфир қилишни аввалги шартлари сўзни айтган ё амални қилган кишига бориб тақалади, мана бу шахс қуйидагича бўлиши лозим:

-Мукаллаф бўлиши керак: яъни куфрни қилган киши болиғ,оқил, озод бўлиши, бола ё ақли кам,маст бўлмаслиги керак. Чунки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:

“رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ: عَنِ النَّائِمِ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّى يَحْتَلِمَ، وَعَنِ الْمَجْنُونِ حَتَّى يَعْقِلَ”.

Мана бу биринчи шарт, мукаллаф бўлиши яъни таклиф унга вожиб бўлган бўлиши керак. Масалан худди ўқувчиларга таклиф берилганга ўхшайди.

-Иккинчи шарт, аслида мухим шарт бўлиб шахсни устида набавий хужжатни иқома қилиниши ва шахсни огохликлари,билимига боғлиқ бўлади. Яъни мана бу заминадаги муттахам бўлган шахсга “набавий хужжат”ни иқома қилиниши борасидаги етарли, зарурий, эхтиёж бўлган огохликлар етган бўлиши, у учун аниқ, ошкор бўлиши керак. Яъни қуръонни сўзи бўйича унга шу даражада ошкор бўлган бўлиши лозимки, у фарзандларини қандай таниб олса хақни хам худди шундай ташхис бера олиши лозим:

«يَعْرِفُونَهُ كَمَا يَعْرِفُونَ أَبْنَاءَهُمْ»،

Қайси равиш билан фарзандларини таниб олса,ана ўша равиш билан хукм хам унга равшан бўлиши ва уни таниб олиши лозим, ўзини фарзандлари билан бошқа болаларни ўртасини қандай фарқлай олса, аллохни шариатидаги мана бу хукм билан бошқа куфр ахкомларини ўртасини фарқлай олиши керак, мана бундай куфр гунохи билан муттахам бўлган шахс уни устида собит бўлган мана бу куфрни аллохни хукмларини орасидан осонлик билан ташхис бера олиши керак,худди ўзини отасини бошқа оталардан ташхис берганига ўхшаш.

Энди, агар мана бу хақ ва аллохни хукми намозга,рўзага,хажга ва бошқа нарсаларга ўхшаш умум учун ошкор ва равшан,ўзига хос умумий бўлган бўлса, аммо мана бу шахс иддао қилиб мен билмас эдим,деса уни сўзини қабул қилинмайди. Бу ердаги мухим бўлган нарса, мана бу хақ жамиятдаги шахсларга равшан бўлган ва мана бу хукмдан бехабар бўлган хеч ким қолмаганлигида хам шак-шубха қолмаган.

Аммо бу ерда бошқа ишлар хам бор бўлиб,бу ишлар баъзи бир одамлар учун очиқ-равшан бўлган,лекин баъзи кишилар учун эса равшан бўлмаган бўлиши хам мумкин,  бу шахс мана бу ўринларни бирида уни иртидод жиноятини хатарига солиб қўйган ишларга дучор бўлган бўлса, мана бу ўринда бу шахс учун хақ ошкор ва аниқ бўлган эмас, хукм унга ошкор,очиқ бўлмаган, шу сабабли мана бу жиноятдан,иртидод хукмни содир бўлишидан оқланади. У айтган сўзлар олдин куфр экани  ва мана бундай жиноят экани  ошкор бўлмаган, шунинг учун хам жиноятдан,иртидод хукмини содир қилинишидан оқланади.

Демак, бу ердаги меъёр бўйича  шахс учун мана бу хақ  олдин ошкор ва аниқ бўлган бўлиши лозим, яъни шариатда очиқ-ойдин,ошкор баён қилингани эмас, ёки бошқалар учун аниқ,ошкор бўлган бўлиши мухим эмас. Энди динни қайси бўлимида бўлиши хам мухим эмас, балки энг мухими бу танишлик, мана бу шахс қилган жиноят бўйича бўлиши лозим, у ақида хақида бўладими ё бошқа ахкомлар хақида бўладими фарқи йўқ.

 Бу ерда ишора қилиниши лозим бўлган нуқта шуки, бизларни асримизда баъзиларга хукм хато кўринишда етгани ва хукмни ғалат,хато холатда тушуниб олишганини кўп кўрилган, бошқа хато нарсаларни уларга дин ва исломни хақиқати сифатида кўрсатишган, агар мана бу шахсларга буни қарама-қаршисини  айтсангиз, улар сиз айтган қарши нарсани гумрохлик,куфр деб билишади; чунки унга таълим берган кишилар мана буни қаршисидаги нарсани гумрохлик ва куфр деб ўргатишган. Биз жуда кўп рўбарў бўладиган  мана бундай ўринларда хам, шахс хақиқат унга етиб бормаган кишига ўхшайди. Диққат қилдингларми, мана бундай ўринларда шахс хақ етиб бормаган ва набавий хужжатни ошкор,аниқ танимайдиган,ноогох  кишига ўхшайди. Мана бундай ошкор суратда хақ етиб келмаган ва хукм у учун очиқ- ошкор  бўлмаган киши, иртидод хукмини содир қилинишидан оқланади.

(давоми бор……)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

.Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(24- қисм)

Мана бу суратда,шахс томонидан  айтилган сўз ё қилинган амал иртидод хаддидаги жиноят хисобланади, “бу бизни зиммамизда эмас” балки, фақат аллох ва росулига қайтади, уни манбаъси хам фалон олимни раъйи ё фалон имомни,мужтахидни,ёки ўтган даврларда бўлганидек фалончи катта кишининг ўзини замонидаги гурухлар ёки бўлмасам ўзига хос мазхаблар,гурухлар,фикрлар хақида айтган  раъйи эмас, ёлғиз қуръон ва сахих суннат бўлади. Мана бу жуда кўп дўстларимиз диққат қилмайдиган нуқталардан биридир,яъни улар ўзига хос даврдаги ва мана бу олимни асридаги ўзига хос гурухга алоқадор бўлган бир олимни фатвосини,раъйини,уни айтган сўзини бир хукм сифатида ўзларини хозирги замонларига хам татбиқ қилишмоқчи бўлишади. Яъни аслиятда бу раъйларга нисбатан худди қуръон ва суннатга ўхшаб муносабатда бўлишади.  Албатта буни ўзлари инкор қилишлари мумкин,аммо амалда бу ишларни қилишади, бўлиб хам уларни қилаётган бу ишлари очиқ-ошкор  хато хисобланади.

Хар қандай гурухлар ва мазхаблар ўзини даврида ўзига хос эргашувчиларга эга бўлган ва агар уни ихтиёрида қудрат бўлмаган бўлса хам ундан ўнлаб балки юзлаб шохалар ажраб чиққан ва уларни хар бири ана ўша мазхабни иддао қилишган, мана бу мазхаб ва гурухни орасида жуда кўп адашган  шохалар бўлган бўлиши хам мумкин,қатъан мавжуд бўлган бу хозирги пайтда хам шунга ўхшаш мавжуд. Хўп, бир олим келиб мана шундай гурухлар хақида гапирган ва ана ўша олимни хукмига мустахақ бўлган бўлиши хам мумкин, уларни қилган ишлари сабабли ўша хукмга мустахақ бўлишган ва ўша замонни олими мана бу хос  гурухни ана ўша раъйга мустахақ қилган, аммо мана шу гурух ва мазхаб бошқа даврларда мана бу гурухда  яхши ё ёмон ўзларишлар вужудга келган,бу хам табиий, уларни кўпчилиги яхшилик томонга бурилган ёки жуда кўп ёмонлар эса йўқолиб кетган, худди хозиргача вужудга келган ё йўқолиб кетган юзлаб фирқаларга ўхшайди; хўп, энди бошқа даврларда ўзгарган ва яхши ё ёмон томонга харакат қилган мана бу гурух кўриниб турганидек бошқа хукмга мустахақ бўлади ва олдинги ўтган даврдаги олимни хукми янгиларни дардига емайди. Бу холатда олдинги олимни хукмини мана буларни устида татбиқ қилиб бўлмайди,балки ” бизларни хозирги вазиятдаги собит меъёримиз фақат ва фақат қуръон ва сахих суннатдир ва ўзгарувчан нарсалар борасида собит раъй хам мавжуд эмас”.

Хозирги пайтдаги бизларни шофеъий, ханафийларимиз ёки бошқа мазхабдагилар ва бизларни орамизда вужудга келган турли-хил гурухлар, бундан 40-50 йил олдинги даврга қараганда нихоятда фарқ қилади, уларни  янги хукмларга эхтиёжи бор, энди бир неча аср олдинги даврда ўтган фалончи гурух ё мазхаб эргашувчилари қандай бўлгани хақида гапирмаса хам бўлади.

Музаффар Султоний хўромонни тарих китобида айтадики: бутун хўромонда аёллар жинсини орасида хам, эркаклар жинсини орасида хам бирорта бенамоз топилмайди,балки уларни хаммаси намозхон ва ахли исломдирлар. Мана бу ўзимизни хўромонга тегишли бир неча йил олдинги холат, хозирги хўромондаги одамлар хам шундайми? Албатта йўқ. Демак улар хақида хозир бошқа хукм содир бўлиши керак ва бир қанча йилдан сўнг бошқа бир хукмга мустахақ бўлишлари хам мумкин.

Хар қандай суратда, мусулмон шахсни иртидодига боис бўладиган сўзни ё амални исботи учун танхо меъёр, хозирги ё ўтган замондаги фалончи олимни ё донишмандни раъйи эмас, фақат ва фақат қуръон ва сахих суннат бўлади. Хозирги пайтда гапираётган донишманд хам қуръон ва сахих суннатга истинод қилган холда бир кишини жиноят билан муттахам қила олади.

(давоми бор……..)

 
Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

 
Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(23- қисм)

Мана бу салтанат салафийларини айтишича, секуляризм куфрдир,уни жуда кўп матлабларида мавжуд, чунки уни йўқ дея олмайди, шунинг учун секуляр ахзоблар кофирдир,дейди. Хўп, энди агар бир киши секулярист хизбни рахбари бўлса,нима бўлади? Мана бу саволга мана бу динфуруш,салтанат сехргарлари жавоб беришлари лозим. Бир секуляр хизбнинг рахбарияти мақомини эгаллаб турган кимса, оддий бир кофир хисобланмайди, балки “аимматул куфр” бўлади. Мана бу хам “аимматул куфр”дир.

 Ўзингиз хам бир ўйлаб кўринглар, ахир биз коммунистларнинг рахбари бўлган  сталинга қараб бу шахс коммунист эмас,дея оламизми? Сталинни химояси билан курдистондаги иртидодий ва секуляр хизбни аввалги бунёнгузори бўлган қози мухаммадга у демократ ва секуляр бўлмаган дея оламизми? Мусулмонларни шунчалик ахмоқ деб фарз қилиш мумкинми? Улар қози мухаммадни устидаги   коммунистларни формасини устига саллани қўйиб олганлиги сабабли  бизларни алдай олишадими?

Демак, шахснинг сўзи аввало у ўзини мусулмонлардан жудо қилмаган ва ошкор кофирларга қўшилмаган  пайтигача эътиборга олинади, ундан ташқари огох бўлиши билан бирга уни сўзлари қилаётган амалига мухолиф бўлмаслиги керак ёки бу амалларни қилаётган холатда бўлмаслиги лозим. Рамазонда тушлик еб ўтирган одам, шу еб турган холида, агар сизни кўзингизга тўғри қараб туриб,мен овқат емаяпман,деса сиз қандай холатга тушган бўлар эдингиз? Қўли сизни чўнтагингизда бўлиб пулингизни ўғирлаётган ёки манзилингизга келиб нарсаларни жамлаётган ўғрини ушлаб олсангиз ва унга нима учун ўғрилик қиляпсан,десангиз? Сизни кўзингизга қараб туриб мен ўғрилик қилмаяпман, мен ўғри эмасман,деса қандай холатга тушган бўлар эдингиз?

Мана бу турли-туман куфриётларни,жиноятларни, ўлимни,ўғриликларни,талончиликни, мусулмонларни қирғинини амалга оширадиган бутун жахон секуляр сотқинларнинг,тоғут хокимларнинг холати бўлиб,мана бу кимсалар одамларни кўзига қараб туриб: бизлар бу ишни қилмаганмиз,дейишади, салтанат уламолари ва сехргарлар хам айтишадики, уларни мана бу инкори рост гапираётганларига далолат қилади.

Мени назарим бўйича мана бу аимматул куфр ва фасодчиларни яхшиси ўзига хос фурсатга қолдирамиз, хозир эса муттахам қилинган мусулмонга қайтамиз, уни ўзига хос мархалалардан ўтказилгандан сўнг унга таъйин қилингандан сўнг,шахсни иртидоди бўйича қатъий хукмни содир қилинади ва жуда хам хатарли томонга йўналади, бу йўл нихоятда хатарлидир.

Энди, агар мусулмон шахс иқрор бўлиб бирор нарсани инкор ва рад қилмаса, уни жинояти исбот бўлади. Аммо мана бу кофий эмас ва хукмни содир қилиб бўлмайди, биз фақат аввалги мархалани босиб ўтдик холос. Иккинчи мархала шуки, мана бу шахсни иртидодига боис бўладиган тухмат,жиноят,куфр эканини хам исбот  қилишимиз керак. Мана бу нарсани фақат ва фақат қуръон ва сахих суннатни қатъий хужжатлари орқали исбот  қилса бўлади.

Олдин собит қилганимиздек мана бу шахсни ўзи хам мана бундай сўзни айтганига иқрор бўлган ва уни жиноятни устида ушлашган эди,лекин уни гапирган сўзи хам шахсни иртидодига боис бўладиган  куфрга оид жиноят эканини хам собит қилиниши  лозим, мана буни фақат қуръон ва суннат бўйича собит қилса бўлади, мана бу қуръондаги ва аллохни шариатидаги қонунлардаги халол ва харомга ўхшаган нарса бўлиб, фақат аллох халол қилиш ё харом қилиш хаққига эга, мусулмонларни бу ерда қиладиган иши шуки мана бу ахкомларни хеч қандай аралашувсиз,тасарруфсиз қуръон ва суннатдан олишади ва унга амал қилишади. Мана бу ерда ижтиходга,таъвилга ва инсонни раъйига ўрин йўқ.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш.Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(22- қисм)

Албатта мана бу борада хам, тоғутларни дифоъ қилувчилар ва тоғутларни ихтиёрида туриб тоғутлар учун вазифаларини бажариб келаётган баъзи  уламойи суъ ва сехргарлар мусулмонларни жоду қилиш учун шубхаларни вужудга келтиришган. Мана бу инкор бизни бир қисмимиз бўлган ва бизларга ўхшаш аллохни шариатидаги қонунларни барчасига эътиқод қиладиган мусулмон учунлигини хаммамиз яхши биламиз, у хам худди бизларга ўхшаш ўзини мусулмонларни жамиятидан жудо қилган эмас, аммо агар жудо қилган бўлса, нима бўлади? Агар ошкор кофирларни жамоасига  кетган бўлса, нима бўлади?

Агар мана бу шахс хозир хам жиноятни қилаётган бўлса ва у буни жиноят эканини яхши билса ва хаммамиз уни кўрсак, нима бўлади? Ёки у ўлгунича мана бу жиноятни қилган бўлса, нима бўлади? Бизларни иккиланишимизга ўрин қоладими,яъни яна бир марта келиб ундан сўрай оламизми? Ёки мана бу шахсни инкор қилишига хам ўрин борми?

Булар мушаххасдир, мусулмон шахс масалан яхудийларники, насронийларники, мажусларники ё секуляристларники бўлган сўзни сўзлаган ёки амални қилган ва бизлар уни мана бу гурухларни жамоасига  кетган деб ўйлаган эдик, аммо бу шахснинг  ўзини айтишича, бу сўзларни аслан айтмаган, у буни инкор қиляпти ва биз хам буни ундан қабул қиламиз ва бу шахс мусулмонларни орасидан мана бу сўз,калом билан бошқа жойга бормаган,деймиз, энди агар у қилаётган ишини хақиқатда  жиноят эканини билса ва биз уни ўша жойда кўрсак, нима бўлади? Ўзи денгизни ичига тушиб олиб, мен денгизда эмасман деяётган кимсани гапини қабул қиламизми? Маст бўлган холида шаробхонада туриб мен шароб ичмаганман деб турган кимсани сўзига ишонса бўладими?

Агар бир киши ошкор равишда коммунист,демократ либирал ё яхудият, насроният,мажусият хизбларини бирига эргашган бўлса ва мен секуляр ё яхудий ,насроний,мажус эмасман ва мен мусулмонман,деб турса, мана бу кимса ошкор ёлғон  гапирибди.

Унинг фалончи секуляр хизбда хозир бўлиши ва у ерда хилма-хил мақомларга эга бўлиши,унинг қилаётган амалини гапираётган сўзига қарама- қарши эканини билдириб турибди, бу фақат мусулмонларни фариб бериш учун холос. Бу ерда комил ошкор кўриниб турибди, бу худди курдистондаги секулярист муртадларнинг мусулмонларни фариб бериш учун,  қози мухаммад муртад курдистондаги секуляр иртидодий аввалги хизбни бунёргузори бўлган, у секулярист бўлмаган,деган гапларига ўхшайди, ёки оли саъуддаги салафий абдуллатиф айтадики: ироқни курдистонидаги бизларни валийи амримиз борзонийни айтишича, у секуляр эмас. Мана бу сехргар айтадики: ироқни курдистонидаги демократ хизбни рахбарини айтишича,мен секуляр эмасман,демак уни секуляр деб бўлмайди,чунки у секуляр эмаслигига иқрор бўлган.

Шунга қарамасдан мана шу сехргар (абдуллатиф)ни ўзи оли саъудни ёлғончи салафийларидан бўлади ва тоғутларнинг косасини ялаб юради, уни сўзини қабул қилиб бўлмайди, бундан ташқари борзоний хам хамиша секуляризм динини химоя қилиб сухбат қилади ва ўзини доим секуляризмни мудофаъа қилувчиси деб билади ва агарчи барча ахборот воситалари уни ихтиёрида бўлса хам, бирор марта хам секуляризмга қарши бир калима хам гапирмаган, бўлиб хам у минглаб курд ёшларини секуляризм динини ва америка ва уни навкарларини рахбарлигидаги  жахон секуляристларининг  йўлида қирғинга жўнатган, фақат уни хизбининг маромномасига мурожаъат қилсангиз ёки хаддиақал унинг курдистон демократ хизбини унвонига эътибор берилса, фақат калималарни назарга олинса (демократ сифатида эътибор берилса) унда демократия ва демократ ё умуман айтганда секуляризм асоси бўйича таъриф қилингандир.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

.Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(21- қисм)

2-Шахсни жиноятини исбот қилиш учун иккинчи йўл,энг камида шариат қабул қиладиган  иккита одил  киши томонидан ироя бериладиган гувохлик ва шаходат ёки бўлмасам шаръий хужжатлар,далиллар асосидаги шаръий баййиналар лозим бўлади,ундан жиноятни исбот қилиш учун фойдаланилади; мана бу икки одил инсон хам шариат қабул қиладиган даражада бўлиши керак.

Яъни агар шариат таъйин қилган ўзига хос шароитларга эга бўлган  мана бу  икки одил инсон шаръий далиллар,баййиналар билан фалончи яхудий,насроний, секулярист,мажус бўлган ёки фалон сўзни айтган  ё амални қилган деса, мана бу шахсни жиноятини исбот қилиш учун бир абзор бўлади. Энди, агар шахс иқрор бўлса ва гувохлар,далиллар мана бу шахсни секуляр бўлганини  кўрсатса, бу мана бу шахснинг шундай жиноятни исботига  кифоя қилади. Айтиб ўтилганидек худудлардаги иртидод масаласи ўртага ташланади. Худди қатл,ўғрилик, зино ва бошқа худудларга ўхшаш бундай жиноятларни исбот қилиш мана бу равиш билан ё шахсни ўзини иқрор бўлиши асосида собит бўлиши керак ёки гувохларни шаходати ва далиллар билан собит бўлиши лозим.

3-Шахсни жиноятини исбот қилиш учун учинчи йўл, истефоза ё одамларни орасида машхур бўлиши,гап тарқалиши бўлади, шу даражада машхур бўлиши лозимки инкор қилишга ўрин қолмаслиги керак. Курдистонни аввалги секуляри ва муртад хизбни асосчиси қози  мухаммад бунга мисол бўла олади,у мана бу хизбни демократ хизб сифатида вужудга келтирган эди. Уни хеч ким кўрмаган ёки бирор жойда у хақида ўқимаган бўлиши мумкин, аммо у ўзини шухрати воситасида қози мухаммад мавжуд эканини ва бу шахс курдистондаги муртад хизбни аввалги асосчиси эканини  кўрсатди.

Хўп, шу ергача шахсга қўйилган тухматни собит қилдик, яъни ё уни ўзи иқрор бўлди ё гувохлар ва далиллар уни собит қилишди ёки одамларни орасидаги машхурлиги билан собит бўлади ва шахс унга иқрор бўлди. Бу ерда тарқалган гаплар ва гувохларни шаходати мавжуд. Агар уни устида гувохлик берилган шахс ёки гувох сифатида шаходат берган кишилар,одамлар орасида тарқалган гаплар билан бирга қўйилса,аммо бу шахс туриб буларни инкор қилса,биз хам уни сўзини қабул қиламиз. Буни олдин хам айтиб ўтган эдик, уни сўзини қабул қиламиз. Мана бу хукмни далили одил гувохларни ёлғончига чиқариш эмас; балки уни далили мана бу шахс томонидан уни инкор этилганидир, мана бу ислом динига қайтиш,тавба хисобланади. Яъни мана бу шахс хамма нарсани инкор қиладиган бўлса,бу унинг тавба қилганини билдиради ва худди тавбадек ундан қабул қилинади.

 Бу шу маънони билдирадики, шахс асли хақиқатни билади,бу борада шак-шубха йўқ, аммо шунга қарамасдан уни рад қилади,оёқ-ости қилади, яъни у асли хақиқат нима эканини жуда яхши билади,аммо уни инкор қилади,бу ерда  иккиланиб ўтиришга хожат йўқ. Мусулмон хақида бизни қоидамиз хусни зон ,яхши гумон қилиш ва масалани мусулмон учун яхшилик бўлган томонга буриш ва имкони борича  унга узр келтиришдир. Шу сабабли хам мусулмонни мана бу инкорини мусулмонни фойдасига тафсир қиламиз, уни инкори тавбани бир нави бўлиб гуёки шахс тавба қилган бўлади.

Аммо агар худди шу ишни бир кофир ислом хақиқатларини қаршисида қиладиган бўлса, мана бу кофир шахс қайсарликка тушиб қолибди ва аллохни шариатидаги қонунларни,ислом динини  хақ эканига ишонса хам, аммо уни инкор қиляпти,деймиз.

 «وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَیقَنَتْها أنْفُسُهُمْ» (نمل/14)،

Агар бир кофир инкор ,қайсарлик қиладиган бўлса, биз бу шахс учун бир нарса қила олмаймиз,фақат уни ўз холига ташлаб қўямиз.

Мана бу бир мусулмоннинг ё бир кофирнинг ички,пинхон ишлари  борасидаги инкоридир, бизлар дунёда иртидодга боғлиқ бўлган  мушаххас ва маълум жиноят учун биринчи марта мусулмон учун шахсни жохиллиги сабабли тавбага тафсир қиламиз, аммо агар  иккинчи марта мана шу маълум ва мушаххас жиноятни қиладиган бўлса, унда узр келтирилмайди, балки у огохона,қасддан ва ўзини ихтиёри билан мана бу жиноятни қилган бўлади, худди биринчи марта қилганидек  хатто унинг  инкор қилиши хам, бу ерда унга фойда  келтирмайди.

(давоми бор…….)

Шайх Абу Хамза хўромий: муқаддамот дарслари / бешинчи дарс:Шаръий душманшиносий (4) шаръий адабиётдаги муртадларни аниқлаш ва муртадларга, уларни жибхасига қандай муносабатда бўлиш

.Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган.

(20- қисм)

Хўп, хозир муттахам шахсни жиноятини исбот қилиш ва такфирни шартлари мархаласига етиб келдик.

 Олдин хам  айтиб ўтганимиздек,бизни қибламизни қабул қилган ва бизлар сўйган нарсалардан истеъмол қилган намоз ўқийдиган шахс мусулмон бўлади ва мусулмонни барча насибаси,фойдаларидан бахраманд бўлади, модомики  мана буни акси собит бўлса:

مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَ أَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَهُوَ الْمُسْلِمُ، لَهُ مَا لَنَا وَعَلَيْهِ مَا عَلَيْنَا.

бундан ташқари, олдин хам айтиб ўтканимиздек, иртидод ва муртад бўлишлик бир мусулмон қилиши мумкин бўлган энг оғир жиноят хисобланади,у худудларга боғлиқ бўлиб,мана бу худудни қазоватга нихоятда яқин алоқаси бор.

Ислом жамиятдаги қазоват бўйича покликни вужудга келтириш учун жиноятни исбот қилиш ва қатъий ахкомларни содир қилиш ва охирида хукмни ижро қилиш бўйича услубларни,чорчўпларни, ўзига хос мархалаларни,каналларни ироя берган, чунки муртад бўлишлик мусулмон шахс қилиши мумкин бўлган энг оғир жиноят хисобланади, шу сабабли хам аллох уни илмини хаммага хам ато қилган эмас ва  бу илм умумий холатга эга эмас , бу жиноятни қилган шахсни иши нихоятда оғир бўлиб уни қазоват қилиниш йўналиши ва хукмини содир қилиниши хам мураккаб хамда оғир, худди ўғирлик,одам ўғирлаш, машрубхўрлик, қасосга ўхшаган ўринларга ўхшаш хукм содир қилиб  бўлмайди,жиноятни собит қилиш ва хукм содир қилиш ва уни ижро қилиш учун шундай  мархалаларни,филтерларни қўйиб қўйилганки, мана бу қазоват заминасида алохида мутахассисликка эхтиёж бор.

Энди, мана бу қазоват системасида хам умумий холат бор ва хам ўзига хос ва  мутахассисликка эхтиёж бўлган  холат хам бор бўлиб, бу алохида қозиларга боғлиқ бўлади, бир шахсни муртад бўлганини қандай қилиб собит қиламиз? Муттахам бўлган шахс қайси мархалаларни босиб ўтиши лозим ва у иртидодни қатъий хукмини содир қилинишига мустахақ бўлиши ва унга мусулмон эмас,балки муртад дея олишимиз  учун қайси филтерлардан ўтиши керак? Мана бу борада тўртта ўзига хос мархала мавжуд бўлиб ахли қибла мана бу тўрт мархалага иттифоқ қилишган:

-Биринчи мархала,жиноятни исбот қилинишидир: мана бундай хатарли жиноят бўйича муттахам бўлган мусулмон шахсга диққат қилиниши лозим, агар уни жинояти исбот қилинадиган бўлса у муртад ва муртадларга тегишли жазога шомил бўлади, шунинг учун аввало унга қўйилган жиноят исбот қилиниши  керак, одатда ахли қибла мана бу жиноятни исботи учун уч йўлни ироя беришган бўлиб, мана шу йўллар орқали исбот қилиниши лозим:

1-Шахсни жиноятини исбот қилиш учун биринчи йўл, мана бу шахсни ўзини иқрор бўлиши,эътирофидир. Яъни бу шахсни ўзи уни иртидодни хатарига рўбарў қилган  мана бу амални ё сўзни айтганини эътироф қилиши керак. Масалан  мен секуляристман ,дейди, ё кумала ё демократман ё пикакаман ё яхудийман ё насроний ё мажусман,мени мана шу ерга олиб келган мана бундай сўзларни айтдим,дейди.

Энди, баъзиларни назари бўйича, агар мана бу шахс жиноятни қилганини инкор қилса,уни устида хукм ижро қилинмайди ва ундан кейинги мархалаларга ўтилмайди. Имоми Шофеъий рохимахуллох уммун китобида айтадики:

 “من قيل أنه لا يُصلي فَأنْكَرَ صدق”

Яъни: бир кишига намоз ўқимас экансан,дейилганда бу шахс уни инкор қилди ( мен намоз ўқийман,деди), шахсни мана бу инкорини уни рост гапидек қабул қилинади.

Яъни агар бир кишини муттахам қилиб унга сен секулярсан,кумаласан, демократсан,пикакасан,яхудийсан, насронийсан ва бошқасан дейилса ва бу шахс инкор қилса, биз уни сўзини қабул қиламиз ва рост айтяпти деб узрини қабул қиламиз; агарчи уни мунофиқлар ва секулярзадаларни тўдасидан деб билсак ва уни ёлғончилигига,риёкорлигига, қасамхўрлигига ё бошқа фасодларига шубха қилсак  хам уни узрини қабул қиламиз ва уни сўзларини рост деймиз. Нима учун?

 Чунки мана бу мушаххас ва маълум  заминада кишини узри бир марта қабул қилинади, агар иртидодга боис бўладиган  мана шу маълум ва мушаххас жиноятни қасддан ва ўзини ихтиёри билан иккинчи марта такрорласа, бу холатда  уни узри қабул қилинмайди. Ундан ташқари мана бу шахс бизлар учун мажхул бўлиб қолади, у ўзини сафини мусулмонлардан жудо қилмаган ва ўзини аллохни шариатидаги қонунларни барчасига тобеъ ,деб билади.

(давоми бор…..)