دسته: шайх мужохид Абу Хамза хўромийни ўзбек тилидаги асарлари

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(21- қисм)

Бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турганидек, аллохга иймон келтириш ва аллохни шариатидаги қонунларга амал қилиш билан диллар ором олади ва мана бу иймон ва солих амаллар аллохни шариатидаги қонунларга “аллохни зикрига”  асосланган бўлади, бу ердаги зикр қилишдан мақсад, шахс аллох, аллох деб айтиши ё ўзини йўқотиб тебраниши ёки ўзига хос калималарни талаффуз қилишини кўзда тутилмайди, албатта бу калималар “аллохни зикри”ни кичик бир бўлаги хисобланади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

 «الْكَيِّسُ مَنْ دَانَ نَفْسَهُ وَعَمِلَ لِمَا بَعْدَ الْمَوْتِ، وَالْعَاجِزُ مَنْ أَتْبَعَ نَفْسَهُ هَوَاهَا وَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِ».[1]

Ўзини нафсини бошқара олган ва уни ўлимидан кейинги давр учун тайёрлаган  киши доно ва хушёр хисобланади. Ўзининг нафсоний хавас-истакларига тобеъ бўлган ва аллох таолога нисбатан ўринсиз орзулар қилган кимса нодон ва нотавон саналади.

Бу ривоятда хушёр инсонларни таништиришдан ташқари, кундалик хаётларида аллохни шариатидаги қонунларга эргашмайдиган, балки ўзларини хавойи- нафсларига тобеъ бўлган ва аллох таоло инсонларнинг моддий ва маънавий хаётларини идора қилиш учун нозил қилган ва ибодат шаклида баён қилган  қонунларидан ғофил бўлган инсонлардан хам огохлантиради, бундан ташқари бундай инсонлар аллох таоло шариатидаги қонунларида баён қилган охират жахонидан хам  ғофил ва бепарводурлар, улар ўзларининг нафсоний хаволарига тобеъ бўлишади, аммо шу билан бирга улар ўзларини аллохнинг карами ва рахматидан умидвор қилишади, уларга бир нарсаларни эслатилса ё насихат қилинса, улар айтишадики, аллох карим, ғофур,рахим ва мехрибон,кечиримли зотдур, улар аллохнинг шадидул иқоб сифати хам борлигини  кўрмасликка олишади, ёки унга насихат қилаётган шахс аллох таолонинг рохман, рохим, ғофур, карим сифатларини қабул қилмаётгандек, балки уларгина бу сифатларни қабул қилгандек қилишади, ёки бўлмасам насихат қилаётган одам аллохнинг рахматини мана бу қирраларини билмайдигандек, уларни ғофил қилиб кўрсатишади, мана бу хадис уларнинг оқибатлари хасратли,зарарли,мағлубиятли  бўлишлари билан огохлантиряпти.

Мусулмон киши умидвор бўлишлик унга манфаъатли эканини билган пайтидагина, аллох таолони рахматидан умидвор бўла олади, ана бу умид ва умидвор бўлишлик шахсни имкониятидаги солих амаллар билан бирга хамрох бўлган пайтида фойдали бўла олади, солих амал билан бирга бўлмаган ва  унда шахс хавойи нафсига,охиратга нисбатан  ғафлат ва  бепарволикка  тобеъ бўлган умид, хамда ўринсиз орзулар ва хаёлдаги умидлар фақатгина фойдасиз бўлишидан ташқари, булар ошкора нафси аммора ва шайтонни макри хийласи эканини тушуниб етамиз. 

لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا(نساء/123-124)

Сизларнинг хомхаёлларингиз хам, ахли китобнинг хомхаёллари хам хақ эмас – кимки ёмон амал қилса, жазосини олур ва ўзи учун аллохдан  ўзга на бир дўст ва на бир мададкор топмас.

Демак амаллар аллохни шариатидаги қонунларга мувофиқ солих бўлса, шундан сўнг умидвор бўлса ярашади……..

Шу ерда хам очиқ-ойдин кўриниб турибдики, – тафарруққа, ўринсиз ғазабга, қайсарлик ва такаббурнинг бошқа касалликлари каби – манфий ва ўринсиз шодлик хам мўъминларнинг сифатларидан эмас, албатта бу сифатга мўъминлар хам чалинган бўлишлари мумкин, аммо бу сифат кофирларники, аллох таоло мана бу навдаги шодликни  яхши кўрмаслигини очиқ баён қилади.  Энди агар бир киши аллох яхши кўрмаган нарсани огох холида ўзини ихтиёри билан қиладиган бўлса, у жинояткор кимса хисобланади, бу кимса жиноятини андозасига кўра жазоланиши керак.

Лахвлар, шодликни вужудга келтирувчи ўйинлар ( овоз, оханглар ё гуроний, рақс, сўз билан хазил қилиш, жисмий ва фикрий  ўйинлар ва……)

Бахсимизни бошлашдан олдин шу нарсани айтиб ўтмоқчиманки, харом қилиш фақат қуръон ва росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг  сахих суннатларидаги хужжат билангина амалга оширилади, ажр вожиб бўладиган ижтиходлар хам, фақат мусулмонларнинг “мавжуд вазияти” ва “кундалик эхтиёжларига” муносиб холда, уч абзордан бирининг улил амр шўросини қатъий ижмоъсига кўра содир қилинган бўлса, юқоридаги икки манбаъни қаторидан жой олади.

  یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَطِیعُواْ اللّهَ وَأَطِیعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِی الأَمْرِ مِنکُمْ (نساء/59)

Эй мўъминлар, аллохга итоат қилингиз ва пайғамбарга хамда ўзларингиздан бўлган (яъни мусулмон) хокимларга бўйинсунингиз!

Мана бу холатда , агар бир нарсани харом ва мамнуъ қилиш учун итоат қилиниши вожиб бўлган мана бу уч манбаъ томонидан содир қилинган сахих,ишончли, қатъий,очиқ ва ойдин хужжат мавжуд бўлмаса, бу нарса шахсларнинг сўзига кўра барча мусулмонлар учун харом бўла олмайди, хамма учун мутлақ хужжат хисобланмайди, балки аллохнинг  шариатидаги қонунларни афви ва кечиримини кенг доирасида қолади. Аллох таоло мархамат қилади:

 … وَقَدْ فَصَّلَ لَکُم مَّا حَرَّمَ عَلَیْکُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَیْهِ وَإِنَّ کَثِیراً لَّیُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِم بِغَیْرِ عِلْمٍ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُعْتَدِینَ ‏(انعام/119)

Аллохнинг номи зикр қилинган нарсалардан нима учун емас экансизлар?! Ахир у сизларга харом қилинган нарсаларни муфассал баён қилган-ку. Магар музтар бўлиб қолган холингиздагина ( у нарсалардан ейишингиз мумкин). Шубхасиз, кўп (кишилар) ўз хою хаваслари билан билмаган холларида (ўзларини) йўлдан оздирурлар. Албатта, парвардигорингиз бундай тажовузкор кимсаларни жуда яхши билгувчидир.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар: 

«مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِى كِتَابِهِ فَهُوَ حَلاَلٌ، وَمَا حَرَّمَ فَهُو حَرَامٌ، وَمَا سَكَتَ عَنْهُ فَهُوَ عَافِيَةٌ، فَاقْبَلُوا مِنَ اللَّهِ عَافِيَتَهُ،فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُنْ نَسِيًّا »[2]

Аллох таоло  ўзини китобида халол  қилган нарса халолдур, харом қилган нарса эса харомдур, улар борасида хукм содир қилмаган ва сукут қилган нарсалар эса авф қилиб кечирилади; шундай бўлгач худони кечирими ва хадясини қабул қилинглар, чунки худованд хеч нарсани унутмайди ва у зот унутувчи эмас. Ёки мархамат қилганларки: 

 الْحَلَالُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ، وَالْحَرَامُ مَا حَرَّمَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ، وَمَا سَكَتَ عَنْهُ، فَهُوَ مِمَّا عَفَا عَنْهُ[3]

(давоми бор……..)

---

[1]رواه الترمذی و ابن ماجه

[2]دارقطنی، البزار و الطبرانی و….  سلسلة الأحاديث الصحيحة ج5/ش2256 ـ سنن دارقطنی ج2 حدیث شماره: 2047 /  بیهقی در سنن خود به شماره 10/12 / حاکم نیشابوری در مستدرک خود بر صحیحین (بخاری و مسلم) حدیث مذکور را طی شماره‌های: 2069، 3286، 3469و … ثبت نموده و برابر شرط شیخین آن را صحیح دانسته است./ذهبی در تخریج خود بر احادیث مستدرک حاکم درجه حدیث مذکور را صحیح تشخیص داده است / در مستدرک به شماره: 337 وابن کثیر روایت «ما أحلّ اللهُ في کتابهِ فهو حلالٌ وماحرّم اللهُ في…» را زیر آیه 145 انعام آورده و در زیر آیه 31 توبه متنی مشابه همین حدیث در تفسیر آیه بیان داشته است./  ابن ماجه در سنن خود به شماره: 3367 حدیث مذکور را ثابت و صحیح دانسته است.

[3] سنن ابن ماجه/3367 ـ الترمذی(279)-

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(20- қисм)

– Манъ қилинган ёмон шодликларни хадди  ва чегараларидан яна бир дастаси, қолиб жихатидаги дастадур; мусулмонларни азият қилиш  ё тахқирлаш,хорлаш ёки қўрқитиш учун қилинган кулгулар хам азият қилиш хукмига ўтади:

Ёки бу дунёда жиноятчи кимсаларнинг аллохни шариатидаги қонунларга эргашганликлари сабабли,  ахли иймонни устидан кулишларига ўхшайди:    

إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كَانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ(مطففین/29)

Дарвоқеъ, жинояткор – кофир кимсалар иймон келтирган зотлардан (масхара қилиб) кулгувчи бўлдилар.

Аммо қиёматда мўъминларга хам навбат келади, у пайтда мўъминлар жиноятчи кимсаларни устидан куладилар:

 فَالْیَوْمَ الَّذِینَ آمَنُواْ مِنَ الْکُفَّارِ یَضْحَکُونَ ‏(مطففین/34)

Энди бу (қиёмат) кунида иймон келтирган зотлар кофирлардан кулурлар.

Шу сабабли хам уларнинг бу дунёдаги шодлик ва кулгулари қиёматдаги шодликка нисбатан жуда хам кам,арзимас хисобланади, аллох таоло мархамат қиладики:

 فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا كَثِيرًا جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (توبه/82)

Бас, ўзларининг касб  қилган нарсалари ( яъни, кофирликни танлаганлари) жазосига ( бу дунёда) озгина кулсинлар, (сўнгра охиратда) кўп – абадий йиғласинлар!

Бу ердаги кулиш, шодлик қилиш, ўринсиз ва манфий хазиллашиш мўъминларнинг рухий ё жисмий азиятига боис бўладими,буни фарқи йўқ.

Росулуллох саллаллоху алайхи васалламнинг сахобаларини таъриф қилишларича; улар росулуллох саллаллоху алайхи васаллам билан сафарга чиққан эдилар. Улардан бири ухлаб қолади; бошқалар харакат қилишади ва арқонни олиб келиб уни боғлаб қўймоқчи бўлишади; шунда ана бу шахс қўрқиб кетади. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

  لا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُرَوِّعَ مُسْلِمًا [1]

Мусулмон киши ўзини мусулмон биродарини қўрқитиши жоиз эмас. Ёки бошқа бир мусулмон кишига аслахани ўқталиб, бошқаларни шод ва хурсанд қилиш учун қўрқитиш хам шулар жумласидандир:

مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا[2]

“Бизларга қарши аслаха ўқталган киши, бизлардан эмас.” Бошқа бир жойда мархамат қиладиларки, агарчи бир темир билан бўлса хам, ўзини туғишган ака- укасига ишора қилган хар қандай мусулмон ўша темирни ташламагунича  малоикаларни лаънатига сазовор бўлади. 

 مَنْ أَشَارَ إِلَى أَخِيهِ بِحَدِيدَةٍ، فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَلْعَنُهُ، حَتَّى يَدَعَهُ وَإِنْ كَانَ أَخَاهُ لِأَبِيهِ وَأُمِّهِ   .[3]

Энди нима учун аслаха билан шодлик ва хурсандчиликни вужудга келтириш учун ўзимизни биродаримизга хам ўқтала олмаймиз, чунки:

لَا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلَاحِ فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنْ النَّارِ[4]

Қолиб,шакл жихатидан манъ қилинган ёмон  шодликлардан яна бири, никох ва талоқ ва ружуъдадур: росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мана бу уч ўринда хазиллашишни ва ўринсиз шодлик қилишдан қайтарганлар, мана бу ўринларда қилинган хар қандай хазил, жиддий деб  хисобланади: 

 « ثَلَاثٌ جَدُّهُنَّ جَدٌّ وَهَزْلُهُنَّ جَدٌّ، النِّكَاحُ وَالطَّلَاقُ وَالرَّجْعَةُ »[5]

” Уч нарса жиддийдур, уларни устида қилинган хазил хам жиддий хисобланади: никох, талоқ, ружуъ ( яъни киши аёлини талоқдан кейин қайтариб олиши)”

-Хад ва чегара жихатидан манъ қилинган ёмон шодликларни яна бир дастаси, замон ва маконга оид шодликдур, бу ердаги шодлик тавхидни рухи ва исломдаги ахлоқий қадриятларга қарама- қарши бўлмаслиги керак.  

Масалан, кулгу ислом нуқтайи- назарида, мусулмонларнинг шахсияти ва хиссиётларига зарар етказмаган замонда самарали ва фойдали бўла олади. Масалан маййитни дафн қилиш маросимида ё намоз ўқилаётган пайтда ёки ўлим, қабр, жаханнам, қиёмат ва шунга ўхшаш жиддий масалалар хақида маъруза қилинаётган пайтда, агар шахс хазиллашиб куладиган бўлса,у замон ва макон жихатидан номуносиб, ўринсиз ва ёмон шодликни қилган хисобланади, бу ердаги шодлик хам таркиб жихатидан ва хам шакл,қолиб жихатидан мушкили бўлмаслиги мумкин, лекин  у замон ва макон жихатидан ўринсиз ва ёмон шодлик саналади.

Таркиб, шакл, замон ва макон жихатидан ўринсиз ва ёмон бўлган шодликларга жуда кўп мисолларни келтирса бўлади, аммо бу бахсни тушуниб олишимиз учун шу андоза хам етарли бўлса керак.

Бу ерда шундай хулоса қилсак бўладики, умумий қилиб айтганда таркиб,шакл , макон ва замон жихатидан ғайри шаръий бўлган  шодликларни исломда ёмон дейилади. Балки шодлик ва хурсандчиликка  мутлақ суратда  қарайдиган бўлсак,ёмон ва яхши дейилмайди, балки шодликни яхши ё ёмонлиги борасида аллохни шариатидаги қонунларни муайян ўлчовларига кўра хукм қилиш лозим.  

Шу асосга кўра, шодликлар икки навга  яхши ва ўринли, хамда ёмон ва ўринсизга тақсим бўлади. Ёмон ва ўринсиз шодликлар аллохга итоатсизлик қилиш, бошқаларга озор-азият бериш ва хатарга солиш билан бирга бўлади; усул бўйича ёмон ва ўринсиз шодликлар дунёда махсусан қиёматда  ўткинчи,нохуш натижаларга эга бўлади. Бу дунёда маст бўлиб қолган инсон ёки маросимларида жинналарча  мушакбозлик қиладиган шахс, хам ўзи учун ва хам бошқалар учун озор- азиятни вужудга келтириши мумкин.

Маст қилувчи ичимликларни истеъмол қилиш ва бузуқ йиғилишларда иштирок этиш ва одамларни мол-давлатини ўғирлаш ва инсонларни нохақдан ўлдириш ва куфрга олиб борувчи сўзларни айтиш……. орқали, ўзларини жинояткорларни қаторига қўшиб олган кимсалар, ана бу ўринсиз шодликлар билан устиларида дунёвий хад ва жазоларни ижро қилинишини вожиб қилиб қўйишади, улар ошкора ўзларини ўринли,бардавом шодликлардан махрум қилишади ва ўзларини ғам-андухга ва жиноятларининг оқибати ва азобига дучор қилишади, улар ўзларини фитратларини булғаб бўлишган ва уни меъзонсиз холда парвариш қилишган, уларда ислох бўлишга ва контрол қилинишга эхтиёж бор.

Улар фалон нарсани масалан шаробхўрликни ва номахрамларга назар ташлашни,ўғриликни,тафарруқни ўзларига харом қилган мусулмонлар сингари, бу ишларни ўзларига харом қилишади,сўнгра ўзларига бир назар ташлашади, бир ўйлаб кўришса, ажойиб яхши хисга эга бўлиб шод бўлар эканлар, гўёки сувда ғарқ бўлишга ё оловда ёнишга ё баланд жойдан тушиб кетишга ўхшаш мусибатлардан нажот топгандек бўлишади ёки елкаларидаги оғир юкдан халос бўлгандек бўлишади.

Аллох таоло мархамат қилади:

     الَّذِینَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِکْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ‏(رعد/29)

 Улар иймон келтирган ва қалблари аллохни зикр қилиш – эслаш билан ором оладиган зотлардир. Огох бўлингизким, аллохни зикр қилиш билан қалблар ором олур.  

الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ ‏(رعد/29)

Иймон келтириб, яхши амаллар қилган зотлар учун хушнудлик ва гўзал оқибат- жаннат бордир.

(давоми бор…….)

---

[1] رواه أحمد ( 23064 ) – واللفظ له – وأبو داود ( 4351 ) ، وصححه الألباني في ” صحيح أبي داود

[2] صحيح البخاري : كتاب الفتن / مسلم  حديث (101) و (98)

[3] صحيح مسلم – البر والصلة والآداب (2616)/ سنن الترمذي – الفتن (2162)

[4]متفق عليه. / مسلم : 4871 – كتاب السنن الكبرى (النفقات) المستدرك على الصحيحين( معرفة الصحابة رضي الله تعالى عنهم ) المعجم الأوسط (باب الألف- العين- باب الميم )صحيح البخاري( الفتن)صحيح مسلم( البر والصلة  والآداب) فتح الباري شرح صحيح البخاري (الفتن) مسند الإمام أحمد- باقي مسند المكثرين

[5]رواه أبو داود، والترمذى

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(19- қисм)

5-Таркиб жихатидан мамнуъ бўлган шодликларни яна бир нави,ёлғон гапириш ва масхара қилиш ё ғийбат қилиш ва бошқа гунохлардир,яъни ёлғон гапириш ёки бошқаларни масхара қилиш ё ғийбат қилиш ва бошқа харом ишлар билан шодлик ва хурсандчилик қилиш хам харом саналади.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:  

وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ، وَيْلٌ لَهُ وَيْلٌ لَه[1]

Одамларни кулдириш учун ёлғон гапираётган кимсани холига вой бўлсин! Уни холига вой, уни холига вой. Шунингдек у киши яна мархамат қиладилар:

لا يُؤْمِنُ الْعَبْدُ الإِيمَانَ كُلَّهُ حَتَّى يَتْرُكَ الْكَذِبَ فِي الْمُزَاحَةِ وَالْمِرَاءِ، وَإِنْ كَانَ صَادِقًا.

“Бир банда агар хазиллашган ва жанжаллашган пайтида ёлғон гапиришдан узоқлашмас экан, у комил иймонли банда хисобланмайди, хатто агар у содиқ кишилардан бўлса хам.” [2]

Хазил қилган пайтда ёлғон гапирмаслик, хазилни тарк қилиш керак, дегани эмас. Чунки шодликни вужудга келтириш учун  хазиллашиш хамиша ёлғон йўли билан қўлга киритилмайди. Сахобалар росулуллох саллаллоху алайхи васалламга айтган эдилар:

 يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تُدَاعِبُنَا ،

Ё росулуллох биз билан хазиллашасизми?

 قَالَ : إِنِّي لَا أَقُولُ إِلَّا حَقًّا[3]

У зот мархамат қилдилар: мен хақдан бошқа нарсаларни айтмайман.

Албатта ёлғон гапирмасдан туриб хам, хазиллашса ва шодликни вужудга келтирса бўлади. Масалан бир киши пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламни хузурларига келиб : ё росулуллох, менга бир минадиган нарса беринг. Пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васаллам хазиллашиб айтдилар:    

«إِنِّي حَامِلُكَ عَلَى وَلَدِ النَّاقَةِ »

“мен сени урғочи туяни боласини устига миндираман”.  Ана бу киши туяни боласидан мақсад кичик ёшдаги уни миндиришга қодир бўлмайдиган  заиф туя деб тушунади ва айтадики: лекин мен туяни боласини нима қиламан? Пайғамбар саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилдилар:

 « وَهَلْ تَلِدُ الإِبِلَ إِلاَّ النُّوقُ »

“Туя урғочи туядан бошқа нарсадан  туғиладими?” [4]

Ёки ансорийлардан бўлган бир кампир росулуллох саллаллоху алайхи васалламга айтади: эй росулуллох дуо қилинг, худованд мени гунохларимни кечириб жаннатни менга насиб этсин. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

«إِنَّ الْجَنَّةَ لا تَدْخُلُهَا عَجُوزٌ»

шунда кампир кўз ёш тўкишни бошлайди, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам табассум қилиб мархамат қиладиларки:  

« أَنَّهَا لا تَدْخُلُهَا وَهِيَ عَجُوزٌ»

“Сиз у куни қари холда бўлмайсиз; аллох таоло мархамат қилган қуйидаги оятни ўқиганмисиз:

  إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً ٭ فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْکَارًا ٭ عُرُبًا أَتْرَابًا (واقعه/ ۳۷ – ۳۵)

Дарвоқеъ, биз уларни (оху кўз хурларни) дафъатан пайдо қилдик ( яъни улар онадан туғилмадилар, балки аллохнинг қудрати билан дафаъатн пайдо бўлдилар). ** Сўнг уларни ўнг томон эгалари учун ( ёшда хам, хусну жамол ва қадду қоматда хам) бир- бирига тенг эхтиросли бокира қизлар қилиб қўйдик.

Ёки бўлмасам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам ёронларидан бирига хазиллашиб айтадиларки:

“‏ يَا ذَا الأُذُنَيْنِ ‏”

‏“эй икки қулоқ эгаси”. Хар қандай холатда хам мана бу хазилларда масхара қилиш ёки ёлғон ё азият қилиш мавжуд эмас.

Албатта масхара қилиш хам бир неча даражаларга бўлинади, уларни баъзиси инсонни диндан чиқариб юборади, масалан аллохни,у зотни оятларини ва қуръон, суннатда баён қилинган  аллохни шариатидаги қонунларни масхара қилиш, латифалар ва кулгили филмлар ва карекатуралар шаклида росулуллох саллаллоху алайхи васалламни масхара қилиш ва бошқалар шулар жумласидандур:

وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَیَقُولُنَّ إِنَّمَا کُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللّهِ وَآیَاتِهِ وَرَسُولِهِ کُنتُمْ تَسْتَهْزِئُونَ ‏(توبه/65)

Қасамки, агар улардан (нега сизнинг устингиздан кулганлари хақида) сўрасангиз, албатта улар: “биз фақат бахслашиб,хазиллашиб келяпмиз,холос”, дейдилар. Айтинг: ” Аллохдан, унинг оятларидан, унинг пайғамбаридан кулувчи бўлдингизми?”.

‏لاَ تَعْتَذِرُواْ قَدْ کَفَرْتُم بَعْدَ إِیمَانِکُمْ(توبه/66)

Узр айтманглар! Сизлар иймон келтирганингиздан сўнг яна куфрга қайтдингиз.

Мана булар шундай бир дастадаги хазилларки, инсон бошқаларни шод қилиб кулдириш учун ишлатади ва натижада эса бу хазиллар уни энг паст жойларга қулашига сабаб бўлади, бу ишлар аллох таолони шу даражада ғазаблантирадики, аллох бундай ишларни қилган кимсалардан рози бўлмайди ва уларни жаханнамга ташлайди. Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладилар:

” ألا هل عسى رجلٌ منكم أن يتكلَّمُ بالكلِمةِ يُضحِكُ بها القومَ، فيَسقُطُ بها أَبعدَ مِنَ السماءِ، ألا هل عسى رجلٌ منكم أن يتكلمُ بالكلِمةِ يُضِحكُ بها أصحابَهُ، فيَسخَطُ  الله بها عليهِ، لا يَرضىَ عنه حتى يُدخلِهُ النارَ “[5]

Ёмон ва ўринсиз шодликни вужудга келтириш учун энг паст даражадаги масхара қилишлардан бири, мўъминлар бир-бирларини масхара қилишларидур, бу уларни кофирларни эмас,балки фосиқларни даражасига тушириб юборади, аллох таоло мархамат қиладики:

 یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا یَسْخَرْ قَومٌ مِّن قَوْمٍ عَسَى أَن یَکُونُوا خَیْراً مِّنْهُمْ وَلَا نِسَاء مِّن نِّسَاء عَسَى أَن یَکُنَّ خَیْراً مِّنْهُنَّ وَلَا تَلْمِزُوا أَنفُسَکُمْوَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِبِئْسَ الاِسْمُ الْفُسُوقُ بَعْدَ الْإِیمَانِ وَمَن لَّمْ یَتُبْ فَأُوْلَئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ ‏).حجرات/11)

Эй мўъминлар, (сизлардан бўлган) бир қавм (бошқа) бир(мўъмин) қавмни  масхара қилиб кулмасин- эхтимолки, (ўша масхара қилинган қавм) улардан яхшироқ бўлсалар. Яна (сизлардан бўлган) аёллар хам ( бошқа мўъмина) аёлларга (масхара қилиб кулмасинлар) – эхтимолки, (ўша масхара қилинган аёллар) улардан яхшироқ бўлсалар. Ўзларингизни (яъни, бир-бирларингизни) мазах қилманглар ва бир-бирларингизга лақаблар қўйиб олманглар! Иймондан кейин фосиқлик билан номланиш (яъни мўъмин кишининг юқорида манъ қилинган фосиқона ишлар билан ном чиқариши) нақадар ёмондир. Ким тавба қилмаса бас, ана ўшалар золим кимсаларнинг ўзидирлар.

(давоми бор…….)

---

[1] رواه الترمذي ( 2315 ) وأبو داود ( 4990 ) ، وحسَّنه الألباني في ” صحيح الترمذي ” .

[2]احمد و طبرانی

[3] رواه احمد و الترمذي ( 990 ) ، وصححه الألباني في ” صحيح الترمذي “

[4]  ابوداود و ترمذی

[5] صحيح الترغيب والترهيب – الألباني 2877 / رواه أبو الشيخ أيضا بإسناد حسن ورواه عن علي بن زيد عن الحسن مرسلا

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(18- қисм)  

 Мамнуъ ва ношаръий шодликни асоси, масалан:   

 1-Аллохни шариатидаги қонунларни бир четга суриб қўйиш ва аллох таоло элчисига нозил қилган нарсасига эргашмаслик сабабли қилинган шодлик.

         أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ یُجَادِلُونَ فِی آیَاتِ اللَّهِ أَنَّى یُصْرَفُونَ ‏.

Аллохнинг оятлари хақида талашиб- тортишадиган кимсаларни кўрмадингизми? Қаёққа бурилиб кетмоқдалар-а?!   

الَّذِینَ کَذَّبُوا بِالْکِتَابِ وَبِمَا أَرْسَلْنَا بِهِ رُسُلَنَا فَسَوْفَ یَعْلَمُونَ

Китоб- қуръонни ва биз пайғамбаримиз билан юборган нарсаларни- китобларни ёлғон деган кимсалар яқинда (қиёмат кунида динсизликларининг оқибатини) билажаклар.‏

 إِذِ الْأَغْلَالُ فِی أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلَاسِلُ یُسْحَبُونَ ‏ فِی الْحَمِیمِ ثُمَّ فِی النَّارِ یُسْجَرُونَ

‏ўшанда (яъни дўзахга ташланганларида) улар бўйинларида кишан ва занжирлар билан қайноқ сув томонга судралурлар, сўнгра оловда ёндирилурлар.

.‏….‏ ذَلِکُم بِمَا کُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَبِمَا کُنتُمْ تَمْرَحُونَ

Сўнгра уларга: “сизлар аллохни қўйиб ширк келтириб ўтган бутларингиз қани?” дейилганида, улар: “у (бут)лар бизлар(нинг) кўзимиз)дан  ғойиб бўлиб қолишди. Йўқ- йўқ, бизлар илгари (хаёти дунёда) хеч нарсага дуо- илтижо қилган эмасмиз”, дедилар. Аллох кофирларни мана шундай йўлдан оздирур.  

ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِینَ فِیهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَکَبِّرِینَ ‏.

Мана шу (жаханнам азобига йўлиқишингиз)га сабаб сизлар ерда (ўзларингиз қилган айшу ишрат ва гунох-маъсиятлар билан) нохақ шоду хуррам бўлганларингиз ва кибру хаво қилганларингиз. Жаханнам дарвозаларидан у жойда мангу қолгувчи бўлган холларингизда кирингиз! Бас, мутакаббир кимсаларнинг жойи нақадар ёмон бўлди!  ‏ ‏(غافر/69-76)

2-Таркиби жихатидан мамнуъ қилинган шодликни яна бир  намунаси, кофир жамиятнинг ўзларидаги арзимас илм билан шод ва хурсанд бўлишларидур, бўлиб хам улар мана бу арзимас илм билан аллохни шариатидаги қонунларига қарши чиқишади ва хатто аллохни илмини қадрсиз ва эски, бугунги кунни дардига емайди, деб хисоблайди:

فَلَمَّا جَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِندَهُم مِّنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُون (غافر/83)

Чунки уларга пайғамбарлари ( аллохга иймон келтириш ва у зотга бўйинсуниш зарур эканлиги хақида) аниқ хужжатлар келтирган вақтларида улар ўзларининг олдиларидаги (фақат дунёвий бўлган) билимлари билан шодланиб мақтандилар ва ( пайғамбарлари огохлантирган азобни масхара қилиб кулдилар). Ва уларни ўзлари масхара қилгувчи бўлган ( азоб) ўраб олди.

3-Таркиб жихатидан мамнуъ бўлган шодликларга яна бир мисол, дунёга кўнгил қўйиш ва мол-давлатни кўплиги сабабли такаббур билан шодланишдур.

Аллох таоло мархамат қиладики:

اللّهُ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشَاءُ وَيَقَدِرُ وَفَرِحُواْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلاَّ مَتَاعٌ (رعد/26)

Аллох ўзи хохлаган кишиларнинг ризқини кенг қилур ( ва ўзи хохлаган кишиларнинг ризқини) танг қилур. (Мушриклар) мана бу хаёти дунё билан шод- хуррам бўлдилар, холбуки бу хаёти дунё охират олдида фақат бир арзимас матодир.

Энди аллох таоло мана бу дунёга кўнгил қўйишни ва ўринсиз шодлик қилишни жуда кўп бошқа сифатлар каби кофирларни сифатларидан деб билади ва бундай шодликни яхши кўрмайди.  Худди қорунни қавми унга қарата айтганидек:

 لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْفَرِحِینَ (قصص/76)

Ўшанда қариндошлари унга: “ховлиқмагин. Чунки аллох ховлиқма кимсаларни суймас.

Нима учун яхши кўрмайди? Чунки биринчи дан бу ердаги мақсад аллохни розилиги ва жаннатдур, мана бу бир неча кунлик хаёт эмас, иккинчидан мана бу дунёга кўнгил қўйиш ва унга боғланиб қолишни ўзи ғам- андухни вужудга келтирадиган омиллардан бири хисобланади, албатта табиий равишда мана бу ғам ва андух “ихдал хуснаяйн” ёки дунёдаги шодлик ё қиёматдаги шодликка муносиб бўла олмайди, балки ана бу иккисига нисбатан захарни хукмига ўтади.  

4-Таркиб жихатидан мамнуъ бўлган шодликларни яна бир намунаси, ширк ва фирқаланиш, тафарруқ сабабли шодлик қилишдан иборат, бундай кимсалар фирқаланиш ширкига дучор бўлишган ва улар азобни омили сабабли шод ва хурсанд бўлишади.

Кўнгилларини ўзларининг хизби, гурухи, дастаси ва мазхаби билан шод ва хурсанд қилаётган тафрақа солувчиларнинг шодлигига хам аллох таоло рози эмас, чунки айтиб ўтилган сифатлар мушрик ва секуляристларга тегишли, бошқа ширклардан четланганингиз каби сиз мана бу ширкдан хам  узоқлашишингиз ва мушриклар жумласидан бўлмаслигингиз лозим.  

 وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُشْرِکِینَ * مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ (روم/31- 32)

Мушриклардан бўлманглар!*** Улар (яъни мушриклар) динларини бўлиб, фирқа- фирқа бўлиб олгандирлар. Хар бир фирқа ўз олдиларидаги нарса билан хурсанддирлар.

Хозирги даврда хам секуляризм динига бир назар ташланглар, улар юзлаб фирқа, мактаб ва равишларга бўлиниб кетишган, хар ким ўзини олдидаги нарса билан хурсанд. Энди агар махаллий мунофиқ ва секулярзадалар сон жихатидан кўпайиш ва хилма- хилликни қабул қилиш каби шубхалар қолибида шу балони мусулмонларни бошига олиб келишади ва алохида  тўда ва хизбларни тузиш орқали уларни ўзлари билан машғул қилиб қўйишади, мусулмонлар хам ўзлари эга бўлган нарсалари билан хурсанд бўлишади, мана бу хурсандчилик хам тафрақа солувчиларни ва секуляристларнинг ношаръий хурсандчиликларини бир нави бўлиб, аллох таоло таркибий жихатдан уни яхши кўрмайди.

(давоми бор………)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(17- қисм)

“Ғайри шаръий ва манфий ё ўринсиз шодлик”.

Кўриб турганимиздек умум мусулмонларни хурсанд бўлиши учун сохалар жуда кўп, уларни сони барча ибодатларни сонига тенг, яъни мусулмон шахс юзлаб оятларни ва минглаб хадисларни ва аллохни шариатидаги қонунлар тасдиқлаган минглаб урфларни сонича ўзи учун шодлик вужудга келтириши мумкин. Аллох таоло бир эхтиёж сифатида

 «أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ»

ни мана бу шодликни барқарорлиги ва ўсиши учун муносиб бир шароит сифатида таништиради. Бу фақирликни ўртадан йўқотади ва рохат- фаровонликни олиб келади, қўрқувни ва нотинчликни йўқотиб амниятни олиб келади.

Яъни шахс “шаръий андозага кўра” иқтисодий ва маишатий мушкилотларга эга бўлмаган ва дини, жони, номуси,ақли, обрўси,моли ва бошқа хаётий заруратлари томонидан амниятга эга бўлган пайтида, инсонни дунёда шод ва хурсанд қиладиган нарсаларни хаммаси учун дарвоза очилади. Мусулмон шахс мана бундай фазода

 «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ»

ни энг яхши услубда ва комил суратда бажара олади, аллох таоло нозил қилган ва у зот рози бўладиган нарсаларни хаммасига амал қилишлик, бу ибодат хисобланади.

Энди шодлик заминасига назар ташлаймиз, аллох таоло нималарни қилишимизга рухсат берган бўлса, унга “шодлик келтирувчи ё хатто шодликни кўпайтирувчи” деймиз, буни қарама- қаршисида аллохни шариатидаги қонунга мухолиф бўлган ва аллох рози бўлмайдиган хар қандай амални “шодликни сўндирувчи ё шодликни кетказувчи” деймиз, хатто агар у зохирда бир нав шодликни вужудга келтирган тақдирда хам, нима учун? Чунки шодликни жойи хисобланган қалбга зарари бор, уни бемор қилиб қўяди, дархақиқат манзилни куйдириб юборади,энди манзилга зарар етказадиган ва уни булғайдиган ё уни куйдириб юборадиган ясама шодликка ғайри шаръий ё ношаръий дейилади. Мана бу холатда шодликни шаръий ва ношаръийси, бузувчиси мавжуд.

Шу билан бирга шариатгаро мўъминларни ёнида хамиша кофирлардан иборат турли -хил дасталар, хатто мунофиқ ва секулярзадалар унвони остидаги ички душманлар дастаси мавжуд, улар хато йўлдан юришади, ўзларини эхтиёжларини нотўғри йўллар орқали бартараф қилишади, масалан истеъмол қилиш эхтиёжини тўнғиз гўштини истеъмол қилиш орқали қондиради, ёки ичиш эхтиёжини халол ичимликларни ичиш билан бирга маст қилувчи ичимларни ичиш орқали қондиради, ёки жинсий эхтиёжини зино орқали қондиради, ёки даромад кўриш эхтиёжини харом касб қилиш, ўғрилик, рибо ва бошқалар орқали бартараф қилади, шу тарзда улар шодликка бўлган эхтиёжларини ношаръий ва нотўғри каналлар орқали қондиришади.

Мана бу дастадаги инсонлар  аллохни шариат қонунларидаги сахих қадриятларни ўрнига ёлғон ва қийматсиз қадриятларни қўйиб олишган, улар шу тарзда шаръий сахих мақсадларни ўрнига ёлғон мақсадларни тасаввур қилишади, хатто уларнинг мўъминлар ва жиноятчилардан кутаётган нарсалари хам хато, натижада улар бемор ва мувозанатсиз инсонларга айланиб қолишган, улардаги меъзонсиз сифатларни кўриш  учун хос бир илмни кераги йўқ, хамма уларни ташхис беришга қодир.

Мана бундай жиноятчи инсонларни қаршисида, аллох таоло мўъминларга ухравий савоб берадиган шодликни,оромишни, лаззатни мухофизат қилиш учун, ёқимсиз ва ёлғон шодликлар ва лаззатларни олдини олади. Чунки мана бундай шодликларни жинси ясама бўлиб, инсонларнинг доимий шодликларига зарар етказади. Шунга асосланган холда қуръондаги оятларда хам шодлик икки дастага бўлинади; бир даста оятларда мўъминларни шодликка даъват қилган бўлса, бошқа бир дастаси эса баъзи бир шодликлардан манъ қилади.

Шодлик ботиний иш бўлиб, бошқа шаръий омиллар билан бирга инсонни вужудини оромишга тўлдиради ва у билан инсонни рухий нафас олади ва кучга тўлади,аммо ясама шодликни махсулотлари  худди социалист секуляр хитойликларнинг махсулотига  ўхшайди, уларнинг фақат зохири аслий махсулотга ўхшайди, аммо ботинда улар бошқа бир нарса, ана бу ясама шодлик махсулотлари фақат зохирда ўхшайди холос, уларнинг мохияти аслий шодликдан фарқ қилади, ясама шодлик махсулоти хақиқий шодлик  эга бўлган функцияга эга эмас.  

Шу кўринишда, харом ва мамнуъ қилинган озиқ-овқатлар, ичимликларга эга бўлганимиз каби ўринсиз ғазабга ва ясама,ўринсиз шодликка хам эгамиз. Хам яхшиси бор ва хам ёмони бор. Инсонни хам жисмига ва хам рухига жиддий  зарар етказган  тури,  бу махсулотнинг ёмони ва харом қилинганидур, у инсонни булғаб бемор қилади, аллохни шариатида талаб қилинган оромишни инсондан тортиб олади, табиатан хам аллохни шариатидаги қонунга мухолиф бўлади.

Сизни фикрингизча, танаси муолажа қилиш қийин бўлган оғир,дардли касалликка мубтало бўлган шахс, хаёт неъматларидан лаззатланадими? Албатта, йўқ. Аллохни шариатидаги қонунлардан узоқлашган шахс хам рухан ва қалбан дармон қилиниши оғир касалликка чалинган, у тавхиддан ва аллохни шариатидаги қонундан қай даражада узоқлашган бўлса, унинг қалбий ва рухий касаллиги ана ўша меъзонда кўпаяди, мана бу шахс танаси  дармон қилиниши қийин бўлган бемор каби, ўринли шодликдан ва оромишдан махрум бўлади. Мана бу суратда, хаётдаги мақсад асосида ислом нуқтайи назаридаги шодлик ва хурсандчилик хам ўзига хос хадуд  ва чегараларга эга. Истеъмол қилинадиган нарсалар ва ичимликларни хадди ва чегарасини бузган кимса, ўзига нисбатан ва хатто бошқаларга нисбатан зулм ва жиноят содир қилган хисобланади.

Аллохни шариат қонунларидаги шодликни манъ қилинган ва қайтарилган хадди ва чегараларини уч дастага тақсим қилинади: 1- шодликни таркиби,2- шодликни қолиби, 3- шодликни макони ва замони.

(давоми бор………)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(16- қисм)

Бу яъни на қўрқув, на изтироб, на иккиланиш мавжуд бўлмаган, балки фақат шодлик ва оромишга эга бўлган  равшан  келажак ва оқибат, дунё ва қиёматга тегишли.

Шу ерда бу дунёдаги  ўринли ва аллох таоло яхши кўрадиган шодликларга ишора қилиб ўтилиши лозим бўлади:

Улардан бири: аллохни шариатидаги қонунда мана бу шодлик хам жаннатни ва аллохни розилигини қўлга киритиш учун бир восита хисобланади, уни ўзи ёлғиз холда мақсад бўла олмайди. Шодликни ўзи бир абзор бўлиб, у мўъмин инсонни жаннатга ва аллох таолони розилигига яқинлаштирадиган асосий ва мухим ишларни бажариш учун унга ёрдам беради, бошқачароқ истелох билан айтганда шодлик бу йўлда бизларга хизмат қилади ва шахсга куч-қувват беради, у вазифаларини янада яхшироқ бажара олиши учун унга куч бағишлайди.  

Энди мана бу ўринлик ва аллох яхши кўрадиган шодликни доимий қилиш учун бир нечта майда нуқталарга,фарқларга ва белгиларга эътибор бериш керак бўлади, айниқса бу нуқталар дорул исломда яшовчиларга тегишли:

-Улардан бири диний эътиқодлар,яъни бир иш мусулмон учун шодликка сабаб бўлиши мумкин, лекин кофир шахс учун ғам- андух, хавотир, зарар келтириши мумкин.  

   وَنُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مَا هُوَ شِفَاءٌ وَرَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَلَا يَزِيدُ الظَّالِمِينَ إِلَّا خَسَارًا (اسراء/82)

Биз мўъминлар учун шифо ва рахмат бўлган қуръон оятларини нозил қилурмиз. (Лекин бу оятлар) золим-кофир кимсаларга фақат зиённи зиёда қилур.

Яъни мана бу қуръон ва мана бу аллохни шариатидаги қонунлар инсон учун иккита бир-биридан фарқли ишлатилиш йўлига эга, у мўъминлар учун шифо ва рахмат бўладиган бўлса, буни қарама- қаршисида золимлар учун зиён ва зарардан бошқа нарсани келтирмайди. Бу ерда мўъминларнинг қуръон ва ундаги қонунлар билан шод ва хурсанд бўлишлари, хамда золим ва ситамгарларни ғамгин бўлиб хавотирга тушишлари хам  табиий нарса.  Бунга мисол бизларнинг учинчи даражадаги душманимиз бўлмиш насроний кофирларининг иккинчи даражали душманимиз мажус кофирларини устидан қозонган ғалабаси билан бизнинг хурсанд бўлишимиз бўла олади,

 «وَ يَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ» (روم/4)

албатта бу нарса табиатан бизларнинг биринчи даражали душманимиз қурайш секуляристлари билан иккинчи даражали душманимиз мажусларнинг ғам-андухга тушишларига боис бўлади.

Аллохни шариатидаги қонунларни ижро қилишлик мўъминлар учун  ва хатто дорул исломда сокин бўлиб яшаётган ахли жизъя бўлган кофирлар учун хам фаровонлик ва амниятни

   «أَطْعَمَهُم مِّن جُوعٍ وَآمَنَهُم مِّنْ خَوْفٍ »

ва ибодатларни аллохга комил суратда хослашни келтиради,

 «فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هَٰذَا الْبَيْتِ»

динга унинг тўрт мафхумига кўра комил суратда амал қилинишига сабаб бўлади, бу яъни мўъминларга шодликни хадя бериш демакдир, аммо бу абу жахллар, абу лахаблар, динфурушлар, секуляристлар,ўғрилар, беномуслар, даюслар,хамжинсбозлар ва бошқа золимлар учун зиён ва зарар келтиради холос.

-Бизларнинг биродарларимиз ва опа-сингилларимиз шодликни бардавом бўлиши учун назарга олишлари керак бўлган фарқлардан яна бири, шахсларнинг ёшини хисобга олинишидур.

Чунки хар қандай ёшда шахслар учун шодликлар хам фарқ қилади, баъзи бир ўринларда улар бир хил бўлмасликлари мумкин. Шу сабабли хам кўриб турганимиздек, балоғатга етган йигитни хурсанд қиладиган олий ўқув юртига қабул қилиниши ё яхши иш, турмуш қуриш……. каби  нарсалар, бошланғич синфдаги болани хурсанд қила олмайди, агар буни аксига олиб кўрсангиз хам шу натижани беради. Шунингдек бир ўсмир ёшдаги ёки балоғатга етган йигитни шодлигига боис бўладиган нарса хам ёши катта кишига шодлик келтирмаслиги хам мумкин. Масалан ёш йигит бўлган Зубайр хабашада Нажжошийнинг кофир лашкарини ғалабаси билан хурсанд бўлади ва хурсандчилигидан кўйлагини ечиб олиб ғалабани белгиси сифатида уни силкитади. Лекин шу нарса бир болачани шодлигига сабаб бўла олмайди, у бу нарсани бутунлай тушунмайди ва бунга хурсанд хам бўлмайди.

Яна хам майдароқ суратда назар ташлайдиган бўлсак, жуда кўп шеърлар ёки оханглар, қўшиқлар бизларни тилимиз билан айтганда эса гуронийлар ўсмир ёки балоғатга етган йигитни шодлигига сабаб бўлиши мумкин, аммо ёши катта киши учун бу шодликка сабаб бўлмаслиги мумкин. Ёки буни тескариси хам бўлиши мумкин. Ўйинлар ва қизиқарли машғулотлар борасида хам шахсларнинг ёши хисобга олишини керак. Мана бу нуқталарни асрлар олдин исломий маънавият маданиятлаштириб бўлган, фақат яна қайтадан бу нуқталарга эътибор билан диққат қилинса, шуни ўзи кифоя қилади.

    Ёшни хисобга олган холда, мана бу саралаш жараёнида риоят қилиниши керак бўлган мухим нуқталардан бири,”ўз-ўзини хурмат қилиш ва бу хурматни сақлаб туриш”дан иборат, бу шодликни ажратиб бўлмайдиган асосий омилларидан ва энг мухим  шодликни химоя қилувчиларидан бири хисобланади.

-Мана бу ўринларда диққат билан  эътибор берилиши керак бўлган фарқлардан яна бири, шахсларнинг жинсиятидур.

 Шубхасиз муштарак нуқталарни назарга олган холда- жуда кўп бошқа ўринлар  каби – ўғил ва қизни ё эркак ва аёлни ўртасида бу борада хам фарқ бор. Шодликни ижод қилувчи омиллар хам баъзи ўринларда эркаклар ва аёлларни ўртасида бир-биридан фарқ қилади. Жуда кўп нарсалар ўғил болаларни хурсанд қилади,аммо худди шу нарсалар қиз болаларга қизиқарли бўла олмайди. Лекин буни тескариси хам бўлиши мумкин, жуда кўп нарсалар қиз болаларни хурсанд қилади ,аммо бу нарсаларни  ўғил болаларга бутунлай қизиғи йўқ. Катта ёшда хам шунга ўхшаган ўринлар жуда кўп топилади, бир нарса эркак кишини хурсанд қилиши, аммо аёл кишини хурсанд қила олмаслиги мумкин, ёки буни акси бўлиб, бир нарсалар эркак кишини хурсанд қилиши, аммо аёл кишини хурсанд қила олмаслиги мумкин.

 -Алохида эътибор талаб қиладиган ўринлардан яна бири атроф мухитни омилларидур. Масалан: айнан географик ва иқлимий жойлашув хам баъзи бир шодликларни қўлга киритиш учун турли -хил маданий шароитларни вужудга келтиради, бу нарсалар ўша минтақадаги  “урфи”ни қолибига кўра тайинланади, чунки хар- хил қавмлар ўзларидаги географик ва иқлим шароитига муносиб равишда турли- хил равишлардан фойдаланишлари мумкин.

Мана бу урфлар агар аллохни шариатидаги қонунларга қарши бўлмайдиган бўлса, уларни хурмат қилиб қабул қилинади,хеч ким бир минтақанинг ўзига хос географик урфини бошқа бир минтақага ёки бир қабила ва забонни нарсасини бошқа қабила ва бошқа забонга мажбурлаб қабул қилдира  олмайди.

(давоми бор………)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

 (15-қисм)  

2-Аллох таоло шодликни бардавом ва доимий қилиш учун кўрсатган ўринлардан яна бири, бу аллохни қазо ва қадарига рози бўлиш ва қалб,забон,амалга ўхшаш  ботин хамда зохирдаги илохий қадарга эътироз қилмасликдур.

Мўъмин шахс  мана бу даражага етган пайтида, у дунёвий хаётнинг охират билан боғлиқ ўрни хақида аниқ ва хақиқий тасаввурга эга бўлади, бу нарса илохий қазо ва қадарга нисбатан рози бўлиб  хурсанд бўлишига боис бўлади.

 «لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ مَا فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِمَا آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ» (حدید/23)

Токи, сизлар қўлларингиздан кетган нарсага қайғурмагайсизлар ва ( аллох) ато этган нарса билан шодланиб (хаволаниб) кетмагайсизлар. Аллох барча кибр- хаволи, мақтанчоқ кимсаларни суймас. 

Яъни бу ғам,умидсизлик, диққатчилик,тушкинликка тушиш ва инсонни шодлигига зарба уриши мумкин бўлган барча офатларнинг эшигини ёпиб ташлаш деганидур, яна бу аллох таоло бизларни вужудимизга бир эхтиёж сифатида жойлаб қўйган шодлик неъматини мухофизат қилиш демакдир, махсусан улар барча инсонларни ё жонлари, ё очлик, ё мол-давлат, ё фарзандлари, ё бошқа нарсалар орқали, шубхасиз  имтихон қилинишларини тушуниб етган пайтларида, янада яхшироқ уни химоя қилишади:

وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ (بقره/155)

Ва албатта сизларни хавфу хатар, очлик, молу- жон ва мева- чеваларни камайтириш каби нарсалар билан имтихон қиламиз. Бирор мусибат келганда: “албатта биз аллохнинг (бандаларимиз) ва албатта биз у зотга қайтгувчилармиз”, дейдиган собирларга хушхабар беринг (эй Мухаммад).

لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِن تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (آل عمران/186)

Албатта молу- жонларингизда имтихон қилинурсизлар ( яъни тангри таоло мол ва жонларингизга хилма- хил офату балолар юбориб, сизларнинг иймонингизни текшириб кўрар) ва албатта сизлардан илгари китоб берилган кимсалар томонидан ва мушриклар томонидан кўп азият – маломатлар эшитажаксизлар. Агар (озорларига) сабр- тоқат қилсангизлар ва аллохдан қўрқсангизлар (нажот топурсиз). Чунки бу иш ( яъни сабр- тоқатли бўлиб, аллохдан қўрқиш) ишларнинг мақсадга мувофиғидир.

Мана бу холатда инсон бу дунёдан икки хил тушунчага эга бўла олади:

1-Дунё фароғат ва охирги макон бўлиб, у ерда мушкилотлар ва ёқимсиз нарсалар бўлмаслиги керак. Хамма инсонларни хаётида албатта мушкилотлар мавжуд, энди агар инсон мана бу кўз- қарашга эга бўлар экан, у ана ўша мушкилотларга ва қийинчиликларга дучор бўлган пайтида, бу назарни самарасида уни  кудокка,меркелга ва уларга ўхшаган минглаб кишиларнинг  топган тақдири кутади……

2-Яна бир бошқа бир тушунча шуки, бу дунё ўткинчи, доимий бўлмаган имтихон майдони ва унда солих амалларни хосили қиёмат учун жамланади, ана бу қиёмат доимий ва хамиша мавжуддур. Мана бу кўз- қараш орқали инсон машаққатларни,қийинчиликларни осонлик билан қабул қилади ва мана бу хаётга ва ундаги қийинчиликларга сабр – тоқат қилиш хам осонроқ бўлади.

Мана бу равишдаги дунё қараш, шукр қилгувчи ва ижобий фикрдаги  мўъминларни вужудга келтиради,  

« لَئِن شَکَرْتُمْ لأَزِیدَنَّکُمْ»

У ўзини бор куч- қуввати билан ва барча шаръий асбоблардан фойдаланган холда, ана бу мақсадни қўлга киритиш учун қўлидан келганча харакат қилади, лекин натижани аллохга топширади, у илохий қазо ва қадарга рози бўлади ва шу равиш билан ботинидаги шодликни химоя қилиб уни мустахкамлайди.

Биз мана бу мўъминларни қарама- қаршисида илохий қазо ва қадарни тушуниб етмаган жуда кўп инсонларни кўрамиз, уларнинг атроф жахонга нисбатан  дунё қарашлари  шариатга мувофиқ эмас. Улар доимо  ўзларини атрофларидаги  манфий нуқталарни кўришади; улар доим атрофларидаги кишиларни, жамиятни нотўғри ишларидан шикоят қилишади, улар хатто ўзларини хаётларидан хам рози эмаслар, пулсизликдан ва моддий имкониятларни йўқлигидан нолишади. Мана бу шахслар ана бу манфий дунё қарашлари билан фақатгина ўзларини жисмларига зарба урибгина қолмасдан,балки улар ўзлари билан  бошқаларни шодлигини хам нобуд қилишади.

3-Инсонлардаги шодликни янада бардавом бўлишига ёрдам берадиган  учинчи энг асосий ўринлардан бири, бу охирги элчи орқали хабар берилган  қиёматга ва ўлимдан кейинги дунёга иймон келтиришдан иборат.

Ислом мусулмонлар учун чизиб берган охирги мақсад ва орзу, фақат  жаннат ва аллохнинг розилигидур. Шахс ўзини ихтиёри  ва тўғри иймони билан озод холида ана ўша мақсадни қўлга киритиш сари харакат қилган пайтида, дунёда эга бўлган хамма нарсани хурсанд ва шод холда бу йўлда фидо қилиб юборади, у мана бу йўлда хар қанча харакат қилгани сари ана бу мақсадга янада яқинлашади ва ўзини вужудида розиликни хис қилади ва шодлигига шодлик қўшилади. Қаъқо Авсийга айтган эдиларки; бизларни жаннатга тарғиб қиладиган бирор нарсани бизларга айтгин. Шунда у : росулуллох саллаллоху алайхи васаллам у ерда бўладилар.

Бу ерда очиқ-ойдин кўриниб турган нарса,дунё ва ундаги хаёт борасидаги  шаръий тафсирга кўра, мужохид мусулмонларнинг оқибати иккита йўлга тақсим бўлади: биринчиси дунёдаги шодлик, иккинчиси шахидлик билан топган ўлимидан кейинги шодлиги бўлади, ўтган даврларда ўтиб кетган шахидлар бу нарсаларни қўлга киритишган.     

 قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَن يُصِيبَكُمُ اللّهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِندِهِ أَوْبِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُواْ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ(توبه/52)

(эй Мухаммад), айтинг: ” сизлар биз учун фақат икки яхшилик ( яъни шахид бўлишимиз ёки ғалаба қилишимиз)дан бирини кутмоқдасиз. Биз эса сизлар учун аллох сизларга ўз даргохидан ёки бизнинг қўлимиз билан бир азоб етказишини кутмоқдамиз. Бас, сизлар хам кутаверинглар, биз хам сизлар билан бирга кутгувчимиз.”

(давоми бор……..)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(14- қисм)

Бу ва бунга ўхшаш инсонлар зикр қилиб ўтган  ижобий ўринларни хаммасини, аллохни шариатидаги қонунлар шодликка боис бўладиган абзорлар сифатида қабул қилади. Аллох таоло номларини биз айтиб ўтган мана бу ижобий ўринларни тасдиқлаш билан бирга, бундан бошқа мавжуд  майда ўринларни шодликнинг зохирий белгиси сифатида, ўзининг шариатида ва асосий қонунларида умумий бир жамланма кўринишида, учта асосий омилни инсонда доимий шодлик ва бахтни вужудга келтирувчи манбаъ сифатида таништирган, улар “хаёлдаги бахт ва шодликка” айланмасидан олдин  мана бу шодликларни ташкиллаштиради ва бошқариб контрол қилади ва хидоят қилади:

 1-Ушбу асосий ўринлардан бири шодликнинг энг мухим ва асосий омили сифатида, ла илаха иллаллох ва Мухаммадур росулуллохга ихлос билан иймон келтириш ва чин дилдан ишонишдир. Ташвиш, изтироб ва тушкинликни йўқлиги  ва қалб хотиржамлигини қўлга киритиш хар қандай шодликни асосий нави хисобланади, мана буни ғайри шаръий дастурлардан ва қонунлардан четланиш ва аллохнинг шариатидаги қонунларга сўзсиз итоат қилиш орқалигина қўлга киритилади. Аллох таоло мархамат қиладики:     

 الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ (رعد/28)

Улар иймон келтирган ва қалблари аллохни зикр қилиш- эслаш билан ором оладиган зотлардир. Огох бўлингизким, аллохни зикр қилиш билан қалблар ором олур.

Шу ерда бир нарсани айтиб ўтмоқчиман, мўъминларни даражаси мусулмонларни даражасидан юқорироқ бўлгани каби, таскин топишни  даражаси иймон даражасидан юқорироқда туради:

 وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ رَبِّ أَرِنِی کَیْفَ تُحْیِی الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِن قَالَ بَلَى وَلَکِن لِّیَطْمَئِنَّ قَلْبِی(بقره/260)

Эсланг (эй Мухаммад), Иброхим: “парвардигор,менга ўликларни қандай қилиб тирилтиришингни кўрсат”, деганида, аллох: “ишонмайсанми?”- деди. Иброхим айтди: “йўқ, ишонаман-ку, лекин дилим яна хам таскин топиши учун”.

Шахс тоғутга куфр келтириш ва аллохга иймон келтириш орқали аллохни шариатидаги қонунларнинг қадриятларига ва аллох таолони рахмати,ваъдаси,огохлантиришларига боғланиб қолган пайтида, у ўзининг шодлигини аллох таолодан бошқа хеч қандай нарсага ва хеч кимга боғламайди, шу сабабли хам у хамиша шодлик неъматидан бахраманд бўлади, чунки:

  وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکي.

Энди шахс ўзини шодлигини фақат ўткинчи моддий ишларга боғлаб олган пайтида, ана бу ишлар тамом бўлган пайтида у хам ғам- ташвишга дучор бўлиши табиий бир холат.

Сиз бир тасаввур қилиб кўринг, хамма одамлар учун расм олишга имконият яратиб берган жорж эстман кодакдек инсонни 95 миллион доллор даромади бўлган, лекин у 1932 йилда мол-дунёдан ва дунё лаззатларидан тўйиб кетгани сабабли, 82 ёшида ўзини ўзи отиб ўлдиради. Кодак васиятномасини охирги жумласида қуйидагиларни ёзиб қолдирган эди: ” мен керакли ишимни бажариб бўлдим. Демак мени бу ерда қолишимга эхтиёж қолмади.”

Яна бир бошқа бир намуна адолъф меркел бўлиб, у 74 ёшида 2009 йилда 43 миллиярд доллор даромади бўлишига ва дори ишлаб чиқарувчи ва автомобил ишлаб чиқарувчи бир неча катта ширкатга эга бўлишига ва уни қўл остида 100000 дан ортиқ ишчилар ишлашига қарамасдан ва дунёда 44 чи ўриндаги бадавлат киши бўла  туриб, ширкатларидан бирининг акцияси 50 фоизга тушиб кетгани туфайли ўзини поездни остига ташлаб ўлдиради, у мана бу вазиятда бадавлат кишиларнинг 44 чи ўрнидан 96чи ўринга тушиб кетарди холос.

Мана бу борада намуналар жуда кўп, унда шахслар ўзларини шодликларини дунёвий ўткинчи ишларга боғлаб олишган, улар бу ишларни қўлга киритишган пайтда кудокка ўхшаб ўзларини ўлдиришади ёки бўлмасам агар меркелга ўхшаб мол-давлатлари бир миқдор ноқис бўлиб қолса хам ўзларини нобуд қилиб ташлашади.

Аммо мўъмин шахс ўзини шодлигини аллохни шариатидаги қонунга ва аллох таолони ваъдаларига боғлаган пайтида, гунохлардан пархез қилишлик хам унга шодлик келтиради, аллохни йўлида жиход қилишлик ва силайи рахмни барқарор қилишлик хам унга шодлик ва бахт келтиради, мехмон кутиб олишлик ва аллохни бандаларини мушкилотларини енгиллатиш ва аллох таолони дастурларини ижро қилишлик хам унга шодлик ва хурсандчилик келтиради, яъни у 

خَیرُ النَّاسِ أنفَعَهُم لِلنَّاس،

эканини яхши билади, амр ба маъруф ва нахий аз мункар, даъват ишлари ва одамлар учун  аллохни шариатидаги қонунларни, исломий хукуматни қайтадан олиб келишдан тортиб, инсонларга моддий манфаъат етказиш ва умум одамларга фойда келтирадиган ишларни амалга оширишлик уни рухиясини шод ва хурсанд қилади, уни умидини ва ўзига бўлган ишончини юқорига кўтаради.

Хатто шахс ўзини ораста тутишлиги ва ўзини либосларига ,ташқи кўринишига эътибор беришлиги хам мўъмин кишини  шодлигига шодлик қўшади, чунки аллох таоло мархамат қиладики:

    «يَا بَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ» (اعراف/31)

Эй одам болалари, хар бир сажда чоғида зийнатланингиз (яъни тоза либосда бўлингиз) хамда ( хохлаганингизча) еб – ичаверинглар, фақат исроф қилманглар. Зотан, у исроф қилгувчи кимсаларни севмас.

Мана бу борада намуналар жуда кўп, аммо бу ерда ишора қилиниши керак бўлган нуқта шуки, кўз ёш тўкишлик аллохни шариатидаги қонунида шодликни тўлдирувчиларидан бири сифатида, хамда  ғам-андухдан қутулиш ва ғам- андухни танадан чиқариб ташлаш учун энг фойдали ва энг олий, табиий бир чора деб хисобланади.

Кўз ёш тўкишлик инсонни тушкинликка тушишдан сақлашидан ташқари, у хаким худованд томонидан инъом қилинган  инкор қилиб бўлмайдиган неъматлардан бири саналади, у инсонни тинчлантириш учун инсонга берилган  энг яхши, афзал воситалардан биридур. Шунга асосланган холда кўз ёш тўкишлик ва кулишлик шодликни давомий  бўлишида бир-бирини тўлдирувчи  хисобланади. Аллох таоло хам мана бу мақсадни қўлга киритилгунча хам кулдиради ва хам кўз ёш тўктиради:

    « وَ أَنَّهُ هُوَ أَضْحَکَ وَ أَبْکي».

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам кўз ёш тўкиш ва хатто  киши ўзини  кўз ёш тўкишга мажбурлаш  учун хам бир қанча тавсиялар берганлар.

Мана бу дунёвий хаётдаги инсонларнинг рухий ва ички саломатликларини аллохни шариатидаги қонунлар томонидан тўғри риоят қилиниши демакдир, албатта мана бу шодликни мухофизат қилишлик ва ғам- ғуссани бошқа усулга кўра танадан чиқариб юборишлик, мўъмин бўлмаган кишилар учун хазм қилиб бўлмайдиган нарса бўлиши мумкин.

(давоми бор………)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(13- қисм)

-Эътиқоди қандай бўлишидан қатъий назар, барча одамлар ўзларини шодлик ва бахтларини узоқ давом этишига сабаб бўладиган нарсалардан бири,  бу никох ва оилавий хаётдир.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам никохни ўзларининг суннатларидан бири деб биладилар, бир киши келиб мана бу суннатни ўзига харом қилиши хам, нахий қилинган,

  « فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِی فَلَیْسَ مِنِّی» [1]

Кимки мени йўлим ва равишимдан узоқлашса, мендан эмас.

-Одамлар шодлик ва бахт келтиради ва уни давомий бўлишига сабаб бўлади,деб эътиқод қилган ўринлардан яна бири, пул ва бойликдур. Бу ана ўша

 « أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ»

ни ўзидур, росулуллох саллаллоху алайхи васаллам кўп марта  фақирликни куфр билан ширкни ёнига қўйганлар ва бу икковидан  аллохдан панох сўраганлар:

У киши хар куни эрта тонгда ва шомдан олдин қуйидаги зикрни мархамат қилганлар:

 «اللَّهُمَّ أَعُوْذُ بِکَ مِنَ الْکُفْرِ، وَالْفَقْرِ»[2]

“Эй аллохим! Куфр ва фақирликдан сендан панох сўрайман.”

У киши хатто уйқудан олдин хам мархамат қилар эдиларки:

 اِقْضِ عَنَّا الدَّینَ وأغْنِنَا مِنَ الفَقْرِ .

Бизни қарзларимизни тўлаб бергин ва бизларни фақирликдан узоқлаштир.

Фақирликдан нажот топишлик

 «أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ»

Шубхасиз хаммага шодлик ва бахт келтиради, энди агар бир кишини бойлигига яна мол-давлат қўшилса, албатта уни шодлиги хам кўпаяди, агар бойлиги камайса шодлиги хам камаяди – бу холат кўпроқ жамиятни кам даромад қатламини орасида учрайди – чунки  шахсларни моддий эхтиёжларини бартараф қиладиган даражадаги даромад, уларнинг шод ва хурсанд бўлишларига таъсир қилади, лекин хаддан ташқари кўп даромад инсондаги шодлик ва бахтни кўпайтирмайди, магарамки шахс мана бу бойлигини аллохни йўлида харж қиладиган бўлса ва бир нарсаларни ўзини қиёмати учун захира қилса ва шу йўл билан ўзини шодлигини доимий қилиб кўпайтирса, бу бошқа масала. Шу сабабли хам росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қилганлар:

   نِعْمَ الْمَالُ الصَّالِحُ لِلرَّجُلِ الصَّالِحِ.[3]

Солих ва яхшилик қилувчи кишини ихтиёрида бўлган халол ва пок мол- давлат қандай хам яхши.

Мана бундай кишиларни бойлиги хар қанча кўпайса, шу андозада ўзлари учун шодлик сотиб олишади ва бошқаларни шод қилишади. Бир мужохидни эхтиёжини қондиришади, шифохона ва кўприк,йўл  қуришади ё одамлар учун  қудуқ қазишади ва сувни тозалаб берувчи манбаъларни вужудга келтиришади ё ўзи ёлғиз болаларини боқаётган аёлларга ёрдам берадиган марказларни ташкил қилишади ва бу шахслар бундан бошқа умумга манфаъат келтирадиган ишларни пуллари билан амалга оширишади, бу ишлар хам ўзларини хурсанд ва шод бўлишлари сабаб бўлади ва хам уларни хизматларидан фойдаланаётган кишиларни хам хурсанд қилади.  

Усмон ибни Афвон росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан икки марта жаннатни сотиб олган эхсонли кишилардан бири бўлганлар; биринчи марта рума қудуғини сотиб олган пайтларида,

 иккинчиси эса усра лашкарини таъминлаган пайтларида бўлган эди[4]. Шу сабабли хам ўзларини ёронларига,Анас розиаллоху анху кабиларни хаққига дуо қилардилар:   [5]

اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَه[6]

Эй аллох! Уни мол ва фарзандларини кўпайтиргин ва унга берган нарсаларингга баракот ато этгин.

-Хамма инсонларни эътиқоди бўйича шодлик ва бахт келтирадиган ва уни бардавом қиладиган  ўринлардан яна бири, саломатлик ва жисмоний вазиятдур, ислом тахорат қонунларидан тортиб то баъзи истеъмол қилинадиган, аммо зарар келтирадиган  нарсаларни манъ қилиш қонунлари  ва қандай таомланиш,ухлаш, жисмоний машқ  машғулотлари билан шуғулланиш борасидаги тавсиялар билан инсонларнинг жисмий саломатликларини мухофизат қилади. Ва инсон аллохни шариатидаги мана бу қонунларни риоят қилиш орқали ўзини жисмий саломатлигини мухофизат қилади ва шодлигини давомий бўлишини таъминлайди.

– Шодликлари собит ва доимий бўлишига инсонлар эътиқод қиладиган мухим ўринлардан яна бири,амниятдур, бизлар  

     «وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ»

 борасида олдин хам кўп марта амниятнинг хаётни турли- хил қирраларидаги ўрнига ишора қилиб ўтганмиз.

(давоми бор………)

---

[1] متفق علیه

[2] أبو داود 4/ 324، وأحمد 5/ 42

[3] رواه أحمد وغيره وصححه الألباني.

[4] البدایه و النهایه: 5/4

[5]آثار المدینه المنوره، عبدالقدوس انصاری، ص: 245، چاپ مدینه/ الجواهره فی نسب النبی و اصحابه العشره: 2/173

[6]متفق عليه، أخرجه البخاري -واللفظ له- (ص536 ح 6378)، و (ص533 ح6334) و(ص534 ح6344) و رواه أيضاً (ص155 ح1982) بسنده عن أنس – رضي الله عنه. وأخرجه مسلم (ص1113 ح2480_2481)، و (ص780 ح660)

Муқаддамот дарслари/ саккизинчи дарс :  фитрий эхтиёж сифатидаги шодлик ва уни қандай контрол қилиб бошқариш.

Шайх Абу Хамза хўромий хафизахуллохни аудио тасмасидан ёзиб олинган

(12- қисм)

“Доимий ва чуқур шодликлар” ўткинчи, юзаки шодликларни ўринбосарлари хисобланади.

Айтиб ўтганимиздек, аллохни шариатидаги қонунлар шодликдан фойдаланиш равишларини ва чегараланган дунёвий хаётда оромишни қўлга киритишни ва мана бу қисқа дунёвий хаётда қилинадиган ишлардан лаззатланишни умумий ва майда дастурлар қолибида мусулмонларга таълим беради.

Шодликни мухайё қиладиган шахсий энг содда тавсияларга мисол: инсон ўзини тартибга келтириши, очиқ рангдаги либосларни кийишлик, хушбўй нарсалардан фойдаланиш, шодлик мажлисларида иштирок этишлик, силайи рахмни барқарор қилиш, дўстлар билан дийдор кўришиш, тозалик, мисвок ишлатиш, саёхат ва дам олиш, табиат қўйнида бўлиш, хасад ва ўринсиз кинадан келиб чиққан касалликлардан узоқда бўлиш, ғазабни контрол қилиб бошқариш,шўх табиатли бўлиш, пиёда юриш, от миниш,сузиш, еб-ичиш ва ……..,мана буларни хаммаси шодликни ижод қилиш ва ғам-андухни йўқотиш учун тавсия қилинган;  бу дастурлар мўъминларнинг даъватдаги ва жиходий, хукуматий, иқтисодий, амниятий, идорий, ижроий, ижтимоъий, маданий хаёт борасида ва жиноятчиларни жазолаш, жазолар бўйича шодликни хадя беради.  

Таълим берилгандан сўнг эса , ана бу шодлик ва оромишни,лаззатни эхтиёт қилиш ва уни сақлаб туриш учун хам чораларни ироя беради, мана бу ишларни бажаришни амалда таништиради,чунки улар ухровий мукофотни ўз ичига олади, шу тарзда шахс қўлга киритадиган шодликни,оромишни,лаззатни чуқурлаштиради ва доимий кўринишга келтиради, шу йўл орқали инсоннинг асосий эхтиёжига жавоб беради ва инсонга соғлом исломий хаётдаги шодликни,завқни,лаззатни кайфиятини таълим беради.

Олдин хам айтиб ўтганимиздек, шодлик фитрий ишларни жумласига ва умум инсонларнинг асосий эхтиёжига киради, энди, турли мойилликларга эга инсонлар ушбу омиллар ва таркибий қисмлар ёрдамида ўзлари учун шодлик яратишлари мумкин деган хулосага келган холатлар хам мавжуд, улар ўзлари яратган шодликларни доимий хам қила олишади, уларни хаммаси шундай хулосага келишганки, агар мана бу ўринларни риоят қилишса, уларни шодликлари доимий ва мустахкам бўлади: масалан:

 -Диний ва маънавий эътиқодларга эга бўлиш.

Мана бу ички иймон шахсни камроқ ёлғизлик, ташландиқ бўлиш, бўшлиқ хиссида қолмаслигига боис бўлади. Энг афзал иймон қудратига эга бўлган киши, хар қандай холатда хам ўз холига ташлаб қўйилмайди, бу иймон унинг ички шодлиги доим қувватланиб туришига сабаб бўлади. Фиръавн Мусо ва Хорундан сўраган эдики:

 قَالَ فَمَن رَّبُّکُمَا یَا مُوسَى ‏(طه/49)

Эй Мусо! Сиз икковингизни парвардигорингиз ким? Мусо унга жавобан айтган эди:

 قَالَ رَبُّنَا الَّذِی أَعْطَى کُلَّ شَیْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَى ‏(طه/50)

(Мусо) айтди: “парвардигоримиз барча нарсага ўз хилқатини – шаклини ато этиб, сўнгра ( уни) тўғри йўлга солиб қўйган зотдир”.

Шу зотни ўзи эълон қиладики:

  إِنَّ اللّهَ کَانَ عَلَیْکُمْ رَقِیباً ‏ (نساء/1)

Албатта аллох устингизда кузатувчи бўлган зотдир.

-Агар риоят қилинса шодликни доимий ва давомли бўлишига боис бўлади,деб хамма инсонлар  хулоса қилган ўринлардан яна бири, ижтимоъий алоқалар ва одамларга аралашиш ва бир четга чиқиб олмасликдур.

Мана бу дўстликлар ва инсонлар билан бизларнинг алоқада бўлишимиз, булар бизларнинг ижтимоъий даромадимиз бўлиб, бизлар учун ижтимоъий эътимодни келтиради ва жамиятдаги шахсларнинг шод бўлиш меъзонига таъсир қилади. Ижтимоъий даромадга  ва яхшироқ ижтимоъий алоқаларга эга бўлган шахслар, тахсилот,мол- давлат, ижтимоъий жойгох бўйича баландроқ мартабадаги ,аммо муносиб  ижтимоъий алоқага эга бўлмаган  кишиларга қараганда шодроқ,бахтлироқ бўлишади. Шу сабабли хам исломда бир четга чиқиб олиш, яккаланиш жуда қаттиқ манъ қилинган.

Росулуллох саллаллоху алайхи васаллам мархамат қиладиларки:     

«لا رَهْبانِیَّةَ فِى الإِسلامِ»[1]

Исломда рохиблик ва ижтимоъий изолацияда бўлиш ва одамлардан четланиш мавжуд эмас, балки росулуллох саллаллоху алайхи васаллам одамларга аралашишни оқибатида шахсга насиб бўладиган яхшилик ва ёмонликларни хисобга олган холда мархамат қиладиларки:

« الْمُؤْمِنُ الَّذِی یُخَالِطُ النَّاسَ وَیَصْبِرُ عَلَی أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنْ الْمُؤْمِنِ الَّذِی لا یُخَالِطُ النَّاسَ وَلا یَصْبِرُ عَلَی أَذَاهُمْ »[2] 

Агар мусулмон шахс одамларга аралашиб уларни озорларига сабр- тоқат қилса, у одамларга аралашмасдан уларни озорларига сабр қилмайдиган кишидан кўра яхшироқдур.

Шу нарсага диққат билан эътибор берилиши керакки, мана бу аралашишлар ва соғлом ижтимоъий- маданий алоқада бўлишлар, уч абзордан бирини бошқаруви остидаги шўрода қатнашишга кўра  бўлмоғи керак, гурухий саргузаштларда ва мусибатларда иштирок этиш,ёрдам бериш ва уч абзордан узоқлашган дуату ала абваби жаханнамни фирқалари билан хамкорлик қилиш, булар жумласига кирмайди, улар мана бу исломий шиорлар билан бирга фақат залиллик ва хорликка,хақоратга ва нобуд бўлишга сабаб бўлади холос,   «هُمْ مِنْ جِلْدَتِنَا وَيَتَكَلَّمُونَ بِأَلْسِنَتِنَا»

кимки уларни сўзларини қабул қилса ва уларга хамрох бўлса, улар уни хам ўзлари билан бирга жаханнамга олиб кириб кетишади,

« مَنْ أَجَابَهُمْ إِلَيْهَا قَذَفُوهُ فِيهَا»

бу ерда уч абзордан бирини йўлига эргашган жамоатга ва имомга тобеъ бўлмоқ лозим,

 «تَلْزَمُ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَإِمَامَهُمْ»

агар уч абзорни йўлига асосланган мана бу вохид жамоат ва вохид имом мавжуд бўлмаса,

«فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ جَمَاعَةٌ وَلَا إِمَامٌ»

ўйланиб ўтирмасдан ўзига эргашганларни жаханнамга хидоят қиладиган зохири  исломий рахбарлардан ва улар вужудга келтирган тарқоқ ва турли- туман гурухлардан бутунлай узоқлашиш керак:   

 فَاعْتَزِلْ تِلْكَ الْفِرَقَ كُلَّهَا وَلَوْ أَنْ تَعَضَّ بِأَصْلِ شَجَرَةٍ حَتَّى يُدْرِكَكَ الْمَوْتُ وَأَنْتَ عَلَى ذَلِكَ[3]

ана бу жаханнамга даъват қилувчилардан ва уларни тарқоқ ахзоблари ва гурухларидан четланиш, бутун халқдан четланиб олиш дегани эмас, энди агар мана бу халқ хам улар билан бу йўлда хамрох бўлиб олган бўлса, улардан хам четланиш лозим бўлади.

(давоми бор………)

---

[1] مسند أحمد بن حنبل ‏(‏3/82‏)

[2] ترمذی 5207 و ابن ماجه 4032))  صحیح البانی  

[3] صحیح البخاري ـ أبي داود ـ ابن ماجة ـ أحمد