دسته: مطالب به زبان ترکی(اویغوری، اوزبیکی، قزاقی، تورکمن و…)

س. آیا اگر ابوبکر خلیفه نمی شد مردم مرتد می شدند تا ابوبکر مجبور شود با آنها بجنگد؟

ج: ارتداد یعنی اینکه شخص :1- آگاهانه 2- عمداً 3- به میل خودش و اختیاری از دین اسلام برگردد و تابع یکی از کفار 5گانه ی : 1- الَّذينَ هادُوا (یهودی ها) 2- وَ الصَّابِئينَ  3- وَ النَّصاري‏  4- وَ الْمَجُوسَ 5- وَ الَّذينَ أَشْرَکُوا (مشرکین = سکولاریستها) شود.

عده ايي علت ارتداد را در بعضي از نقاط نپذيرفتن خلافت ابوبكر از سوي قبايل دانسته اند در صورتي كه شروع جريان ارتداد از اواخر حيات رسول الله صلى الله عليه وسلم بود.  

به عنوان مثالنام اسود عنسي که همزمان با بازگشت رسول خدا صلى الله عليه وسلم از سفرحج و انتشار خبر بيماري پیامبر صلى الله عليه وسلم مرتد و مدعي پيامبري شد. او، مانند مسيلمه ي كذاب كه خودش را (رحمان يمامه) ناميده بود، نام (رحمان يمن) را بر خود نهاد. (الشجاع ، اليمن في صدر الإسلام، ص 990)

فروه، ماجراي اسود عنسي را براي رسول خدا صلى الله عليه وسلم مكاتبه كرد. رسول خدا صلى الله عليه وسلم نامه اي به مسلمانان ثابت قدم نوشتند و آنان را به فروخواباندن فتنه ي اسود فراخواندند و به آنان دستور دادند تا از طريق جنگ يا ترور اسود، كارش را يكسره كنند.اندكي بعد آن ، پیامبر صلى الله عليه وسلم رحلت نمودند.

پس جریان ارتداد به زمان رسول الله صل یالله علیه وسلم بر می گردد و این جریان فرق دارد با جریانات دیگری که یا مانع زکات بودند یا خواهان حاکمیت علی ابن ابی طالب بودند.

 ايمان سطحي و وابستگي هاي جاهليت و همچنين عدم تمكين از يك حكومت مركزي و …باعث شد كه عده ای رو بسوي ارتداد و عدم پذيرش دستورات حكومت اسلامي آورند.

 آنها همچون مهاجرين و انصار از صافي تحمل مشقت براي دين عبور نكرده بودند و به دنبال بهانه ايي بودند كه به گذشته ي خود باز گردند و مطمئنا هر كس غير از ابوبكر خليفه مي شد با اين جريان روبرو مي شد.

Исломга хизмат қил

мужибуррахмон фарғоний

(1-қисм)

Рухингни чўктирма сен,рангингни сўлдирма.

Бехуда ғамлар ила юрагингни тўлдирма.

Куч тўпла сарб ила яхшироқ эъдод қил.

Тилаб аллохдан нусратин, қуръонин ёд қил.

(давоми бор……)

سَوال: نِیمَه اوُچُون فَلَسطِیندَه مَنَه شُونچَه قوُراللَنگن گوُرُوهلَر بُولِیشِیگه قَرَمَسدَن، بِیر مُوشت یَهُودلَردَن دائِم مَغلوُب بوُلِیب یُورِیشَدِی؟

جَواب: بُو حَقِیدَه صُحبَتنِی باشلَشدَن آلدِین شوُنِی یَحشِی بِیلِینگلَرکِی، فَلَسطِین یِیرلَرِینِی اِشغال قِیلِیب آلگن صِیهیُونِیستلَر یَهُودِی اِیمَس،بَلکِی سِکولارِیستلَر بُولِیب، اوُلَر عِبرِی نَجادِیگه اِعتِبار بِیرِیشَدِی،یَهُودلَرنِی شَرِیعَتِیدَگِی قانوُنلَرنِی اوُلَرگه اَهَمِیَتِی یوُق. شوُنگه اوُحشَش آتَه تُورک هَم تُورک نَجادِیگه اِعتِبار قَرَتگن بِیر سِکولارِیست بوُلگن اِیدِی، صَدَّم حُسَین هَم عَرَبلَرنِی نَجادِیگه اِعتِبار بِیرگن سِکولار بُولگن و …….

سِیز بِیرگن سَوالنِی جَوابِی اوُزِینگِیزنِی سَوالِینگِیزدَه مَوجُود. بِیزلَر بِیرلَشگن صِیهیُونِیست سِکولارلَرنِی قَرشِیسِیدَگِی فَلَسطِینلِیکلَرنِی اوُرتَسِیدَه ظاهِردَه اِسلامگرا بُولِیب کوُرِینگن اوُنلَب چَپ سِکولار وَ لِبِیرَل حِزبلَرنِینگ گواهِی بُولَمِیز، بُو حِزبلَر دائِم اوُزَرا بِیر- بِیرلَرِی بِیلَن جَنگ وَ تارتِیشُو بِیلَن مَشغُول. حُلاصَه قِیلَدِیگن بُولسَک، اِتِّحاد صِیهیُونِیستلَر اوُجُون قُدرَت کِیلتِیرگن بُولسَه، تَفَرُّق فَلَسطِینلِیکلَر اوُچُون مَغلوُبِیَت وَ خارلِیک آلِیب کِیلگن.

غَلَبَه بِیزلَرنِی حَقِّیمِیز وَ مَغلوُبِیَت الله نِینگ دُشمَنلَرِینِی حَقِّیدِیر، شُوندَی اِیکَن بُو یِیردَگِی بِیزلَرنِینگ شَرعِی حَقِّیمِیز بُولگن نَرسَه شوُکِی، نِیمَه اوُچُون بِیزلَرنِی حَقِّیمِیز بُولگن نَرسَه دُشمَنلَرنِی قوُلِیگه اوُتِیب قالگن؟ بُو یِیردَه نِیمَه حادِیثَه بُولگنکِی، مُسُلمانلَرنِی حَقِّی بُولگن نَرسَه اَهلِی قِبلَه نِی دُشمَنلَرِینِی قوُلِیگه توُشِیب قالگن؟ مَنَه بُو حَقنِی قَندَی قِیلِیب اوُزِیمِیزگه قَیتَرسَک بُولَدِی؟ قَندَی قِیلِیب حَقِّیمِیزنِی دُشمَنلَرِیمِیزدَن قَیتَرِیب آلَمِیز؟

شُبهَه سِیز غَلَبَه کافِرلَرنِی اِیمَس، بَلکِی مُسُلمانلَرنِینگ  حَقِّی، رُوم سُورَه سِینِی اَوَّلِیدَگِی آیَتلَرنِی کوُرِیب چِیقَدِیگن بُولسَک، قُویِیدَگِی نَرسَه لَرنِی توُشُونِیب یِیتَمِیز، غَلَبَه شِبهِ اَهلِی کِتاب بُولمِیش مَجُوسلَرنِی اِیمَس، بَلکِی اَهلِی کِتاب بُولگن نَصاری لَرنِینگ حَقِّی بُولَدِی. مَنَه بُو غَلَبَه اُحُدگه اوُحشَش جَنگلَردَه کافِرلَرگه نَسِیب بُولَدِیگن بُولسَه، تِیزلِیک بِیلَن اَنَلِیز قِیلِینِیشِی وَ مَغلوُبِیَتنِی عِلَّتِینِی تِیکشِیرِیلِیشِی کِیرَک بُولَدِی. جُونکِی نِیمَه اوُچُون بِیزلَرنِی نَسِیبِیمِیز بُولگن نَرسَه کافِرلَرنِی قوُلِیگه اوُتکَنِینِی تِیزلِیک بِیلَن تاپِیش لازِم؟

ادامه خواندن سَوال: نِیمَه اوُچُون فَلَسطِیندَه مَنَه شُونچَه قوُراللَنگن گوُرُوهلَر بُولِیشِیگه قَرَمَسدَن، بِیر مُوشت یَهُودلَردَن دائِم مَغلوُب بوُلِیب یُورِیشَدِی؟

Савол: нима учун фаластинда мана шунча қуролланган гурухлар бўлишига қарамасдан, бир мушт яхудлардан доим мағлуб бўлиб юришади?

Жавоб: бу хақида сухбатни бошлашдан олдин шуни яхши билингларки, фаластин ерларини ишғол қилиб олган сехюнистлар  яхудий эмас, балки секуляристлар бўлиб, улар ибрий нажодига эътибор беришади, яхудларни шариатидаги қонунларни уларга ахамияти йўқ. Шунга ўхшаш отатурк хам турк нажодига эътибор  қаратган бир секулярист бўлган эди, саддам хусайн хам арабларни нажодига эътибор берган секуляр бўлган ва ……..

Сиз берган саволни жавоби ўзингизни саволингизда мавжуд. Бизлар бирлашган сехюнист секулярларни қаршисидаги  фаластинликларни ўртасида  зохирда исломгаро бўлиб кўринган ўнлаб чап секуляр ва либирал хизбларнинг  гувохи бўламиз, бу хизблар доим ўзаро бир-бирлари билан жанг ва тортишув билан машғул. Хулоса қиладиган бўлсак, иттиход сехюнистлар учун қудрат келтирган бўлса,тафарруқ  фаластинликлар учун мағлубият ва хорлик олиб келган  

Ғалаба  бизларни хаққимиз ва мағлубият аллохнинг  душманларини хаққидир, шундай экан бу ердаги бизларнинг  шаръий хаққимиз бўлган нарса шуки, нима учун бизларни хаққимиз бўлган нарса душманларни қўлига ўтиб қолган? Бу ерда нима ходиса бўлганки, мусулмонларни хаққи бўлган нарса ахли қиблани душманларини қўлига тушиб қолган?  Мана бу хақни қандай қилиб ўзимизга қайтарсак бўлади? Қандай қилиб хаққимизни душманларимиздан қайтариб оламиз?

Шубхасиз ғалаба кофирларни  эмас, балки мусулмонларнинг  хаққи, рум сурасини аввалидаги оятларни кўриб чиқадиган бўлсак, қуйидаги нарсаларни тушуниб етамиз, ғалаба шибхи ахли китоб бўлмиш  мажусларни  эмас, балки ахли китоб бўлган насронийларнинг  хаққи бўлади. Мана бу ғалаба ухудга ўхшаш жангларда кофирларга насиб бўладиган бўлса, тезлик билан анализ қилиниши ва мағлубиятни иллатини текширилиши керак бўлади. Чунки нима учун бизларни насибамиз бўлган нарса кофирларни қўлига ўтганини тезлик билан топиш лозим?

ادامه خواندن Савол: нима учун фаластинда мана шунча қуролланган гурухлар бўлишига қарамасдан, бир мушт яхудлардан доим мағлуб бўлиб юришади?

س:چرا در فلسطین با وجود اینهمه گروه مسلح اما  توسط مشتی یهودی  همیشه شکست می خورند؟

ج: در همین ابتدای امر لازم است بدانیم که صهیونیستها در سرزمینهای اشغالی فلسطین یهودی نیستند بلکه سکولاریستهائی هستند که بر نژاد عبری تمرکز کرده اند نه بر قوانین شریعت یهود. همچنانکه آتاتورک هم یک سکولاریست بود که بر نژاد ترک تمرکز داشتند و صدام حسین نیز سکولاری بود که بر نژاد عرب تمرکز داشت و…

پاسخ سوال شما در سوال شماست . در برابر سکولاریستهای صهیونیست متحد ما شاهد دهها حزب سکولار چپ و لیبرال و به ظاهر سالامگرا رد میان فلسطینی ها هستیم که هیچ یک آن دیگری راق بول ندارد و دائما در جنگ و جدا با همدیگر هستند. اتحاد برای صهیونیستها قدرت آورده و تفرق برای فلسطینی ها شکست و ذلیلی .

پیروزی حق ماست و شکست حق دشمنان الله است، پس حق شرعی و اسلامی ماست که بدانیم چرا حقی که مال ماست پیش دشمنان است؟ چه اتفاقی افتاده که این حق مسلمین رفته پیش دشمنان اهل قبله؟  و این حق چگونه به خودما برمی گردد؟ یا چگونه می تونیم این حقمان را از دشمنانمان پس بگیریم.

بدون شک پیروزی حق مسلمین است نه کفار، حتی با بررسی آیاتی چون آیات اولیه ی سوره ی روم متوجه می شویم که، پیروزی حق نصرانی های اهل کتاب است نه مجوس شبهه اهل کتاب. زمانی که این پیروزی در مکانهائی چون جنگ احد نصیب کفار می شود، فورا باید آسیب شناسی بشود، و علت شکست را باید بررسی کرد . باید فورا دریافت چه پیش آمده که آنچه سهم ما بوده به کفار رسیده است؟

علل ظاهری شکست در جنگها را باید در رعایت نکردن قوانین ثابت و متحرک جنگ جستجو کرد . علت ظاهری شکست در جنگ احد را  باید در رعایت نکردن وحدت فرماندهی و وحدت دستور دید . این یک اشتباه و خطای بزرگی است، و بدون شک هر اشتباه و خطائی را می شود با آموزش و تربیت پیشگیری کرد .

ادامه خواندن س:چرا در فلسطین با وجود اینهمه گروه مسلح اما  توسط مشتی یهودی  همیشه شکست می خورند؟

سَوال: اَهلِی سُنَّت وَ شِیعَه لَرنِی اوُرتَسِیدَه تُورلِی- هِیل گوُرُوهلَر وَ تَفسِیرلَر مَوجُود. اَهلِی سُنَّتنِی آرَسِیدَه بِیزلَر قُرآن وَ سُنَّتنِی مِعیار صِیفَتِیدَه قَبُول قِیلَمِیز، شِیعَه لَردَه نِیمَه بار؟ اوُلَر مُراجَعَت قِیلِیشلَرِی اوُچُون ثابِت مَنبَعگه اِیگه مِی؟

جَواب: جَعفَرِی شِیعَه لَرِی بِیلَن زَیدِی شِیعَه لَرِی، شافِیعِیلَر وَ حَنَفِیلَرگه وَ ……اوُحشَش فِقهدَه اوُزلَرِی اوُچُون اوُصُولنِی تَنلَب آلِیشگن. شِیعَه جَعفَرِیلَری 1- قُرآن،2- سُنَّت،3- اِجماع،4- عَقلنِی تَنِیب آلِیشلِیک اوُچُون اَبزارلَر، دِیب بِیلِیشَدِی، اَمّا اوُلَرنِی نَزدِیدَه اَصل مِعیار بُولَرنِی قَیسِی بِیرِی حِسابلَنَدِی؟

مَنَه بُو زَمِینَه دَه طَبرِیسِی اوُزِینِینگ “اَلاِحتِجاج” کِتابِیدَه اِمامِی باقِر رَحِمَهُ الله دَن، اوُ کِیشِی اِیسَه رَسُول الله صلی الله علیه وَسَلّمدَن رِوایَت قِیلِیشِیچَه، پَیغَمبَرِیمِیز مَرحَمَت قِیلَدِیلَر: “سِیزلَرگه حَدِیث یِیتِیب کِیلگندَه، اوُنِی قُرآن وَ سُنَّتگه سالِیشتِیرِینگلَر، الله نِی کِتابِیگه وَ مِینِی سُنَّتِیمگه مُوافِق کِیلگن نَرسَه نِی قَبُول قِیلِینگلَر، قُرآنگه مُخالِف بوُلَدِیگن بُولسَه اوُنِی قَبُول قِیلمَنگلَر.”

  (طبرسي، الاحتجاج ص 229. باب: احتجاج  ابي جعفر في أنواع شتي، الكافي،1/96،التهذيب، 1/275،الاستبصار وغيره.)

مَنَه بُونگه اوُحشَش رِوایَتلَر جَعفَرِی شِیعَه لَرِی قَبُول قِیلَدِیگن باشقَه اِماملَردَن هَم نَقل قِیلِینگن، مَثَلاً اِمامِی جَعفَر صادِق رَحِمَهُ الله  اَیتَدِیکِی: “مِینگه نِسبَتلَنگن هَر قَندَی حَدِیثنِی قَبُول قِیلمَنگلَر، مَگر اوُ قُرانگه وَ سُنَّتگه مُوافِق بُولسَه گِینَه قَبُول قِیلِینگلَر.”

(رجال الكشي:ص 195، البحار 2/239، رجال ابي‌داود:517.)

باشقَه بِیر جایدَه اَیتَدِیکِی: “الله دَن قوُرقِینگلَر، بِیزلَردَن نَقل قِیلِینگن نَرسَه لَر پَروَردِیگارِیمنِی کَلامِیگه وَ پَیغَمبَرِیمِیزنِی سُنَّتلَرِیگه مُوافِق کِیلمَیدِیگن بُولسَه، اوُنِی قَبُول قِیلمَنگلَر، چُونکِی بِیزلَر بِیر حَدِیثنِی اَیتگن پَیتِیمِیزدَه: الله مَرحَمَت قِیلَدِی، رَسُول الله مَرحَمَت قِیلَدِیلَر، دِیمِیز.”

(رجال الكشي: ص 195، در ذكر مغيره بن سعيد، البحار،2/239، رجال ابي‌داود،517)

اِمامِی باقِر رَحِمَهُ الله اَیتَدِیکِی: “بِیزلَردَن سِیزلَرگه یِیتِیب کِیلگن نَرسَه گه  قَرَنگلَر، اَگر قُرآنگه مُوافِق کِیلَدِیگن بُولسَه اوُنِی قَبُول قِیلِینگلَر، اَگر مُخالِف بُولسَه رَد  قِیلِینگلَر.”

(الأمالي للطوسي: 1/237، وسایل الشيعة، 27/120، البحار 2/235.)

پَیغَمبَرِیمِیز صلی الله عَلَیهِ وَسَلمدَن رِوایَت قِیلِینِیب مَرحَمَت قِیلَدِیلَرکِی:”مِیندَن سِیزلَرگه بِیر حَدِیث یِیتِیب کِیلگن پَیتدَه، اوُنِی الله نِی کِتابِیگه سالِیشتِیرِینگلَر، اَگر اوُنگه مُوافِق کِیلَدِیگن بُولسَه، اوُنِی قَبُول قِیلِینگلَر، اَگر مُخالِف بوُلسَه اوُنِی دِیوارگه اوُرِینگلَر.”   ( تفسیر نوین محمد تقی شریعتی 19 صحیفه و مقدّیمه تفسیر آیت الله طالقانی 17 صحیفه)

اِمامِی رِضا رَحِمَهُ الله دَن رِوایَت قِیلِینَدِیکِی: رِوایَت قِیلِینگن نَرسَه قُرآنگه مُخالِف بوُلَدِیگن بُولسَه، بِیزلَر اوُنِی یالغان، دِیب بِیلَمِیز.

( عزیزالله عطاردی،حَضرَت اِمامِ رِضانِی   اَخبار وَ آثارلَرِی (علیه السلام)،ج1،ص 277)

اِبراهِیم اِبنِ صُولِینِی اَیتِیشِیچَه: عَلِی اِبنِ مُوسَی رِضا (عَلَیهِ السّلام) زَمان باشلَنگندَن بُویان اوُزِینِی دَورِیگه چَه  تَرِیخ بُویِیچَه اِینگ آگاه شَخصلَردَن حِسابلَنگن. مَعمُون هَر هِیل نَرسَه لَر حَقِیدَه سَواللَر بِیلَن اوُ کِیشِینِی اِمتِحان قِیلِیب کوُرَردِی وَ اوُ کِیشِی هَم اوُنگه جَواب بِیرَردِیلَر. اوُ کِیشِینِی اَیتگن بَرچَه سُوزلَرِی وَ گُواهلَرِی قُرآندَن کِیلتِیرِیلَردِی.”   ( صدوق، [بي تا]، «الف»، ص 525)

شُولَردَن حُلاصَه قِیلَدِیگن بُولسَک، جَعفَرِی شِیعَه لَرِینِی کوُز- قَرَشِی بُویِیچَه مِعیار فَقَط قُرآندِیر، قُرآنگه مُوافِق کِیلگن نَرسَه قَبُول قِیلِینَدِی وَ اوُنگه مُخالِف کِیلگن نَرسَه رَد قِیلِینَدِی وَ دِیوارگه اوُرِیلَدِی. شوُنِی تَأکِیدلَب اوُتِیش لازِمکِی، بُو یِیردَه غُولّات بِیلَن شافِعِی وَ حَنَفِی مَذهَبلَرِینِی، بُو مَذهَبلَرگه  صادِیقانَه اِیرگشُوچِیلَرنِی، هَمدَه غوُلّات بِیلَن شِیعَه لَرنِی آرَسِینِی وَ اوُلَرگه صادِیقانَه اِیرگشُوچِیلَرنِی فَرقِینِی اَجرَتَه بِیلِیشِیمِیز کِیرَک، بُولمَسَم چِیقَرَیاتگن حُکملَرِیمِیزدَه حَطالَرگه دُچار بُولِیشِیمِیز مُومکِین.

Савол: ахли суннат ва шиъаларни ўртасида турли-хил гурухлар ва тафсирлар мавжуд. Ахли суннатни орасида бизлар қуръон ва суннатни меъёр сифатида қабул қиламиз, шиъаларда нима бор? Улар мурожаъат қилишлари учун собит бир манбаъга эгами?

Жавоб: жаъфарий шиъалари билан зайдий шиъалари ,шофеъийлар ва ханафийларга ва …… ўхшаш фиқхда ўзлари учун усулни танлаб олишган. Шиъа жаъфарийлари 1- қуръон, 2- суннат,3- ижмоъ, 4- ақлни таниб олишлик учун  абзорлар, деб билишади, аммо уларни наздидаги асл меъёр буларни қайси бири хисобланади?

Мана бу заминада Табрисий ўзининг  “ихтижож” китобида имоми Боқир рохимахуллохдан ,у киши эса росулуллох саллаллоху алайхи васалламдан ривоят қилишича, пайғамбаримиз мархамат қиладилар: “ сизларга хадис етиб келганда, уни қуръон ва суннатга солиштиринглар, аллохни китобига ва мени суннатимга мувофиқ келган нарсани қабул қилинглар, қуръонга мухолиф бўладиган бўлса уни қабул қилманглар.”

  (طبرسي، الاحتجاج ص 229. باب: احتجاج  ابي جعفر في أنواع شتي، الكافي،1/96،التهذيب، 1/275،الاستبصار وغيره.)

Мана бунга ўхшаш ривоятлар жаъфарий шиъалари қабул қиладиган бошқа имомлардан хам нақл қилинган, масалан имоми Жаъфар Содиқ рохимахуллох айтадики: “ менга нисбатланган хар қандай хадисни қабул қилманглар, магар у  қуръонга ва суннатга мувофиқ бўлсагина қабул қилинглар.”

 (رجال الكشي:ص 195، البحار 2/239، رجال ابي‌داود:517.)

Бошқа бир жойда айтадики: “ аллохдан қўрқинглар, бизлардан нақл қилинган нарсалар парвардигоримни каломига ва пайғамбаримизни суннатларига мувофиқ келмайдиган бўлса, уни қабул қилманглар, чунки бизлар бир хадисни айтган пайтимизда: аллох мархамат қилади, росулуллох мархамат қилдилар,деймиз.”

 (رجال الكشي: ص 195، در ذكر مغيره بن سعيد، البحار،2/239، رجال ابي‌داود،517)

Имоми Боқир рохимахуллох айтадики:” бизлардан сизларга етиб келган нарсага қаранглар, агар қуръонга мувофиқ келадиган бўлса уни қабул қилинглар, агар мухолиф бўлса рад қилинглар.”

 (الأمالي للطوسي: 1/237، وسایل الشيعة، 27/120، البحار 2/235.)

Пайғамбаримиз саллаллоху алайхи васалламдан ривоят қилиниб мархамат қиладиларки: “мендан сизларга бир хадис етиб келган пайтда, уни аллохни китобига солиштиринглар, агар унга мувофиқ келадиган бўлса, уни қабул қилинглар , агар мухолиф бўлса уни деворга уринглар”.

 (تفسير نوين محمد تقي شريعتي ص 19 و مقدمه تفسير آيت الله طالقاني ص 17)

Имом Ризо рохимахуллохдан ривоят қилинадики: ривоят қилинган нарса қуръонга мухолиф бўладиган бўлса, бизлар уни ёлғон,деб биламиз.

( عزیزالله عطاردی،اخباروآثارحضرت امام رضا (علیه السلام)،ج1،ص 277)

Иброхим ибни Сулийни айтишича: “Али ибни Мусо Ризо (алайхиссалом) замон бошлангандан буён ўзини давригача тарих бўйича энг огох шахслардан хисобланган. Маъмун хар хил нарсалар хақидаги саволлар билан у киши имтихон қилиб кўрарди ва у киши хам унга жавоб берардилар. У кишини айтган барча сўзлари ва гувохлари қуръондан келтириларди.”

( صدوق، [بي تا]، «الف»، ص 525)

Шулардан хулоса қиладиган бўлсак, жаъфарий шиъаларини кўз-қараши бўйича меъёр фақат қуръондир, қуръонга мувофиқ келган нарса қабул қилинади ва унга мухолиф келган нарса рад қилинади ва деворга урилади. Шуни таъкидлаб ўтиш лозимки, бу ерда ғуллот билан шофеъий ва ханафий мазхабларини, бу мазхабларга содиқона эргашувчиларни, хамда ғуллот билан шиъаларни орасини ва уларга содиқона эргашувчиларни  фарқини ажрата билишимиз керак, бўлмасам чиқараётган хукмларимизда хатоларга дучор бўлишимиз мумкин.  

س. بین اهل سنت و شیعه گروهها و تفاسیر مختلفی وجود دارند . در بین اهل سنت ما قرآن و سنت را به عنوان معیار داریم . شیعیان چه دارند؟ آیا منبعی ثابت جهت رجوع دارند؟

ج: شیعه ی جعفری در کنار شیعیان زیدی همچون شافعی ها و حنفی ها و … اصولی در فقه برای خود تعریف کرده اند. در شیعه ی جعفری 1- قرآن 2- سنت 3- اجماع 4- عقل به عنوان ابزارهائی جهت شناخت معرفی شده اند، اما معیار اصلی نزد آنها کدام یک است؟

در این زمینه طبرسي در كتاب«الاحتجاج» خود از امام باقر رحمه الله از رسول الله صلی الله علیه وسلم روايت نموده كه ايشان فرمودند: «هر گاه حديثي به شما رسيد، آن را با قرآن و سنت من بسنجيد، هر چه با كتاب الله و سنت من موافق بود، بپذيريد، و آنچه مخالف قرآن بود نپذيريد» (طبرسي، الاحتجاج ص 229. باب: احتجاج  ابي جعفر في أنواع شتي، الكافي،1/96،التهذيب، 1/275،الاستبصار وغيره.)

چنين رواياتي از امامان ديگر مورد پذیرش شیعیان جعفری نيز نقل شده مثلا امام جعفر صادق رحمه الله می گوید: «هر حديثي كه به ما نسبت داده مي‌شود نپذيريد، مگر آن كه با قرآن و سنت موافق باشد» (رجال الكشي:ص 195، البحار 2/239، رجال ابي‌داود:517.)

و در جايي ديگر مي گوید:«از خدا بترسيد و آنچه از ما نقل مي‌شود و مخالف كلام پروردگارمان و مخالف سنت پيامبرمان است، نپذيريد، زيرا هر گاه ما حديثي باز گو مي‌كنيم، مي‌گوييم: خداوند  مي‌فرمايد، رسول‌الله  فرمودند» (رجال الكشي: ص 195، در ذكر مغيره بن سعيد، البحار،2/239، رجال ابي‌داود،517)

امام باقر رحمه الله مي گوید: «آنچه از ما به شما مي‌رسد، بنگريد، اگربا قرآن موافق بود بپذيريد و اگر مخالف بود، رد كنيد». (الأمالي للطوسي: 1/237، وسایل الشيعة، 27/120، البحار 2/235.)

از پیامبر اكرم صلی الله عليه وسلم  روایت کرده اند که می فرمایند: «هر گاه حدیثی از من به شما برسد پس آنرا بر كتاب خدا عرضه كنید پس آنچه با آن موافق بود بپذیرید و آنچه مخالف بود بر دیوارش بزنید» (تفسير نوين محمد تقي شريعتي ص 19 و مقدمه تفسير آيت الله طالقاني ص 17)

از امام رضا رحمه الله روایت است که: هرگاه روایات مخالف با قرآن باشند، من آنها را تکذیب می‌کنم.( عزیزالله عطاردی،اخباروآثارحضرت امام رضا (علیه السلام)،ج1،ص 277)

ابراهيم بن صولي مي گويد: « علي بن موسي الرضا(ع)  مطلع ترين شخص در زمينه ي تاريخ از ابتداي زمان تا روزگار خويش بود. مأمون با هر سوال از هر چيز، مرتب وي را امتحان مي کرد و ايشان پاسخ مي فرمود؛ علاوه بر اين تمام گفتار و شواهد ايشان از قرآن بود.( صدوق، [بي تا]، «الف»، ص 525)

در این صورت در نگرش شیعه ی جعفری معيارفقط قرآن است، هر چه با قرآن موافق باشد، پذيرفته مي‌شود و هر چه مخالف آن باشد مردود است و به ديوار زده مي‌شود، و لازم است همچنانکه بین غلاة میان مذاهب شافعی و حنفی و … با پیروان راستین این مذاهب فرق گذاشته می شود بین غلاة میان شیعه و پیروان راستین این مذهب تفاوت قائل شویم و گرنه بدون شک در قضاوت خود دچار اشتباه خواهیم شد.

مِین مُجاهِد بُولَمَن

مُجِیبُ الرَّحمَن

مِینِینگ نامِیم عَبدُالاَحَد،

اَصلِی بِیر بُوز بالَه مَن.

کِیم بُولسَم اَیکَن دِییَه،

بَعضاً اوُیگه تالَمَن.

اوُچُوچِی بُولسَممِیکِین

آسمانلَردَه یُورَمَن

یوُرتِیمنِی تِینچلِیگِینِی

مِین قوُرِیقلَب تُورَمَن.

بُولسَممِی اوُقِیتوُچِی

وَ زِیا تَرقَتُوچِی؟

یاکِی عالِم بُولسَممِی

عالّامَه اَتَلگوُچِی؟

آشپَز بُولسَم اِیلِیمنِی

حِذمَتِیدَه یُورَمَن.

نانوای بُولسَم اوُزِیم هَم

اِیسسِیق نان یِیب یُورَمَن.

یاکِی دَه دَه م سِینگرِی

بُولسَممِیکِین تِیکوُچِی؟

یاکِی تَنکِیست بُولسَممِی،

دُشمَنگه اوُت آتگوُچِی؟

بُولسَممِیکِین اِینجِینِیر،

گِییالاگوُ- قوُرُوچِی؟

یاکِی بُولسَم ترکتارچِی

قوُرِیقدَه یِیر سُورُوچِی؟

یاکی بُولسَم کامِّیرسَنت

یِیب یُورَردِیم شَکَرُو- قَند

شَکَلَدُو- اوُیِینچاقلَه

قِیلِیب دُوکاننِی تِیربَند.

قَی کَسبدَه الله نِینگ

رِضالِیگِین تاپَمَن؟

اِعداد قِیلِیب بالَه لَرلَه

قِیر- اَدِیرگه چاپَمَن.

حاضِردَه اِعداد اِیلَه

کُوچگه تُولِیب بارَمَن

هَمَّه کَسبنِی دوُندِیرگوُچِی

زُور مُجاهِد بُولَه مَن. ت-دره. 15/09/99 .

Мен мужохид бўламан.

Мужибуррахмон фарғоний

Менинг номим Абдулахад

Асли бир бўз боламан

Ким бўлсам экан дея

Баъзан ўйга толаман.

Учувчи бўлсаммикин

Осмонлардан юраман

Юртимни тинчлигини

Мен қўриқлаб юраман.

Ошпаз бўлсам элимнинг

Хизматида юраман

Нонвой бўлсам ўзим хам

Иссиқ нон еб юраман.

Бўлсаммикин ўқитувчи

Ва зиё тарқатувчи?

Ёки олим бўлсамми

Аллома аталгувчи?

Ошпаз бўлсам элимнинг

Хизматида юраман

Нонвой бўлсам ўзим хам

Иссиқ нон еб юраман.

Ёки дадам сингари

Бўлсаммикин тикувчи?

Ёки танкист бўлсамми,

Душманга ўт отгувчи?

Бўлсаммикин инженер,

Геологу- қурувчи?

Ёки бўлсам тракторчи

Қўриқда ер сурувчи?

Ёки бўлсам коммерсант

Еб юрардим шакару- қанд

Шакаладу- ўйинчоқла

Қилиб дўконни тирбанд.

Қай касбда аллохнинг

Ризолигин топаман?

Эъдод қилиб болаларла

Қир-адирга чопаман.

Хозирда эъдод ила

Кучга тўлиб бораман

Хамма касбни дўндирувчи

Зўр мужохид бўламан.

Т-дара. 15/9/99.